VI SA/Wa 391/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący: sędzia WSA Zbigniew Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi kasacyjnej G. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2006 r. sygn. akt VI SA/WA 391/06 oddalającego skargę G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie ponownego rozpatrzenia przez sąd sprawy w zakresie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia odrzucić skargę kasacyjną Pismem z dnia [...] października 2003 r. G. D., reprezentowany przez adwokata D. P., za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję ww. organu z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Do skargi został załączony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sprawie nadano sygn. akt II SA 3841/03. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2004 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Następnie wyrokiem wydanym w dniu 8 listopada 2004 r. Sąd oddalił skargę z dnia [...] października 2003 r. Od powyższego wyroku, pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. została złożona do Sądu skarga kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną uchylił wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego z dnia 8 listopada 2004 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania (sygn. akt I OSK 283/05). Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/Wa 391/06 i w dniu 12 kwietnia 2006 r. wojewódzki sąd administracyjny wydał wyrok, w którym oddalił przedmiotową skargę z dnia [...] października 2003 r. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. została wniesiona do Sądu skarga kasacyjna od ww. wyroku. W niniejszej skardze kasacyjnej pełnomocnik wniósł jednocześnie o zawieszenie postępowania kasacyjnego z uwagi na zaginięcie skarżącego G. D. Niniejszy wniosek uzasadnił tym, iż w dniu [...] lipca 2006 r. podczas wykonywania zawodu (nurkowania), skarżący zaginął i do dnia składania powyższego pisma nie odnaleziono jego ciała, a postępowanie wyjaśniające prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w [...] nie zostało zakończone. Ponadto pełnomocnik podniósł, że w braku dokumentu formalnie potwierdzającego zgon skarżącego, pełnomocnik działa nadal na podstawie pełnomocnictwa z dnia [...] lipca 2006 r. i złożył niniejszą skargę kasacyjną dotrzymując 30 dniowego ustawowego terminu. Z uwagi na powyżej wskazany brak oraz niemożność przeprowadzenia postępowania spadkowego, pełnomocnik wskazał, iż niemożliwym będzie uiszczenie wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej, co może skutkować odrzucenie tego środka zaskarżenia. Pełnomocnik skarżącego mając powyższe na uwadze wniósł o zawieszenie postępowania i przedłożył posiadane dokumenty, świadczące o zaginięciu skarżącego. W wykonaniu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia [...] września 2006 r., Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu ([...] złotych) od wniesionej skargi kasacyjnej z dnia [...] sierpnia 2006 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik nadesłał pismo z dnia [...] września 2006 r. wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 124 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), podnosząc w tej kwestii argumentację wskazaną w ww. skardze kasacyjnej. W związku z powyższym, Sąd pismem z dnia [...] października 2006 r. zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w [...] o udzielenie informacji, czy postępowanie wyjaśniające w sprawie zaginięcia skarżącego zostało zakończone. Pismem z dnia [...] października 2006 r. Prokuratura Rejonowa w [...] poinformowała Sąd, iż postępowanie przygotowawcze w sprawie nieumyślnego spowodowania śmierci G. D. nie zostało zakończone na dzień wysłania niniejszego pisma. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 15 listopada 2006 r. Sąd zawiesił z urzędu postępowanie sądowoadministracyjne. Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. Sąd zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w [...] o udzielenie informacji, czy postępowanie wyjaśniające w sprawie zaginięcia skarżącego zostało zakończone. W odpowiedzi na wskazane wezwanie Prokurator Rejonowy w [...] przesłał informację, że ww. sprawa została umorzona (do pisma załączone zostało postanowienie o umorzeniu śledztwa). Jednocześnie pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. Sąd wezwał adwokata D. P. do udzielenia informacji, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające podjęcie zawieszonego postępowania. W odpowiedzi pełnomocnik wskazał, iż skarżący zmarł i dołączył do pisma odpis postanowienia o stwierdzeniu zgonu (postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2007 r. sygn. akt [...]). We wskazanym postanowieniu sąd rejonowy stwierdził, iż G. D. zmarł w dniu [...] lipca 2006 r. Następnie pismami z dnia [...] czerwca 2007 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2007 r. Sąd zwrócił się do ww. Sądu Rejonowego [...] o udzielenie informacji, czy zostało przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym skarżącym. W piśmie z dnia [...] września 2007 r. sąd rejonowy poinformował, że nie toczyło się takie postępowanie. Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. Sąd zwrócił się do organu o udzielenie informacji, czy została uiszczona kara pieniężna nałożona na (zmarłego) skarżącego w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...]. W odpowiedzi na niniejsze wezwanie, pismem z dnia [...] marca 2008 r. organ wskazał, iż przedmiotowa kara pieniężna w wysokości [...] zł nie została uiszczona. Następnie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2008 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie do § 2 tego przepisu pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. W myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W przedmiotowej sprawie należny wpis od skargi kasacyjnej wynosił [...] zł. Do uiszczenia wpisu w takiej też wysokości został wezwany pełnomocnik skarżącego zarządzeniem przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] września 2006 r. Wezwanie powyższe otrzymał w dniu [...] września 2006 r. Termin do uiszczenie należnego wpisu upływał zatem w dniu [...] września 2006 r. W powyższym terminie pełnomocnik skarżącego nie uiścił należnego wpisu. Należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie nastąpiła śmierć skarżącego (będącego jednocześnie mocodawcą dla adwokata D. P. – pełnomocnika w niniejszej sprawie). W postanowieniu Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2007 r. sygn. akt [...] zostało stwierdzone, że G. D. zmarł w dniu [...] lipca 2006 r. na [...] o godzinie [...] (wskazane postanowienie zostało złożone do Sądu do akt sprawy przez pełnomocnika skarżącego w dniu [...] czerwca 2007 r.). Zgodnie z treścią art. 43 p.p.s.a. w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania. Wskazany powyżej przepis ma zastosowanie zarówno do osób fizycznych, jak i prawnych reprezentowanych przez pełnomocników. Pełnomocnictwo wygasa w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej. W takim przypadku pełnomocnik działa do momentu zawieszenia postępowania. Pojęcie "śmierć strony" obejmuje także sytuacje uznania za zmarłego oraz stwierdzenia zgonu. W przypadku śmierci strony pełnomocnictwo wygasa z chwilą zawieszenia postępowania. Pojęcie to oznacza datę wydania przez sąd postanowienia o zawieszeniu postępowania, nie zaś datę doręczenia odpisu tego postanowienia pełnomocnikowi (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 197). W omawianym przypadku formalnie momentem wygaśnięcia pełnomocnictwa w takiej sytuacji jest śmierć. Jednakże pełnomocnik ma działać do czasu wydania przez sąd postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zatem do chwili zawieszenia postępowania pełnomocnik procesowy faktycznie działa w sprawie (ze skutkami dla ewentualnych spadkobierców lub następców prawnych mocodawcy). Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że Sąd wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania z powodu śmierci strony skarżącej w dniu 15 listopada 2006 r. Do tej daty pełnomocnik skarżącego faktycznie działał w sprawie. W związku z tym, powinien był uiścić należny wpis od skargi kasacyjnej, do czego został wezwany wspomnianym już zarządzeniem z dnia [...] września 2006 r. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając na uwadze, iż od przedmiotowej skargi kasacyjnej nie uiszczono należnego wpisu, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 230 i 43 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Niezależnie od dotychczasowych rozważań, należy na marginesie zauważyć, że przedmiot omawianej sprawy dotyczy nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Przedmiotowa kara pieniężna nie została uiszczona przez stronę skarżącą. Mając to na uwadze należy wskazać, iż z ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks Cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) wynika, że dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki mające charakter cywilnoprawny. Do spadku nie należą natomiast prawa i obowiązki o charakterze majątkowym regulowane przepisami prawa administracyjnego lub finansowego, jeśli nawet te przepisy posługują się konstrukcjami prawa spadkowego. Stwierdzić zatem należy, iż kara pieniężna będąca przedmiotem toczącego się postępowania, wymierzona przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej nie będzie wchodziła do spadku. Nie nosi ona bowiem znamion należności cywilnoprawnej. Nie można takiej kary nałożyć na kogoś, kto nie popełnił czynu zabronionego, a więc np. na ewentualnego spadkobiercę. Takie stanowisko potwierdza postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt I OSK 267/07. W związku z tym, w niniejszej sprawie należy uznać, że przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego skarżącego. Zatem gdyby skarga kasacyjna nie podlegała odrzuceniu z powodu nieuiszczenia należnego wpisu, to zachodziłyby przesłanki do wydania przez Sąd postanowienia o umorzeniu tego postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.