VI SA/Wa 391/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2019 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2018 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego T. S. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") decyzją z "(...)" grudnia 2018 r. nr "(...)", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: "K.p.a."), art. 64 ust. 1, ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, pkt 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3, lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, dalej: "P.r.d."), art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 5 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068, dalej: "u.d.p.".), po rozpatrzeniu odwołania T. S. (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z "(...)" października 2018 r., nr "(...)". Powyższą decyzją z "(...)" października 2018 r., wydaną na podstawie art. 104 § 1 K.p.a. w związku z art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 P.r.d., organ I instancji nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. GITD wskazał w zaskarżonej decyzji, że "(...)" sierpnia 2018 r. w "(...)"na ul. "(...)" (droga gminna) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki V. o nr rej. "(...)"i trzyosiowej naczepy marki W. o nr rej. "(...)". Pojazdem członowym kierował Pan Ł. K., który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie z miejscowości "(...)"do "(...)"z ładunkiem piachu (ładunek podzielny) w imieniu Strony. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr "(...)"z "(...)" sierpnia 2018 r. Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 41 ust. 3 u.d.p., drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Na podstawie natomiast § 3 ust. pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu członowego wynosiła do 40 t. Organ wskazał, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 6 kwietnia 2018 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C III o nr fabrycznych "(...)". Wagi te legitymowały się w dniu kontroli ważną deklaracją zgodności CE z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych wdrożonej do prawodawstwa polskiego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 802). W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono: - nacisk na pojedynczej osi napędowej 11,5 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 3,5 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 43,75 %), - rzeczywistą masę całkowitą pojazdu członowego 42,4 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 2,4 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 6 %). Organ dodał, że Strona nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wyjaśnił też, że żadne z zezwoleń od kategorii I do VI nie zawiera w swojej treści zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego z przekroczeniem dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej i dopuszczalnej masie całkowitej po drodze gminnej. W niniejszym przypadku organ stwierdził, iż występuje brak zezwolenia kategorii VII, ze względu na parametry wagowe, wymiarowe i kategorię drogi na której zatrzymano pojazd członowy, a stosownie do art. 140ab ust. 2 P.r.d., w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę ja za przejazd bez zezwolenia. Organ wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, która stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) P.r.d., wynosi 15 000 zł. GITD, odnosząc się do zarzutów odwołania, wyjaśnił także, że w treści protokołu kontroli wskazano, że temperatura otoczenia w czasie kontroli wynosiła 27°C. Pomiaru temperatury otoczenia dokonano za pomocą termometru. Okoliczność takiej temperatury otoczenia potwierdził kierowca, gdyż nie wniósł żadnej uwagi do treści protokołu kontroli, podpisał protokół kontroli. Z treści pkt 3.1 świadectwa aprobaty wag SAW 10 III, dotyczącego m.in. wag SAW 10C III wynika, że zakres temperatury, w których mogą pracować wagi to od - 20°C do 40°C. Tym samym występująca podczas kontroli temperatura otoczenia w wysokości 27°C mieściła się w dopuszczalnym zakresie. Tym samym, zdaniem organu, nie sposób przyjąć stanowisko Strony, że temperatura otoczenia przekraczała dopuszczalną wartość dla użytkowania zastosowanych wag. GITD dodał następnie, że z treści zeznań kierowcy przesłuchanego podczas kontroli w charakterze świadka wynika, że pojazd po załadunku nie był ważony, a Strona jako podmiot wykonujący przejazd nie podjęła czynności aby dokonać sprawdzenia, czy pojazd jest normatywny. W związku z powyższym Strona wykonując przejazd nie była świadoma, czy pojazd jest normatywny. Nie podejmując aktów należytej staranności wykonywała przejazd drogowy, nie mając żadnych podstaw, aby być przekonanym, że pojazd jest normatywny. W ocenie GITD zebrany materiał dowodowy świadczy, że Strona nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz miała wpływ na powstanie naruszenia. Z tych względów GITD utrzymał w mocy decyzję I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GITD z "(...)" grudnia 2018 r., Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji, a także o zasądzenie od organu na Jego rzecz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 7 oraz art. 77 K.p.a., poprzez niewystarczające zbadanie i ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, 2) § 29 Zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. W uzasadnieniu skargi, Skarżący podkreślił, że przedsiębiorca wykonujący przewóz materiałów sypkich nie jestem w stanie uzyskać zezwolenia kat. VII. Dlatego niezrozumiałym jest nałożenie kar pieniężnej za brak zezwolenia kat. VII. Skarżący podniósł ponadto, że w niniejszym przypadku zarówno wymiary, masa rzeczywista pojazdów oraz nacisk osi pojedynczej nie były większe od wymiarów przewidzianych dla zezwoleń kat. I- VI. GITD nie wskazał, przekroczenie którego parametru kontrolowanego pojazdu zdecydowało o zakwalifikowaniu stwierdzonego naruszenia jako przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Skarżący wskazał dalej, że kontrolujący w sposób nieprawidłowy określił przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, poprzez nieprawidłowe odliczenie błędów ważenia dla nacisku potrójnej osi nienapędowej. W protokole zawarto nieprawdziwą informację dotyczącą wskazań wag po odjęciu błędów (2% zaokrąglone w górę do 0,1 t) w wysokości 24000 kg dla mierzonych 24500 kg. Właściwym wynikiem ważenia po uwzględnieniu błędów dla pomierzonych 24500 kg jest 23900 kg. Powyższe skutkuje ustaleniem rzeczywistej masy całkowitej na poziomie 42 300 kg, a nie jak podał organ w protokole 42 400 kg. Ponadto zdaniem Skarżącego, bezspornym jest że przed rozpoczęciem ważenia pojazdów umieszczone wagi we wnękach fundamentowych nie były zabezpieczone przed działaniem promieni słonecznych, a miejsce ważenia wraz ze strefą ważenia znajdowało się w miejscu narażonym na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. Kontrolujący nie dokonał pomiaru temperatury z termometru posiadającego legalizację. Zarówno w protokole kontroli jak i w uzasadnieniu decyzji brak jest informacji o numerze legalizacji oraz urządzeniu wykorzystanego do pomiaru temperatury. Organ odwoławczy również nie rozstrzyga tej kwestii w sposób nie budzący wątpliwości. Skarżący wskazał, że w odpowiedzi na zapytanie Punkt Informacji Drogowej, GDDKIA przesłał informację meteorologiczną, z której wynikało, że temperatura nawierzchni która bezpośrednio oddziaływała na umieszczone wagi we wnękach fundamentowych wynosiła 13 sierpnia 2018 r od godz. 9.30 do godz. 12.00, od 40,18°C do 46,81°C. Natomiast zgodnie z instrukcją producenta wagi statycznej typu SAW 10 C III ("(...)"Sp. z o.o.) zakres oddziaływania temperatury na wagę nie może być większy niż 40°C. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskrzonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci piachu. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 P.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. W niniejszej sprawie kara pieniężna została wymierzona Skarżącemu za przejazd nienormatywnym pojazdem po drodze gminnej, na ulicy "(...)"w "(...)", po której zgodnie z do art. 41 ust. 3 u.d.p., mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. W wyniku ważenia pojazdu dokonanego w trakcie kontroli, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 3,5 t, czyli o 43,75 % dopuszczalnej wartości, przy nacisku tej osi 11,5 t. Stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2,4 t przy rzeczywistej masie całkowitej 42,4 t, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości o 6 %. Przy tego rodzaju naruszeniu, gdy przejazd pojazdem nienormatywnym związany jest z przewozem ładunku podzielnego, naruszony został art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Dodać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W zakresie tej definicji mieści się przewożony przedmiotowym pojazdem piach. W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, że ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Wyjaśnienia wymaga, że w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania zezwolenia kategorii I i kategorii II, ponieważ zezwolenie kategorii I ma zastosowanie przy rzeczywistej masie całkowitej pojazdu nie większej od dopuszczalnej, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej. Organ I instancji, nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 140ab ust. 2 P.r.d., karę pieniężną, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII. Zgodnie z Ip. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwolenie kategorii VII dotyczy pojazdów nienormatywnych o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI oraz o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t i wydawane jest na przejazd wyznaczoną trasą wskazaną w zezwoleniu. W niniejszej sprawie organ słusznie wskazał, że żadne z zezwoleń od kategorii l do VI nie zawiera w swojej treści zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego z przekroczeniem dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej i dopuszczalnej masie całkowitej po drodze gminnej. Dlatego ze względu na parametry wagowe, wymiarowe i kategorię drogi na której zatrzymano do kontroli w niniejszej sprawie pojazd członowy, kara pieniężna została nałożona, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII. Jak wynika z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości, za brak zezwolenia kategorii VII, 15.000 zł, w pozostałych przypadkach, tj., gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%. Stwierdzony w wyniku kontroli drogowej nacisk pojedynczej osi przekroczył dopuszczalną wartość o więcej niż 20%, organ I instancji zatem, nałożył na Skarżącego, karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, z czym zgodził się organ II instancji. Na obecnym jednak etapie należy odnotować, że 21 marca 2019 r., Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał wyrok w sprawie C-127/17, dotyczącej ograniczania na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych, których maksymalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t. W konkluzji wyroku zapisano w sposób jednoznaczny, iż: "Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53". W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja, jak również decyzja I instancji, narusza art. 3 oraz art. 7 w związku z pkt 3.1. oraz pkt 3.4 załącznika I Dyrektywy Rady nr 96/53 z dnia 25 lipca 1996r., ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, poprzez nałożenie sankcji administracyjnej w sytuacji nieprzekroczenia określonego przepisami wspólnotowymi dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez pominięcie zasady prymatu prawa unijnego nad prawem krajowym. Stosownie do art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Polskę umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Nie tylko sądy, ale również organy administracji mają obowiązek przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej orzecznictwo TSUE wskazuje kierunek wykładni przepisów prawa wspólnotowego i wykładnia ta nie może być pomijana w procesie stosowania prawa w sprawach indywidualnych. Na mocy Traktatu akcesyjnego Polska zobowiązała się przejąć całość dorobku prawnego UE (acquis communautaire), w skład którego wchodzi również dorobek orzeczniczy TSUE. W przypadku stwierdzenia, iż norma prawa krajowego jest sprzeczna z normą prawa wspólnotowego, sąd - uwzględniając ścisłe powiązanie zasady bezpośredniego skutku z zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego - zobligowany jest odmówić zastosowania sprzecznej z dyrektywą normy prawa krajowego. Reasumując, sprzeczne z Dyrektywą Rady nr 96/53 z dnia 25 lipca 1996 r. było przyjęcie możliwości obniżenia kryterium dopuszczalnych nacisków osi, na niektórych z dróg do 10 t. lub 8 t, co miało miejsca w kontrolowanej sprawie. Wszystkie pojazdy winny mieć zagwarantowane prawo poruszania się po drogach bez zezwolenia do granicznej wartości nacisków: 11,5 t. Efektem ww. naruszenia prawa na gruncie kontrolowanej sprawy było na Skarżącego nałożenie kary w zbyt wygórowanej wysokości. Stwierdzone przez organy obu instancji przekroczenie nacisku pojedynczej osi nie było jedynym naruszeniem. Organy stwierdziły również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego, dlatego obowiązkiem organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy będzie rozważenie, jaka kara w realiach przejazdu z przekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej winna zostać nałożona na Skarżącego, przy uwzględnieniu treści wyroku TSUE z 21 marca 2019 r. Sąd stwierdza przy tym, że niezasadny jest zarzut Skarżącego dotyczący temperatury otoczenia w jakiej dokonano ważenie przedmiotowego pojazdu. Należy podkreślić, że Skarżący powołuje się na temperaturę nawierzchni asfalty występującą w dniu kontroli przedmiotowego pojazdu. Tymczasem temperatura otoczenia w którym dokonano ważenia pojazdu zgodnie z protokołem kontroli wynosiła 27°C, co potwierdza informacja meteorologiczna przesłana przez GDDKIA, na którą powołuje się Skarżący. Ważenie pojazdu odbyło się zatem w temperaturze nie przekraczającej wskazań producenta. Z uwagi na powyższe, Sąd w myśl art.145 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.