VI SA/Wa 425/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Katarzyna Skurzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2013 r. spraw ze skarg B. F. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...],[...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. oddala skargę na decyzję z dnia [...] listopada 2012r nr [...]; 2. uchyla decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]; 3. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego B. F. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 425/13 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) – dalej jako ustawa lub u.d.p. – oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433) – dalej jako rozporządzenie, po wyłączeniu z urzędu, postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., do odrębnego postępowania pozostałych spraw wynikających z decyzji z dnia [...] października 2011 r. o nałożeniu sumarycznej kary pieniężnej w kwocie 15000 zł za przejazdy w dniu [...] października 2011 r. bez wymaganej opłaty: o godz. 08.07 po drodze ekspresowej [...], na odcinku D. – T.; o godz. 09.26, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M.; o godz. 09.29, pod drodze krajowej nr [...], na odcinku granice m. D. – węzeł M., o godz. 10.54, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granice m. D. – węzeł M.; utrzymał w mocy wymienioną decyzję administracyjną z dnia [...] października 2011 r. o nałożeniu na B. F. kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za przejazd w dniu [...] października 2011 r. o godz. 11.00, po drodze ekspresowej [...], na odcinku D. – T., bez wniesienia wymaganej opłaty. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy także decyzję z dnia [...] października 2011 r. (w sprawie wyłączonej do odrębnego rozpatrzenia) o nałożeniu na B. F. kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za przejazd w dniu [...] października 2011 r. o godz. 08.07 po drodze ekspresowej [...], na odcinku D. – T, bez wymaganej opłaty. Decyzje wydano w następujących ustaleniach; W dniu [...] października 2011 r. skontrolowano w S. przejazd wykonywany przez B. F. sporządzając protokół z kontroli, który podpisał wykonujący przejazd nie zgłaszając uwag do kontroli. Z ustaleń kontroli wynikało, że B. F. w dniu [...] października 2011 r. wjechał, zespołem pojazdów składającym się z pojazdu m-ki [...] o nr rej [...] o dopuszczalnej masie całkowitej do 2,58t i przyczepy nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej do 2t, łącznie o DMC przekraczającym 3,5t, na odcinek drogi ekspresowej nr [...] (klasy S) D. – T., bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej, co zarejestrowano mobilnym urządzeniem kontrolnym i ta okoliczność była podstawą rozpoczęcia kontroli o godz. 11.00, ustalonej jako godzina stwierdzonego naruszenia. Przejazd drogą [...] takiego zespołu pojazdów podlegał opłacie zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia. Nieuiszczenie przez kierowcę wymaganej opłaty za przejazd było spowodowane tym, że pojazd nie był wyposażony w urządzenie Viabox służące do uiszczania tej opłaty. W postępowaniu kontrolnym ustalono także, iż B. F. tego samego dnia ([...]października 2011 r.) wykonał przejazd bez uiszczenia wymaganej opłaty: o godz. 08.07.43 po drodze ekspresowej [...], na odcinku D. – T; o godz. 09.26.57, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M.; o godz. 09.29.47, pod drodze krajowej nr [...], na odcinku granice m. D. – węzeł M., o godz. 10.54.29, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granice m. D. – węzeł M.. Zawiadomieniem z dnia [...] października 2011 r. poinformowano B. F. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty za wykonany przejazd, informując jednocześnie o prawach i obowiązkach strony. Następnie w dniu [...] października 2011 r. została wydana w I instancji decyzja administracyjna o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 15000 zł za przejazd bez wniesienia opłaty o godz. 11.00 /odcinek drogi ekspresowej nr [...] (klasy S) D. – T./, skontrolowany urządzeniem mobilnym; o godz. 08.07.43 po drodze ekspresowej S1, na odcinku D. – T, skontrolowany przez bramownicę [...]; o godz. 09.26.57, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. – węzeł M., skontrolowany przez bramownicę [...]; o godz. 09.29.47, pod drodze krajowej nr [...], na odcinku granice m. D. – węzeł M., skontrolowany przez bramownicę [...]; o godz. 10.54.29, po drodze krajowej nr [...], na odcinku granice m. D. – węzeł M., skontrolowany przez bramownicę [...]. Od decyzji B. F., przez ustanowionego pełnomocnika, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się uchylenia decyzji (umorzenia postępowania) i ponownego rozpatrzenia sprawy oraz zwrotu pobranej kwoty wraz z odsetkami. Decyzji zarzucił naruszenie w szczególności art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. podkreślając, że oznakowanie informujące o obowiązku wniesienia opłaty zostało umieszczone w sposób niewidoczny i nie odpowiadało obowiązującym przepisom. Zdaniem skarżącego nie można nakładać pięciokrotnie kar pieniężnych za przejazd jedną trasą – za każdy incydent stwierdzony na poszczególnych bramownicach. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w uzupełnieniu postępowania administracyjnego, zwrócił się do K. sp. z o.o. (podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat za przejazdy po drogach płatnych) o udzielenie informacji w sprawie wniesienia wymaganych opłat za wymienione przejazdy przez B. F. W odpowiedzi K. poinformował, że w dniu [...] października 2011 r. za przejazd pojazdem nr rej. [...] opłata nie została uiszczona do godz. 14.06, gdyż o tej godzinie pojazd został dopiero zarejestrowany w systemie, a umowa z klientem, zawarta o godz. 14.03.33, nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu. Do odpowiedzi załączono dokumentację fotograficzną za wyjątkiem przejazdów w godzinach 11.00 i 10.54.29. O przeprowadzonej czynności i prawach przysługujących stronie postępowania poinformowano ustanowionego pełnomocnika B. F. Po wydaniu wymienionego wcześniej postanowienia, główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzjami wskazanymi na wstępie, utrzymał decyzje pierwszoinstancyjne w mocy o nałożeniu na B. F. kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za przejazd w dniu [...] października 2011 r. o godz. 11.00, po drodze ekspresowej [...], na odcinku D. – T. oraz o nałożeniu na B.F. kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za przejazd w dniu [...] października 2011 r. o godz. 08.07 po drodze ekspresowej [...], na odcinku D. – T., bez wymaganej opłaty. Wskazując na ustalenia kontroli i przeprowadzone postępowanie uzupełniające, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący wykonując przejazd o godz. 11.00 i o godz. 08.07 na drodze płatnej [...] nie uiścił wymaganej z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy opłaty, gdyż nie miał zainstalowanego urządzenia Viabox umożliwiającego jej pobór. W związku z tym uzasadnione było, zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, nałożenie kar pieniężnych w kwotach po 3000 zł za wymienione naruszenia. Ponieważ jednak Główny Inspektor Transportu Drogowego działa w oparciu o art. 127 § 3 k.p.a., nie mógł zastosować do decyzji wydanej w pierwszej instancji art. 138 § 2 k.p.a., dlatego, na podstawie art. 123 k.p.a., wyłączył obie sprawy do odrębnego postępowania uznając, że za naruszenia stwierdzone w dniu [...] października 2011 r. o godz. 11.00 i o godz. 08.07 można było nałożyć wymienione kary pieniężne, a nie karę w kwocie sumarycznej orzeczonej w I instancji, bowiem każde z naruszeń stwierdzonych w dniu [...] października 2011 r. generuje odrębną sprawę administracyjną, wymagającą orzeczenia odrębnych kar pieniężnych. Odnosząc się do zarzutu, iż znak informacyjny o drodze płatnej był niewidoczny stwierdzono, że to nie znak informacyjny decyduje o obowiązku uiszczenia wymaganej opłaty, lecz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej i załącznik nr 1 do tego rozporządzenia ustalający drogę płatną. Dodatkowo wskazano na przepisy określające znaki informacyjne umieszczane w sieci dróg na terenie Polski, które informują każdego kierowcę o obowiązku wnoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych. Z ustaleń organu kontroli wynikało, że skarżący nie posiadał w chwili kontroli zamontowanego w pojeździe urządzenia Viabox, umożliwiającego uiszczenie opłaty za przejechany odcinek drogi płatnej. W związku z tym nie powinien korzystać z tych odcinków dróg prowadząc zespół pojazdów przekraczający DMC 3,5t. Na wymienione na wstępie decyzje administracyjne B. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi z wnioskami o uchylenie obu decyzji i je poprzedzających oraz o zasądzenie kosztów postępowania, a także o połączenie do wspólnego rozpoznania wszystkich odwołań od pozostałych decyzji wydanych w sprawach nr [...]. Decyzjom zarzucił rażące naruszenie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych przez przyjęcie, że ilość incydentów upoważniała organ administracji do nałożenia kar pieniężnych za każdy z nich. Zdaniem skarżącego sposób prowadzenia spraw dowodził dyskryminowania strony postępowania będącej obywatelem państwa obcego, gdyż wobec obywateli polskich nie stosowano dotychczas takiej wykładni przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. wg, której nakładano by kary za każdą minutę jazdy po drodze płatnej. Dowodem tej nieprawidłowości jest postanowienie o rozdzieleniu poszczególnych incydentów na pięć odrębnych postępowań. W odpowiedzi na skargi Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po połączeniu spraw o sygn. VI SA/Wa 425/13 i VI SA/Wa 426/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego ich rozpoznania pod sygn. VI SA/Wa 425/13 Sąd w składzie orzekającym uznał, iż skarga na decyzję nr [...] (przejazd o godz. 11.00 odcinkiem drogi ekspresowej [...] – D. – T.) - była uzasadniona, natomiast decyzja nr [...] (przejazd o godz. 08.07 tym samym odcinkiem tej drogi) odpowiadała prawu. Jak nadmieniono wcześniej, kontrolę przejazdu wykonywanego przez B. F. po drodze ekspresowej [...], na odcinku D. – T. rozpoczęto w systemie kontroli mobilnej. W kontroli tej ustalono, że skarżący o godz. 11.00 na wymienionym odcinku drogi ekspresowej [...] – D. – T., poruszał się bez uiszczenia wymaganej opłaty, gdyż nie miał zainstalowanego w pojeździe urządzenia Viabox, umożliwiającego pobór opłaty. Ustalono także, iż tego samego dnia wcześniej, gdyż o godz. 08.07, na tym samym odcinku tej samej drogi, również wykonywał przejazd bez uiszczenia opłaty. Innymi słowy B. F. tego samego dnia ([...] października 2011 r.) wykonał przejazd po drodze ekspresowej [...], na odcinku D.– T. rozpoczynając o godz. 08.07 do godz. 11.00. Stosownie zatem do przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych skarżący był obowiązany wnieść opłatę za skorzystanie z wymienionej drogi, gdyż poruszał się po niej zespołem pojazdów przekraczających DMC 3,5t, a wymieniona droga była drogą płatną zgodnie z wymienionym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Brak wniesienia wymaganej opłaty za przejazd o godz. 08.07 skutkował nałożeniem kary pieniężnej, zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. (za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł) i taka kara pieniężna została za to naruszenie prawidłowo orzeczona. Inaczej jednak należy postrzegać decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd w tym samym dniu na tej samej drodze płatnej i na tym samym jej odcinku o godz. 11.00. Zacytowany przepis art. 13ha ust. 1 u.d.p. wprost wskazuje, że opłata elektroniczna jest pobierana "za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach". Na mocy ust. 6 art. 13ha u.d.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 22 marca 2011 r., w którego załączniku nr 1 pkt 7) jednoznacznie określiła odcinki drogi ekspresowej [...] za przejazd, którymi, zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia i art. 13ha ust. 1 u.d.p., pobierana jest opłata elektroniczna. Stosownie do pkt 7 lit. b) załącznika nr 1 do rozporządzenia i § 2 pkt 1 rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na wskazanym odcinku drogi [...] – D.– T., przez co należy rozumieć, że opłata ta, zgodnie z art. 13ha ust. 1 u.d.p., jest pobierana za przejazd tym odcinkiem drogi, a więc za przejazd całym odcinkiem tej drogi, przy czym przez określenie opłata za przejazd danym odcinkiem należy rozumieć opłatę naliczoną przez wszystkie bramownice opłatę tę naliczająca na tym odcinku. Będzie to zatem jedna opłata za konkretny odcinek drogi. Zdaniem składu orzekającego Sądu w niniejszej sprawie uprawnione staje się w związku z tym stwierdzenie, iż w świetle powołanych przepisów, skoro za przejazd konkretnym odcinkiem drogi jest naliczana jedna opłata elektroniczna, to za brak wniesienia tej opłaty za przejazd tym samym konkretnym odcinkiem drogi w tym samym dniu, może zostać naliczona tylko jedna kara pieniężna w podanej przez przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych wysokości. W tych warunkach B. F. mógł zostać ukarany za przejazd wykonany dnia [...] października 2011 r. o godz. 08.07 na odcinku drogi [...] D. – T., natomiast ukaranie go niejako dodatkowo za kontynuowanie przejazdu tego samego dnia tym samym odcinkiem drogi, tak jak gdyby faktycznie o godz. 11.00 wykonał następny przejazd, naruszało wskazane przepisy, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga na decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd o godz. 08.07 została oddalona, natomiast na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 P.p.s.a. decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd o godz. 11.00 została uchylona z orzeczeniem o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.