VI SA/Wa 368/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. O. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi W. O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy [...] p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Skarżący - W. O., reprezentowany przez radcę prawnego T. P. - wniósł w dniu 23 grudnia 2013 r. skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy [...]. Do skargi załączył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP organ przesłał na adres reprezentującego skarżącego w postępowaniu administracyjnym rzecznika patentowego G. P. w dniu 11 marca 2013 r. Decyzję, po uprzednim dwukrotnym awizowaniu w dniu 14 marca 2013 r. i w dniu 21 marca 2013 r., z uwagi na fakt, iż nie została podjęta w terminie, urząd pocztowy zwrócił w dniu 29 marca 2013 r. do organu. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi skarżący wskazał, że w toku postępowania administracyjnego był reprezentowany przez pełnomocnika - rzecznika patentowego G. P. Skarżący był obecny w dniu [...] października 2012 r. na publikacji przedmiotowego rozstrzygnięcia, a następnie oczekiwał na przesłanie odpisu przedmiotowej decyzji, celem skorzystania z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W dniu 16 grudnia 2013 r. skarżący otrzymał wezwanie do zapłaty należności, skierowane do niego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w S. Do wezwania załączono odpis tytułu wykonawczego w postaci odpisu przedmiotowej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2012 r. nr [...]. Skarżący wskazał, że był zaskoczony faktem skierowania względem niego postępowania egzekucyjnego, mając na uwadze, że według jego wiedzy decyzja nie była prawomocna. W związku z powyższym skarżący niezwłocznie skontaktował się z organem i uzyskał informację, że przedmiotowa decyzja została złożona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia, po uprzednim dwukrotnym awizowaniu przesyłki pocztowej skierowanej na adres pełnomocnika skarżącego rzecznika patentowego G. P. Skarżący podniósł, że nie ponosi żadnej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję Urzędu Patentowego, albowiem działał z ponadprzeciętną aktywnością i wykazywał ponadstandardową staranność. Pomimo faktu ustanowienia pełnomocnika, skarżący nie tylko był obecny na publikacji omawianego rozstrzygnięcia, ale w okresie październik 2012 – marzec 2013 r. wielokrotnie kontaktował się z organem, dopytując się o aktualny stan sprawy. Kontaktował się także ze swoim pełnomocnikiem, który zapewniał go, że dłuższy czas oczekiwania na sporządzenie i doręczenie uzasadnienia decyzji wynika ze znacznego wpływu spraw podlegających rozpoznaniu przez Urząd Patentowy RP. Po otrzymaniu w grudniu 2013 r. pisma komornika sądowego, skarżący niezwłocznie podjął próbę kontaktu z pełnomocnikiem, który nie odbierał telefonów od skarżącego. Skarżący osobiście udał się do miejsca wykonywania działalności oraz do miejsca zamieszkania pełnomocnika, jednakże nikogo tam nie zastał. Próbował skontaktować się z pełnomocnikiem droga telefoniczną, korzystając z wcześniej wykorzystywanych numerów, jednakże uzyskał jedynie informację, że numery telefonów stacjonarnych zostały wyłączone, a numer telefonu komórkowego co prawda pozostaje aktywny, ale nikt nie odbiera kierowanych nań połączeń. Skarżący skontaktował się z R. Z., Dziekanem [...] Okręgu Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, która w piśmie z dnia 22 grudnia 2013 r. poinformowała skarżącego, że od ostatniego kwartału 2012 r. G. P. nie odpowiada na jej maile i telefony. Dotarły do niej także liczne sygnały, że cyt: "są kłopoty ze sprawami, które prowadził Pan G. P. oraz ze skontaktowaniem się z nim". Decyzją Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2013 r. G. P. został skreślony z listy rzeczników patentowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. przywrócił termin do wniesienia skargi. Sąd uwzględniając wniosek zgodził się ze skarżącym, że zaprzestanie przez pełnomocnika skarżącego – rzecznika patentowego G. P. – prowadzenia działalności zawodowej miało charakter nagły i trudny do przewidzenia. Okoliczność taką potwierdziła R. Z., Dziekana [...] Okręgu Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, w piśmie z 22 grudnia 2013 r. Zdaniem Sądu skarżący dochował należytej staranności i podjął wszelkie działania zmierzające do terminowego złożenia skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP, ponieważ był obecny na publikacji omawianego rozstrzygnięcia, wielokrotnie kontaktował się z organem oraz swoim pełnomocnikiem, dopytując się o aktualny stan sprawy. Podjął także wszelkie kroki zmierzające do nawiązania kontaktu z rzecznikiem patentowym G. P. Z tych powodów Sąd uznał, że w sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwagi na brak winy po stronie skarżącego w uchybieniu terminu. Uczestnicy postepowania P. K. i J. Ko. wnieśli zażalenie na postanowienie z 20 listopada 2014 r., zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że W. O. nie uchybił z własnej winy terminowi do złożenia skargi na przedmiotową decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt II GZ 80/15 uchylił powyższe postanowienie i przekazał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności i przedwcześnie uznał, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu. NSA podkreślił, że w przypadku gdy chodzi o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym stronie reprezentowanej przez pełnomocnika, należy szczególnie wnikliwie rozważyć, czy zaniedbanie pełnomocnika nie powinno obciążać mocodawcy. NSA podniósł, że Sąd pierwszej instancji uwzględniając wniosek akcentował nagłe zaprzestanie prowadzenia działalności przez pełnomocnika skarżącego oraz szczególną staranność, z jaką działał sam skarżący. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wymienione kwestie nie zostały wszechstronnie rozważone. WSA nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał, iż skarżący uprawdopodobnił, by w okresie od października 2012 r. do grudnia 2013 r. usiłował nawiązać kontakt ze swoim pełnomocnikiem. Nie są także jasne motywy jakimi kierował się Sąd uznając, że pełnomocnik skarżącego nagle przestał wykonywać swoje obowiązki. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika nawet kiedy nastąpiło nagłe i trudne do przewidzenia zaprzestanie wykonywania czynności zawodowych przez pełnomocnika skarżącego. Skarżący twierdził, że kontaktował się ze swoim pełnomocnikiem od października 2012 r. do marca 2013 r. oraz, że próby kontaktu podjęte w grudniu 2013 r. nie powiodły się, nie wiadomo natomiast czy między marcem 2013 r. a grudniem 2013 r. skarżący rozmawiał lub spotkał się z pełnomocnikiem. Sąd nie rozważył tych okoliczności także w kontekście treści pisma Dziekana [...] Okręgu Polskiej Izby Rzeczników Patentowych z 22 grudnia 2013 r. Ze wspomnianego pisma wynika, że trudności w kontaktach z rzecznikiem patentowym G. P. zaczęły się w ostatnim kwartale 2012 r., tymczasem z twierdzeń skarżącego zdaje się wynikać, że tych trudności nie było do grudnia 2013 r., kiedy to po otrzymaniu wezwania do zapłaty skarżący bezskutecznie usiłował nawiązać z pełnomocnikiem kontakt telefoniczny. W ocenie NSA, stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarżący dochował należytej staranności i podjął wszelkie czynności zmierzające do terminowego złożenia skargi zostało sformułowane bez dostatecznego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności. Twierdzenia skarżącego o szczególnej dbałości o własne sprawy mogą budzić wątpliwości, których nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. Twierdzenia skarżącego o częstych kontaktach z organem, w celu ustalenia stanu sprawy zostały uprawdopodobnione wyłącznie pismem z [...] marca 2013 r. Wspomniane pismo, którego kserokopia znajduje się w aktach sądowych (k. 39), nie zostało podpisane przez skarżącego, a także brak jest dowodu, że dotarło ono do adresata, w każdym razie nie zostało włączone do akt administracyjnych. Z jego treści wynika, że skarżący oczekuje przedstawienia mu pisemnego uzasadnienia decyzji i wyjaśnienia przyczyn opóźnienia w doręczeniu uzasadnienia decyzji. Skarżący, pomimo że nie otrzymał odpowiedzi na pismo z [...] marca 2013 r., ani nie doręczono mu decyzji z [...] października 2012 r. z uzasadnieniem, nie uprawdopodobnił, by po [...] marca 2013 r. podejmował jakiekolwiek czynności zmierzające do wyjaśnienia problemu doręczenia decyzji. Opisane okoliczności zostały pominięte przez Sąd pierwszej instancji, chociaż niewątpliwie były one istotne z punktu widzenia oceny zachowania przez skarżącego wszelkich aktów staranności i dążenia do terminowego zaskarżenia decyzji Urzędu Patentowego RP. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienia należy uchylić, a Sąd pierwszej instancji powinien ponownie szczegółowo rozważyć, czy w okolicznościach konkretnej sprawy zaistniały podstawy do przyjęcia, że zaniedbania pełnomocnika nie mogą rodzić niekorzystnych skutków dla strony. W tym kontekście ponownej analizy i oceny będą wymagały twierdzenia skarżącego w powiązaniu z mającymi je uprawdopodobnić dokumentami i kolejnością zdarzeń, jakie miały miejsce w sprawie Kierując się wytycznymi zawartymi w powyższym postanowieniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z dnia 1 czerwca 2015 r. wezwał radcę prawnego T. P., pełnomocnika strony skarżącej, do nadesłania: - zwrotnego potwierdzenie odbioru przez organ pisma skarżącego z dnia [...] marca 2013 r., - dokumentów potwierdzających próby nawiązania przez skarżącego kontaktu z rzecznikiem patentowym G. P., jakie podejmował po wydaniu przez organ zaskarżonej decyzji, w szczególności w okresie marzec – grudzień 2013 r., - dokumentów potwierdzających osobisty kontakt skarżącego z Departamentem Orzecznictwa Urzędu Patentowego RP po wydaniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego przy piśmie z dnia 22 czerwca 2015 r. nadesłał zwrotne potwierdzenie odbioru przez organ pisma skarżącego z dnia [...] marca 2013 r., z którego wynikało, iż pismo to wpłynęło do organu w dniu 5 marca 2013 r. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący nie jest w posiadaniu dokumentów potwierdzających próby nawiązania kontaktu zarówno z pe4łnomocnikiem G. P. jak również z organem, w okresie od marca do grudnia 2013 r. ponieważ kontaktował się z nimi telefonicznie. Ponadto Sąd pismem z dnia 6 października 2015 r. zwrócił się do R. Z., Dziekana [...] Okręgu Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, o nadesłanie: - poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2013 r., którą G. P. został skreślony z listy rzeczników patentowych, - informacji, czy wobec G. P. toczyło się postępowania dyscyplinarne i czy zostały wydane orzeczenia w tym zakresie, ewentualnie nadesłanie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii tych orzeczeń, - wyjaśnień, w jakim okresie władze [...] Okręgu Polskiej Izby Rzeczników Patentowych utraciły możliwość kontaktu z G. P., - informacji, od kiedy datowane są pierwsze sygnały od klientów G. P. o nieprawidłowościach w sprawach przez niego prowadzonych oraz o kłopotach w skontaktowaniu się z nim. R. Z. przy piśmie z dnia 19 października 2015 r. nadesłała kopię decyzji Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2013 r., którą G. P. został skreślony z listy rzeczników patentowych z powodu nieuiszczania składek członkowskich przez okres dłuższy niż rok. Ponadto wyjaśniła, iż nie ma wiedzy, czy wobec G. P. toczyły się postepowania dyscyplinarne. Wskazała, że władze Okręgu utraciły możliwość kontaktu z G. P. w ostatnim kwartale 2012 r. G. P. nie wziął udziału w szkolenia organizowanych przez samorząd rzeczników patentowych w maju i grudniu 2012 r. Informacje o braku kontaktu z otrzymała od paru jego klientów oraz innych rzeczników patentowych, jednakże nie odnotowała dat tych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na uwadze wytyczne zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt II GZ 80/15, oraz w świetle dokumentów zebranych w sprawie i złożonych wyjaśnień, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpatrzeniu niniejszego wniosku sprawy uznał, że należy odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). W ocenie Sądu wykazane przez skarżącego okoliczności nie wykluczały możliwości zachowania terminu do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę, iż skarżący w postępowaniu administracyjnym przed Urzędem Patentowym RP był reprezentowany przez rzecznika patentowego G. P., a tym samym nie może skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu, które zostało spowodowane przez jego profesjonalnego pełnomocnika. Pogląd ten jest utrwalony w piśmiennictwie (patrz: komentarz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa, 2004 r., s. 150 oraz komentarz T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa, 2005 r., s. 334- 335) oraz w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 lipca 2004 r. (FZ 110/04, niepubl.) stwierdził, że profesjonalny pełnomocnik powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych. "Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Skarżącego natomiast obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zleciła pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę." Profesjonalny pełnomocnik powinien dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana terminowo. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością jakby działał na własną rzecz (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2004 r. – FZ 7/04, niepubl.). Zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego przesłano na adres pełnomocnika skarżącego rzecznika patentowego G. P. Decyzję, po uprzednim dwukrotnym awizowaniu, z uwagi na fakt, iż nie została podjęta w terminie, urząd pocztowy zwrócił do organu. Pełnomocnik nie dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy odebraniu kierowanej do niego przesyłki listownej zawierającej zaskarżoną decyzję, oraz zawiadomieniu skarżącego o doręczeniu mu zaskarżonej decyzji oraz uprawnieniu do wniesienia przez skarżącego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Urzędu Patentowego RP w terminie 30 dni od jej doręczenia. Powyższą informację zawarto w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do podnoszonego przez skarżącego nagłego zaprzestania prowadzenia działalności przez pełnomocnika skarżącego G. P. oraz szczególnej staranności, z jaką działał sam skarżący, wskazać należy, że skarżący nie uprawdopodobnił, kiedy nastąpiło nagłe i trudne do przewidzenia zaprzestanie wykonywania czynności zawodowych przez pełnomocnika skarżącego. Skarżący twierdził, że kontaktował się ze swoim pełnomocnikiem od października 2012 r. do marca 2013 r. oraz, że próby kontaktu podjęte w grudniu 2013 r. nie powiodły się, nie wiadomo natomiast czy między marcem 2013 r. a grudniem 2013 r. skarżący rozmawiał lub spotkał się z pełnomocnikiem. Skarżący wezwany do dokumentów potwierdzających próby nawiązania przez skarżącego kontaktu z rzecznikiem patentowym G. P., jakie podejmował po wydaniu przez organ zaskarżonej decyzji, w szczególności w okresie marzec – grudzień 2013 r., nie nadesłał takich dokumentów. Ponadto z pisma Dziekana [...] Okręgu Polskiej Izby Rzeczników Patentowych z 22 grudnia 2013 r. oraz z jego wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 19 października 2015 r. wynika, że trudności w kontaktach z rzecznikiem patentowym G. P. zaczęły się w ostatnim kwartale 2012 r., tymczasem z twierdzeń skarżącego zdaje się wynikać, że tych trudności nie było do grudnia 2013 r., kiedy to po otrzymaniu wezwania do zapłaty skarżący bezskutecznie usiłował nawiązać z pełnomocnikiem kontakt telefoniczny. Twierdzenia skarżącego o częstych kontaktach z organem, w celu ustalenia stanu sprawy zostały uprawdopodobnione wyłącznie pismem z [...] marca 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu 5 marca 2013 r. Z jego treści wynika, że skarżący oczekuje przedstawienia mu pisemnego uzasadnienia decyzji i wyjaśnienia przyczyn opóźnienia w doręczeniu uzasadnienia decyzji. Skarżący, pomimo że nie otrzymał odpowiedzi na pismo z [...] marca 2013 r., ani nie doręczono mu decyzji z [...] października 2012 r. z uzasadnieniem, nie uprawdopodobnił, by po [...] marca 2013 r. podejmował jakiekolwiek czynności zmierzające do wyjaśnienia problemu doręczenia decyzji. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do nadesłania dokumentów potwierdzających osobisty kontakt skarżącego z Departamentem Orzecznictwa Urzędu Patentowego RP po wydaniu zaskarżonej decyzji, skarżący podniósł, iż nie jest w posiadaniu takich dokumentów, ponieważ kontaktował się z organem telefonicznie. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a wskazane przez niego przyczyny nie usprawiedliwiają uchybienia terminu Z powyższych względów na mocy art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.