VI SA/Wa 372/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 46 ust. 1 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.- dalej ustawa o świadczeniach) oraz w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania L. K. (skarżąca) od decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: Pani L. K. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2009 r. zwróciła się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji uprawniającej do bezpłatnego zaopatrzenia w leki gdyż jest wdową po inwalidzie wojennym i z tego tytułu pobiera rentę. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, po rozpatrzeniu ww. wniosku, decyzją z [...] listopada 2009 r. ustalił, iż L. K. nie przysługuje prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, wskazując iż nie spełnia ona warunków określonych w art. 46 ustawy o świadczeniach. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że jak wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Z. - Inspektorat w T. pismem z dnia [...] października 2009 r. skarżąca jest wdową po osobie, określonej w art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz.87 z późn. zm.), natomiast zmarły mąż Pan J. K. nie spełniał kryteriów inwalidy wojennego określonego w art. 6 tej ustawy. Cytując treść przepisu art. 45 i art. 46 ustawy o świadczeniach organ stwierdził, że art. 5 pkt 5 ww. ustawy wskazuje, że użyte w ustawie określenie inwalidy wojennego lub wojskowego oznacza osobę, o której mowa w art. 6-8 lub w art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9. poz. 87, z późn. zm.). W tej grupie ustawodawca nie uwzględnił osób wymienionych w art. 59 ustawy o świadczeniach, a zatem osób, które zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych niż określone w art. 6, jeżeli osoby te były uznane za inwalidów wojennych w myśl przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy. W przepisie tym uprawnienia dla osób określonych w art. 59 zostały zawężone do leków podstawowych i uzupełniających i nie obejmują członków rodziny tj. małżonków oraz wdów (wdowców) po tych osobach, mimo uprawnień do renty rodzinnej. W art. 59 ust 3 ww. ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin mowa jest jedynie, iż przepisy ust. 1 i 2 tego artykułu stosuje się odpowiednio do rent rodzinnych, nie określa się jednak kręgu podmiotowego osób uprawnionych. Zdaniem organu ustawodawca w art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach, odsyłając do art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin miał na myśli wyłącznie osoby, które zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych niż określone w art. 6 tej ustawy, przed dniem jej wejścia w życie. Prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających, określone artykułem 45 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach, przysługuje tylko osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy powstałej w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych aniżeli określone w art. 6-8 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, nie przysługuje natomiast wdowie po takiej osobie, bez względu na fakt uprawnień do renty rodzinnej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca, powołując się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego podniosła, że do ustalenia prawa wdowy po inwalidzie wojennym do bezpłatnych leków wystarczające jest łączne spełnienie trzech okoliczności: ustalenie że ubiegająca się osoba jest wdową, zmarły mąż został uznany za inwalidę wojennego, wdowa jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej po inwalidzie wojennym. Dołączone przez skarżącą dokumenty potwierdzają wszystkie okoliczności, niezbędne do ustalenia przysługującego uprawnienia do bezpłatnych leków. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżąca jest wdową uprawnioną do renty rodzinnej po osobie, o której mowa w art. 59 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów, oraz że zmarły mąż J. K. nie spełniał kryteriów inwalidy wojennego określonego w art. 6 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów. Dlatego też Prezes NFZ podzielił stanowisko organu I instancji, że skoro osoba, o której mowa w art. 59 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów nie jest inwalidą wojennym, o którym mowa w art. 6-8 lub art. 30 tej ustawy, wdowa po takiej osobie, biorąc pod uwagę definicję inwalidy wojennego określoną w ustawie o świadczeniach, nie jest uprawniona do bezpłatnego zaopatrzenia w leki. Tym samym ustalenie dokonane przez organ I instancji, jak i wydana decyzja, są prawidłowe. Prezes NFZ wyjaśnił, iż w odniesieniu do wdów i wdowców po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych, uprawnionych do renty rodzinnej, ustawodawca wprowadził regulację w art. 46 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którą osobom takim przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki oznaczone symbolami "Rp" lub "Rpz", dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym w rozumieniu ustawy o świadczeniach, użyte w ustawie o świadczeniach pojęcie "inwalida wojenny" należy wyłącznie odnieść do osoby, o której mowa w art. 6-8 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów wojennych i wojskowych oraz członków ich rodzin, na co wskazuje definicja inwalidy wojennego i wojskowego zawarta w art. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach. Przepis art. 59 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów ma charakter przepisu przejściowego, zgodnie z którym renty inwalidzkie przewidziane w ustawie dla inwalidów wojennych przysługują również osobom zaliczonym do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych niż określone w art. 6 tej ustawy, jeżeli osoby te były uznane za inwalidów wojennych w myśl przepisów obowiązujących przed jej wejściem w życie. Przepis ten nie kwalifikuje osób wymienionych w art. 59 do kategorii inwalidów wojennych, lecz przyznaje im uprawnienie do rent inwalidzkich przewidzianych dla inwalidów wojennych. Ponadto przepisy art. 6-8 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów, zawęziły pojęcie inwalidy wojennego w stosunku do przepisów obowiązujących wcześniej. Tym samym nie można utożsamiać uprawnienia do renty inwalidzkiej, które wynika z art. 59 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów szczególnie w kontekście definicji inwalidy wojennego przyjętej na użytek ustawy o świadczeniach. Na tę decyzję Prezesa NFZ skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła L. K. zarzucając naruszenie; - art. 7 k.p.a. które polegało na niepodjęciu wszystkich niezbędnych kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - art. 77 § 1 k.p.a., które polegało na zebraniu niepełnego materiału dowodowego i rozpatrzeniu go w sposób niewyczerpujący, - art. 80 k.p.a. które polegało na poczynieniu ustaleń faktycznych na podstawie jedynie części materiału dowodowego, - art. 45 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 46 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164 poz. 1027 z późno zm.) poprzez jego błędną wykładnię, - ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych poprzez pominięcie w podstawie prawnej decyzji mimo, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło także w oparciu o ww. ustawę. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie uprawnień do bezpłatnego zaopatrzenia w leki skarżąca stwierdza, że w stosunku do jej małżonka zachodzą przesłanki wymienione w art. 7 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Zdaniem skarżącej zaliczenie jej małżonka do grupy osób z art. 59 ww. ustawy nie wyłącza spełnienia przez niego warunków z art. 6 - 8 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosił o jej oddalenie powołując się na argumentacje zawartą w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kontrolując zaskarżoną decyzję w świetle wyżej wymienionych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) inwalidom wojennym oraz osobom represjonowanym, ich małżonkom pozostającym na ich wyłącznym utrzymaniu oraz wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych oraz osobach represjonowanych, uprawnionym do renty rodzinnej, przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki oznaczone symbolami "Rp" lub "Rpz", dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto stosownie do art. 45 ust. 1 cyt. wyżej ustawy osobom: 1) które są inwalidami wojskowymi, 2) które doznały uszczerbku na zdrowiu w okolicznościach określonych wart. 7 i 8 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin i nie zostały zaliczone do żadnej z grup inwalidów, 3) wymienionym w art. 42 i 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, 4) które są cywilnymi niewidomymi ofiarami działań wojennych - przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających. W niniejszej sprawie, w wyniku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego ustalono, że L. K. jest wdową uprawnioną do renty rodzinnej, o której mowa w art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 z późn. zm.). Fakt ten potwierdza jednoznacznie pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., Inspektorat w T. z dnia [...] października 2009 r. Wbrew twierdzeniom skarżącej oznacza to, że takiej osobie nie przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki. Należy podkreślić, że ustawodawca w cytowanym art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazuje m. in. na osoby wymienione w art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Zgodnie z art. 59 ust. 1 przedmiotowej ustawy renty inwalidzkie przewidziane w ustawie dla inwalidów wojennych przysługują również osobom zaliczonym do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych niż określone w art. 6, jeżeli osoby te były uznane za inwalidów wojennych w myśl przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy. Prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki mają m.in. inwalidzi wojenni oraz osoby, które wprawdzie nie są inwalidami wojennymi w myśl przepisów ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin ale, które zostały zaliczone do grupy inwalidów wojennych i wojskowych w myśl przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy. Jednak nie można uznać, że uprawnienie do bezpłatnego zaopatrzenia w leki rozciąga się również na wdowy po takich osobach. Prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających określone artykułem 45 ust. 1 pkt 3 ustawy z 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przysługuje tylko osobom uprawnionym do renty z tytułu niezdolności do pracy powstałej w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych aniżeli określone w art. 6-8 ustawy z 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (art. 59 tej ustawy). Nie przysługuje ono natomiast np. małżonkowi takiej osoby, czy wdowie po takiej osobie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2008, sygn. akt VII SA/Wa 2005/07). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku postępowania, dokonując jego właściwej interpretacji. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.