VI SA/Wa 4255/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę W dniu [...] stycznia 2013 r. na drodze krajowej nr [...], w miejscowości P., został zatrzymany do kontroli samochód marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Kierowca zatrzymanego pojazdu – J. Z., okazał do kontroli wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne z datą ważności do dnia [...] grudnia 2012 r. Na wezwanie do okazania aktualnego wypisu z zaświadczenia kierowca oświadczył, że nie posiada w pojeździe innego dokumentu, a po skontaktowaniu się z przedsiębiorstwem, w którym jest zatrudniony – Z., kierowca wskazał, że aktualne zaświadczenie jest w trakcie wyrabiania. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zwrócił się do Starosty L. z zapytaniem o aktualne dane kontrolowanego przedsiębiorcy, w tym o posiadanie aktualnego na dzień kontroli zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. W odpowiedzi Starostwo Powiatowe w L. poinformowało, że W.G. wystąpił w dniu [...] stycznia 2013 r. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Zaświadczenie zostało wydane w dniu [...] stycznia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), nałożył na W. G. karę pieniężną w wysokości 8.000 zł, stwierdzając, że na dzień kontroli, tj. [...] stycznia 2013 r., przedsiębiorca nie posiadał aktualnego zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne. Powyższa decyzja została wysłana na adres: W.G., ul. [...],[...] -[...] W. Korespondencja zawierająca przedmiotową decyzję została zwrócona do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w dniu [...] maja 2013 r. z adnotacją "nie podjęto w terminie" i w trybie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) została uznana za doręczoną w dniu [...] maja 2013 r. W piśmie nadanym w dniu [...] kwietnia 2014 r. W. G. zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu wniosku zainteresowany wyjaśnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło nie z jego winy, ponieważ był nieobecny pod wskazanym organowi adresem zameldowania z uwagi na uruchomienie nowej linii produkcyjnej w jego zakładzie w B., w związku z czym nie mógł odbierać kierowanej do niego korespondencji. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. G., mając za podstawę art. 59 § 2 kpa, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W motywach postanowienia organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania uzyskał informację z Urzędu Pocztowego L. [...], iż skierowana do W.G. przesyłka, zawierająca decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], została nadana na jego adres w dniu [...] kwietnia 2013 r., po czym była awizowana w dniu [...] maja 2013 r. oraz powtórnie awizowana w dniu [...] maja 2013 r. Następnie została zwrócona do nadawcy w dniu [...] maja 2013 r. z adnotacją "nie podjęto w terminie". Zgodnie zatem z art. 44 kpa, przesyłka została uznana za doręczoną stronie w dniu [...] maja 2013 r., a tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął dla zainteresowanego w dniu [...] czerwca 2013 r. Organ wyjaśnił, że strona nie wykazała braku swej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, bowiem nie przedstawiła żadnych dowodów na istnienie przeszkód, które uniemożliwiły jej podjęcie czynności w terminie, a za taką nie może być uznana okoliczność przebywania poza miejscem zameldowania w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ponadto, zainteresowany, składając wniosek o przywrócenie terminu, nie wypełnił wymogu wynikającego z art. 58 kpa, tj. nie złożył w sprawie odwołania, co powoduje niemożność zastosowania instytucji przywrócenia terminu. W.G. powyższe postanowienie uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Skarżący wyjaśnił, że nigdy nie uchylał się od ciążących na nim obowiązków i to właśnie dbałość o własne interesy sprawiła, że nie mógł przebywać w miejscu zamieszkania. Wskazał, że recesja gospodarcza spowodowała pogłębiającą się złą kondycję firmy, co skutkowało natłokiem nowych zadań, wyjazdów i dokładania staranności o dobro firmy, co z kolei przyczyniło się do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Skarżący podkreślił, że jak tylko otrzymał tytuł wykonawczy, to natychmiast podjął działania mające na celu przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, powołując się na ustalenia i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia. W rozpoznawanej sprawie decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] została uznana za doręczoną skarżącemu w trybie art. 44 § 1-4 kpa. W myśl powołanego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa, operator pocztowy, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529), przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 1-3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14 dniowego terminu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Jak ustalił organ w toku prowadzonego postępowania, przesyłka nadana w dniu [...] kwietnia 2013 r. była awizowana w dniu [...] maja 2013 r. oraz powtórnie w dniu [...] maja 2013 r. i następnie zwrócona w dniu [...] maja 2013 r. do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". W myśl powołanych przepisów, prawidłowo zostało zatem uznane, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu [...] maja 2013 r., a tym samym termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] czerwca 2013 r. Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu [...] kwietnia 2014 r. Przepis art. 58 kpa stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z ww. przepisu wynika wprawdzie, że wystarczy uprawdopodobnić, a nie udowodnić brak winy w niedotrzymaniu terminu, jednakże przesłanki niedotrzymania terminu muszą istnieć obiektywnie i muszą stanowić przeszkodę nie do przezwyciężenia. O braku winy można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000 r. o sygn. akt III SA 1716/99, publ. LEX nr 45409). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu, itp. W związku z powyższym, istotna dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jest więc ocena przyczyn, dla których skarżący nie dotrzymał terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, a w szczególności to, czy dołożył on należytej staranności, aby terminu tego dochować. Zauważyć bowiem trzeba, że uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności po upływie ustawowego terminu, zakreślonego do jej dokonania, wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (a więc zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także jej lżejszej postaci, czyli niedbalstwa. Za niedbalstwo należy z kolei rozumieć niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Kluczową przesłanką instytucji przywrócenia uchybionego terminu jest zatem uprawdopodobnienie, że przekroczenie terminu nastąpiło bez winy podmiotu ubiegającego się o jego przywrócenie. Składający wniosek musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym przez prawo terminie. Powinien zatem wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym wymienia się różnego rodzaju przypadki uchybienia terminowi, które nie spełniają warunku "braku winy". Stwierdza się między innymi, że nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 1999 r. o sygn. akt I SA/Ka 1609/97, publ. LEX nr 37821). Także choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2012 r. o sygn. akt II OSK 2175/10, publ. LEX nr 1138097). Nie można zatem w niniejszej sprawie uznać faktu przebywania skarżącego poza miejscem zamieszkania z uwagi na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą za okoliczność uzasadniającą brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a tym samym za przesłankę uzasadniającą jego przywrócenie. Należy wszak podkreślić, że skarżący, jako osoba należycie dbająca o własne interesy i mająca świadomość toczącego się postępowania administracyjnego, w celu niedopuszczenia do wystąpienia negatywnych skutków swojej nieobecności w miejscu stałego zamieszkania (pod podanym organowi adresem), powinien był wskazać adres do korespondencji, pod którym mógłby osobiście odbierać kierowaną do niego korespondencję lub ustanowić w tym celu pełnomocnika. Doręczenie dokonane w trybie art. 44 § 4 kpa stwarza bowiem fikcję prawną doręczenia zastępczego, co oznacza, że bez względu na fakt, czy pismo rzeczywiście doszło do rąk adresata, to i tak przyjmuje się prawdziwość twierdzenia o jego doręczeniu. W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo skierował przesyłkę na pierwotnie podany przez skarżącego adres, która w pełni zasadnie została uznana za skutecznie doręczoną w trybie art. 44 § 4 kpa. Konstrukcja prawna doręczenia zastępczego kształtuje sytuację strony postępowania bez względu na rzeczywisty stan jej świadomości. Tym samym okoliczności związane z brakiem wiedzy o dokonanym doręczeniu nie mogą wskazywać na brak winy w nieterminowym podejmowaniu czynności procesowych przez stronę. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie zakwestionował skuteczności doręczenia zastępczego, a więc nie wykazał okoliczności świadczących o wadliwym zastosowaniu przez organ przepisu art. 44 kpa, jak również nie przedstawił powodów, które znosiłyby jego winę w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Skarżący, dbając o interesy swojej firmy, w sytuacji toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie kary pieniężnej mógł bowiem zabezpieczyć swoją sytuację procesową, informując organ o nowym adresie swego przebywania, pod który organ I instancji skierowałby wydaną w sprawie decyzję. Tego jednak nie uczynił, co świadczy o jego zaniedbaniu, a więc o jego winie, która w konsekwencji uniemożliwia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie postanowienie należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nietrafne. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.