VI SA/Wa 380/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skarg A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. oraz A. MBH z siedzibą w K., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia w części prawa ochronnego na znak towarowy oraz kosztów postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2 zasądza do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. kwotę 1300 (jeden tysiąc trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz A. MBH z siedzibą w K., Niemcy kwotę 2200 (dwa tysiące dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 246 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410), zwanej dalej "p.w.p." oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.: 1) unieważnił prawo ochronne na znak towarowy ALFA o numerze R.257988 w części dotyczącej następujących towarów z klasy 1: środki chemiczne przeznaczone dla prac badawczych, rolnictwa, ogrodnictwa i leśnictwa; nawozy do użyźniania gleby, piasek odlewniczy, kaolin, dodatki chemiczne modyfikujące właściwości cementu - szczelność, mrozoodporność, dodatki modyfikujące właściwości betonu, oraz z klasy 19: zaprawy budowlane, zaprawy cementowe i zawierające cement, prefabrykowane elementy budowlane zawierające cement i wapno, wapno; 2) przyznał A. Mbh z siedzibą w K., Niemcy od A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę w wysokości 2600 zł (słownie: dwa tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 30 czerwca 2014 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw A. Mbh z siedzibą w K., Niemcy wobec udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy ALFA R.257988 na rzecz A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. . Wnoszący sprzeciw podniósł, że sporne prawo ochronne zostało udzielone z naruszeniem art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Wskazał również, że jest uprawnionym z praw ochronnych na znaki towarowe ALPHA o numerze IR.470095 oraz ALPHA o numerze CTM-001234764, zaś sporne oznaczenie jest do nich podobne w sposób wywołujący ryzyko konfuzji. Zwrócił uwagę na podobieństwo oznaczeń oraz towarów do oznaczania których przeznaczone są porównywane znaki towarowe. W jego ocenie ryzyko wprowadzenia w błąd odbiorców jest oczywiste i spowodowane wizualnym, fonetycznym i znaczeniowym podobieństwem pomiędzy porównywanymi znakami oraz podobieństwem towarów zawartych w klasach 1, 2 i 19. W odpowiedzi na sprzeciw A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniosła o jego oddalenie jako bezzasadnego. Organ rozpoznając złożony sprzeciw wyjaśnił, że postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy ALFA o numerze R.257988 zostało wszczęte na skutek sprzeciwu uznanego przez uprawnionego z prawa ochronnego na sporny znak za bezzasadny. Mając na względzie przepis art. 246 ustawy Prawo własności przemysłowej sprzeciw jest powszechnym środkiem prawnym służącym każdej osobie, która nie musi wykazywać interesu prawnego we wszczęciu tego postępowania. Organ podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie wnoszący sprzeciw podniósł zarzut udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy z naruszeniem art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo własności przemysłowej. Dla wypełnienia jego dyspozycji konieczne jest zaistnienie łącznie następujących przesłanek: 1) identyczności lub podobieństwa towarów, do oznaczania których znaki te są przeznaczone; 2) identyczności lub podobieństwa znaków towarowych; 3) ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów lub usług oznaczonych tymi znakami. Dokonując analizy organ w pierwszym rzędzie wskazał na kategorie towarów, w odniesieniu do których znaki towarowe wnoszącego sprzeciw i uprawnionego zostały przeznaczone. W oparciu o nią stwierdził, że porównywane znaki towarowe w części służą do oznaczania podobnych towarów z klas 1 i 19. Organ uznał, że towary do oznaczania których przeznaczony jest znak sporny takie jak: środki chemiczne przeznaczone dla prac badawczych, rolnictwa, ogrodnictwa i leśnictwa; nawozy do użyźniania gleby, piasek odlewniczy, kaolin, dodatki chemiczne modyfikujące właściwości cementu - szczelność, mrozoodporność, dodatki modyfikujące właściwości betonu z klasy 1, oraz zaprawy budowlane cementowe i zawierające cement, prefabrykowane elementy budowlane zawierające cement i wapno oraz wapno z klasy 19 zawierają w sobie minerał przemysłowy jakim jest wapień. Przy czym wapień jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych materiałów stosowanych w architekturze oraz jest surowcem z którego wykonuje się cement, a także wchodzi w skład nawozów. Co do pozostałych towarów zawartych w wykazie towarów znaków spornego i przeciwstawionych organ nie stwierdził podobieństwa. Pozostałe bowiem towary, do oznaczania których przeznaczony został znak sporny nie zawierają w sobie, ani też nie są podobne do żadnego z towarów do oznaczania których przeznaczone są znaki przeciwstawione. W ich skład wchodzą inne materiały, minerały i związki chemiczne, które powodują inne właściwości, a tym samym posiadają odmienne zastosowanie. Ponadto towary, do oznaczania których przeznaczony jest znak sporny i które nie są podobne do towarów do oznaczania których przeznaczone są znaki przeciwstawione w większości są nabywane przez inne grupy odbiorców w innych miejscach. Takimi towarami bez wątpienia są towary dla malarzy czy dekoratorów z klasy 2. W ocenie organu, obydwa oznaczenia powinny być oceniane jako całość, gdyż sama powtarzalność wyodrębnionych elementów lub zbieżność członów oznaczeń nie musi determinować stworzenia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, dlatego też, mając na uwadze całościową ocenę znaku towarowego, należało zwrócić uwagę na proporcje w sile odróżniającej poszczególnych elementów, a także ich oryginalność i sposób postrzegania, miejsce w znaku i kontekst w jakim poszczególne elementy zostały użyte. Dokonanie oceny porównawczej powinno się odbywać na różnych płaszczyznach postrzegania, biorąc pod uwagę jednocześnie ogólne wrażenie jakie znaki wywierają na odbiorcy. Ocena podobieństwa oznaczeń dokonywana jest w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, z uwzględnieniem ich dystynktywnych i dominujących elementów, pomijając drobne lub nieistotne różnice między nimi. Organ podkreślił, że przeciwstawiony wspólnotowy znak CTM-001234764 jest znakiem słowno-graficznym składającym się z białego napisu "Alpha" umieszczonego na tle ciemnoniebieskiego sześciokąta, natomiast międzynarodowy znak IR 470095 jest znakiem słowno-graficznym, składającym się z białego napisu "Alpha", umieszczonego na tle czarnego sześciokąta. Znak sporny R.257988 jest również znakiem słowno-graficznym składającym się z greckiego znaku α sporządzonego w białym kolorze i przedstawionego na tle czarnego kwadratu, oraz umieszczonego obok słowa ALFA. W ocenie organu, z powyższego wynikało, że ww. znaki towarowe oceniane jako całość składają się z niemalże identycznego słowa jakim jest słowo "alpha" w znakach przeciwstawionych i słowo "alfa" w znaku spornym. Przy czym słowa te są dominujące i wyróżniające we wszystkich znakach z uwagi na ich rozmieszczenie i okoliczność bycia jedynym elementem słownym przy ubogiej grafice zawartej w tych znakach. Zostały one sporządzone oryginalną, drukowaną i dużą czcionką, umieszczone centralnej części znaku i jako takie są łatwo zauważalne przez odbiorców.  Porównując stronę wizualną, organ uznał, że obydwa znaki są do siebie podobne, z uwagi na to, że wszystkie zawierają niemalże identyczne słowo ALPHA (w znakach przeciwstawionych) i ALFA (w znaku spornym), które jest jedynym elementem słownym w tych znakach i stanowi element wyróżniający i dominujący. Zostały sporządzone dużą, wyraźną czcionką i umieszczone w centralnych miejscach porównywanych znaków towarowych. Pozostałe elementy znajdujące się w porównywanych znakach towarowych służą podkreśleniu elementów słownych i sprowadzają się do funkcji ozdobnej takich jak kształt wielościanu w znakach przeciwstawionych, kolor tła w znaku CTM-001234764 czy symbol "α" oraz nieduży kwadrat w znaku spornym. Ta kompozycja znaku spornego determinuje uznanie jego podobieństwa do znaków przeciwstawionych w warstwie wizualnej. Ponadto porównywane znaki są podobne w warstwie fonetycznej. Wszystkie zawierają podobne słowo ALPHA (w znakach przeciwstawionych) i ALFA (w znaku spornym), które jest także wymawiane identycznie jako ALFA. Przy czym są to jedyne słowne elementy porównywanych znaków. Porównywane oznaczenia zawierają słowa nienależące do języka polskiego. Słowa ALFA (jest spolszczone) oraz ALPHA pochodzące z greki, stanowią pierwszą literę alfabetu greckiego i tak też będą rozumiane przez większość polskich odbiorców i jest to wiedza powszechna. Dla pozostałych polskich odbiorców będą to oznaczenia o charakterze fantazyjnym. W związku z powyższym, ze względu na identyczny element słowny występujący w obu porównywanych znakach towarowych, jakim są identycznie wymawiane słowa ALPHA i ALFA organ uznał, że porównywane znaki towarowe dla polskich odbiorców są podobne również w płaszczyźnie znaczeniowej. Organ stwierdził, że znaki towarowe sporny o numerze R.257988 i przeciwstawione o numerach CTM.001234764 oraz IR.470095 wykazują znaczne podobieństwo w warstwach wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej w zakresie elementów dominujących i wyróżniających. W związku z powyższym, w ocenie organu, istnieje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje ryzyko skojarzenia spornego znaku towarowego ze znakiem przeciwstawionym. Towary oznaczane znakiem spornym takie jak: środki chemiczne przeznaczone dla prac badawczych, rolnictwa, ogrodnictwa i leśnictwa; nawozy do użyźniania gleby, piasek odlewniczy, kaolin, dodatki chemiczne modyfikujące właściwości cementu - szczelność, mrozoodporność, dodatki modyfikujące właściwości betonu, oraz zaprawy budowlane, zaprawy cementowe i zawierające cement, prefabrykowane elementy budowlane zawierające cement i wapno, wapno oraz towary oznaczane znakami przeciwstawionymi można nabyć w tych samych punktach zbytu a mianowicie w marketach budowlanych oraz w sklepach z nawozami, więc zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie zachodzi ryzyko wprowadzenia potencjalnego odbiorcy w błąd co do pochodzenia ww. towarów z uwagi na wskazane powyżej podobieństwo znaków towarowych przeznaczonych do ich oznaczania. Odbiorcami towarów oznaczanych porównywanymi znakami są zarówno osoby firmy budowlane, rolnicy jak i przeciętni polscy konsumenci, Organ uwzględnił model przeciętnego odbiorcy ukształtowany w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dla celów całościowej oceny niebezpieczeństwa konfuzji, który stanowi osoba należycie dobrze poinformowana, należycie uważna i ostrożna. Osoby te wykazują co prawda zwiększony poziom uwagi, jednakże z uwagi na ten sam rodzaj towarów do oznaczania których przeznaczone są porównywane oznaczenia w zakresie wskazanym w sentencji decyzji, a także na niemalże identyczność wyróżniających i dominujących elementów słownych w porównywanych znakach towarowych jakim jest słowo ALFA w znaku spornym i słowo ALPHA w znakach przeciwstawionych, organ uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi ryzyko pomylenia przez odbiorców towarów nimi oznaczonych, bowiem odbiorcy mogą uznać, że są one oferowane przez ten sam podmiot lub podmioty powiązane ze sobą, co jest niezgodne z prawdą. Następnie obydwie strony postępowania administracyjnego wniosły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zaskarżyła decyzję organu w części, wnosząc o uchylenie pkt 2. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 7, 77 § 1 polegające na dokonaniu wadliwych ustaleń faktycznych skutkujących przyjęciem, iż uprawniony, którego znak unieważniono wyłącznie w części jest przegrywającym sprawę, 2) art. 8 kpa poprzez podjęcie działań w sposób niebudzący zaufania do administracji publicznej, z uwagi na obciążenie kosztami postępowania strony nieprzegrywającej sprawy, 3) art. 12 kpa poprzez nie zbadanie sprawy z sposób wnikliwy i uznanie, że uprawniony, którego znak organ unieważnił wyłącznie w części jest podmiotem przegrywającym sprawę w postępowaniu spornym. Organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie. 4) art. 107 § 3 kpa polegające na wadliwym uzasadnieniu decyzji w zakresie motywów jakimi kierował się organ stwierdzając o kosztach postępowania. Niniejsza sprawa została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt VI SA/Wa 380/16. Z kolei A. Mbh wniosła skargę do Sądu wnosząc o jej uchylenie w całości. Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 roku (Dz. U. Nr 98 z 2000 roku, poz. 1071 z późn. zm. - dalej: kpa), które miało wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji w sposób istotny wpłynęło na nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, tj. przepisów art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo własności przemysłowej. Niniejsza sprawa została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt VI SA/Wa 572/16. Organ w odpowiedzi na skargi podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wnosił o ich oddalenie. Sąd na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączył sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 380/16 oraz VI SA/Wa 572/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Postanowił, że sprawa będzie się obecnie toczyć pod sygn. akt VI SA/Wa 380/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w myśl § 2 tegoż artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Poza tym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga A. Mbh jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Postępowanie przed organem zostało wszczęte na skutek sprzeciwu skarżącej wobec udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy ALFA R.257988 na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. . Wobec uznania przez uprawnioną ze spornego prawa, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa została zgodnie z art. 247 ust. 2 pwp przekazana do postępowania spornego o unieważnienie prawa ochronnego. W myśl art. 2557 ust. 1 pwp po przeprowadzeniu postępowania spornego Urząd Patentowy wydaje decyzję, która winna zawierać elementy, o których mowa w art. 2558 ust. 1 pwp. Wśród nich znajduje się oznaczenie przedmiotu sprawy i jej rozstrzygnięcie (pkt 5 ww. przepisu). Jak wynika z ustaleń poczynionych w sprawie w złożonym sprzeciwie z dnia 30 czerwca 2014 r. firma niemiecka wnosiła o uchylenie decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy ALFA nr R.257988 w odniesieniu do wszystkich towarów w klasie 1, 2, 19. Organ w wydanej decyzji uznał zarzuty wnoszącego sprzeciw za zasadne odnośnie niektórych towarów z klasy 1 i 19 wymienionych w rozstrzygnięciu i w tej części unieważnił prawo ochronne na sporny znak towarowy. Nie wypowiedział się natomiast w decyzji co do pozostałych towarów z klasy 1 i 19 oraz z klasy 2. Skoro uznał w tym zakresie zarzuty, podniesione w sprzeciwie za niezasadne powinien w tej części sprzeciw oddalić. Tak więc organ wydając decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. nie zawarł w niej pełnego rozstrzygnięcia. Wprawdzie w uzasadnieniu decyzji podał powody takiego stanu rzeczy, ale stanowisko Urzędu Patentowego RP należy uznać w tym względzie za niewystarczające. Zasadnie skarżąca podnosi, że Urząd Patentowy RP dokonując analizy podobieństwa tak obszernej listy specjalistycznych towarów winien był dogłębnie przeanalizować specyfikę tych towarów i dopiero w oparciu o taką pogłębioną analizę stwierdzić istnienie podobieństwa lub jego brak. Tymczasem organ nie zbadał wszechstronnie sprawy, czego dowodem jest brak ustosunkowania się do argumentów strony, zawartych w piśmie skarżącej złożonym podczas rozprawy w dniu [...] lutego 2015 r., w którym dokonała ona szczegółowej analizy podobieństwa pomiędzy towarami spornego znaku towarowego a towarami przeciwstawionych znaków towarowych. Swoim działaniem organ naruszył więc przepisy art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona pogłębionej analizy podobieństwa towarów, do oznaczania których służą znaki wnoszącego sprzeciw i sporny znak towarowy, a następnie stosownie do poczynionych ustaleń wyda decyzję, rozstrzygającą o całości żądania skarżącej, którą uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Wobec stwierdzenia uchybienia przez organ przepisom postępowania Sąd uznał za przedwczesne ustosunkowanie się do zgłoszonego zarzutu naruszenia prawa materialnego. W sytuacji uchylenia zaskarżonej decyzji w całości na skutek skargi A. Mbh uwzględnione zostało żądanie, zawarte w skardze A. Sp. z o.o. bez badania zasadności zarzutów w niej podniesionych. Z tych wszystkich względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.