VI SA/Wa 377/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: "GITD") decyzją z [...] grudnia 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", art. 4 pkt 22 lit. a, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414, z późn. zm.), dalej: "u.t.d.", lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 13, art. 15 ust. 2 i ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., z późn. zm., dalej: "Rozporządzenie 3821/85"), art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U UE L z dnia 28 lutego 2014 r., dalej: "Rozporządzenie 165/2014"), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez L. D. prowadzącego działalność pod nazwą L. D.(dalej: "Przedsiębiorca" lub "skarżący") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD") z [...] marca 2015 roku o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń: [...] stycznia 2015 r. na ul. [...] w [...] został zatrzymany do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki DAF o nr rej. [...] z naczepą marki SCHMITZ CARGOBULL AG 0 nr rej. [...], którym wykonywany był przewóz na rzecz Przedsiębiorcy w ramach międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. W toku kontroli zainstalowanego w pojeździe tachografu wraz z impulsatorem skrzyni biegów (nadajnik) stwierdzono przyłożenie magnesu, powodującego zafałszowanie zapisów prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi na karcie kierowcy i w tachografie cyfrowym. Przeprowadzona w trakcie kontroli analiza wydruku z karty kierowcy potwierdziła, że kierowca przed zatrzymaniem do kontroli drogowej prowadził pojazd, nie rejestrując swojej aktywności na karcie kierowcy. W toku kontroli kierowca złożył zeznanie, z którego wynikało, że w dniu kontroli wykonywał przejazd na odcinku granica polsko-niemiecka – [...], w którego trakcie używał magnesu celem zafałszowania danych rejestrowanych przez tachograf. Przyczyną takiego zachowania była informacja o hospitalizacji córki. Jak zeznał kierujący pojazdem czas przeznaczony na wykonanie zadania przewozowego wraz z rozładunkiem był wystarczający, ale chciał dojechać do szpitala położonego w [...]. Ze złożonych zeznań wynikało, że kierowca zgłaszał pracodawcy konieczność skorzystania z urlopu, ale musiał "zjechać z Niemiec do Polski". Przebieg kontroli został utrwalony protokołem nr [...]. W związku ze stwierdzeniem powyższego naruszenia WITD decyzją z [...] marca 2015 r. nałożył na Przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 5 000 zł. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Przedsiębiorca pismem z 7 kwietnia 2015 r. złożył odwołanie, w którym wskazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a zadanie przewozowe z dnia kontroli było zaplanowane, tak aby kierowca nie musiał naruszać norm czasu pracy. Przywołaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2015 r. GITD utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył przepisy regulujące obowiązki spoczywające na kierowcach pojazdów oraz ich pracodawcach. Rozpatrując odwołanie, GITD uznał zeznania kierowcy pojazdu zatrzymanego do kontroli złożone w jej toku pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań za bardziej wiarygodne od oświadczenia kierowcy załączonego do odwołania. Organ podkreślił, że naruszenia polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi powodują zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego ze względu na możliwość ukrywania ograniczeń wynikających z wymaganych przerw oraz dziennych i tygodniowych okresów odpoczynku. GITD wskazał przy tym, że obowiązujące przepisy nakładają na przedsiębiorcę oraz kierowców wykonujących na jego rzecz przewozy obowiązek zapewnienia prawidłowego działania urządzenia rejestrującego. Organ wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 2008 r. (sygn. akt OTK-A 2008/2/30) odpowiedzialność za pracowników spoczywa na podmiocie wykonującym przewóz oraz zauważył, że obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego również ustanawiają odpowiedzialność przewoźnika drogowego za naruszenia dokonane przez kierowców, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Uzasadniając wydaną decyzję, GITD wyjaśnił, że odpowiedzialność administracyjna z tytułu naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym może zostać uchylona wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 92b i art. 92c u.t.d. Zaznaczył jednocześnie, że przepis art. 92b u.t.d. nie może znaleźć zastosowania w przypadku naruszeń z grupy 6 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, gdyż w ocenie organu odnosi się on wyłącznie do spraw administracyjnych, w których wykryto i stwierdzono naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw i okresach odpoczynku, a nie w sprawach związanych z użytkowaniem urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. W ocenie GITD Przedsiębiorca nie wskazał okoliczności, których nie mógł przewidzieć oraz na które nie miał wpływu, co wyłączyło możliwość zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. Zdaniem organu brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć i nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. GITD wywiódł, że prowadzenie właściwej kontroli pracy kierowców leży w interesie przedsiębiorcy, przy czym ustawodawca nie określa katalogu czynności, jakich należy dokonać, aby prawidłowo zabezpieczyć pracę kierowców i zorganizowanie zadania przewozowego. Organ zaznaczył jednocześnie, że z treści zeznań złożonych przez kierowcę podczas kontroli, wykonywane przez niego zadanie przewozowe nie było przez przedsiębiorcę kontrolowane. Rozpatrując odwołanie, GITD uznał, że stan przygnębienia emocjonalnego związanego z pobytem bliskiej osoby w szpitalu nie upoważnia kierującego pojazdem do fałszowania okresów prowadzenia pojazdu przez zastosowanie niedozwolonego urządzenia. Zdaniem organu zarzuty dotyczące uchybień kontrolujących popełnionych w toku kontroli nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. GITD wyjaśnił także, że odpowiedzialność kierowcy i podmiotu wykonującego przewóz drogowy podlegają odmiennym regulacjom i ustawa o transporcie drogowym nie przewiduje możliwości przerzucenia odpowiedzialności z przedsiębiorcy na inny podmiot, lecz co najwyżej dopuszcza możliwość ukarania innego podmiotu związanego z przewozem, niezależnie od kary nałożonej na przedsiębiorcę. Organ wskazał przy tym, że wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej ciążącej na przedsiębiorcy, a przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Zdaniem GITD postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy. Na wskazaną wyżej decyzję Przedsiębiorca złożył skargę, w której żądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił, że zostało wydane z pominięciem zapisów tachografu oraz dokumentu, w którym kierowca oświadczył, że został przeszkolony o prawidłowym czasie prowadzenia pojazdu i przestrzegania przepisów prawa. Skarżący podniósł, że zablokowanie urządzenia rejestrującego czas i drogę przebytą przez kierowcę, obciąża wyłącznie prowadzącego ten pojazd. Skarżący stwierdził przy tym, że jako przedsiębiorca właściwie zorganizował trasę przejazdu do miejsca rozładunku oraz zaznaczył, że wynagrodzenie kierowców nie zależy od przejechanych kilometrów, ani prowizji z wykonanego transportu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Jednocześnie stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest prawidłowość nałożenia kary pieniężnej na Przedsiębiorcę w związku z posłużeniem się przez jednego z zatrudnionych przez niego kierowców niedozwolonym urządzeniem w celu zafałszowania zapisów prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi na karcie kierowcy i w tachografie cyfrowym. Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, podczas wykonywania przewozu drogowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców. Jednocześnie według art. 4 pkt 22 lit. a u.t.d. ww. przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów Rozporządzenia 3821/85. Stosownie do art. 13 Rozporządzenia 3821/85 pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie i odpowiednie stosowanie, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, karty kierowcy, w przypadku, gdy kierowca zobowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące. Jednocześnie w myśl art. 15 ust. 2 przywołanego rozporządzenia kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Ponadto zgodnie z art. 15 ust. 8 Rozporządzenia 3821/85 zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego jak określono w załączniku IB. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń, o których mowa w tym przepisie, stosownie do postanowień art. 92a ust. 6 u.t.d. określa załącznik nr 3 do ustawy, przewidujący w pkt 6.2.1. karę 5 000 zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Mając powyższe na uwadze, należy odnotować, że z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że kierowca wykonujący [...] stycznia 2015 r. przejazd zatrzymanym do kontroli pojazdem przy pomocy magnesu świadomie wpływał na pracę urządzenia rejestrującego, powodując zafałszowanie jego wyników w zakresie zapisów prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Okoliczność powyższa jest niesporna pomiędzy stronami niniejszego postępowania i wynika z protokołu czynności kontrolnych oraz zeznań złożonych przez kierowcę w toku kontroli. W tym miejscu należy wyjaśnić, że stosowanie urządzeń wpływających na pracę urządzeń rejestrujących parametry jazdy takie jak prędkość, przebyty dystans czy okresy aktywności kierowców jest niezgodne z przepisami art. 15 ust. 2 i 8 Rozporządzenia 3821/85 w zw. z art. 4 pkt 22 lit. a u.t.d. i jako takie wypełnia znamiona czynu zabronionego określonego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji czyn taki podlega karze określonej w tym punkcie w zw. z art. 92a ust. 1 u.t.d. Tym samym w ocenie Sądu kara pieniężna została nałożona w niniejszej sprawie zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do treści złożonej skargi, wskazać należy, że kary, o których mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., nakładane są jak stanowi ten przepis na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych sankcje zawarte we wspomnianym przepisie dotyczą podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności z nim związane, podmiotami tymi nie są jednak kierowcy zatrudnieni przez przedsiębiorcy-przewoźnika, lecz sam przedsiębiorca. Tym samym w ocenie Sądu stanowisko skarżącego, zgodnie z którym za zablokowanie urządzenia rejestrującego odpowiada wyłącznie kierowca pojazdu zatrzymanego do kontroli, jest niezasadne. Rozpatrując złożoną skargę, Sąd podzielił stanowisko organu, co do braku możliwości wyłączenia odpowiedzialności Przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie na podstawie art. 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z treścią art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Analiza powyższego przepisu wskazuje, że wyłączenie odpowiedzialności, o którym mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d., dotyczy wyłącznie naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, podczas gdy kara pieniężna w niniejszej sprawie została nałożona za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, tj. za czyn, którego konsekwencją mogły być naruszenia wskazane w art. 92b ust. 1 u.t.d. Z uwagi na powyższe w rozpatrywanej sprawie nie mogło dojść do wyłączenia odpowiedzialności Przedsiębiorcy na podstawie powyższego przepisu ze względu na zakres jego zastosowania. Tym samym analiza zapisów tachografu, prawidłowości zaplanowania zadania przewozowego czy odebranie oświadczenia o przeszkoleniu w zakresie czasu prowadzenia pojazdu i przestrzegania przepisów prawa, które mogłyby wskazywać na zapewnienie właściwej organizacji i dyscypliny pracy, oraz brak powiązania wynagrodzenia kierowców z przejechanym dystansem czy wykonanym transportem nie miały w sprawie żadnego znaczenia. Okoliczności te bowiem zwalniają od odpowiedzialności wyłącznie w przypadku naruszeń związanych z czasem prowadzenia pojazdów, wymaganymi przerwami i okresach odpoczynku, tj. naruszeniami innymi niż to, za które została nałożona kara pieniężna. Jednocześnie zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. W rozpatrywanym stanie faktycznym sprawy nie doszło do wydania decyzji za stwierdzone naruszenie przez inny uprawniony organ, a od czasu ujawnienia naruszenia nie upłynął okres przewidziany powyższym przepisem. Odnosząc się jednocześnie do przesłanki wskazanej w pkt 1 przytoczonego powyżej art. 92c ust. 1 u.t.d., zauważyć należy, że przepis ten zawiera dwie przesłanki wyłączenia odpowiedzialności, tj. brak wpływu oraz wystąpienie zdarzeń lub okoliczności, których nie można było przewidzieć, które muszą być spełnione jednocześnie i niespełnienie którejkolwiek z nich powoduje niemożliwość skorzystania z tego przepisu. W tym miejscu należy odnotować, że zgodnie z treścią zeznań kierowcy pojazdu zatrzymanego do kontroli, zawiadomił on Przedsiębiorcę o hospitalizacji córki i zamiarze dotarcia w dniu kontroli do miejsca leczenia (karta 21 akt postępowania administracyjnego). Oznacza to, że Przedsiębiorca miał wiedzę o okolicznościach, które wpłynęły na zastosowanie przez kierowcę niedozwolonego urządzenia w celu zafałszowania pracy urządzenia rejestrującego. Tym samym w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły zdarzenia ani okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć. Z doświadczenia życiowego wynika bowiem, że rodzic mający informację o złym stanie zdrowia dziecka będzie chciał jak najszybciej znaleźć się przy nim, nawet gdyby na skutek jego działania miało dojść do naruszenia obowiązujących zasad i norm. Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu niespełnienie przesłanki wystąpienia zdarzeń i okoliczności niemożliwych do przewidzenia, na których skutek doszło do powstania naruszenia, w niniejszej sprawie wyłączona jest możliwość zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. i wyłączenia odpowiedzialności Przedsiębiorcy za zastosowanie urządzenia fałszującego pracę urządzenia rejestrującego. Uznając z powyższych przyczyn skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.