VI SA/Wa 41/24
WyrokWSA w Warszawie2024-10-10
Skład orzekający: Dorota Dziedzic-Chojnacka, Aneta Lemiesz, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która uzyskała pozwolenie na budowę, ale nie jest właścicielem nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja, ma interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na lokalizację urządzeń w pasie drogowym, wydanej na rzecz innego podmiotu?Ratio decidendi
Osoba, która uzyskała pozwolenie na budowę, ale nie jest właścicielem nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja, nie posiada interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na lokalizację urządzeń w pasie drogowym, wydanej na rzecz innego podmiotu. Status strony w postępowaniu o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego przysługuje wyłącznie inwestorowi, a interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, a nie jedynie z interesu faktycznego.Stan faktyczny
Skarżący D. P. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z 2013 r., zezwalającej na lokalizację kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (SKO) odmówiło wszczęcia postępowania nieważnościowego, uznając, że skarżący nie posiada przymiotu strony. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO uchyliło swoje wcześniejsze postanowienie i ponownie odmówiło wszczęcia postępowania, wyjaśniając, że skarżący nie był stroną postępowania zakończonego decyzją z 2013 r. i nie posiada interesu prawnego. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Przedmiot zaskarżenia stanowi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., dalej: "SKO w W." lub "Kolegium", z [...] października 2023 r. uchylające postanowienie z [...] września 2021 r. w całości i w tym zakresie orzekające co do istoty sprawy w ten sposób, że odmowia wszczęcia postępowania na wniosek D. P., zwanego dalej: "skarżącym", w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] marca 2013 r. nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO w W. wskazało, że decyzją nr [...] z [...] września 2010 r. Burmistrz Miasta i Gminy P., działając na podstawie art. 39 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 30 sierpnia 2010 r., zezwolił na lokalizację kanalizacji sanitarnej z przyłączami wzdłuż i w poprzek ul. [...] (dz. ew. [...]) oraz na działce gminnej przeznaczonej pod projektowaną drogę (nr ew. [...] i [...]) w Ch., zgodnie z opinią ZUD Nr [...] z [...] maja 2009 r.
Następnie, decyzją nr [...] z [...] marca 2013 r. Burmistrz Miasta i Gminy P., po rozpatrzeniu wniosku z 19 lutego 2013 r. złożonego przez "[...]" A. L. o wydanie zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z gospodarką lub potrzebami ruchu, tj. infrastruktury kanalizacji sanitarnej, zezwolił na lokalizację przewodu kanalizacji sanitarnej z przyłączami i urządzeniami w ul. P. w Ch.(dz. ew. nr [...]i nr [...]), zgodnie z opinią Starosty P. nr [...] z [...] lutego 2013 r.
Skarżący wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji nr [...] z powodu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 kpa przez wydanie jej w sprawie, w której wydana została inna decyzja ostateczna, tj. decyzja nr [...]. Skarżący wskazał, że decyzja nr [...] narusza jego prawo do dysponowania nieruchomością oznaczoną jako działki ew. nr [...] i [...] na cele budowlane przysługujące mu na podstawie powołanej decyzji nr [...].
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, postanowieniem z [...] września 2021 r. SKO w W. odmówiło na podstawie art. 61a § 1 kpa wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. nr [...] z [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że na etapie uzyskiwania zgody na lokalizację w pasie drogowym urządzenia (kanalizacji sanitarnej) jedyną stroną postępowania jest inwestor określonej inwestycji, skoro właścicielem i zarządcą pasa drogowego jest gmina. Z tej racji, zdaniem Kolegium, nie było podstaw do przyznania skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu zakończonym ww. decyzją z [...] marca 2013 r.
Skarżący zaskarżył to postanowienie.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO w W. postanowieniem z [...] października 2023 r. uchyliło postanowienie z [...] września 2021 r. w całości i w tym zakresie orzekło o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] marca 2013 r. nr [...]. Kolegium wyjaśniło, że skarżona przez skarżącego (wnioskiem z 20 listopada 2019 r.) decyzja Burmistrza Miasta i Gminy P. nr [...] z [...] marca 2013 r., wydana w trybie art. 39 ust. 3 i ust. 3a ustawy o drogach publicznych, zezwalająca na lokalizację przewodu kanalizacji sanitarnej w ul. [...] w Ch. (dz. ew. nr [...] i nr [...]), podjęta została po rozpatrzeniu wniosku inwestora – A. L. i do niej została skierowana. Skarżący nie był stroną przedmiotowej decyzji – nie występował w postępowaniu zakończonym ww. decyzją z [...] marca 2013 r. ani jako wnioskodawca ani jako inwestor. Z wyjaśnień i oświadczeń zawartych w wystąpieniach skarżącego wynika także, że nie był i nie jest właścicielem dz. ew. nr [...] i nr [...] objętych zezwoleniem (decyzją) nr [...] na lokalizację przewodu kanalizacji sanitarnej.
W ocenie Kolegium, skarżący nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. nr [...] z [...] marca 2013 r. i nie jest zatem uprawniony do zainicjowania postępowania nieważnościowego w trybie art. 156 § 1 kpa.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił skarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a także przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym: art. 28 kpa w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt. 20 prawa budowlanego; niezastosowanie art. 145 kpa, w sytuacji gdy wyjdą na jaw istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania postanowienia; obowiązujących w dniu wydania skarżonej decyzji przepisów § 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 2001 r. w sprawie geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu i zespołów uzgadniania dokumentacji projektowej, które obowiązywały do 12 lipca 2014 r. oraz przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego, które obowiązywały do 14 kwietnia 2015 r.; art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 w zw. z art. 28 kpa przez błędne uznanie, że postępowanie objęte decyzją Burmistrza miasta i Gminy P. nie dotyczyło jego interesu prawnego i praw; niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i ich zignorowanie; art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa przez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji, wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie skarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia; przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji lub I instancji i wydanie decyzji o odmowie lokalizacji dla wnioskodawcy A. L.; przeprowadzenie rozprawy jawnej z jego obecnością ze względu na konieczność wyjaśnień w sprawie; zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący wyraził stanowisko, że skarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem jego interesu prawnego i faktycznego, w tym z naruszeniem norm Kodeksu cywilnego.
W odpowiedzi na skargę SKO w Warszawie wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowiące wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powoduje jednak automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie postępowanie wyjaśniające, które w tej fazie nie może jeszcze obejmować badania, czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, a dotyczy jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony. Postępowanie to kończy się wydaniem postanowienia o odmowie wszczęciu postępowania, gdy warunki te nie są spełnione, zgodnie z art. 61a § 1 kpa. Stosownie bowiem do treści tego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie albo gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO w W. z [...] października 2023 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] marca 2013 r. Burmistrz Miasta i Gminy P. o zezwoleniu na lokalizację w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z gospodarką lub potrzebami ruchu, tj. przewodu kanalizacji sanitarnej z przyłączami i urządzeniami, w ul. [...] w Ch. (dz. ew. nr [...]i nr [...]) z uwagi na brak podstaw do przypisania wnioskodawcy, tj. skarżącemu, przymiotu strony.
Jeżeli organ nie prowadzi bowiem postępowania nieważnościowego z urzędu, a analizuje wniosek o stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, to ma obowiązek badania, czy wnioskodawca ma prawo domagać się stwierdzenia nieważności tej decyzji. O istnieniu tej przesłanki decydują warunki, o których mowa w art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak podkreśla się w orzecznictwie, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym prowadzonym w nowej sprawie: sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r. II OSK 3495/19). Za stronę postępowania nieważnościowego może być zatem uznany także podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny, w rozumieniu art. 28 kpa, do bycia stroną w tym postępowaniu administracyjnym. Należy przy tym wskazać, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest więc nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji (por. np. wyrok NSA z 15 listopada 2019 r. II OSK 3273/17 oraz powołane tam orzecznictwo).
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się tym samym do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy był on uprawniony do domagania się stwierdzenia nieważności ww. decyzji nr [...], na mocy której wyrażono zgodę na lokalizację infrastruktury kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym.
Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga bowiem ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA z 23 lutego 2018 r. I OSK 428/16). Interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa, może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej innej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego, tym niemniej taką normę materialną należy przywołać, rozstrzygając kwestię istnienia interesu prawnego (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2018 r. II OSK 1007/17).
O przysługiwaniu interesu prawnego nie decyduje zatem wyłącznie wola podmiotu zainteresowanego prowadzeniem konkretnego postępowania. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza bowiem ustalenie powszechnie obowiązującego przepisu prawa, na podstawie którego formułuje się żądania i obowiązki. Tylko taki przepis prawa, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym.
Interes prawny nie jest przy tym tożsamy z interesem faktycznym, który oznacza, że określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz to "zainteresowanie" nie znajduje oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, które stanowiłoby podstawę żądania stosownych czynności organu administracji (por. wyrok NSA z 24 marca 2017 r. II OSK 1897/15).
Normą materialnoprawną rozstrzygającą o interesie prawnym w niniejszej sprawie jest art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19 poz. 115), zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, z zastrzeżeniem ust. 7, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśnić należy, że zgodnie z przyjętym i akceptowalnym zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem stroną postępowania w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego jest jedynie inwestor (tj. podmiot zajmujący pas drogowy), który przez złożenie wniosku inicjuje postępowanie w przedmiotowej sprawie i jest adresatem wydanej w tym postępowaniu decyzji. Po wprowadzeniu z dniem 4 października 2005 r. do art. 39 ustawy o drogach publicznych ustępu 3a, w którym ustawodawca posłużył się terminem "inwestor", w orzecznictwie zdaje się bowiem przeważać pogląd, że intencją ustawodawcy było przyjęcie, że to właśnie ten podmiot jest stroną postępowania w sprawach udzielania zezwoleń, o jakich mowa w art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Z przepisów nie wynika, aby jakiemukolwiek innemu podmiotowi niż inwestor (zajmujący pas drogowy) był przyznany przymiot strony w postępowaniu o wyrażenie zgody na zajęcie pasa drogowego. W ocenie Sądu, z przepisów Rozdziału 4 ustawy o drogach publicznych, normujących zagadnienia pasa drogowego nie można zaś wyprowadzić interesu prawnego z tytułu prawa własności czy użytkowania wieczystego działek sąsiednich. Przedmiotowa decyzja nie wpływa bowiem na sytuację prawną właścicieli lub użytkowników wieczystych takich działek, nie dotyczy ich praw bądź obowiązków, które wynikałyby z tej decyzji.
Stroną postępowania w sprawie lokalizacji w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego jest więc wyłącznie wnioskodawca – inwestor, pod warunkiem, że decyzja ta będzie odnosić się tylko do pasa drogowego, a taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie wystąpiła. Pogląd taki wyraził NSA m.in. w wyroku z 28 marca 2008 r. w sprawie II GSK 9/08 i w wyroku z 24 czerwca 2015 r. w sprawie II GSK 1010/14.
Ochronę prawną właściciele działek sąsiednich – przez przydanie im statusu stron postępowania – mają w postępowaniach odrębnych, np. z zakresu prawa budowlanego, gdzie art. 28 ust. 2 wprost stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są także właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Należy mieć na uwadze, że postępowanie dotyczące prawa budowlanego oraz prawa o drogach publicznych to odrębne postępowania z zakresu administracji publicznej, oparte na odmiennych podstawach materialnoprawnych, zawierające różne rozwiązania prawne w omawianej materii, zatem także odnośnie określenia interesu prawnego. Bez istnienia podstawy prawnej nie można dowolnie recypować na grunt postępowania w zakresie spraw należących do kategorii dróg publicznych rozwiązań funkcjonujących w prawie budowlanym, czy też w innym. Rozwiązania prawne przyjęte przez ustawodawcę mają na względzie przedmiot danego postępowania, w tym odrębności co do kręgu podmiotów mogących być uznanymi za strony tego postępowania. W postępowaniu o zezwolenie na lokalizację w pasie drogowym – nie bada się jednak oddziaływania obiektu na nieruchomości sąsiednie.
W konsekwencji argumentacja, że nieruchomość skarżącego pozostaje w zasięgu odziaływania inwestycji innej osoby, na co wskazuje odwołanie się przez niego do art. 28 prawa budowlanego w treści skargi, w wyniku realizacji, której doszło do kolizji inwestycji, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Kwestie te dotyczą pozwolenia na budowę, a zatem pozostają bez znaczenia dla oceny przymiotu strony w postępowaniu lokalizacyjnym. Przy czym nie można pominąć, że posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a nawet uzyskanie pozwolenia na budowę, nie rodzi po stronie uprawnionego statusu w rozumieniu art. 28 ust. 2 prawa budowlanego.
Skarżący, uzyskując prawo do dysponowania gruntem na cele budowlane, w postaci decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. nr [...] z [...] września 2010 r. o zezwoleniu na lokalizacje na ww. działkach instalacji sanitarnej, stał się jedynie posiadaczem zależnym tych działek w zakresie z ww. decyzji wynikającym (vide wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2021 r. VII SA/Wa 3/21 i NSA z 11 kwietnia 2024 r. II OSK 1809/21). Posiadanie nie jest zaś prawem, ale stanem faktycznym. Nieprawidłowy jest natomiast prezentowany przez niego pogląd, że występuje on w specyficznej roli, jak to określa: "zarządcy nieruchomości na cele budowlane", co wywodzi z przyznanego mu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Okoliczności, na które powołuje się skarżący, w istocie dotyczą zatem jego interesu faktycznego, a nie prawnego, wobec tego SKO w Warszawie prawidłowo uznało, że nie posiada on legitymacji procesowej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji nr [...] (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2024 r. II OSK 1809/21).
Okoliczność, że skarżący nie może wykonać robót budowlanych z uwagi na ich wykonanie na podstawie innego pozwolenia na budowę wydanego innej osobie nie przesądza o posiadaniu przez niego przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa w sprawie pozwolenia na lokalizacji inwestycji w pasie drogowym. Z decyzji nr [...] nie wynikają dla niego żadne prawa i obowiązki. Decyzja ta odnosi się tylko do działek drogowych i ma charakter czysto techniczny, gdyż wskazuje wyłącznie miejsce i warunki techniczne, jakie winna spełniać inwestycja (por. wyroki NSA z: 17 listopada 2010 r. II GSK 957/09 czy 22 października 2008 r. II GSK 416/08). Stąd też na gruncie przepisów ustawy o drogach publicznych istnieje możliwość uzyskania pozwolenia na lokalizację inwestycji w pasie drogowym przez wiele podmiotów, lecz następuje to w odrębnych postępowaniach (podobnie jak przy uzyskiwaniu decyzji o warunkach zabudowy). Nie można więc uznać za zasadną argumentacji skarżącego, zgodnie z którą funkcjonowanie w obrocie prawnym ww. decyzji nr [...] w oczywisty sposób wpływać będzie na możliwość realizacji inwestycji w kształcie określonym pozwoleniem na budowę, którego skarżący jest adresatem, i w konsekwencji ograniczać uprawnienie do wykonywania zaplanowanej inwestycji wynikające z art. 28 ust. 1 prawa budowlanego.
Źródłem interesu prawnego, wbrew oczekiwaniom skarżącego, nie mogą być przez to przepisy prawa budowlanego i prawa geodezyjnego i kartograficznego – na ich podstawie prowadzone są bowiem odrębne postępowania z zakresu administracji publicznej, oparte na odmiennych podstawach materialnoprawnych, zawierające również inne regulacje prawne dotyczące określenia interesu prawnego.
Zdaniem Sądu, uprawnione jest jednak stwierdzenie, że co do statusu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 39 ustawy o drogach publicznych aktualność zachowuje orzecznictwo odnoszące się do postępowania w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Stąd, w ocenie Sądu, nie można odmówić przymiotu strony w postępowaniu o lokalizację inwestycji w pasie drogowym oprócz inwestora także i właścicielowi nieruchomości, na której będzie realizowana ta inwestycja.
Nie budzi wątpliwości zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i piśmiennictwie, ponadto, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa, może być także prawo cywilne, w szczególności prawo rzeczowe. Istotne jest jednak, aby między sytuacją prawną danego podmiotu a przedmiotem postępowania istniał związek polegający na tym, że akt stosowania obowiązującej normy prawa materialnego może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego praw i obowiązków. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny i realny. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skarżącemu nie przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, co do której toczyło się postępowanie zakończone wydaniem zezwolenia (decyzji) nr [...] na lokalizację inwestycji na podstawie art. 39 ustawy o drogach publicznych. Sam fakt posiadania przez niego pozwolenia na budowę kanalizacji sanitarnej nie predestynował go więc do miana strony postępowania lokalizacyjnego. Błędnie przyjmuje on bowiem, że posiadanie przez niego pozwolenia na budowę infrastruktury kanalizacji sanitarnej czyni go użytkownikiem nieruchomości objętych zezwoleniem (decyzją) nr [...]. Skarżący występuje bowiem w roli osoby, która nie powołuje się na własne prawo rzeczowe – nie jest on właścicielem dz. ewid. Nr [...] i [...]w Ch., a jedynie ich posiadaczem zależnym. Jego status ogranicza się bowiem do bycia osobą, której udzielono prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, na potrzeby uzyskania pozwolenia na budowę dla sprecyzowanej inwestycji (zatwierdzonej decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...]). Wskazana okoliczność powoduje, że nie ma on interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powyższej kwestii lokalizacji inwestycji, bowiem – wbrew jego przekonaniu – decyzja nr [...] nie ma bezpośredniego wpływu na jego sytuację prawną.
Skarżącemu wyjaśnić jednocześnie należy, że przesłanki nieważnościowe oraz wznowienia postępowania nie są względem siebie konkurencyjne, stąd też w przypadku wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania brak jest możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, jak też brak jest możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku jednoczesnego wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2013 r. II OSK 533/12). Inne są bowiem przesłanki nieważnościowe wymienione w art. 156 § 1 kpa, a inne stanowiące podstawę wznowienia postępowania określone w art. 145 i nast. kpa. Powyższe, abstrahując od faktu, że skarżący takich okoliczności nie wykazał, prowadzi do wniosku, że okoliczność wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania postanowienia, nieznanych organowi, który wydał postanowienie, może stanowić wyłączną podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Sytuacja taka nie stanowi natomiast o wystąpieniu wadliwości kwalifikowanej decyzji, stanowiącej podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Niedopuszczalne jest przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby stanowić zarazem jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 14 lipca 2009 r. II OSK 1146/08). Skarżący z okoliczności nawiązujących do art. 145 kpa nie może więc wywodzić swojego interesu prawnego dla zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Ponadto, w sytuacji gdyby skarga zasługiwała na uwzględnienie, co z przyczyn wyżej wskazanych nie miało miejsca, to wbrew oczekiwaniom skarżącego Sąd nie mógłby zmienić/uchylić ww. decyzji nr [...] i orzec o odmowie udzielenie A. L. zezwolenia na lokalizację w pasie drogowym infrastruktury kanalizacji sanitarnej, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie orzeka merytorycznie w sprawie administracyjnej, a jedynie uprawniony jest do kontroli legalności aktów administracyjnych. Sąd nie może ocenić również decyzji, której stwierdzenia nieważności żąda skarżący, gdyż wykracza to poza granice postępowania w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok NSA z 21 listopada 2012 r. II FSK 714/11).
Wobec powyższego Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną także w zakresie zarzutów proceduralnych i na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) orzekł jak w sentencji. Skarżący nie wskazał naruszenia jakich konkretnych przepisów o gospodarce nieruchomościami dopatrzył się w niniejszej sprawie, dlatego Sąd nie mógł się ustosunkować do tych zarzutów.
Na podstawie art. 119 pkt 3 oraz art. 120 ppsa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, ponieważ Sąd – rozpatrzywszy wniosek skarżącego o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu jawnym – nie znalazł podstaw do skierowania sprawy na rozprawę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło