VI SA/Wa 410/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oddala skargę M. S. (dalej też jako "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...], który po rozpatrzeniu jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2015 r., sygn. nr [...], odmawiającą wykreślenia przedsiębiorcy W. S. (NIP: [...]) z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267, ze zm.) oraz art. 34 ust. 2 pkt 5 i art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015 poz. 584, ze zm.) Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Minister Gospodarki otrzymał 3 marca 2015 r. wniosek M. S. o nieprawidłowości we wpisie w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) dotyczącym przedsiębiorcy W. S. (NIP [...]) w zakresie danych adresowych związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą. Skarżąca kwestionowała wpisane dane adresowe dotyczące nieruchomości w [...], które figurowały w CEIDG jako dane adresowe głównego miejsca wykonywania działalności, adresu do doręczeń oraz adresu miejsca zamieszkania. W piśmie przekazanym do Ministerstwa Gospodarki w dniu 3 marca 2015 r. przez Urząd Miasta K. M. S. wskazała, że dane te są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, ponieważ przedsiębiorca W. S. nie wykonuje pod wskazanym adresem działalności oraz tam nie zamieszkuje. Minister Gospodarki na skutek informacji o możliwej nieprawidłowości danych wpisanych do CEIDG, pismem z 20 kwietnia 2015 r. wezwał przedsiębiorcę W. S. (NIP [...]) do zmiany wpisu, względnie do złożenia wyjaśnień w zakresie kwestionowanych danych wpisowych. Pismem z 30 kwietnia 2015 r., a następnie w korespondencji mailowej z 22 lipca 2015 r. przedsiębiorca udzielił wyjaśnień wskazując, że dane adresowe dotyczące miejsca wykonywania działalności, adresu do doręczeń oraz zamieszkania - są prawidłowe. Do wyjaśnień W. S. dołączył scan prawa jazdy, który potwierdzał wskazany we wpisie adres, jako adres zameldowania przedsiębiorcy. W złożonym oświadczeniu z 21 lipca 2015r, wskazał, że zamieszkuje i wykonuje działalność pod kwestionowanym adresem. Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak [...] działając w oparciu o dyspozycję art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej odmówił wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG, z uwagi na brak niezgodności danych zawartych we wpisie przedsiębiorcy z rzeczywistym stanem rzeczy. Decyzję przedsiębiorca odebrał w dniu 11 sierpnia 2015 r. Decyzję doręczono także M. S. M. S. złożyła w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Załączając dowody na posiadanie przez nią tytułu prawnego do lokalu ponownie wnosiła o wykreślenie adresu lokalu przy ul. [...] jako miejsca prowadzenia działalności przez W. S. Jej zdaniem wyłącznie ona jest uprawniona do prawa dysponowania lokalem – czy to na cele mieszkaniowe, czy działalności gospodarczej. Fakt zameldowania męża W. S. nie czyni dla niego uprawnienia tym bardziej, że prowadzona jest zarówno sprawa o jego wymeldowanie jak i sprawy o rozwód i opróżnienie przedmiotowego lokalu. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., Minister Rozwoju (znak [...]), po rozpatrzeniu powyższego wniosku utrzymał w mocy decyzję swojego poprzednika - Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2015 r.(nr [...]) odmawiającą wykreślenia przedsiębiorcy W. S. z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Organ uznał, że nie zachodzą przesłanki niedopuszczalności tego wniosku, bowiem złożyła go strona uprawniona, niezadowolona z wydanej decyzji, czyli wniosek spełnia wymagania określone w art. 28 k.p.a. Jednocześnie powołał się ponownie na obowiązujący go art. 35 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowiący, że Minister Gospodarki może wykreślić przedsiębiorcę z CEIDG, gdy przedsiębiorca ten - w przypadku stwierdzonej niezgodności jego wpisu w CEIDG z rzeczywistym stanem rzeczy - nie dokona zmiany tego wpisu. Organ podkreślił, że warunkiem wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG jest niezgodność jego wpisu z rzeczywistym stanem rzeczy. Dodatkowo wykreślenie wpisu jest w takiej sytuacji fakultatywne. Uznał zatem, że na gruncie niniejszej sprawy jednoznacznie należało ustalić, na podstawie oświadczeń obu stron, że wpis przedsiębiorcy W. S. - w zakresie danych adresowych - jest zgodny z rzeczywistym stanem rzeczy. Przedsiębiorca pod tym adresem przebywa. Pod tym adresem ma miejsce także skuteczne doręczanie przedsiębiorcy korespondencji w rozpatrywanej sprawie. Ustalenie powyższego - rzeczywistego stanu rzeczy – oznacza, że przedsiębiorca nie ma obowiązku dokonania zmiany wpisu. W trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy organ wprawdzie ustalił, że strony są w sporze prawnym co do prawa użytkowania nieruchomości, której adres jest wskazany w CEIDG jako adres wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej, jednakże okoliczność ta, wg organu, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Powołany przez skarżącą spór ma charakter cywilnoprawny. Kompetencje do jego rozstrzygnięcia ma wyłącznie sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej jakim jest Minister Rozwoju prowadzący Centralną Ewidencję i Informację o Działalności Gospodarczej. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosło o: uchylenie powyższych decyzji nakazanie skorygowania danych przedsiębiorcy co do miejsca wykonywania działalności gospodarczej - wykreślenie zapisu "ul. [...]" zwolnienie jej z kosztów sądowych przydzielenie pełnomocnika z urzędu Podnosiła w uzasadnieniu skargi, że urzędy w swoich decyzjach łączą miejsce wykonywania działalności gospodarczej z miejscem zamieszkania przedsiębiorcy, co zgodnie z prawem nie jest właściwe, jeśli przedsiębiorca nie posiada jednocześnie prawa do dysponowania nieruchomością, w tym na cele działalności gospodarczej. Skoro prawo dysponowania nieruchomością reguluje kodeks cywilny, to W. S. - przedsiębiorca nie przedstawił żadnego prawa dysponowania. Jego oświadczenie, że takie prawo posiada jest niezgodne z prawem. Wskazywała na to, że posiada wyłączne prawo do dysponowania sporną nieruchomością. Zdaniem skarżącej Urząd nie wyjaśnił całej sprawy zgodnie z prawem, a "wysłuchując żali na sytuację osobistą W. S., swoją decyzję oparł na oświadczeniu, które nie jest potwierdzeniem stanu faktycznego". Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej przy wpisie nie wymaga się potwierdzenia dysponowania nieruchomością na cele gospodarcze, opiera się na domniemaniu, że oświadczenie przedsiębiorcy jest prawdziwe. Jednak gdy informacje te nie są prawdziwe to sprawę należy wyjaśnić i dane winny być przez przedsiębiorcę poprawione, a jeśli nie, zostaną winien on być wykreślony z ewidencji. Zdaniem skarżącej, taka sytuacja - braku poprawienia danych - jest w tym przypadku. Zarzuciła, że urząd nie postępuje zgodnie z literą prawa, a przyjmuje za dowód ponowne oświadczenie W. S. i wskazywane zameldowanie. Jej zdaniem, fizyczne przebywanie lub odbieranie korespondencji pod wskazanym adresem nie stanowi miejsca wykonywania działalności gospodarczej, nie stanowi go również adres zameldowania w lokalu przeznaczonym wyłącznie na cele mieszkalne. Ponownie powołała się na toczące się sprawy o wymeldowanie i eksmisję. Jej zdaniem, skoro wskazany adres jest lokalem wyłącznie mieszkalnym, nie należącym do przedsiębiorcy, to przedsiębiorca nie ma prawa nim dysponować w żaden sposób. Okoliczność, że tam przebywa oznacza, że przebywa tam bezprawnie jako osoba fizyczna na postawie nielegalnej wymiany zamków i wtargnięcia do mieszkania. Przeciwko tym nielegalnym działaniom toczą się postępowania sądowe. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie. Ponownie podkreślił charakter materialnoprawnego przepisu, który był podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 35 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Norma ta daje ministrowi właściwemu do spraw gospodarki, możliwość wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG, jeżeli przedsiębiorca - na skutek uprzedniego wezwania (art. 35 ust. 1) - nie dokona zmiany wpisu niezgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy. Oznacza to, że organ może, lecz nie ma obowiązku wykreślać przedsiębiorcy z CEIDG - w przypadku stwierdzenia niezgodności danych publikowanych w CEIDG z rzeczywistym stanem rzeczy. Stąd Ustawodawca pozostawił organowi pewną swobodę uznania w przedmiocie wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG, bądź odmowy dokonania takiego wykreślenia. W pierwszej kolejności wskazał, że obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest uwzględnienie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dalszej kolejności, odnosząc się do zarzutu niewyjaśnienia sprawy uznał go za całkowicie bezzasadny. Rozstrzygnięcie wypełnia wymogi wynikające z art. 7, 77 § 1, 79, 80, 81 k.p.a. Organ rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały dostępny w sprawie materiał dowodowy i okoliczności faktyczne - istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Pani M. S. i Pan W. S. toczą spór, natury cywilnoprawnej. Stosunki zobowiązaniowe - wynikające z zawartej ze stronami niniejszego postępowania umowy spółki cywilnej, podlegały ocenie w postępowaniu prowadzonym przed sądami powszechnymi. Minister właściwy do spraw gospodarki, jako organ administracji publicznej, nie jest uprawniony do badania oraz ingerowania w stosunki cywilnoprawne. Kwestie sporne w zakresie stosunków cywilnoprawnych, w tym stosunków zobowiązaniowych, pozostają poza obszarem ewidencji działalności gospodarczej. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik organu wyjaśnił, że organ uznał legitymację czynną wnioskodawczyni na podstawie art. 28 kpa w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej wychodząc z założenia, że jest ona żoną przedsiębiorcy, do której należy lokal. Prowadzenie działalności w jej lokalu ma wpływ np. na wymiar podatku. W niniejszej sprawie mają zastosowanie poprzednio obowiązujące przepisy, dlatego organ nie badał tytułu prawnego, a rzeczywisty stan rzeczy. Uczestnik postępowania W. S. wnosił o oddalenie skargi. Podnosił, że nadal mieszka pod adresem [...], małżonka jego tam nie mieszka. Przyznaje, że sprawa rozwodowa jest w toku. Podkreślał, że mieszka w tym mieszkaniu i prowadzi w nim działalność gospodarczą. Z kolei pełnomocnik skarżącej z urzędu popierając skargę i wskazane w niej zarzuty wniósł, co wynika z jego stanowiska w formie złożonego załącznika do protokołu, o nakazanie wyrokiem – na podstawie art. 35 ust. 2a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – wykreślenia przez Ministra Rozwoju W. S. z rejestru CEIDG oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa z urzędu, które nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Zarzucił m.in. pominięcie oświadczenia M. S. zawartego we wniosku z 23 lutego 2015 r. do Urzędu Miasta [...], że jako właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na prowadzenie pod wskazanym adresem działalności gospodarczej. Powołał się na art. 16a wprowadzony do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ustawą o zmianie tej ustawy z 29 września 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1893). Przepis ten wszedł w życie 19 maja 2016 r. i stanowi, że przedsiębiorca obowiązany jest posiadać tytuł prawny do nieruchomości, których adresy wskazuje w zgłoszeniu działalności gospodarczej (art. 25 ust. 1 pkt 5 u.s.d.g.). Z tego względu, jak twierdzi, zaskarżone decyzje nie odpowiadają prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014.1647 j.t. ), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016.718 j.t.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Rozpoznając sprawy według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga M. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Przy czym należy zauważyć, że stanowisko zajęte na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej z urzędu (a także w złożonym na piśmie stanowisku) poszło dalej niż zakres wniosku rozstrzyganego przez organ, a mianowicie domagał się on "wykreślenia przez Ministra Rozwoju W. S. z rejestru CEIDG". Pomijając kwestię posiadania interesu prawnego skarżącej do tak daleko idącego żądania, należy podkreślić, że granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podobnie nietrafne są zarzuty naruszenia prawa (art. 16a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) oparte na prawie, które weszło w życie dopiero 16 maja 2016 roku, a zatem po wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 1 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2015, poz.1893). Na gruncie rozstrzyganej przez organy sprawy - o wykreślenie we wpisie w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) dotyczącym przedsiębiorcy W. S. (NIP [...]) danych adresowych związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą - Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego ani zasad procedury - w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem podkreślić, że ocena działania przedsiębiorcy oparta została na obowiązującym w dacie prawie – zarówno w dacie wniosku (24 lutego 2015r.), jak i w dacie wydanych decyzji ([...] listopada i [...] sierpnia 2015 roku). Skarżąca złożyła zawiadomienie o niezgodności wpisu (wniosek o wykreślenie adresu przedsiębiorcy (męża) pod reżimem obowiązującego art. 35 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 584). Stanowił on, że w przypadku, gdy wpis zawiera dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, minister właściwy do spraw gospodarki wzywa przedsiębiorcę do dokonania odpowiedniej zmiany wpisu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli, mimo wezwania, o którym mowa w ust. 1, przedsiębiorca nie dokona odpowiedniej zmiany swojego wpisu, minister właściwy do spraw gospodarki może wykreślić, w drodze decyzji administracyjnej, przedsiębiorcę z CEIDG (ust. 2). Minister właściwy do spraw gospodarki z urzędu, w formie postanowienia, sprostuje wpis zawierający oczywiste błędy, niezgodności z treścią wniosku przedsiębiorcy lub stanem faktycznym wynikającym z innych rejestrów publicznych (ust. 3). Oznacza to, że organ wpisowy, jakim jest właściwy minister gospodarki prowadził prawidłowo swoje ustalenia w kierunku wyjaśnienia "rzeczywistego stanu rzeczy". Inaczej mówiąc, chodzi o ustalenia faktycznie mające miejsce w dacie prowadzonego postępowania wyłącznie w zakresie, czy wpis zawiera dane niezgodne z "rzeczywistym stanem rzeczy", a nie stanem prawnym, na jaki powołuje się skarżąca. Wszak nie można pominąć, że Ustawodawca w Ma rację organ, że kwestia posiadania przez skarżącą aktu notarialnego, czy faktu, że zawisła między nią a uczestnikiem sprawa rozwodowa, czy sprawa o eksmisję, nie stanowi okoliczności prawotwórczych w niniejszej sprawie. Jest to w istocie "formalny stan rzeczy", a nie jak wymaga Ustawodawca "rzeczywisty stan rzeczy". Zgodnie z linią orzecznictwa tut. Sądu WSA w W-wie, że żona przedsiębiorcy ma legitymację czynną do wystąpienia z wnioskiem o zmianę wpisu w zakresie adresu pod jakim ta działalność jest prowadzona, skoro twierdzi, że lokal stanowi jej odrębny majątek. Na gruncie niniejszej sprawy Sąd zaakceptował przyznanie skarżącej legitymacji czynnej w postępowaniu administracyjnym, co nawiasem mówiąc nie było sporne. Istotną kwestią w niniejszej sprawie była natomiast okoliczność podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Otóż jej wydanie i wydanie decyzji poprzedzającej miało miejsce w innym reżimie prawnym niż obecnie obowiązujący. Art. 35 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej stanowi, że przedmiotem ustaleń ministra właściwego do spraw gospodarki są dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Oznacza to, że organ nie badał tytułu prawnego przedsiębiorcy a stan rzeczywisty jaki miał miejsce w chwili postępowania, czyli: przedsiębiorca mieszkał w lokalu, który jest przedmiotem roszczeń wnioskowanych i prowadził tam działalność gospodarczą. Ustalił też, że jest w nim zameldowany. W świetle art. 35 ust. 1 udg wpis nie był uzależniony od tytułu własności. Badana była zgodność wpisu z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ nie badał, czy wpis przedsiębiorcy i działalność w tym lokalu wynikał z umowy użyczenia czy umowy najmu. Niewątpliwie, aby sprawa mogła być rozpoznana i rozstrzygnięta na podstawie określonych przepisów, muszą istnieć do tego podstawy prawne i faktyczne. Trafnie organ wskazywał, że żądania skarżącej odnoszą się do kwestii regulowanych prawem cywilnym skoro skarżąca odnosiła się do pojęcia tytułu prawnego przysługującego jej do nieruchomości, gdzie uczestnik postępowania prowadzi działalność gospodarczą. Kwestie te rozstrzygane są przez sądy powszechne a nie organy administracyjne – tym bardziej, że nie mają znaczenia dla sprawy wykreślenia wpisu dotyczącego miejsca prowadzonej działalności. W konsekwencji, żądania skarżącej zostały ocenione prawidłowo przez Ministra. Z powyższych względów, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.