VI SA/Wa 3669/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Z o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Z. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 10 października 2013 r., Nr 408/2013 w przedmiocie nakazu rejestracji oraz ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych postanawia odmówić przyznania skarżącej spółce, G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Z. prawa pomocy w żądanym zakresie W dniu 9 czerwca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął, złożony przez G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Z. na urzędowym formularzu (PPF), wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Finansów z [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji oraz ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. We wniosku skarżąca spółka podniosła fakt znacznego zadłużenia, skierowanych wobec niej postępowań egzekucyjnych oraz brak możliwości uzyskania kolejnej pożyczki. Wskazała, że dalsze zaciąganie zobowiązań spowodowałoby zachwianie płynności finansowej. W oświadczeniu o majątku i dochodach (rubryki nr 6 – 9 formularza wniosku) skarżąca wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, nie podała natomiast wartości środków trwałych oraz zysku lub straty za ostatni rok obrotowy, wyjaśniając, że bilans jest w trakcie opracowania. Spółka nie podała dokładnego stanu konta, podkreślając, że jest zajęte przez komornika. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie: a) rocznego sprawozdania finansowego spółki za 2012 r. i 2013 r.; b) sprawozdania z działalności spółki w 2012 r. i 2013 r., o którym mowa w art. 49 ustawy o rachunkowości; c) deklaracji o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w 2012 r. i 2013 r.; d) ostatniej deklaracji o wysokości dochodu (straty) osiągniętego od początku bieżącego roku podatkowego; e) bilansu za ostatni rok obrotowy; f) rachunku zysków i strat, ewentualnie innych dokumentów wskazujących środki finansowe będące w posiadaniu skarżącej spółki; g) wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie transakcje dokonane w ww. okresie; h) dokumentów potwierdzających postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko spółce oraz wykazujących stan zadłużenia spółki. Do dnia dzisiejszego ww. wezwanie nie zostało wykonane. Pismem z 29 września 2014 r. skarżąca spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), poprzez stwierdzenie, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczność uzasadnienia postanowienia oraz brak odniesienia się do okoliczności, iż Prezes spółki złożył pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczenie o sytuacji ekonomicznej spółki uzasadniające zwolnienie częściowe od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). W przypadku osób prawnych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest na wezwanie złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zawarte we wniosku i powtórzone w uzasadnieniu sprzeciwu oświadczenie Prezesa spółki, wskazujące na znaczne zadłużenie spółki, toczące się wobec niej postępowania egzekucyjne oraz braku możliwości uzyskania kolejnej pożyczki, bowiem obecna przeznaczona została na zapłatę pracownikom, w ocenie Sądu jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych spółki. Konicznym było zatem wezwanie strony do nadesłania dokumentów źródłowych odzwierciedlających okoliczności wskazane w oświadczeniu. Nie wykonanie wezwania skutkowało uznaniem, iż w sprawie brak jest możliwości ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Trzeba przy tym podkreślić, że brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, jeżeli ona sama uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny tej sytuacji dokumentów. Odstępując od złożenia wymaganych dokumentów skarżąca spółka nie usunęła wątpliwości, jakie budzi oświadczenie zawarte w złożonym przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym uniemożliwiła dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej oraz możliwości płatniczych. Samo oświadczenie skarżącej spółki wyrażone w sprzeciwie, o istnieniu podstawy do zwolnienia jej od kosztów sądowych nie poparte rzetelnymi dowodami, czy też wyczerpującym wyjaśnieniem, do czego bezskutecznie wnioskodawczyni była wzywana, w ocenie Sądu, jest niewystarczające do oceny przesłanek uzasadniających przyznanie stronie prawa pomocy. Okoliczności faktyczne podniesione w uzasadnieniu wniosku nie mogą być brane pod uwagę, bowiem nie wypełniają przesłanek art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Dla potrzeb niniejszej sprawy nadmienić należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, LEX Nr 203329). W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącą spółka sytuacja materialna bez poparcia jej dokumentami źródłowymi nie uzasadnia przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.