VI SA/Wa 390/19

WyrokWSA w Warszawie2019-07-11

Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Pamela Kuraś-Dębecka, Danuta Szydłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz przewóz okazjonalny samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego jest zasadne, gdy kierowca nie posiada statusu przedsiębiorcy i korzysta z aplikacji pośredniczącej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonywanie transportu drogowego zachodzi nawet wtedy, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi działalności gospodarczej, jeśli faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób. Wykonywanie przewozu okazjonalnego wymaga spełnienia określonych kryteriów konstrukcyjnych pojazdu, których w sprawie nie spełniono. Skarżący nie wykazał, że działał na rzecz platformy pośredniczącej, a zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że działał we własnym imieniu i na własny rachunek. Wobec tego nałożona kara pieniężna jest prawidłowa i skarga została oddalona.
Stan faktyczny
W maju 2018 r. podczas kontroli drogowej pojazdu kierowanego przez skarżącego stwierdzono, że przewoził on dwie osoby, które zamówiły usługę przewozu przez aplikację T. Skarżący nie posiadał licencji ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, a pojazd nie spełniał wymogów konstrukcyjnych dla przewozu okazjonalnego. Nałożono na niego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez licencji oraz za przewóz okazjonalny niespełniającym wymogów.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "WITD") z [...] września 2018 r., którą nałożono na Pana D. K. (dalej "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych. Jako podstawę prawną skarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), dalej "k.p.a. , art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 5 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a i ust. 4b, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 Ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.- dalej u.t.d.) oraz lp. 1.1. i lp. 2.10. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] maja 2018 r. około godziny 19:15 w [...] na ul. [...] przeprowadzono kontrolę drogową pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] ( dalej "sporny pojazd"), którym kierował Skarżący. Kontrolę pojazdu przeprowadzili funkcjonariusze Policji. W trakcie kontroli ustalono, że ww. pojazdem przewożono dwie osoby, które zostały wylegitymowane. Pasażerowie oświadczyli, że zamówili usługę przewozu osób "T." w [...] z ul. [...] na ul. [...]. Za przewóz pobrano opłatę w wysokości 8 zł z karty płatniczej. Kierowca okazał do kontroli min. dowód rejestracyjny pojazdu wraz z potwierdzeniem ubezpieczenia OC, paszport, zaświadczenie o utracie lub uszkodzeniu dowodu osobistego. Jednocześnie, Skarżący jako kierowca nie okazał wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego ani wypisu z licencji. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. Ponadto, sporządzono notatkę urzędową, wykonano dokumentację fotograficzną pojazdu oraz dokumentację kserograficzną okazanych dokumentów. Skarżący nie podpisał protokołu kontroli. W protokole w miejscu na podpis kierowcy znajduje się adnotacja: odmowa podpisu i odebrania. W związku z powyższym stwierdzono wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji, tj. lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b, tj. 2.10. załącznika nr ustawy o transporcie drogowym. WITD wszczął wobec Skarżącego postępowanie administracyjne, o czym go zawiadomił i pouczył o przysługujących mu w tym postępowaniu prawach i obowiązkach. Decyzją z [...] września 2018 r. WITD nałożył na Skarżącego dwie kary pieniężne, każda po 8.000 złotych – łącznie 16.000 złotych, którą ostatecznie - zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d., ograniczył do kwoty 10.000 złotych. Organ wskazał, że kary nałożył na podstawie art. 5b u.t.d. w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz na podstawie art. 18 ust. 4a u.t.d. w zw. z lp. 2.10 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w tym przepisie, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. Skarżący z zachowaniem trybu i terminu od decyzji WITD złożył odwołanie, w którym wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, zarzucił: 1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez Skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy Skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli; 2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności oparcie się podczas ustalania stanu faktycznego sprawy wyłącznie na protokole kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., z którego w żaden sposób nie wynika, na jakiej podstawie kontrolujący uznał, że Skarżący wykonywał transport drogowy; 3) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 5b ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu Skarżącemu kary w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia w sytuacji, w której czynności podejmowane przez Skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym (głównie ze względu na to, że czynności Skarżącego nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej); 5) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia w tj. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.10 załącznika do ustawy w zw. z art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez Skarżącego. GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na wstępie przytoczył treść przepisów odnoszących się do niniejszej sprawy, w tym m.in.: - art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 5 lipca 2018 r, (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481); - art. 4 pkt 22 i art. 4 pkt 11, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.); - art. 18 ust. 4a, art. 18 ust. 4b u.t.d., - art. 87 ust. 1 , art. 92a ust. 1 ww. u.t.d. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. oraz art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. W ocenie organu odwoławczego w ustalonym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez stronę przepisów prawa w zakresie obowiązku posiadania uprawnień na wykonywanie transportu drogowego osób. GITD wskazał, że z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego w wynika, że w dniu [...] maja 2018 r. Skarżący wykonywał przewóz osób we własnym imieniu, tj. przewoził dwóch pasażerów w [...] z ul. [...] na ul. [...]. Pasażerowie oświadczyli do protokołu kontroli, że zamówili przewóz przez aplikację T., opłata za przewóz wyniosła 8 zł i została pobrana z karty płatniczej, która jest przypisana do konta użytkownika. Zdaniem GITD zarówno protokół jak i prawidłowo sporządzona notatka urzędowa z dnia 14 lipca 2018 r. również stanowią dowód w postępowaniu administracyjnym na okoliczność wykonywania przez Skarżącego odpłatnej usługi transportowej, do której wykonania powinno się posiadać stosowną licencję. Ponadto Skarżący nie złożył żadnych wyjaśnień w sprawie w toku postępowania i nie przedstawił żadnych dowodów we wniesionym odwołaniu. Jednocześnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że strona wykonywała zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Dlatego organ I instancji prawidłowo zakwalifikował przewóz z dnia kontroli, jako wykonywany bez licencji skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. oraz lp. 1.1. załącznika nr 3 do tej ustawy. Przewóz ten nie spełnił także wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego. Mianowicie sporny pojazd marki [...] jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. - przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą oraz nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych. Dlatego organ I instancji prawidłowo nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 8.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. oraz lp. 2.10 załącznika nr 3 do tej ustawy. W konsekwencji organ odwoławczy uznał za zasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł tytułem popełnienia naruszenia z lp. 1.1. oraz lp. 2.10. załącznika nr 3 do u.t.d. Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, organ II instancji uznał, że nie mogą zostać uwzględnione. W ocenie organu odwoławczego postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Przede wszystkim ustalenie przez organ I instancji cech wykonywania działalności gospodarczej, a także weryfikacja, czy Skarżący w dniu kontroli posiadał status przedsiębiorcy nie było konieczne. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 maja 2013 r., II SA/Op 529/12, Legalis nr 771068: wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art, 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Co więcej, obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. W pełni bowiem zachowuje aktualność prezentowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie, z którym wykonywanie transportu drogowego musi być traktowane jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowaniu transportu drogowego, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., II GSK 670/08, Legalis nr 219202). W niniejszej sprawie zostało udowodnione, że strona faktycznie wykonywała działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d. Tym samym brak posiadania statusu przedsiębiorcy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Dlatego też organ I instancji prawidłowo zakwalifikował naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Jednocześnie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d. Zdaniem GITD do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym doszło w wyniku działań Skarżącego, ponieważ wykonywał usługę przewozu osób nie posiadając stosownych uprawnień i zarazem samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b. W tej sytuacji brak było podstaw do uchylenia decyzji w całości i umorzenia postępowania. W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 5 b ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu Skarżącemu kary w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez Skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym (głównie ze względu na to, że czynności Skarżącego nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej); 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 4 pkt 11. art. 18 ust 4a b ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 2.10 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez Skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie T. świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 18 ust 4 b pkt 1 lit c ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd Skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i dokonana została na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest T.; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.10 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez Skarżącego, 5) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez Skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy Skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli; 6) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole z przeprowadzonej kontroli), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu; 7) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd miała nastąpić na rzecz Skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer: 8) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności oparcie się podczas ustalania stanu faktycznego sprawy wyłącznie na protokole kontroli z dnia 29 maja 2018 r., z którego w żaden sposób nie wynika, na jakiej podstawie kontrolujący uznał, że Skarżący wykonywał transport drogowy: 9) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji; 10) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez Skarżącego w odwołaniu od decyzji Organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania czy Skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji T.; 11) art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu I stopnia oraz o zwrot kosztów postępowania. GITD w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że ustawa o transporcie drogowym, stanowiąca materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie, określa zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, zasady działania Inspekcji Transportu Drogowego i odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, zasady i tryb wyznaczania dworców, w których jest udzielana pomoc osobom niepełnosprawnym i zasady ochrony praw pasażerów (art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.t.d.). Zgodnie z regulacją art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Jak stanowi art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza się przewóz okazjonalny: 1. pojazdami zabytkowymi, 2. samochodami osobowymi : a. prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, b. na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, c. po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przez rozpoczęciem przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa. Jak stanowi art. 5 ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i ust. 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.U.UE.L.2009.300.51), dalej "rozporządzenie nr 1071/2009". Gdy chodzi o warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa je art. 5b ust. 1 u.t.d. stanowiąc, że ich podjęcie i wykonywanie: 1. samochodem osobowym, 2. pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3. taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d., jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c i art. 6 u.t.d. Art. 87 u.t.d. stanowi, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...), a ponadto wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d., jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" w prawie unijnym. I tak, w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz.U.UE.L.2009.300. 88), dalej "rozporządzenie Nr 1073/2009", za usługi okazjonalne uznaje się "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika" (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Nr 1073/2009). Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako "odnoszący się do określonej okazji – okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok NSA z 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06, publ. Lex nr 384423). Zestawienie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych z przesłankami dającymi się wyprowadzić z art. 4 pkt 11 u.t.d. i § 2 pkt 4 rozporządzenia Nr 1073/2009 pozwalało uznać, że Skarżący wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób w rozumieniu tych unormowań, ale nie spełnił przy tym wszystkich wymagań określonych ww. przepisami prawa. Ustalony w tym zakresie przez organ stan faktyczny, stanowiący podstawę skarżonego rozstrzygnięcia, nie budzi wątpliwości Sądu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego (protokołu kontroli; wyjaśnień pasażerów; notatki urzędowej, dokumentacji fotograficznej) jednoznacznie wynika, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej Skarżący wykonywał odpłatny przewóz pasażerów na terenie Warszawy pojazdem posiadającym 5 miejsc siedzących łącznie z kierowcą. Przedmiotowy kurs został zamówiony za pomocą aplikacji T., a następnie została zapłacona kwota 8 zł za ów przejazd. Z akt sprawy wynika także, czego Skarżący nie kwestionuje, że nie posiadał on licencji na wykonywanie transportu drogowego osób, ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy tego, czy Skarżący w chwili kontroli wykonywał przewóz we własnym imieniu i na własny rachunek, czy jak twierdzi, na rzecz platformy internetowej T. W tym zakresie Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i w związku z tym poczynienie błędnych ustaleń. W ocenie Sądu zarzuty te są nieuzasadnione, bowiem nie ma żadnych przesłanek, aby zakwestionować fakt, że podmiotem wykonującym skontrolowany przewóz był Skarżący, i że w tym zakresie działał on we własnym imieniu, na swoją rzecz. Warto zauważyć, że Skarżący na potwierdzenie swego stanowiska, nie przedstawił w istocie żadnego dowodu, zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak również obecnie przed Sądem mimo, że został pouczony przez WITD m.in. o treści art. 92c u.t.d. i wezwano go do złożenia wszelkich dokumentów mających lub mogących mieć wpływ na jego odpowiedzialność za stwierdzone w czasie kontroli naruszenia. Z uzasadnienia skarżonej decyzji bezspornie wynika, że organ – w ślad za stanowiskiem WSA w Opolu przyjął, że "wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym". Obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego w postępowaniu nie zawsze i nie wyłącznie obciąża tylko organ administracji. Strona postępowania, jeżeli chce z określonych faktów wywodzić dla siebie korzystne skutki prawne, powinna fakty te udowodnić i wykazać się jakąś inicjatywą dowodową. Skarżący zarzuca, że organy nie uzupełniły postępowania dowodowego i nie wyjaśniły wszystkich okoliczności, przy czym sam żadnych dowodów nie przedstawił. Reasumując, w ocenie Sądu, w świetle zebranego materiału, organ prawidłowo przyjął, że to Skarżący we własnym imieniu wykonywał odpłatny przewóz osób nie posiadając do tego wymaganej przez art. 5b u.t.d. licencji do transportu osób. Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., kierowca pojazdu samochodowego, wykonując transport drogowy, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli wypis z licencji, której skarżący nie posiadał. Ponadto, przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą (art. 18 ust. 4a u.t.d.). Kontrolowany pojazd przeznaczony był konstrukcyjnie do przewozu 5 osób wraz z kierowcą, co jest okolicznością niesporną. Oznacza to, że pojazd Skarżącego nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. W konsekwencji słusznie wywiodły organy, że przewóz, jaki miał miejsce kontrolowanym pojazdem był wykonywany bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji, nadto przewóz ten wykonywany był samochodem, niespełniającym kryterium konstrukcyjnego z art. 18 ust. 4a u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 10.000 złotych (art. 92a ust. 2 u.t.d.). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (art. 92a ust. 6 u.t.d.). W myśl lp. 1.1 owego załącznika nr 3 karą pieniężną w wysokości 8.000 złotych sankcjonuje się wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Natomiast według lp. 2.10 tego załącznika za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b, nakładana jest kara pieniężna w wysokości 8.000 złotych. Sąd zauważa, że w okolicznościach niniejszej sprawy trafna jest także ocena organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d. Zdaniem Sądu żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie zachodzi. Nie ma podstaw aby przyjąć, że Skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, skoro to on sam – osobiście, prowadził skontrolowany pojazd, którym z założenia odpłatnie przewoził pasażerów, nie posiadając przy tym licencji wymaganej przez przepisy ustawy o transporcie drogowym. Na koniec Sąd pragnie zauważyć, że wyrokiem z 20 grudnia 2017 r. (C-434/15), w odpowiedzi na wniosek o wydanie na podstawie art. 267 TFUE orzeczenia w trybie prejudycjalnym przez sąd gospodarczy nr 3 w Barcelonie, Hiszpania Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że art. 56 TFUE w zw. z art. 58 ust. 1 TFUE, a także art. 2 ust. 2 lit. d) dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r dotyczącej usług na rynku wewnętrznym i art. 1 pkt 2 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r., do którego odsyła art. 2 lit. a) dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), należy interpretować w ten sposób, że usługę pośrednictwa, taką jak ta, o której mowa w niniejszym postępowaniu, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon (smartphone), między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami, a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Tego rodzaju usługę należy zatem wyłączyć z zakresu stosowania art. 56 TFUE, dyrektywy 2006/123 i dyrektywy 2000/31. Trybunał wskazał, że usługa pośrednictwa świadczona przez przedsiębiorstwo U. (konkurencyjna aplikacja do aplikacji T.), polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską, nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Omawianą usługę pośrednictwa pomiędzy klientem – pasażerem, a kierowcą Trybunał uznał za integralną część złożonej usługi, której głównym elementem jest usługa przewozowa, wobec czego należy zakwalifikować ją jako usługę w dziedzinie transportu, a nie usługę społeczeństwa informacyjnego i podlega ona nie postanowieniom art. 56 TFUE dotyczącego swobodnego przepływu usług w ogólności, lecz postanowieniom art. 58 ust. 1 TFUE, będącego przepisem szczególnym, w myśl którego swobodę przepływu usług w dziedzinie transportu regulują postanowienia tytułu dotyczące transportu. Powyższy wyrok potwierdził prawidłowość oceny charakteru wykonywanej usługi przez Skarżącego (usługa transportowa). Skoro bowiem TSUE potraktował firmę U. ( platformę konkurencyjną do T.) jako wykonującego w części usługę transportową (w zakresie pośrednictwa) to oczywistym jest, że Skarżący jako realizator drugiej części usługi (przewóz pasażera) również wykonywał usługę transportową - zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1141/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia z 1 kwietnia 2019 r sygn. akt II SA/Gl 1048/18 , wyrok WSA w Warszawie z 27 lutego 2018 r. , sygn. akt VI SA/Wa 2358/17. Z tych powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie jednoznacznie ustalonego stanu faktycznego i prawnego. Z akt sprawy wynika, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez Skarżącego zarówno przepisów prawa w zakresie obowiązku posiadania uprawnień na wykonywanie transportu drogowego osób, jak i wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem spełniającym określone kryterium konstrukcyjne. Materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony należycie, przy zapewnieniu Skarżącemu czynnego udziału. Zdaniem Sądu, skoro Skarżący odmówił w czasie kontroli składania zeznań, jak również po wszczęciu niniejszego postępowania pozostał bierny, to tym samym WITD, a następnie GITD, prawidłowo przyjęły, że cały zgromadzony materiał dowodowy wystarczająco potwierdza charakter przewozu. W ocenie Sądu Skarżący w niniejszej sprawie oprócz podważania ustaleń i twierdzeń organów nie wykazał, że przeprowadzając niniejsze postępowanie administracyjne organy transportu drogowego rzeczywiście naruszyły przepisy postępowania w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie powoływanie się dopiero w skardze na treść regulaminu świadczenia usług przez platformę internetową T. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Tym samym w ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego nie są usprawiedliwione. Wobec niezasadności zarzutów skargi, jak również niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło