VI SA/Wa 4251/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia: odmówić przyznania M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca – M. Sp. z o.o. z siedzibą w L., z zachowaniem trybu i terminu wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, którą ustalono, że W. L. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawarcia ze skarżącą umowy, co do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zlecenia. Sąd zarządzeniem z 17 grudnia 2014 r. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 200 złotych. W otwartym terminie do uiszczenia wpisu od skargi skarżąca wniosła o zwolnienie jej z tego obowiązku, gdyż - jak podała, nie może ponieść go w jakiejkolwiek wysokości, ponieważ odnotowuje znaczne problemy z płynnością finansową. W uzasadnieniu wniosku poinformowała, że na dzień 18-19 lutego 2015 r. na rachunkach bankowych posiadała kwotę 186.356,07 złotych; jej zobowiązania wobec wykonawców wynosiły 1.292.756,75 złotych (przeterminowane) i 98.725,17 złotych (nieprzeterminowane), zaś należności od klientów to kwota netto 1.178.988,75 złotych. Nadto podała także, że ma zaciągnięty kredyt bankowy w kwocie 2.000.000,00 złotych, który w całości wykorzystała, a jej zobowiązania wciąż rosną. Skarżąca poinformowała, że spłaca swoje zobowiązania podatkowe, gromadzi na subkoncie środki w celu wypłaty poborów za dany miesiąc dla pracowników, jak również przygotowuje się do spłaty kredytu obrotowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, iż wysokość kapitału zakładowego spółki skarżącej wynosi 50.000 złotych, a wartość środków trwałych oraz niematerialnych i prawnych to 879.775,93 złotych. Nadto wskazano, że za okres I-XI/2014 r. strata wyniosła 229.487,24 złotych. Skarżąca poinformowała również, że stan na 11 posiadanych przez nią kontach bankowych, na których były zgromadzone środki pieniężne, to łączna kwota 128.408,52 złotych. W wykonaniu wezwania Referendarza sądowego skarżąca załączyła do akt także swój rachunek zysków i strat na luty 2015 r. oraz sprawozdanie finansowe za rok obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. wraz z rachunkiem zysków i strat. Z powyższych dokumentów wynika, że w 2012 r. - przy przychodzie w wysokości 24.356.718,17 złotych, skarżąca uzyskała dochód w kwocie 386.895,97 złotych, natomiast w roku następnym – 2013 - przy przychodzie w wysokości 15.409.486,26 złotych, dochód sięgnął kwoty 388.524,43 złotych. Z kolei nadesłany przez skarżącą wstępny rachunek zysków i strat za rok 2014 (wariant kalkulacyjny) wskazuje dochód w kwocie 18.192,21 złotych, a to przy przychodzie w wysokości 17.554.864,42 złotych. Z dokumentów tych wynika także, że skarżąca w 2014 r. poniosła bardzo wysokie – sięgające kwoty 2.078.802,90 złotych - koszty ogólnego zarządu, które były związane z organizacyjnym utrzymaniem jej przedsiębiorstwa oraz ogólną organizacją produkcji jako całości. Na tą kwotę składają się koszty administracyjno-gospodarcze, obejmujące koszty utrzymania zarządu przedsiębiorstwa skarżącej, jak np. wynagrodzenia członków zarządu, podróże służbowe, koszty biurowe oraz koszty ogólnoprodukcyjne, dotyczące tej części produkcji, która nie jest przypisana poszczególnym wydziałom (np. koszty utrzymania obiektów, pozwalających na funkcjonowanie całego przedsiębiorstwa, ochrony mienia). Natomiast z przedłożonego rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2015 r. do 28 lutego 2015 r. wynika, iż skarżąca poniosła stratę w wysokości 78.341,09 złotych - przy przychodach netto ze sprzedaży w kwocie 1.699.114,51 złotych. Jak wynika z akt sprawy skarżąca została wezwania przez Referendarza sądowego do nadesłania wyciągów ze swoich rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi jedynie wyjaśniła, że ze względu na specyfikę swojej działalności w miesiącu realizowanych jest kilka tysięcy transakcji, a więc wydruki takich wyciągów opiewałby na setki stron, co byłoby dla niej zbyt kosztowne i w związku z tym nie nadesłała żądanych wyciągów. W tym stanie rzeczy Referendarz sądowy - postanowieniem z 12 maja 2015 r., odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie ponieważ uznał, że nie wykazała ona, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów tego postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że z przedstawionych dokumentów bezspornie wynika, że w 2014 r. skarżąca - pomimo niskiego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, ewidentnie zwiększyła jej skalę w stosunku do roku poprzedniego – tj. 2013. Nadto podał, że obniżenie dochodu, czy nawet poniesienie straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych, gdyż nie musi to oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i samo w sobie nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, czy utracie płynności finansowej. W ocenie Referendarza sądowego z ww. dokumentów wynika, że skarżąca nie utraciła płynności finansowej, skoro w latach 2013-2014 zwiększyła przychód o ponad 2 miliony złotych. Ponadto Referendarz sądowy zauważył, że z informacji zawartych w rubrykach 5 i 9 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca posiada na swoich kontach bankowych środki pieniężne w kwocie 128.408,79 złotych i z tych środków pokrywa koszty zobowiązań podatkowych i kredytowych oraz koszty wynagrodzeń pracowników. Wobec tego podniósł, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki i nie mogą być traktowane jako drugorzędne wobec pozostałych kosztów. Skarżąca niezgadzając się z odmową w terminie wniosła od niej sprzeciw, w którym wskazała, że jej sytuacja finansowa pogorszyła się i obecnie na rachunkach bankowych nie posiada już środków finansowych, a jej zobowiązania wobec podwykonawców wynoszą 1.693.005,22 złotych, stąd strata powiększyła się do kwoty 200.155,18 złotych. Dodatkowo skarżąca podniosła, że kwoty jakie widnieją na jej rachunkach to w rzeczywistości przepływy środków przez jej konta, a nie jej zarobek. Do sprzeciwu nie dołączono żadnych dokumentów źródłowych, dokumentujących pogorszenie się sytuacji finansowej skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Natomiast w myśl art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Na wstępie należy podkreślić, że z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy – skarżącej, spoczywa ciężar wykazania - w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie żądania skarżącej zależy w gruncie rzeczy od tego czy oraz co zostało przez nią udowodnione (por. J.P.Tarno w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2004 r., str. 319). Sąd rozpoznając wniosek skarżącej stwierdza, że z dokumentów nadesłanych przez nią wynika, że w 2012 r. - przy przychodzie w wysokości 24.356.718,17 złotych, uzyskała dochód w kwocie 386.895,97 złotych, natomiast w roku następnym – 2013 - przy przychodzie w wysokości 15.409.486,26 złotych, dochód sięgnął kwoty 388.524,43 złotych. Z kolei nadesłany przez skarżącą wstępny rachunek zysków i strat za rok 2014 (wariant kalkulacyjny) wskazuje dochód w kwocie 18.192,21 złotych, a to przy przychodzie w wysokości 17.554.864,42 złotych. Z dokumentów tych wynika także, że skarżąca w 2014 r. poniosła bardzo wysokie – sięgające kwoty 2.078.802,90 złotych - koszty ogólnego zarządu, które były związane z organizacyjnym utrzymaniem jej przedsiębiorstwa oraz ogólną organizacją produkcji jako całości. Na tą kwotę składały się koszty administracyjno-gospodarcze, obejmujące koszty utrzymania zarządu przedsiębiorstwa skarżącej, jak np. wynagrodzenia członków zarządu, podróże służbowe, koszty biurowe oraz koszty ogólnoprodukcyjne, dotyczące tej części produkcji, która nie jest przypisana poszczególnym wydziałom (np. koszty utrzymania obiektów, pozwalających na funkcjonowanie całego przedsiębiorstwa, ochrony mienia). Natomiast z przedłożonego rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2015 r. do 28 lutego 2015 r. wynika, iż skarżąca poniosła stratę w wysokości 78.341,09 złotych - przy przychodach netto ze sprzedaży w kwocie 1.699.114,51 złotych. Dodatkowo Sąd zauważa, że skarżąca nie przedłożyła do akt żadnego wyciągu z posiadanych przez siebie 11 kont bankowych, gdyż jak wyjaśniła wydruki takich wyciągów opiewałby na setki stron, a to byłoby dla niej zbyt kosztowne. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że skarżąca nie udowodniła – nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania, które na tą chwilę ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 złotych. Mimo jasnego brzmienia przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. – "gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków" oraz wezwania Referendarza sądowego do uzupełnienia braków rozpoznawanego wniosku i uzasadnienia postanowienia, od którego wniosła sprzeciw, skarżąca nie przedstawiła żadnych wyciągów bankowych, które dowiodłyby jej twierdzenia, że nie posiada na tą chwilę żadnych środków finansowych. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że analiza obecnego stanu majątkowego skarżącej jest niemożliwa, a dokonana na podstawie ww. dokumentów prowadzi do wniosku, że jej sytuacja finansowa pozwala na uiszczenie przez nią wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych. Sąd zauważa jednocześnie, że brak udokumentowania na rachunkach bankowych wpłat potwierdzających rzeczywisty stan środków finansowych posiadanych przez skarżącą czyni ten stan niewyjaśnionym i jako taki nie daje podstaw do uczynienia zadość żądaniu skarżącej. Jedynym kryterium oceny rozpoznawanego wniosku jest bowiem wyłącznie kryterium finansowe. Dokonanej oceny nie zmienia podnoszona przez skarżącą argumentacja dotycząca powiększenia strat z prowadzonej działalności oraz zwiększenia wysokości zobowiązań wobec podwykonawców, bowiem - jak już wskazano powyżej, podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest to, że skarżąca nie wykazała jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa, tj. że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Jednocześnie Sąd zauważa - na co wielokrotnie zwracało uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych, że strona występująca na drogę sądową po pierwsze winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów takiego postępowania, a nadto traktować te koszty - wydatki na równi z innymi kosztami związanymi z prowadzeniem swojej działalności gospodarczej. Skarżąca poinformowała natomiast, że spłaca swoje zobowiązania podatkowe, gromadzi na subkoncie środki w celu wypłaty poborów za dany miesiąc dla pracowników, jak również przygotowuje się do spłaty kredytu obrotowego, ale nie ma na uiszczenia wpisu w tej sprawie. Nadto Sąd ustalił, że w 2014 r. skarżąca poniosła bardzo wysokie – sięgające kwoty 2.078.802,90 złotych, koszty ogólnego zarządu, które były związane z organizacyjnym utrzymaniem jej przedsiębiorstwa oraz ogólną organizacją produkcji jako całości. Na tą kwotę składały się koszty administracyjno-gospodarcze, obejmujące koszty utrzymania zarządu przedsiębiorstwa skarżącej, jak np. wynagrodzenia członków zarządu, podróże służbowe, koszty biurowe oraz koszty ogólnoprodukcyjne (np. koszty utrzymania obiektów, pozwalających na funkcjonowanie całego przedsiębiorstwa, ochrony mienia). Powyższe oświadczenia pozwalają sądzić, że skarżąca drugorzędnie traktuje koszty niniejszego postępowania. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że przyznanie prawo pomocy stanowi wsparcie państwa dla podmiotów, które z powodu braku środków finansowych zostały by pozbawione prawa do sądu. Pomoc ta pochodzi ze środków budżetu państwa, zatem jej przyznawanie musi i może nastąpić tylko w niewątpliwie uzasadnionych przypadkach, a w niniejszej sprawie Sąd takowe wątpliwości powziął, gdyż - jak już podniósł, nie był w stanie prześledzić rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej. Wobec powyższego w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej i dlatego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.