VI SA/Wa 380/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Andrzej Kuna (spr.) Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska notariusza oddala skargę Pismem z dnia 23 września 2005 roku Minister Sprawiedliwości zawiadomił Z. Z., dalej skarżąca, o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie odwołania ze stanowiska notariusza wobec przekroczenia w dniu [...] lutego 2006 roku 70-ciu lat życia. Na podstawie art. 16 § 3 pkt. 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991r. Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42. poz. 369 ze zm.) oraz art. 104 i 107 § 1, 2 i 3 k.p.a. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...]grudnia 2005 roku odwołał skarżącą z dniem [...] lutego 2006 roku ze stanowiska notariusza. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 16 § 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005r., Nr 163, poz. 1361) Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który ukończył 70 rok życia. Zasadą zatem jest, że zgodnie z treścią tego przepisu, rozstrzygnięcie co do ewentualnego późniejszego odwołania notariusza z powyższego powodu ustawodawca pozostawił do uznania Ministrowi Sprawiedliwości. Zdaniem organu ukształtowaną i utrwaloną zasadą dla wykonywania zawodu zaufania publicznego jest granica ukończenia 70-tego roku życia (np. sędziowie Sądu Najwyższego, sądów powszechnych). Zawód notariusza jest takim zawodem. Zatem ewentualne wyrażenie zgody przez Ministra Sprawiedliwości na wykonywanie zawodu notariusza po ukończeniu wskazanego wieku może mieć miejsce jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. W sytuacji skarżącej podnoszony w jej piśmie z dnia 17 października 2005 roku, powód do wyrażenia zgody na dalsze pełnienie funkcji notariusza nie jest uzasadniony zwłaszcza, że nie został on poparty żadnymi dowodami. Pismem z dnia 29 grudnia 2005 roku skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o: - uwzględnienie, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy także okoliczności na które powołuje się w piśmie z dnia 25 listopada 2005 roku; - na zasadzie art.136 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art.127 § 3 in fine, uzupełnienie postępowania dowodowego, poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy, na okoliczność jaki jest jej stan zdrowia pod względem fizycznym oraz mentalnym i czy mimo osiągniętego wieku jest w stanie wykonywać zawód zaufania publicznego, jakim jest zawód notariusza, bez uszczerbku dla sprawności i powagi świadczonej pracy; - uwzględnienie nowej okoliczności, nie podnoszonej we wcześniejszych pismach a dotyczącej sytuacji prawnej mojej synowej, wieloletniej pracownicy kancelarii, która w czerwcu 2006 roku nabędzie uprawnienia, o jakich mowa w art. 12 § 2 ustawy prawo o notariacie. Ponadto skarżąca wniosła o przyjęcie takiej wykładni art.16 § 3 ustawy szczególności zawartego w tymże przepisie sformułowania "Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza" zgodnie, z którą decyzja administracyjna o charakterze uznaniowym ograniczona jest zasadami wynikającymi z art.7 k.p.a., a w konsekwencji przyjęcie, iż uwzględnieniu jej wniosku nie stoi na przeszkodzie interes społeczny. W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę decyzji i orzeczenie w przedmiocie odroczenia odwołania ze stanowiska notariusza do 31 grudnia 2007 roku, ewentualnie do dnia 31 grudnia 2006 roku. Na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 1 i 2 oraz art. 138 §1 pkt 1, art. 104 i 107 § 1. 2 i 3 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku Z. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku utrzymał w mocy poprzednią decyzje z dnia [...] grudnia 2005 roku. W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, że zasadą jest, iż ustawową granicą dla wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód notariusza, stanowi ukończenie 70 - go roku życia. Natomiast przedłużenie wykonywania zawodu notariusza przez Ministra Sprawiedliwości może nastąpić w szczególnie uzasadnionych okolicznościach, które nie zachodzą w przedmiotowej sprawie. Nie jest bowiem nim argument podnoszony przez skarżącą, iż jej synowa przystąpi w czerwcu 2006r. do złożenia egzaminu notarialnego na nowych zasadach określonych w art. 12 § 2 ustawy Prawo o notariacie. Domaganie się zatem od Ministra Sprawiedliwości odwołania w taki sposób, ażeby mogła ona przekazać kancelarię notarialną swojej synowej w grudniu 2006r. lub 2007r. nie jest argumentem uzasadniającym uwzględnienie wniosku. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji: 1. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie: - art. 78 § 1 k.p.a. w ten sposób, że nie został uwzględniony zawarty w punkcie II-gim wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 29 grudnia 2005r. wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy, na okoliczność jaki jest stan zdrowia skarżącej pod względem fizycznym oraz mentalnym i czy mimo osiągniętego wieku jest w stanie nadal wykonywać zawód notariusza; - art. 7 k.p.a. in fine poprzez naruszenie zasady uwzględniania przez organy administracji publicznej interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zwłaszcza w ten sposób, iż nie uwzględniono w zaskarżonej decyzji interesu indywidualnego skarżącej - notariusz Z. Z.; - naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w ten sposób, iż nie zebrano i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego; - art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; - art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wymaganego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji poprzez: 1) brak należytego uzasadnienia prawnego, które ma szczególnie ważne znaczenie dla decyzji opartych na uznaniu administracyjnym, które nie uwzględniają wniosku strony; 2) pominięcie w uzasadnieniu okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, a w szczególności: kserokopie dokumentów, obrazujących wyniki kontroli przeprowadzanych w kancelarii skarżącej oraz kserokopie protokołów z przeprowadzonych wizytacji; kserokopie dokumentów bankowych dotyczących zobowiązań kredytowych; kserokopie umów o pracę, dotyczących zatrudnienia w kancelarii swojej; synowej i syna - J. i A. małżonków Z.; kserokopię dyplomu ukończenia studiów prawniczych przez J. Z.- synową skarżącej; Będące konsekwencją naruszenia przepisów postępowania administracyjnego rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, a w szczególności art. 16 § 3 pkt. 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie. W konsekwencji pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, określanej dalej skrótem p.p.s.a.). Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] grudnia 2005 roku nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Wydając rozstrzygnięcie Sąd zważył, że stan faktyczny sprawy jest niesporny między stronami, zaś spór dotyczy jedynie interpretacji art. 16 § 3 Prawo o notariacie (dalej pr. not.) Zgodnie z art. 16 § 3 i § 4 pr. not. Minister może odwołać notariusza, który ukończył 70 rok życia, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Z tak sformułowanego przepisu wynika, że dla odwołania notariusza muszą być spełnione dwie przesłanki: ukończenie przez notariusza 70 lat życia i zasięgnięcie w kwestii odwołania opinii rady izby notarialnej. Z treści przepisu nie wynika, że opinia izby notarialnej wiąże Ministra i należy uznać, że podlega ona ocenie jak każdy inny dowód, podobnie jak opinia rady izby w sprawie powołania notariusza wydana na podstawie art. 10 pr. not. Po spełnieniu wskazanych dwóch przesłanek od uznania Ministra zależy odwołanie notariusza. W sprawie niniejszej jest niesporne, że obie przesłanki zostały spełnione, zatem Minister działając w granicach uznania administracyjnego mógł odwołać skarżącą ze stanowiska notariusza. Działanie w granicach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności i podlega kontroli sądu administracyjnego. Jednak sąd kontroluje tylko zgodność rozstrzygnięcia z prawem, nie zaś jego celowość. Sąd bada więc, czy wydanie rozstrzygnięcia uznaniowego było dopuszczalne oraz, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. W sprawie niniejszej organ wykazał istnienie przesłanek ustawowych do odwołania skarżącej oraz wyjaśnił prowadzoną przez siebie politykę kadrową, polegającą na odwoływaniu osób wykonujących zawód zaufania publicznego po osiągnięciu przez nie 70 lat życia, także dla zapewnienia dostępu do zawodu młodej kadrze prawniczej. Organ wyjaśnił więc, dlaczego skorzystał z przyznanej mu ustawą możliwości odwołania notariusza. Organ nie wskazał w uzasadnieniu decyzji, ale jest to fakt oczywisty, że osiągnięcie wieku o 5 lat starszego od powszechnie przyjętego za wiek uprawniający do przejścia na emeryturę jest okolicznością przemawiającą za odwołaniem notariusza w celu skorzystania z tego uprawnienia. W ocenie Sądu tak podjęta decyzja uznaniowa nie narusza prawa. W ocenie Sądu, to notariusz powinien wykazać, że choć ukończył 70 rok życia, istnieją okoliczności szczególne, które przemawiają za tym, aby nie odwoływać go ze stanowiska. W sprawie niniejszej skarżąca żadnych takich okoliczności nie wykazała, ani nie uzasadniła dlaczego Minister nie powinien korzystać z przysługującej mu możliwości odwołania notariusza ze stanowiska. Za szczególne okoliczności nie może być uznany fakt zaciągnięcia kredytu, czy też możliwość przekazania w przyszłości kancelarii swojej synowej. Nie można także postawić organowi zarzutu, iż skarżona decyzja dyskryminuje osoby starsze uznając, że wraz z wiekiem tracą one przymiot zaufania publicznego. W uzasadnieniu decyzji Ministra stwierdzenia takie nie występują, a z art. 21 § 4 pr. not. wynika wprost, że po osiągnięciu 70 roku życia emerytowany notariusz nadal może wykonywać funkcje osoby zaufania publicznego jako zastępca notariusza. Osiągnięcie 70 roku życia nie powoduje więc utraty przymiotu zaufania publicznego, a jedynie stwarza Ministrowi możliwość odwołania notariusza ze stanowiska. Organ nie kwestionował dobrego stanu zdrowia skarżącej pod względem fizycznym jaki i mentalnym. Nie miał również zastrzeżeń co do wieloletniej sumiennej pracy na stanowisku notariusza. Tak więc nieprzeprowadzenie dowodów na powyższe niesporne okoliczności nie stanowiło naruszenia dyspozycji art. 78 § 1 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się naruszenia ze strony organ innych przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sądu uznał, że organ wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ponadto Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się - w ocenie Sądu - obrazy art.80 k.p.a nie wychodząc poza granice zasady swobodnej oceny dowodów, opierając się na zgromadzonych dowodach w toku postępowania administracyjnego, dokonując ich wszechstronnej oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., przeprowadzając analizę znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, działał przy tym zgodnie z prawidłami logiki. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zarzuty skargi są nieuzasadnione, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zważywszy powyższe działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji i oddalił skargę.