VI SA/Wa 414/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi N. GmbH z siedzibą w L., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę w całości Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, mając za podstawę art. 94 i art. 25 w związku z art. 100 oraz art. 49 ust. 1 w związku z art. 100 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410), po rozpatrzeniu zgłoszenia nr [...], dokonanego w dniu [...] stycznia 2010 r. przez N. z siedzibą w L., Niemcy, odmówił udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Profilowana szyna jezdna dla jednoszynowych kolejek podwieszonych". W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Urząd podał, że na zgłoszony wzór użytkowy nie może być udzielone prawo ochronne, ponieważ projektowane rozwiązanie nie jest nowe. Zdaniem Urzędu Patentowego RP, zgłaszająca żąda ochrony na rozwiązanie, które nie spełnia wymogu nowości, zawartego w art. 94 i art. 25 w związku z art. 100 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej. Urząd wyjaśnił, że istota rozwiązania dotyczącego "Profilowanej szyny jezdnej dla jednoszynowych kolejek podwieszonych", ujęta (zwłaszcza) w zastrzeżeniu 1, w myśl którego szyna wykonana w postaci dwuteownika z kieszeniowymi zagłębieniami w półkach (górnych i dolnych), gdzie stosunek szerokości (B) do wysokości (H) mieści się w zakresie od około 0,2 do około 0,6, jest tak ukształtowana, że "górna półka i dolna półka są ukształtowane jednakowo, a stosunek (bliżej niezdefiniowanych) wymiarów szerokości b1 i b2 wynosi: 2 b1 = b2, oraz, że profilowana szyna jezdna jest wykonana z walcowanego kształtownika stalowego..." - jest powszechnie znana m.in. z opisów: polskiego patentu [...] oraz niemieckiego wzoru [...]. Urząd stwierdził, że we wskazanych opisach ujawniono złącza szynowe dla szyn jezdnych kolejek podwieszonych, gdzie w dwuteowych szynach półki dolne i górne są ukształtowane jednakowo, a stosunek wymiarów szerokości półek wynosi w przybliżeniu: 2 b1 = b2, tak, jak w przedmiocie zgłoszenia. Urząd Patentowy podkreślił, że zgłaszająca nie zdefiniowała dokładnie miejsc (początku i końca) pomiaru szerokości b1 i b2, więc można uznać, że w przeciwstawionych opisach jest to w przybliżeniu ten sam stosunek. Zdaniem organu, z załączonych do ww. opisów rysunków, zwłaszcza z opisu wzoru [...], wynika, że mamy do czynienia z takim samym kształtem profilu szyny, o takich samych proporcjach szerokości wymiarów. Jest to też szyna stalowa. Ponieważ zakres ochrony został ujęty w zgłoszeniu bardzo ogólnikowo, to Urząd uznał, że powołane opisy wypełniają żądany zakres ochrony przedmiotowego zgłoszenia, a tym samym świadczą o braku jego nowości. N. z siedzibą w L., Niemcy, powyższą decyzję Urzędu Patentowego RP uczyniła przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy Departamentowi Badań Patentowych, celem ponownej oceny zgłoszenia. Do wniosku zgłaszająca załączyła nową wersję zastrzeżeń patentowych wraz z uzasadnieniem odnośnie nowości i użyteczności zgłoszenia w stosunku do przeciwstawionych przez Urząd Patentowy RP rozwiązań. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Urząd Patentowy RP, działając na podstawie art. 245 ust. 1 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia wniosku. W motywach decyzji Urząd wyjaśnił, że przez "stan techniki" rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania ochrony, zostało udostępnione do wiadomości publicznej (powszechnej) w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w każdy inny sposób. Ujawnione cechy konstrukcyjne niemieckiego rozwiązania [...] oraz polskiego rozwiązania [...] (na figurach rysunków i w opisie), świadczą o braku nowości zgłoszonego rozwiązania. Zgłaszająca nadal wskazuje jako znamienne te cechy, które znane są ze stanu techniki m.in. stosunek szerokości szyny B do wysokości szyny H znajduje się w zakresie od około 0,2 do około 0,6. Znane ze stanu techniki są również parametry dotyczące szerokości i wysokości szyn. Zgłaszająca jako główne cechy znamienne wskazuje znane zakresy wymiaru szyn oraz cechy związane z własnością stali, co nie stanowi o nowości rozwiązania. Zgłaszająca bardzo ogólnie i nieprecyzyjnie wskazuje cechy znamienne, które mają podlegać ochronie. Dalsze sformułowania również nie opisują cech znamiennych konstrukcji szyny, a jedynie wskazują na dobór odpowiedniego wymiaru. Wskazywanie wymiarów lub materiałów o odpowiednich własnościach (np. granica plastyczności powyżej 300N/mm2) jako znamiennych przy tożsamej z przeciwstawionym stanem techniki budowie konstrukcji powodują, iż rozwiązanie nie może uzyskać ochrony w zredagowanym przez zgłaszającą zakresie. Urząd Patentowy wskazał również, że dobór wymiarów konstrukcji nie jest procesem twórczym, albowiem takie dopasowanie może wykonywać zwykły technik, aby uzyskać zakładany efekt. Dobór materiału o odpowiednich własnościach i zastosowaniu nie jest również procesem twórczym, podlegającym ochronie, gdyż ogólnie dostępne są normy PN-EN oraz ISO, aby takich doborów dokonać bez wkładu intelektualnego. Mając konstrukcję znaną ze stanu techniki, można dowolnie dobierać wymiary i materiał, aby uzyskać zakładany efekt, jednak cechy konstrukcyjne pozostają dalej tożsame ze znanymi ze stanu techniki. Z tego względu, zdaniem Urzędu Patentowego RP, zgłoszenie nie może uzyskać ochrony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję N. z siedzibą w L., Niemcy, wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi, celem ponownego rozpatrzenia, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które - w jej ocenie - miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym pominięcie mających istotne znaczenie dla sprawy faktów i argumentów strony, niewłaściwe uzasadnienie decyzji, oparcie decyzji na błędnie ustalonym i ocenionym w sposób dowolny, a nie swobodny, stanie faktycznym, co skutkowało uznaniem, że wzór użytkowy nie posiada cechy nowości, a co w rezultacie przełożyło się na utrzymanie w mocy decyzji, odmawiającej udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony wzór użytkowy, w sytuacji, gdy w odniesieniu do nowości cech konstrukcyjnych profilowanej szyny jezdnej dla jednoszynowych kolejek podwieszonych, jak i cech materiału, z jakiego została wykonana, powołany przez Urząd Patentowy stan techniki nie może stanowić o braku zdolności ochronnej zgłoszonego rozwiązania. Zdaniem strony skarżącej, zarówno w odniesieniu do nowości cech konstrukcyjnych przedmiotowej szyny, jak i cech materiału, z jakiego została wykonana, powołany przez Urząd Patentowy stan techniki nie może stanowić o braku zdolności ochronnej zgłoszonego rozwiązania, bowiem ani w niemieckim dokumencie [...], ani w polskim rozwiązaniu [...] nie można odnaleźć szyny jezdnej o kształcie zdefiniowanym w sposób taki, jak w zastrzeżeniu niezależnym, w wersji z dnia [...] lipca 2015 r., tj. ani poprzez podanie stosunku wymiarów szyny: szerokości szyny B do jej wysokości H oraz zakresów wymiarów szerokości szyny i jej wysokości, ani też przez to, że górna półka i dolna półka ukształtowane są w zasadzie jednakowo z leżącymi w jednej płaszczyźnie krawędziami bocznymi, przy czym te cechy występują synergicznie i w połączeniu z materiałem, z jakiego szyna została wykonana, a mianowicie profilowana szyna jezdna jest wykonana z walcowanego kształtownika stalowego, przy czym stal ma granicę plastyczności 300N/mm2. O takim materiale we wskazanych dokumentach nie mówi się. Zatem - w ocenie skarżącej - zgłoszone przez nią rozwiązanie posiada cechę nowości, bowiem użyty do wykonania szyny materiał ma decydujące znaczenie dla jej użyteczności. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoznając sprawę, w pełni zasadnie odmówił skarżącej N. z siedzibą w L., Niemcy, udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Profilowana szyna jezdna dla jednoszynowych kolejek podwieszonych". Strona skarżąca w skardze podnosi zarzuty procesowe, jednakże nie są one zasadne, bowiem Sąd nie stwierdził uchybień w prowadzonym przez Urząd Patentowy RP postępowaniu, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko tego rodzaju naruszenia prawa procesowego mogłyby prowadzić do uwzględnienia skargi. Organ prawidłowo też zastosował przepisy prawa materialnego. Zgodnie z brzmieniem art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.), wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów. W myśl art. 96 powyższej ustawy, zakres przedmiotowy prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego. Z kolei w świetle art. 97 ust. 1-4 przedmiotowej ustawy, do zgłoszenia wzoru użytkowego stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 2, przepisy art. 31-33. Zgłoszenie wzoru użytkowego zawiera rysunki (ust. 2). Zgłoszenie wzoru użytkowego może obejmować tylko jedno rozwiązanie (ust. 3). Wymóg, o którym mowa w ust. 3, nie ogranicza ujęcia w zgłoszeniu różnych postaci przedmiotu, posiadających te same istotne cechy techniczne zastrzeganego rozwiązania, jak również przedmiotu składającego się z części organicznie lub funkcjonalnie związanych ze sobą (ust. 4). W myśl art. 100 ust. 1 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, do wzorów użytkowych i praw ochronnych na wzory użytkowe stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 2, przepisy art. 25, 28, 29, 35-37, 39-52, 55-60, 62, 66-75, 76-90 i 92. W świetle art. 25 ust. 1 powyższej ustawy, wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Przez "stan techniki" rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (ust. 2). Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie (ust. 3). Stosownie do treści art. 31 ust. 1-5 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, zgłoszenie wynalazku w celu uzyskania patentu powinno obejmować: 1) podanie zawierające co najmniej oznaczenie zgłaszającego, określenie przedmiotu zgłoszenia oraz wniosek o udzielenie patentu lub patentu dodatkowego; 2) opis wynalazku ujawniający jego istotę; 3) zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe; 4) skrót opisu. Zgłoszenie wynalazku, o którym mowa w ust. 1, powinno także zawierać rysunki, jeżeli są one niezbędne do zrozumienia wynalazku (ust. 2). Zgłoszenie wynalazku, które obejmuje co najmniej podanie oraz części wyglądające zewnętrznie na opis wynalazku i na zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe, daje podstawę do uznania zgłoszenia za dokonane (ust. 3). Urząd Patentowy wyznacza postanowieniem, pod rygorem umorzenia postępowania, termin do uzupełnienia zgłoszenia, jeżeli stwierdzi, że nie zawiera ono wszystkich części, o których mowa w ust. 3. Zgłoszenie uważa się za dokonane w dniu wpłynięcia do Urzędu Patentowego ostatniego brakującego dokumentu (ust. 4). Urząd Patentowy, jeżeli stwierdzi, że zgłoszenie wynalazku nie zawiera rysunków, na które w zgłoszeniu powołuje się zgłaszający, wzywa postanowieniem, pod rygorem uznania za niebyłe powołania się na rysunki, do uzupełnienia zgłoszenia w wyznaczonym terminie. Zgłoszenie uważa się za dokonane w dniu wpłynięcia do Urzędu Patentowego ostatniego brakującego rysunku (ust. 5). Przepis art. 32 ww. ustawy stanowi zaś, że jeżeli zgłaszający nie jest twórcą wynalazku, powinien w podaniu wskazać twórcę i podstawę swego prawa do uzyskania patentu. Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 1-6 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, z zastrzeżeniem art. 936 ust. 1, opis wynalazku, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2, powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł odpowiadający przedmiotowi wynalazku, określać dziedzinę techniki, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawiać w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur rysunków (jeżeli zgłoszenie zawiera rysunki) i przykładem lub przykładami realizacji bądź stosowania wynalazku. Zastrzeżenia patentowe, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 3, w całości popiera się opisem wynalazku. Określają one zastrzegany wynalazek i zawarty w nim wkład techniczny w sposób zwięzły i jednoznaczny, przez podanie cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu wytworu względnie do sposobu technicznego oddziaływania na materię bądź nowego zastosowania znanego wytworu (ust. 3). Każde zastrzeżenie powinno być ujęte jasno, w jednym zdaniu lub równoważniku zdania (ust. 31). Oprócz zastrzeżenia niezależnego lub zastrzeżeń niezależnych, które powinny przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku bądź kilku wynalazków, ujętych zgodnie z art. 34 w jednym zgłoszeniu, w zgłoszeniu może występować odpowiednia liczba zastrzeżeń zależnych dla przedstawienia wariantów wynalazku lub sprecyzowania cech wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym lub innym zastrzeżeniu zależnym (ust. 4). Wzajemne powiązanie w układzie zastrzeżenia niezależnego i zastrzeżeń zależnych powinno być wyraźnie przedstawione w zgłoszeniu (ust. 41). Skrót opisu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4, powinien zawierać zwięzłą i jasną informację określającą przedmiot i charakterystyczne cechy techniczne wynalazku oraz wskazanie jego przeznaczenia, jeżeli nie wynika to z określenia samego przedmiotu. Przepis art. 936 ust. 1 stosuje się odpowiednio (ust. 5). Rysunki, o których mowa w art. 31 ust. 2, powinny w sposób czytelny, w połączeniu z opisem i zastrzeżeniami patentowymi, odtwarzać przedmiot wynalazku w ujęciu schematycznym, bez tekstu, z wyjątkiem pojedynczych wyrazów, gdy są one konieczne. Zgłoszenie może zawierać kilka arkuszy rysunków. Na jednym arkuszu może znajdować się więcej niż jedna figura, lecz wyraźnie oddzielona jedna od drugiej (ust. 6). W rozpoznawanej sprawie - jak trafnie wskazał Urząd Patentowy RP - ujawnione cechy konstrukcyjne niemieckiego rozwiązania [...] oraz polskiego rozwiązania [...] świadczą o braku nowości zgłoszonego wzoru użytkowego. Skarżąca jako główne cechy znamienne wskazuje znane zakresy wymiaru szyn oraz cechy związane z własnością stali, co nie stanowi o nowości rozwiązania. Dobór wymiarów konstrukcji nie jest też procesem twórczym, albowiem takie dopasowanie elementów składowych rozwiązania może wykonywać zwykły technik, aby uzyskać zakładany efekt. Dobór materiału o odpowiednich własnościach i zastosowaniu nie wykazuje również cech procesu twórczego, podlegającego ochronie, gdyż ogólnie dostępne są normy PN-EN oraz ISO, aby takich doborów dokonać bez wkładu intelektualnego. Mając konstrukcję znaną ze stanu techniki, można w efekcie dowolnie dobierać wymiary i materiał, aby uzyskać zakładany efekt, przy czym cechy konstrukcyjne pozostają dalej tożsame ze znanymi ze stanu techniki. Cecha dotycząca własności materiałowych, taka, jak granica plastyczności stali, z jakiej wykonana jest szyna, nie może przesądzać o nowości rozwiązania, wszak nie jest to cecha, za pomocą której można właściwie charakteryzować wzór użytkowy. O nowości zgłoszenia decydują przede wszystkim cechy budowy szyny jezdnej, a te - jak trafnie wskazał organ - są znane. Znany jest zarówno kształt, jak i budowa oraz materiał, z którego wykonana jest szyna, co świadczy, że zgłoszony projekt nie wykazuje przymiotu nowości. Wobec niespełnienia przesłanki ustawowej, Urząd Patentowy RP miał podstawy do odmowy udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony wzór użytkowy. Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy RP prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). Przedmiotowa sprawa została rozpatrzona wnikliwie, materiał dowodowy został zebrany i poddany analizie w sposób wyczerpujący, uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera wskazanie faktów, które Urząd Patentowy uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Urząd podjął też odpowiednie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 kpa. Nie można też organowi zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 kpa). Uzasadnienie decyzji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu uchybień przy rozpoznawaniu sprawy. Z kolei sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Urzędu Patentowego RP, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. W takim stanie rzeczy, decyzję odmawiającą udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Profilowana szyna jezdna dla jednoszynowych kolejek podwieszonych" należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za bezzasadne, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.