VI SA/Wa 396/11
PostanowienieWSA w Warszawie2012-04-02
Skład orzekający: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która wykazała zysk netto w poprzednim roku obrotowym i posiada znaczące środki na rachunku bankowym, może zostać zwolniona z kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym, mimo twierdzeń o trudnej sytuacji finansowej w bieżącym roku?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego nie może zostać zwolniona z kosztów sądowych, jeśli nie wykaże w sposób przekonujący, że nie posiada wystarczających środków na ich pokrycie. Sama strata w bieżącym roku lub konieczność ponoszenia bieżących kosztów działalności nie są wystarczającymi przesłankami do zwolnienia, zwłaszcza gdy spółka wykazała zysk w poprzednim roku i posiada znaczące środki na rachunku bankowym. Ciężar dowodu spoczywa na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy.Stan faktyczny
Spółka E. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP o unieważnieniu prawa ochronnego na znak towarowy. Do skargi kasacyjnej załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych). Spółka argumentowała, że jej działalność przynosi stratę w bieżącym roku z powodu kryzysu gospodarczego i nie posiada środków na opłatę sądową. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na dobre wyniki finansowe spółki w poprzednim roku i posiadane środki. Po wniesieniu sprzeciwu przez spółkę, sąd wezwał ją do uzupełnienia wniosku o dokumenty dotyczące roku 2011 i 2012. Mimo przedstawienia części dokumentów, sąd uznał, że spółka nie wykazała braku wystarczających środków na pokrycie kosztów postępowania.Rozstrzygnięcie
Odmówiono E. Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy p o s t a n a w i a odmówić E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych
Wyrokiem z dnia 13 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy [...] nr [...].
Następnie strona skarżąca do skargi kasacyjnej załączyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku strona skarżąca podała, że jej działalność gospodarcza w roku 2011 przynosi stratę, co spowodowane jest
światowym kryzysem gospodarczym i mniejszym zainteresowaniem usługami świadczonymi przez skarżącą spółkę. Obecnie skarżąca nie ma środków na uiszczenie opłaty sądowej, a środki jakie jej pozostały są przeznaczone na wypłaty wynagrodzeń dla pracowników oraz bieżące utrzymanie działalności gospodarczej. Konieczność uiszczenia opłaty spowoduje poważne zagrożenie płynności finansowej skarżącej, a brak zwolnienia od obowiązku uiszczenia tej opłaty skutkować będzie zamknięciem drogi sądowej do unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy [...].
W rubryce 6 formularza wniosku PPPr, zatytułowanej "Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych", skarżąca wskazała kwotę 500.000 zł. Natomiast wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) zamknęła się w kwocie 17.762,17 zł. Skarżąca oświadczyła, iż za ostatni rok obrotowy osiągnęła zysk w wysokości 94.831,36 zł. Nadto podała, że na rachunku bankowym zgromadzone są środki pieniężne w wysokości 50.728,40 zł.
Według przedłożonego przez skarżącą bilansu (obejmującego aktywa i
pasywa), stan jej aktywów (na dzień 31 grudnia 2010 r.) wynosił 1.264.192,61 zł, a więc przewyższał aktywa wykazane na koniec poprzedniego roku obrotowego (tj. na dzień 31 grudnia 2009 r.), które zamknęły się w kwocie 648.883,54 zł (vide bilans -karty 127-130 akt). Z kolei sporządzany dla celów bilansowych rachunek zysków i strat (karta 131 akt) wykazał na dzień 31 grudnia 2010 r. zysk netto w wysokości 94.831,36 zł (na koniec ubiegłego roku skarżąca odnotowała stratę w wysokości 173.685,06 zł). Skarżąca przedstawiła też wyciąg z rachunku bankowego,
obejmujący okres od 28 czerwca 2011 do 4 lipca 2011 r., na którym saldo końcowe wynosiło 324.686,37 zł (karta 154 akt).
Ponadto w pkt 3 sprawozdania z działalności skarżącej za rok 2010 podano, że spółka zatrudnia 7 pracowników w pełnym wymiarze etatu. Natomiast w pkt 4 ww. sprawozdania stwierdzono, iż "w roku sprawozdawczym rozwój firmy odzwierciedla wypracowany zysk netto w wysokości 75.896,36 zł, który w pełni zadowala Zarząd, gdyż wszystkie zadania zaplanowane na 2010 rok zostały wykonane w całości" (sprawozdanie z działalności E. Sp. z o.o. za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. – karta 123 akt).
W dniu 31 października 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, wydał postanowienie, na podstawie którego odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia powołując się na przepisy art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn, zm.) dale cyt. jako p.p.s.a., wskazano, iż przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty potwierdzają dobre wyniki finansowe spółki w roku 2010, natomiast nie
przedstawiono dokumentów potwierdzających pogorszenie sytuacji finansowej w roku 2011. Ponadto skarżąca posiada zasoby pieniężne umożliwiające pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto podniesiono, że skarżąca jest reprezentowana przez dwóch pełnomocników z wyboru (radcę prawnego i rzecznika patentowego), co pozwala sądzić, iż dysponuje środkami wystarczającymi na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, które z reguły znacznie przewyższają koszty sądowe.
W dniu 25 listopada 2011 r. strona skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie podniesiono, iż nieprawidłowo oceniono sytuacje faktyczną, w której znajduje się skarżąca. Okoliczność, że skarżąca w roku 2010 odnotowała zysk, nie oznacza, że w roku 2011 jej kondycja fizyczna jest korzystna i posiada środki na poniesienie kosztów sądowych postępowania. Także okoliczność, że skarżąca w lipcu 2011 r. posiadała środki na rachunku bankowym nie oznacza również, że posiadała te środki w dacie złożenia skargi kasacyjnej oraz że posiada je obecnie. Małe zainteresowanie działalnością skarżącej sprawia, iż skarżąca nie posiada żadnych środków, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie opłaty sądowej. Pomimo tego referendarz sądowy nie przejawił inicjatywy dowodowej i nie zwrócił się o złożenie do akt sprawy dowodów, które obrazowałyby stan finansowy skarżącej na dzień wydania orzeczenia, skutkiem czego wydał orzeczenie posiadając niepełny materiał dowodowy, co uniemożliwiło właściwe rozpoznanie wniosku. Ponadto strona skarżąca podniosła, że fakt, iż reprezentuje ja radca prawny, w żadnej mierze nie świadczy o tym, że skarżąca jest zdolna do poniesienia opłaty od skargi kasacyjnej.
W związku z powyższym wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie 14 dni:
a) rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2011,
b) sprawozdania z działalności w 2011 r. (o którym mowa w art. 49 ustawy o rachunkowości),
c) wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy,
d) ostatniej złożonej w 2012 roku przez skarżącą spółkę deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca spółka przy piśmie z dnia 28 lutego 2012 r. nadesłała: projekt bilansu za rok 2011, projekt rachunku zysków i strat za tok 2011, deklarację VAT-7 za styczeń 2012 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego skarżącej spółki za okres od 30 września 2011 r. do 30 grudnia 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 259 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. od zarządzeń wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Rozpatrując przedmiotowy sprzeciw Sąd miał na względzie przepis 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z nadesłanych przez skarżącą dokumentów obrazujących jej stan majątkowy wynika, iż w roku 2011 r. przy znacznym przychodzie netto w wysokości 11.127.831,49 zł. osiągnęła ona zysk netto w kwocie 82.383,06 zł (na co wskazuje załączony rachunek zysków i strat). Spółka w styczniu 2012 r. dokonała sprzedaży towarów i usług na kwotę 167 215 zł, co potwierdza załączona deklaracja VAT-7). Powyższe potwierdza dobrą sytuację finansową strony skarżącej, przeczy natomiast podnoszonemu przez skarżącą braku zainteresowania jej usługami. Nie można również podzielić argumentacji, iż już sama konieczność pokrywania bieżących kosztów funkcjonowania działalności gospodarczej oraz konieczności wypłacania wynagrodzenia pracownikom miałaby stanowić uzasadnienie dla zwolnienia skarżącej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Ponadto z załączonego przez skarżącą wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż na dzień 30 grudnia 2011 r. posiadała ona środki pieniężne w wysokości 227.321,39 zł, natomiast w okresie od 30 września 2011 r. do 30 grudnia 2011 r. saldo rachunku wynosiło od 27.144 zł do 624.470,86 zł. W ocenie Sądu brak jest przeciwwskazań do pokrycia przez skarżącą spółkę z posiadanych zasobów pieniężnych kosztów postępowania sądowo-administracyjnego w przedmiotowej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 500 zł.
Dodatkowo podkreślić należy, iż zawarte w przepisie art.246 § 2 pkt 2 p.p.s.a określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. 2, Warszawa 2006 s. 504).
W oparciu o wszystkie przedstawione powyżej argumenty stwierdzić należy,
że strona skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie niniejszej.
W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 259 § l i art.
260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło