VI SA/Wa 416/12
WyrokWSA w Warszawie2012-04-25
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Jolanta Królikowska-Przewłoka, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia utrzymująca w mocy negatywny wynik z egzaminu radcowskiego narusza prawo, w szczególności w zakresie prawidłowości sformułowania pytań testowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Kwestionowane pytania testowe (nr 9, 20, 24, 40) zostały ocenione jako prawidłowo sformułowane, zawierające jedną poprawną odpowiedź i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Skarżący nie wykazał, aby negatywny wynik z egzaminu radcowskiego był wynikiem błędów proceduralnych lub merytorycznych organów.Stan faktyczny
Skarżący M. P. uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego, co zostało potwierdzone uchwałą Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości. Skarżący zakwestionował prawidłowość czterech pytań testowych (nr 9, 20, 24, 40), zarzucając ich wieloznaczność i błędne sformułowanie. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę
Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyników egzaminu radcowskiego utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w B. z dnia [...] lipca 2011 r. stwierdzającą, że M. P., skarżący w niniejszej sprawie, uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.
Uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniach [...] czerwca - [...] czerwca 2011 r. skarżący przystąpił do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w B.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. ww. Komisja na podstawie art. 366 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65) stwierdziła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.
W uzasadnieniu wskazano, że po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja ustaliła, że z pierwszej części egzaminu radcowskiego, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżący otrzymał ocenę niedostateczną (57 pkt), z drugiej części egzaminu radcowskiego (prawo karne) - ocenę dostateczną, z trzeciej części egzaminu radcowskiego (prawo cywilne) – ocenę dobrą, z czwartej części egzaminu radcowskiego (prawo gospodarcze) – ocenę dostateczną, z piątej części egzaminu radcowskiego (prawo administracyjne) – ocenę bardzo dobrą, a zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Uzyskanie z jednej części egzaminu oceny niedostatecznej skutkuje zatem negatywnym wynikiem egzaminu.
W odwołaniu od powyższej uchwały skarżący wniósł o jej uchylenie i zmianę oceny cząstkowej zadania z pierwszej części egzaminu radcowskiego na ocenę pozytywną.
W odwołaniu skarżący zakwestionował prawidłowość pytań nr 9, 20, 24 i 40 wskazując, że pytania te nie spełniają wymogów określonych przez ustawodawcę.
Uchwałą z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.
Organ uznał zarzuty skarżącego za bezzasadne i odniósł się do każdego z kwestionowanych w odwołaniu pytań:
Pytanie nr 9 brzmiało:
"Zgodnie z Kodeksem postępowania w sprawach o wykroczenia, kasację w sprawach o wykroczenia może wnieść:
A. Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich;
B. obwiniony lub pokrzywdzony, o ile orzeczono karę aresztu bez warunkowego zawieszenia jej wykonania;
C. obrońca lub pełnomocnik będący adwokatem lub radcą prawnym.
W wykazie prawidłowych odpowiedzi wskazana została odpowiedź A, zaś jako podstawa prawna art. 110 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Skarżący na karcie odpowiedzi zaznaczył odpowiedź C.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 110 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, kasację w sprawach o wykroczenia może wnieść wyłącznie Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich, w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych także Naczelny Prokurator Wojskowy, a w sprawach naruszenia praw dziecka także Rzecznik Praw Dziecka. Nie można więc zgodzić się ze skarżącym, że pytanie nr 9 zostało sformułowane wadliwie, gdyż nie wymieniono w prawidłowej odpowiedzi wszystkich podmiotów, które mogą wnieść kasację w sprawach o wykroczenia. Pytanie nr 9 nie zostało sformułowane w sposób, który sugerowałby, że którakolwiek z propozycji odpowiedzi zawiera pełny katalog podmiotów uprawnionych do wniesienia kasacji lub też, że podmioty wskazane w propozycjach odpowiedzi (zwłaszcza w prawidłowej odpowiedzi A) są podmiotami wyłącznie uprawnionymi.
Zdaniem organu w świetle powołanego art. 110 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia jedynie odpowiedź A jest prawidłowa. Natomiast odpowiedzi B i C - z uwagi na ich treść - są oczywiście wadliwe.
Pytanie nr 20 brzmiało:
Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia:
A. przyjąć darczyńcę jako domownika;
B. dostarczyć darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom;
C. dostarczyć darczyńcy wyżywienia, ubrania, mieszkania, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie.
W wykazie prawidłowych odpowiedzi wskazana została odpowiedź B, zaś jako podstawa prawna art. 897 k.c. Skarżący na karcie odpowiedzi zaznaczył odpowiedź C. Zgodnie z art. 897 k.c., jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.
Kwestionując pytanie nr 20 skarżący stwierdza, że zarówno odpowiedź B i C są prawidłowe, a następnie wskazuje, że wszystkie odpowiedzi są wadliwe.
Organ odnosząc się do stanowiska skarżącego wskazał, że w odpowiedzi B nie zostało w całości powołane zdanie pierwsze z art. 897 k.c. (nie został wpisany zwrot: "albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych"). Jego zdaniem brak jest podstaw do stwierdzenia, że w prawidłowej odpowiedzi winny zostać wymienione wszystkie możliwe obowiązki i zachowania obdarowanego, jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek. Ważne jest to, że w prawidłowej odpowiedzi B wymieniono dokładnie i precyzyjnie jedno z możliwych zachowań obdarowanego, określonych w art. 897 k.c., co w konsekwencji sprawia, że pytanie i odpowiedź B tworzy zdanie prawdziwe.
Organ wskazuje, że odpowiedź C jest również wadliwe. Pytanie bowiem dotyczy kwestii w jaki sposób kodeks cywilny reguluje granice i rodzaje żądań darczyńcy, jeżeli po wykonaniu darowizny popadnie w niedostatek. Odpowiedź C zaś w ogóle nie odpowiada tej regulacji. W tej odpowiedzi wymienione zostały poszczególne świadczenia, które mają charakter normatywny, ale w art. 908 k.c. przy umowie dożywocia.
Pytanie nr 24 brzmiało;
Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, z chwilą dowiedzenia się przez radcę prawnego o wypowiedzeniu mu pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę, radca prawny:
A. nie może działać w imieniu mocodawcy;
B. obowiązany jest działać za mocodawcę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że zostanie z tego obowiązku zwolniony przez mocodawcę;
C. działa do czasu zawiadomienia sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę.
W wykazie prawidłowych odpowiedzi wskazana została odpowiedź A, zaś jako podstawa prawna art. 94 § 1 k.p.c. a contrario. Zgodnie z tym przepisem wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników - z chwilą doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd.
Skarżący kwestionując to pytanie wskazał, że przyjmując odpowiedź wskazaną w kluczu za prawidłową, to przy takim rozwiązaniu pełnomocnik dowiedziawszy się o wypowiedzeniu mu pełnomocnictwa procesowego nie powinien podejmować żadnych czynności i nawet nie zawiadamiać sądu o wypowiedzianym pełnomocnictwie.
Zdaniem organu, że zgodnie z art. 86 k.p.c., strony mogą działać przed sądem same lub przez pełnomocników. Konsekwencją udzielenia pełnomocnictwa procesowego jest to, że oświadczenia pełnomocnika procesowego są uważane za oświadczenia mocodawcy, tak w zakresie skutków procesowych jak i materialnoprawnych. Celem pytania nr 24 było ustalenie czy zdający wie, jakie są skutki wypowiedzenia pełnomocnictwa przez mocodawcę. Mocodawca może odwołać pełnomocnictwo procesowe w każdym czasie i z chwilą dowiedzenia się o tym pełnomocnik nie może już "działać w imieniu mocodawcy", gdyż nie ma pełnomocnictwa. Gdyby nie było art. 94 § 1 k.p.c. odwołanie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę wywoływałoby skutek prawny wobec sądu, przeciwnika i innych uczestników postępowania z tą samą chwilą, co wobec pełnomocnika. Art. 94 § 1 k.p.c. nie stanowi, że pełnomocnik procesowy, któremu mocodawca cofnął pełnomocnictwo może działać za stronę (składać oświadczenia woli w jej imieniu) do czasu aż sąd, strony i inni uczestnicy postępowania zostaną o fakcie cofnięcia pełnomocnictwa powiadomieni, tylko określa chwilę, z jaką cofnięcie pełnomocnictwa w stosunku do tych podmiotów odnosi skutek prawny, co jest zupełnie innym zagadnieniem. Dowodzi tego także treść art. 94 § 2 k.p.c., w którym mowa jest o obowiązku "działania za stronę" przez pełnomocnika, który wypowiedział pełnomocnictwo, a nie o skutku prawnym wypowiedzenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika. W konsekwencji to, że pełnomocnik procesowy po dowiedzeniu się o wypowiedzeniu mu pełnomocnictwa przez mocodawcę nie może działać w imieniu mocodawcy, co wynika z treści art. 94 § 1 k.p.c.
Pytanie nr 40 brzmiało:
Zgodnie z ustawą - Prawo wekslowe, na podstawie orzeczenia, uznającego weksel za umorzony, można wykonywać:
A. wszystkie prawa z wekslu,
B. tylko te prawa z wekslu, które zostały wskazane przez sąd,
C. tylko te prawa z wekslu, do których odsyła Prawo wekslowe.
W wykazie prawidłowych odpowiedzi trafnie wskazana została odpowiedź A, zaś jako podstawa prawna art. 100 Ustawy - Prawo wekslowe.
Skarżący udzielił odpowiedzi B. W odwołaniu wskazał, że pytanie to nie zostało sformułowane w sposób precyzyjny i jednoznaczny, bowiem ustawa wekslowa używa wyrazu weksel także odnośnie do weksli in blanco, nie zawierających wszystkich wymogów weksla pełnego. Jego zdaniem, jeżeli weksel, który zaginął był wekslem niezupełnym tj. wekslem in blanco, nie można w razie jego utraty dochodzić praw wekslowych wobec niemożności jego uzupełnienia, mimo orzeczenia uznającego weksel za umorzony. Orzeczenie umarzające weksel in blanco jest dopuszczalne, ale ma ono tylko negatywne znaczenie pozbawiające znalazcę weksla, który nawet uzupełnił weksel, możliwości dochodzenia praw z tego weksla. Pozbawiając weksel cech dokumentu o inkorporowanej w nim wierzytelności orzeczenie takie usuwa niebezpieczeństwo odpowiedzialności zobowiązanych z weksla.
Organ odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazał, że orzeczenie umarzające weksel wywołuje dwa skutki. Pierwszy określany w doktrynie jako negatywny polega na umorzeniu zaginionego dokumentu. Weksel traci charakter papieru wartościowego (dokumentu inkorporującego wierzytelność). Prawna możliwość amortyzacji weksla in blanco (niezupełnego) została dopuszczona przez sądy i co do zasady stanowisku reprezentowanemu w orzecznictwie sądowym odpowiadają poglądy doktryny. Drugi skutek orzeczenia umarzającego weksel, nazywany pozytywnym, wyrażony został w przepisie art. 100 ustawy Prawo wekslowe, tj. w przepisie stanowiącym podstawę opracowania spornego pytania. Orzeczenie umarzające weksel zapewnia wnioskodawcy możliwość realizacji wierzytelności wekslowej wobec wymienionych w nim dłużników według zwykłych reguł.
Organ podkreślił, że umorzenie weksla niezupełnego wywołuje wyłącznie skutek negatywny (zwolnienie osób zobowiązanych z weksla od odpowiedzialności). Do weksla niezupełnego nie ma zastosowania przepis art. 100 ustawy Prawo wekslowe. Nie można bowiem mówić w tym przypadku o wykonywaniu praw z weksla, ponieważ wierzytelność inkorporowana w takim wekslu nie może być wykonywana, a prawo do wypełnienia weksla nie jest "prawem z weksla" w dosłownym znaczeniu tego zwrotu, a ponadto, gdy nie ma weksla, nie może być wykonane.
Organ w związku z całościową oceną zasadności zaskarżonej uchwały uznał, że pytanie testowe numer 19, którego skarżący nie kwestionował, zostało sformułowane wadliwie i z tego względu na to pytanie zaliczono skarżącemu jeden punkt, co w sumie daje 58 punktów uzyskanych z testu, lecz do uzyskania pozytywnego wyniku z części testowej egzaminu wymagane jest 60 punktów i tym samym zdaniem organu brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.
W skardze na powyższą uchwałę skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 36(4) ust. 3 ustawy o radcach prawnych przez błędną wykładnię i brak wskazania w wariantach odpowiedzi jednej odpowiedzi prawidłowej, a tylko "najbardziej poprawnej" oraz niezachowanie najdalej idącej dbałości przy redagowaniu zestawu pytań w celu eliminowania możliwości udzielania więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej oraz konieczność w celu udzielenia prawidłowej odpowiedzi dokonywania dodatkowych założeń.
- art. 36(4) ust. 4 i art. 36 ust. 7 ustawy o radcach prawnych (przy pyt. nr 9) poprzez brak możliwości oceny prawidłowości odpowiedzi, gdyż nie uwzględnienie w odpowiedzi Rzecznika Praw Dziecka wskazuje, że w dniu egzaminu pytanie to nie odpowiadało obowiązującemu stanowi prawnemu.
Skarżący zarzucił również naruszenie prawa procesowego art. 7 i 80 k.p.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych i nierozważenie w sposób wnikliwy i wszechstronny materiału dowodowego, a w szczególności:
- błędne przyjęcie przy pyt. 9, że jedyną poprawna odpowiedź jest zaproponowana przez organ odpowiedź A;
- błędne przyjęcie, że pytanie nr 9 sformułowano w sposób, który sugerowałby, że którakolwiek z propozycji odpowiedzi zawiera pełny katalog podmiotów uprawniouych do wniesienia kasacji;
- błędne przyjęcie (przy pyt. nr 20), że brak podstaw do stwierdzenia aby w prawidłowej odpowiedzi wymienić wszystkie możliwe obowiązki i zachowania obdarowanego, jeżeli po wykonaniu darowizny popadnie w niedostatek;
- błędne przyjęcie (przy pyt. nr 24), że pełnomocnik procesowy po dowiedzeniu się o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie może działać w imieniu mocodawcy wynika z treści art. 94 parl k.p.c
- błędne przyjęcie (przy pyt. nr 40), że dotyczy ono pozytywnego skutku orzeczenia umarzającego weksel.
Skarżący wskazał również na naruszenie prawa procesowego art. 77 i 80 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i brak jego oceny.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi ewentualnie o stwierdzenie nieważności uchwały lub stwierdzenie, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa.
Skarżący odnosząc się do argumentacji zaprezentowanej w uchwale Komisji Egzaminacyjnej II stopnia podkreślił, iż niedopuszczalne jest formułowanie pytań wieloznacznych oraz pytań dotyczących kwestii niejednolicie ujmowanych w literaturze czy orzecznictwie sądowym
W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. jej uchylenie.
Egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. (art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Egzamin radcowski składa się z pięciu części pisemnych. Pierwsza część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa (art. 364 ust. 3 powołanej ustawy).
Prawidłową odpowiedzią na zakwestionowane przez skarżącego pytanie nr 9 była odpowiedź "A", co wynika z art. 110 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. W myśl tego przepisu kasację w sprawach o wykroczenia może wnieść wyłącznie Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich, w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych także Naczelny Prokurator Wojskowy, a w sprawach naruszenia praw dziecka także Rzecznik Praw Dziecka. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że pytanie nr 9 zostało sformułowane wadliwie, gdyż nie wymieniono w prawidłowej odpowiedzi wszystkich podmiotów, które mogą wnieść kasację w sprawach o wykroczenia.
Sąd zauważa, że pytanie nr 9 nie zostało sformułowane w sposób, który sugerowałby, że którakolwiek z propozycji odpowiedzi zawiera pełny katalog podmiotów uprawnionych do wniesienia kasacji lub też, że podmioty wskazane w propozycjach odpowiedzi są podmiotami wyłącznie uprawnionymi.
Wbrew stanowisku skarżącego nie ma znaczenia fakt, że przepis art. 110 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia został zmieniony ustawą z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 197, poz. 1307) w ten sposób, że z dniem 9 listopada 2010 r. również Rzecznik Praw Dziecka uzyskał uprawnienie do wniesienia kasacji w sprawach o wykroczenia.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących kwestionowanego pytania nr 20 Sąd uznał, że zostało ono sformułowane w sposób prawidłowy i właściwą odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź B. Skarżący podniósł w skardze, że wszystkie odpowiedzi do tego pytania są wadliwe.
Zgodnie z art. 897 k.c., jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.
Brak jest zdaniem Sądu podstaw do stwierdzenia, że w prawidłowej odpowiedzi winny zostać wymienione wszystkie możliwe obowiązki i zachowania obdarowanego, jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek. W prawidłowej odpowiedzi B wymieniono dokładnie i precyzyjnie jedno z możliwych zachowań obdarowanego, określonych w art. 897 k.c., co w konsekwencji sprawia, że pytanie i odpowiedź B tworzy zdanie prawdziwe.
Co do kolejnego zakwestionowanego pytania nr 24 w wykazie prawidłowych odpowiedzi wskazano odpowiedź "A", a jako podstawę prawną art. 94 § 1 kpc, a contrario. Skarżący udzielił odpowiedzi C. W zarzutach skargi wskazał, że pytanie nr 24 nie precyzuje czy sąd został powiadomiony przez stronę o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, albo czy pełnomocnik powiadomił sąd czego wykonać nie musi. W konsekwencji udzielenie odpowiedzi na to pytanie wymagało poczynienia dodatkowych założeń.
Sąd nie podziela uwag skarżącego bowiem pytanie spełnia wymogi, które pytaniom testowym stawiają obowiązujące przepisy. Udzielenie prawidłowej odpowiedzi nie wymaga wykładni art. 94 § 1 kpc, tylko prawidłowego odczytania jego treści. Art. 94 § 1 kpc stanowi z jaką chwilą odwołanie pełnomocnictwa przez mocodawcę wywołuje skutek prawny w stosunku do innych uczestników postępowania, niż pełnomocnik procesowy, gdyż bez tego przepisu następowałby w tym samym momencie, co wobec pełnomocnika. Art. 94 § 1 kpc nie stanowi, że pełnomocnik procesowy, któremu mocodawca cofnął pełnomocnictwo może działać za stronę (składać oświadczenia woli w jej imieniu) do czasu aż sąd, strony i inni uczestnicy postępowania zostaną o fakcie cofnięcia pełnomocnictwa powiadomieni, tylko określa chwilę, z jaką cofnięcie pełnomocnictwa w stosunku do tych podmiotów odnosi skutek prawny, co jest zupełnie innym zagadnieniem. Dowodzi tego także treść art. 94 § 2 kpc, w którym mowa jest o obowiązku "działania za stronę" przez pełnomocnika, który wypowiedział pełnomocnictwo, a nie o skutku prawnym wypowiedzenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika. W konsekwencji to, że pełnomocnik procesowy po dowiedzeniu się o wypowiedzeniu mu pełnomocnictwa przez mocodawcę nie może działać w imieniu mocodawcy wynika z treści art. 94 § 1 kpc.
Podnosząc wątpliwości, co do pytania nr 40 skarżący wskazywał, że ustawa wekslowa używa wyrazu "weksel" także odnośnie do weksli in blanco, nie zawierających wszystkich wymogów weksla pełnego. Weksel in blanco przez samo podpisanie go rodzi prawa i obowiązki wekslowe. Na podstawie orzeczenia uznającego weksel za umorzony można wykonywać prawa wekslowe o ile weksel w chwili zaginięcia lub zniszczenia posiadał wszystkie części istotne wymagane dla ważności weksla. Jeżeli weksel, który zaginął był wekslem niezupełnym tj. wekslem in blanco, nie można w razie utraty weksla dochodzić praw wekslowych wobec niemożności go uzupełnienia, mimo orzeczenia uznającego weksel za umorzony.
Przepis art. 100 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (Dz. U. Nr 37, poz. 282 z późn. zm.), w oparciu o który zostało sformułowane pytanie nr 40 wskazuje, że "Na podstawie orzeczenia, uznającego weksel za umorzony, można wykonywać wszystkie prawa z wekslu".
Podnieść należy, że orzeczenie umarzające weksel wywołuje dwa skutki. Pierwszy określany w doktrynie jako negatywny polega na umorzeniu zaginionego dokumentu. Weksel traci charakter papieru wartościowego (dokumentu inkorporującego wierzytelność). Prawna możliwość amortyzacji weksla in blanco (niezupełnego) została dopuszczona przez sądy i co do zasady stanowisku reprezentowanemu w orzecznictwie sądowym odpowiadają poglądy doktryny. Drugi skutek orzeczenia umarzającego weksel, nazywany pozytywnym, wyrażony został w przepisie art. 100 ustawy Prawo wekslowe. Orzeczenie umarzające weksel zapewnia wnioskodawcy możliwość realizacji wierzytelności wekslowej wobec wymienionych w nim dłużników według zwykłych reguł.
Kwestionowane pytanie, dotyczyło skutku pozytywnego orzeczenia umarzającego weksel. Umorzenie weksla niezupełnego wywołuje wyłącznie skutek negatywny (zwolnienie osób zobowiązanych z weksla od odpowiedzialności). Do weksla niezupełnego nie ma zastosowania przepis art. 100 ustawy Prawo wekslowe. Nie można bowiem mówić w tym przypadku o wykonywaniu praw z weksla, ponieważ wierzytelność inkorporowana w takim wekslu nie może być wykonywana, a prawo do wypełnienia weksla nie jest "prawem z weksla", a ponadto, gdy nie ma weksla, nie może być wykonane.
Pytanie nie odnosiło się do weksla niezupełnego. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że pytanie było nieprecyzyjne, bowiem odpowiada ono wymogom ustawowym.
Sąd nie stwierdził zatem błędnej konstrukcji zakwestionowanych pytań. Zawierają one bowiem wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, sformułowane są w sposób jasny i logiczny, odpowiadają zatem kryteriom, o których mowa w art. 364 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.
Sąd nie dopatrzył się także naruszeń procedury przedmiotowego egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. W aktach administracyjnych znajduje się stosowny protokół sprawdzenia testu podpisany przez dwóch członków Komisji.
Mając na uwadze powyższe Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2002 r., nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło