VI SA/Wa 416/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 26 maja 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę Sygn. akt: VI SA/Wa 416/20 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. wydanym na art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1373. z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61 a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy postanowienie dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2019 r., odmawiające wszczęcia postępowania. Wnioskiem z dnia 24 lipca 2019 r. (złożonym drogą elektroniczną) D. K., dalej jako: "wnioskodawca", "skarżący" - powołując się na treść art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2019. poz. 1373, z późn. zm.) - zwrócił się o wydanie decyzji administracyjnej, potwierdzającej że podlega obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym z tytułu zatrudnienia w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od dnia 21 maja 2018 r. do nadal. Jak ustalił Dyrektor [...] OW NFZ w drodze weryfikacji danych wnioskodawcy w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, skarżący został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 21 maja 2018 r. przez płatnika – [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. z kodem ubezpieczenia 01 10 00 (pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu) i nie został wyrejestrowany z tego ubezpieczenia. Organ stwierdził zatem, że żądanie zawarte we wniosku z dnia 24 lipca 2019 r. jest tożsame ze zgłoszeniem wnioskodawcy do ubezpieczenia przez płatnika składek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.. W dniu [...] września 2019 r. dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydał postanowienie znak: [...] odmawiające wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w uzasadnieniu postanowienia szczegółowo przedstawiając przyczyny odmowy jak również wskazując, że w świetle obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie ma podstaw do wydania decyzji Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, w sytuacji, gdy obowiązek ten został zrealizowany przez płatnika składek z mocy ustawy. W dniu 16 września 2019 r. do Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia wpłynęło zażalenie skarżącego na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Rozpatrując zażalenie Wnioskodawcy, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał na treść art. 61 a § 1 k.p.a. w myśl którego - gdy żądanie, o którym mowa w: art. 61. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 61 a § 2 k.p.a.). Z kolei, zgodnie z art. 109 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych sprawr z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. Organ odwoławczy wskazał na ustalenia dyrektora [...] OW NFZ poczynione na podstawie weryfikacji statusu wnioskodawcy w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, wskazujące, że został on zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 21 maja 2018 r. przez płatnika – [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. i nie został wyrejestrowany z tego ubezpieczenia. Nie ma zatem konieczności prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w tym zakresie przez organ odwoławczy, jak również zmiany rozstrzygnięcia podjętego przez dyrektora [...] OW NFZ. Przepis ustawy 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dotyczący rozpatrywania przez dyrektorów oddziałów wojewódzkich Funduszu m.in. spraw dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, wskazuje, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym osoby podlegającej obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu nie wymaga wydania w tym przedmiocie decyzji przez NFZ. Tym samym, żądanie Wnioskodawcy jest nieuprawnione i bezprzedmiotowe wobec faktu objęcia go ubezpieczeniem zdrowotny m przez płatnika składek w związku z zatrudnieniem Wnioskodawcy. Organ podkreślił, że powyższe stanowisko stanowi odzwierciedlenie i potwierdzenie aktualnego poglądu judykatury i doktryny. Wnioskodawca wniósł od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o: 1. stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego z uwagi na fakt, iż postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2019 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, a także z rażącym naruszeniem przepisów prawa – względnie: 2. uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz postanowienia go poprzedzającego wydanego przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2019 r. odmawiającego wszczęcia postępowania. W ramach złożonej skargi podniósł zarzut: 1. naruszenia przepisów o właściwości miejscowej powodujących nieważność postępowania, tj. art. 19 i art. 21 § 1 pkt 3 i art. 65 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie wniosku Skarżącego z dnia 24 lipca 2019 r. w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej w zakresie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez organ niewłaściwy miejscowo, tj. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w S., co w następstwie skutkowało wydaniem przez organ niewłaściwy miejscowo postanowienia z dnia [...] września 2019 r., które następnie zostało utrzymane w mocy przez Prezesa NFZ; na wypadek nieuznania przez Sąd podniesionego zarzutu nieważności postępowania podniósł zarzut: 2. naruszenia przepisów prawa poprzez stwierdzenie przez organ, iż w zawisłej sprawie żądanie zgłoszone przez Skarżącego w przedmiocie wydania decyzji stwierdzającej fakt podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę jest nieuprawnione i bezprzedmiotowe, co skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a tym samym naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji gdy postępowanie winno zostać wszczęte i zakończone decyzją zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując prezentowaną dotychczas argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, zaś zaskarżone postanowienie pozostaje w zgodzie z obowiązującym prawem. Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania w kontrolowanej sprawie był przepis art. 61a § 1 k.p.a, który stanowi, że "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio". W przedmiotowej sprawie, przepis ten stał się podstawą do wydania przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w S. postanowienia z dnia [...] września 2019 r., które następnie postanowieniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2019 r. zostało utrzymane w mocy. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, iż w sytuacji gdy żądaniem jest wydanie decyzji stwierdzającej fakt podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawartej umowy o pracę, złożenie takiego wniosku jest nieuprawnione zaś prowadzenie ewentualnego postępowania administracyjnego mającego na celu wydanie decyzji administracyjnej jest bezprzedmiotowe. W ramach podniesionych argumentów organy obu instancji przywołały m.in. orzecznictwo Sądu Najwyższego. Wnioskodawca natomiast twierdził, iż w reakcji na jego wniosek organ I instancji obowiązany był wydać decyzję stwierdzającej powstanie określonego stosunku ubezpieczeniowego. Rację ma jednak organ twierdząc, iż w sytuacji gdy do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym dochodzi z mocy prawa, to wydanie przez właściwą jednostkę Narodowego Funduszu Zdrowia decyzji byłoby bezprzedmiotowe. Stanowisko organów Funduszu potwierdza przywoływane przez nie orzecznictwo, przykładowo - Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, który w postanowieniu z dnia 2 lutego 2017 r. II UK 129/16 stwierdził: "Objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, jeżeli następuje z mocy ustawy, a nie na wniosek, nie wymaga decyzji Narodowego Funduszu Zdrowia. Konieczne jest więc przyjęcie takiej wykładni art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.), która opiera się na konieczności wydania decyzji przez Narodowy Fundusz Zdrowia w przypadku ubiegania się o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, czy też w sytuacjach wątpliwych". Należy również zwrócić uwagę na utrwalone stanowisko doktryny w odniesieniu do problematyki dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu. W komentarzu do ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej pod redakcją Agnieszki Pietraszewskiej-Machety autorzy podnoszą, iż: "Decyzje dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym są wydawane przez NFZ jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Uzasadnione jest to tym, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym osoby podlegającej obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu nie wymaga wydania w tym przedmiocie decyzji przez NFZ. Dlatego zbędne jest wydanie przez tę instytucję decyzji o objęciu danej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, kiedy oczywiste jest, że podlega ona z określonego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Niecelowe byłoby przecież uzależnianie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym każdego pracownika, zleceniobiorcy, rolnika czy osoby prowadzącej działalność pozarolniczą od wydania w tym przedmiocie decyzji przez NFZ. Wydanie takiej decyzji byłoby konieczne jedynie wówczas, gdyby ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej stwierdzała, iż objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym następuje na podstawie decyzji wydanej przez dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. Takiego zapisu nie zamieszczono jednak w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej.". Reasumując, decyzje o objęciu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym powinny być wydawane jedynie w sytuacjach wątpliwych, tj. wtedy, kiedy dopiero decyzja NFZ może rozstrzygnąć istniejące wątpliwości co do podlegania przez daną osobę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Decyzja dotycząca podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wynika bowiem z ustawy (po spełnieniu warunków określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej), a nie z decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. Ta ostatnia może jedynie potwierdzić podleganie przez daną osobę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z określonego tytułu. Jak słusznie zauważył organ, w praktyce wśród decyzji wydawanych przez NFZ w sprawach dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym dominują decyzje rozstrzygające o podleganiu w danym okresie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Tym samym, uznając, iż żądanie Wnioskodawcy zawarte we wniosku z dnia 24 lipca 2019 r. było tożsame ze zgłoszeniem Wnioskodawcy do ubezpieczenia przez płatnika składek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., należało też stwierdzić, iż brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania jego wniosku. Rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a było więc rozstrzygnięciem prawidłowym. Zarzuty skarżącego nie mogły być w związku z tym uznane za zasadne. Brak było też innego rodzaju uchybień, które Sąd winien był uwzględnić z urzędu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.