VI SA/Wa 4117/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Maciej Borychowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez S. L. (dalej: "Strona", "Skarżący") jest decyzja z 31 października 2024 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "organ", Prezes NFZ") nr [...], wydana na podstawie art.109 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach"), w związku z art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. z 1997 r. Nr 28, poz. 153) oraz w związku z art. 9 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. z 2003 r. Nr 45, poz. 391), ustalająca, że Strona z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej firma przedsiębiorcy: S. L., w okresie: od 3 lipca 2006 r. do dnia wydania decyzji podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że 12 kwietnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "[...] OW NFZ") z wnioskiem o ustalenie okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez Stronę z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Oddział ZUS poinformował [...] OW NFZ, że Strona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Z tego tytułu nie zgłosiła się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Na podstawie informacji uzyskanych z Placówki Terenowej KRUS w I. ZUS ustalił, że Strona podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 14 stycznia 1997 r. do 31 marca 2001 r., jednocześnie prowadząc działalność gospodarczą. Ponadto Oddział Regionalny KRUS w B. poinformował Wnioskodawcę, że Strona pobierała rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od 15 stycznia 2001 r. do 31 lipca 2018 r., natomiast od 1 sierpnia 2018 r. ma przyznane prawo do emerytury rolniczej. Do wniosku załączono kopię pisma Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. z 9 kwietnia 2024 r., znak: [...] oraz kopię pisma Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w I. z 21 marca 2024 r., znak: [....]. Pisma potwierdzają informacje przekazane we wniosku. Prezes NFZ wyjaśnił następnie, że [..]OW NFZ skierował na adres zamieszkania Strony powiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz poinformował o możliwości złożenia dokumentów oraz wyjaśnień związanych z jej wykonywaniem. Powiadomienie pomimo dwukrotnego awiza powróciło do Funduszu niepodjęte co, zgodnie z art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "K.p.a.), powoduje uznanie go za doręczone z dniem 5 czerwca 2024 r. Organ dodał, że następnie skierowano na adres wskazany do korespondencji powiadomienie o zakończeniu etapu gromadzenia dokumentacji oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Powiadomienie zostało doręczone 28 czerwca 2024 r., ale pozostało bez odpowiedzi. Organ wyjaśnił, że w związku z faktem, że Strona nie skorzystała z przysługującego na podstawie art. 10 § 1 K.p.a., prawa do czynnego udziału w prowadzonym przez [...] OW NFZ postępowaniu, przy wydawaniu niniejszej decyzji opierano się na informacjach przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz publicznym rejestrze podmiotów prowadzących działalność gospodarczą (CEIDG). Prezes NFZ wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, wykonujące pozarolniczą działalność gospodarczą, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236), wcześniej przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Wyjątek od powyższej zasady przewiduje art. 5a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2024 r. poz. 90, dalej: "ustawa KRUS"), zgodnie z którym rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Nabycie prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych zobowiązuje osobę prowadzącą działalność gospodarczą do zgłoszenia się z tego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Organ wyjaśnił, że powołane wyżej przepisy odnoszą się do stanu prawnego obowiązującego od 3 lipca 2006 r. Przed tą datą rolnik prowadzący działalność gospodarczą był zobowiązany do ubezpieczenia w ZUS m.in. wtedy, gdy był pracownikiem lub pozostawał w stosunku służbowym. Prezes NFZ dodał, że w toku postępowania uzyskano informacje z KRUS, że Strona nabyła prawo do renty rolniczej od 15 stycznia 2001 r. do 31 lipca 2018 r., natomiast od 1 sierpnia 2018 r. ma przyznaną emeryturę. Organ wskazał również, że na podstawie danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ustalono, że Strona prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od 14 stycznia 1997 r. Przeważający przedmiot działalności to: sprzedaż detaliczna owoców i warzyw prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach. Brak informacji o zawieszeniu działalności. Na dzień datowania decyzji wpis jest aktywny. Prezes NFZ stwierdził, że w świetle obowiązujących przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników należało uznać, że do momentu wejścia w życie zmiany art. 5a ustawy KRUS, tj. do 3 lipca 2006 r., mając przyznaną rentę rolniczą i prowadząc jednocześnie działalność gospodarczą Strona mogła podlegać ubezpieczeniu w KRUS. W dalszym okresie należało ustalić, że jako osoba wykonująca pozarolniczą działalność gospodarczą, Strona podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w ZUS. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą ale w niewielkim zakresie, osiąga niewielkie dochody które przeznacza na pokrycie kosztów leczenia. Ponadto Skarżący wskazał, że przez długi czas ZUS i KRUS nie poinformowały go o konieczności płacenia składek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W niniejszej sprawie Prezes NFZ uznał, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 3 lipca 2006 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym w jego obecnym brzmieniu, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Brzmienie tego przepisu zmieniało się na przestrzeni lat. W 2006 r. przepis ten stanowił, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Od 20 września 2008 r. przepis ten stanowił, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zasadnicza treść zatem tego przepisu nie uległa zmienia i wynika z niej że osoba prowadząca działalność pozarolniczą spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Z niebudzących wątpliwości w sprawie ustaleń organu, których też nie zakwestionował Skarżący, wynika, że Skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 14 stycznia 1997 r. do 31 marca 2001 r., jednocześnie prowadząc działalność gospodarczą. Skarżący pobierał rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od 15 stycznia 2001 r. do 31 lipca 2018 r., natomiast od 1 sierpnia 2018 r. ma przyznane prawo do emerytury rolniczej. Skarżący od 14 stycznia 1997 r. prowadzi również pozarolniczą działalność gospodarczą, której przedmiot obejmuje sprzedaż detaliczną owoców i warzyw prowadzoną w wyspecjalizowanych sklepach. W Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej brak informacji o zawieszeniu działalności na dzień wydania zaskarżonej decyzji wpis o prowadzonej działalności gospodarczej jest aktywny. W powyżej przytoczonym stanie prawnym i faktycznym, Skarżący niewątpliwie podlegał we wskazanym okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej. Organ słusznie wskazał, że wyjątek od zasady podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, przewiduje art. 5a ust. 1 pkt 4 ustawy KRUS, zgodnie z którym rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W świetle brzmienia tego przepisu organ słusznie wskazał, że nabycie prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych zobowiązuje osobę prowadzącą działalność gospodarczą do zgłoszenia się z tego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący, jak zostało to już wskazane pobierał rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od 15 stycznia 2001 r. do 31 lipca 2018 r., natomiast od 1 sierpnia 2018 r. ma przyznane prawo do emerytury rolniczej. Nie ulega więc wątpliwości, że Skarżący we wskazanym w zaskarżonej decyzji okresie a więc od 3 lipca 2006 r. do 31 października 2024 r. (czyli do dnia wydania zaskarżonej decyzji) podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, choć na marginesie należy wskazać, że art. 5a ust. 1 pkt 4 ustawy KRUS w cyt. brzmieniu, wszedł w życie 24 sierpnia 2005 r. Odnosząc się do treści skargi należy zauważyć, że Skarżący w istocie potwierdził ustalenia organu odnośnie prowadzonej przez Skarżącego pozarolniczej działalności. Skarżący nie wskazał na jej ewentualne zawieszenie, czy też brak jej prowadzenia wyjaśniając, że z niewielkiej renty nie wystarczyłoby Skarżącemu środków na leczenie i leki, dlatego Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której również uzyskuje niewielkie dochody. W tej sytuacji wyjaśnienia Skarżącego potwierdzają ustalenia faktyczne organu i zgodność z obowiązującymi przepisami prawa podjętego rozstrzygnięcia. Z tych względów Sąd nie mógł uwzględnić skargi. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez organ, ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w myśl art. 119 pkt 2 tej ustawy.