VI SA/Wa 43/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Asesor WSA Andrzej Czarnecki Asesor WSA Andrzej Wieczorek / spr./ Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004 r. ze skargi J. M. i M. M. na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie daty zgłoszenia wynalazku oddala skargę Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] po rozpoznaniu wniosku skarżących M. M. i J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zgłoszenia wynalazku działając na podstawie art. 245 ust. 3 i art. 31 ust. l pkt 3, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - ustawa o p.w.p. (tj. DzU. z 2003 r. Nr 119 póz. 1117) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2002r., mocą którego uznano dzień [...] września 2002 r. za datę dokonania zgłoszenia wynalazku. Urząd Patentowy RP ustalił, że skarżący J. M. i M. M. w dniu [...] maja 2002 r. wnieśli podanie z wnioskiem o udzielenie patentu na zgłoszenie wynalazku pt. "[...]" wraz z dokumentacją, składającą się z części, które zostały nazwane przez zgłaszających: opis, zastrzeżenia, skrót. Zgłoszenie to zostało oznaczone nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2002 r. Urząd Patentowy RP wezwał zgłaszających do nadesłania w wyznaczonym terminie zastrzeżeń patentowych "do zgłoszonego projektu wynalazku". W ocenie Urzędu zgłoszenie wynalazku dające podstawę do uznania tego zgłoszenia za dokonane powinno zawierać części, o których mowa w art. 31 ust. l w/w ustawy. W przedmiotowym zgłoszeniu Urząd Patentowy RP stwierdził brak zastrzeżeń patentowych, gdyż nadesłane wraz z podaniem zastrzeżenia nie spełniały wymogów formalnych, jakim powinny odpowiadać prawidłowo sporządzone zastrzeżenia patentowe (art. 33 ust. 3 i ust. 4 ustawy o p.w.p.)-.- Jednocześnie Urząd poinformował zgłaszających, iż datą dokonania zgłoszenia wynalazku będzie uznana data złożenia brakującego dokumentu, tj. zastrzeżeń patentowych. Dnia [...] września 2002 r. zgłaszający dostarczył osobiście do Urzędu Patentowego RP zastrzeżenie patentowe wnosząc jednocześnie o ponowne rozpatrzenie sprawy i uznanie dnia [...] maja 2002 r. za datę "pierwotną" dokonania przedmiotowego zgłoszenia wynalazku. Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia [...] września 2002 r. wydanym na podstawie art. 31 ust. 4 ustawy o p.w.p. za datę dokonania przedmiotowego zgłoszenia uznał dzień osobistego doręczenia przez zgłaszającego zastrzeżenia patentowego, tj. [...] września 2002 r. Urząd uzasadniając stanowisko wskazał, że w zgłoszeniu dokonanym dnia [...] maja 2002r. brak było zastrzeżeń patentowych. Urząd stwierdził, że zgłoszenie uważa się za dokonane: po pierwsze: - w dniu, w którym wpłynęło ono do Urzędu (art. 13 ust. 2 w/w ustawy); po drugie - w dniu, w którym zostało odebrane telefaksem, z tym jednakże zastrzeżeniem, iż oryginał zgłoszenia należy dostarczyć w terminie 30 dni od daty nadania telefaksu (art. 13 ust. 3 w/w ustawy). Termin ten nie podlega przywróceniu. W ocenie Urzędu zastrzeżenia patentowe są najważniejszą częścią dokumentacji zgłoszeniowej i określają zakres (przedmiotowy) ochrony wynalazku, wskazując, jakie środki techniczne konstytuują wynalazek - z podziałem na środki techniczne znane (zawarte w tzw. części nieznamiennej zastrzeżeń patentowych)oraz środki techniczne nowe, wymieniane w tzw. części znamiennej (określenie zakresu żądanej ochrony). Każde zastrzeżenie powinno być ujęte w jednym zdaniu, powinno ono być w całości poparte opisem wynalazku. Obowiązuje zasada jasnego i zwięzłego formułowania tekstu zastrzeżeń w zależności od ich rodzaju, l tak: zastrzeżenia niezależne określając ogólnie przedmiot ochrony, wskazują na rodzaj wynalazku: urządzenie, substancja, sposób itp. Zastrzeżenia zależne opisują szczegółowe postacie poszczególnych rodzajów wynalazku zastrzeżonego zastrzeżeniem niezależnym, zapewniając ochronę tym postaciom. Część niezamienna zastrzeżenia zależnego zawiera oznaczenie zastrzeganego przedmiotu (tytułu wynalazku) i powołanie się na zastrzeżenie od którego jest zależne, a część znamienna określa cechy techniczne zastrzegane danym zastrzeżeniem zależnym Zdaniem Urzędu Patentowego RP, w dokumentacji zgłoszenia z dnia [...] maja 2002 r. brak jest zastrzeżeń patentowych określających zakres (przedmiotowy) żądanej przez zgłaszających ochrony. W części nazwanej przez zgłaszających "zastrzeżenia patentowe" zostały zawarte uprawnienia zgłaszających, wynikające z faktu dokonania przez nich wynalazku, a co za tym idzie pierwotnie przysługującego im prawa do uzyskania patentu na dokonany w Urzędzie Patentowym RP wynalazek kwestie te są uregulowane w ustawie Prawo własności przemysłowej. Zdaniem Urzędu pomimo brzmienia art. 31 ust. 2 w/w ustawy dającego podstawę do uznania zgłoszenia za dokonane jeżeli obejmuje co najmniej podanie oraz części wyglądające zewnętrznie na opis wynalazku i na zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe, to dokument złożony w dniu [...] maja 2002 r. nie może być uznany za taką część. W części "wyglądającej na zastrzeżenia" redakcja zastrzeżenia niezależnego została zdaniem Urzędu opracowana nieprawidłowo, gdyż przy takiej redakcji niemożliwa byłaby ocena w czym zgłaszający upatrują swój wynalazek (oryginalność rozwiązania). Biorąc powyższe pod uwagę powyższe Urząd Patentowy RP uznał, iż postanowienie z było zgodne z art. 31 ust. 4 ustawy o p.w.p. stanowiącym, iż w przypadku uzupełnienia zgłoszenia poprzez nadesłanie brakującej części zgłoszenia, o których mowa w ust. 3, za datę wpływu ostatniego brakującego dokumentu uważa się za datę dokonania zgłoszenia. Skargę na postanowienie z dnia [...] grudnia 2003 r. Urzędu Patentowego RP utrzymujące w mocy postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2002 r., uznającego dzień [...] września 2002 r. za datę dokonania zgłoszenia wynalazku oznaczonego numerem [...] wnieśli skarżący zarzucając: naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przymusowej (Dz.U. z 2003 r., nr 119, póz. 117), które miało wpływ na wynik sprawy, a polegającego na błędnym przyjęciu przez Urząd Patentowy RP, że dopiero w dniu [...] września 2002 r. wnioskodawcy dostarczyli zastrzeżenia patentowe, a więc dopiero w tej dacie doszło do dokonania zgłoszenia wynalazku oznaczonego numerem [...]. Zdaniem skarżących zastrzeżenie patentowe zostało załączone do wniosku o udzielenie patentu, który został złożony w Urzędzie w dniu [...] maja 2002 r., co winno było skutkować uznaniem przez Urząd Patentowy RP, iż datą dokonania zgłoszenia przedmiotowego wynalazku był dzień [...] maja 2002 r. Zdaniem skarżących przedmiotowe rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, gdyż art. 31 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej określił katalog dokumentów jakie muszą zostać załączone do wniosku patentowego. Ust. 3 powołanego przepisu stanowi, że zgłoszenie wynalazku które obejmuje co najmniej podanie oraz części wyglądające zewnętrznie na opis wynalazku, jak również wyglądające zewnętrznie na zastrzeżenie lub zastrzeżenie patentowe daje podstawę do uznania zgłoszenia za dokonane z chwilą ich zgłoszenia. Art. 13 ust. 1 Prawo własności przemysłowej wprowadza generalną zasadę zgodnie z którą pierwszeństwo do uzyskania patentu oznacza się według daty zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym. W niniejszej sprawie w dniu [...] maja 2002 r. wnioskodawcy złożyli wniosek o udzielenie wynalazku PN. "[...]", do którego załączyli dokumenty w postaci: opisu, zastrzeżenia i skrótu. Następnie w dniu [...] września 2002 r. skarżący złożyli doprecyzowane i przeredagowane zastrzeżenie patentowe. Zdaniem skarżących skoro do złożonych w dniu [...] maja 2002 r. dokumentów został załączony dokument wyglądający co najmniej zewnętrznie na zastrzeżenie patentowe Urząd Patentowy, zważywszy na dyspozycją art. 13 ust. 1 ustawy o p.w.p., miał podstawy do uznania że zgłoszenie wynalazku oznaczonego numerem [...] zostało dokonane w dniu [...] maja 2002 r. Zdaniem skarżących zgłoszenie z dnai [...] maja 2002 r. z uwagi na treść przepisu art. 31 ust. 3 ustawy o p.w.p. zawierającego pojęcie nieostre, powinno skutkować uznaniem zgłoszenia dokonanego z datą pierwszeństwa wyrażoną w art. 13 ust. 1 ustawy o p.w.p., a organ winien był udzielić ochrony od daty zgłoszenia wynalazku i złożenia zastrzeżeń, którym w niniejszej sprawie był dzień [...] maja 2002 r. Powołując się na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonych postanowień Urzędu Patentowego RP jako wydanych z zruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, oraz orzeczenie, iż datą dokonania zgłoszenia przedmiotowego wynalazku był dzień [...] maja 2002 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zwana ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1271), zwana ustawą p.w.u.p. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie bedąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 31 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 i 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej – ustawa o p.w.p. (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 119 póz. 1117). Zgodnie z przepisem art. 31 ust 1 ustawy o p.w.p. zgłoszenie wynalazku w celu uzyskania patentu powinno obejmować min. zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe (ust. 1 pkt.3). Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu zgłoszenie wynalazku, które obejmuje co najmniej podanie oraz części wyglądające zewnętrznie na opis wynalazku i na zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe, daje podstawę do uznania zgłoszenia za dokonane. Przepis ust. 4 powołanego artykułu stanowi, iż Urząd Patentowy wyznacza, pod rygorem umorzenia postępowania, termin do uzupełnienia zgłoszenia, jeżeli stwierdzi, że nie zawiera ono wszystkich części, o których mowa w ust. 3; datę wpływu ostatniego brakującego dokumentu uważa się za datę dokonania zgłoszenia. Postępowanie administracyjne przed Urzędem Patentowym RP, właściwym w sprawach udzielania praw wyłącznych na warunkach określonych w ustawie Prawo własności patentowej, wszczyna się na żądanie zgłaszającego z chwilą wpływu podania z wnioskiem o udzielenie praw wyłącznych na przedmiot dokonanego zgłoszenia oraz określonej w art. 31 ust. 1 minimum dokumentacji. Złożenia takiej dokumentacji daje podstawę do uznania zgłoszenia za dokonane z pierwszeństwem wynikającym ze stwierdzonej (art. 41 ust. 1 ustawy o p.w.p.) daty jego dokonania (art. 13 ust. 1 ustawy o p.w.p.). Zgodnie z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o p.w.p. zastrzeżenia patentowe określają zakres (przedmiotowy) ochrony wynalazku, wskazując, jakie środki techniczne konstytuują wynalazek – z podziałem na środki techniczne znane (zawarte w tzw. części niezamiennej zastrzeżeń patentowych) oraz środki techniczne nowe, wymieniane w tzw. części znamiennej (określenie zakresu żądanej ochrony). Przepis art. 93 ustawy o p.w.p. upoważnia Prezesa Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych wymogów, jakim powinno odpowiadać zgłoszenie wynalazku, szczegółowy zakres i tryb rozpatrywania oraz badania zgłoszeń w Urzędzie Patentowym. Wydane na tej podstawie Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. z dnia 21 września 2001 r.) określa w przepisie § 1 pkt.1 szczegółowe wymogi odnośnie do zgłoszenia wynalazku i wzoru użytkowego. Zgodnie z § 8 powołanego Rozporządzenia Prezesa Rady ministrów z dnia 17 września 2001r. każde zastrzeżenie powinno być ujęte w jednym zdaniu oraz powinno być w całości poparte opisem wynalazku. Obowiązuje zasada jasnego i zwięzłego formułowania tekstu zastrzeżeń w zależności od ich rodzaju. Zastrzeżenia niezależne określają ogólnie przedmiot ochrony, wskazując na rodzaj wynalazku: urządzenia, substancja, sposób itp. Zastrzeżenia zależne opisują szczegółowe postacie poszczególnych rodzajów wynalazku zastrzeżonego zastrzeżeniem niezależnym, zapewniając ochronę tym postaciom. Część niezamienna zastrzeżenia zależnego zawiera oznaczenie zastrzeganego przedmiotu (tytuł wynalazku) i powołanie się na zastrzeżenie od którego jest zależna, a część znamienna określa cechy techniczne zastrzegane danym zastrzeżeniem zależnym. Zgodnie z przepisem art. 31 ust. 3 ustawy o p.w.p. zgłoszenie dające podstawę do uznania za dokonane powinno obejmować co najmniej podanie oraz części wyglądające zewnętrznie na opis wynalazku i na zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe. Dokument złożony w dniu [...] maja 2002 r. nie może być w ocenie Sądu uznany za taką część. Pojęcie "wyglądające zewnętrznie" nie zostało sprecyzowane w ustawie o p.w.p., to jednak zdaniem Sadu należy przyjąć, iż cześć wyglądająca zewnętrznie na zastrzeżenia patentowe powinna podawać cechy techniczne wynalazku sformułowane może niezbyt precyzyjnie ale w sposób umożliwiający dokonanie korekty w trakcie dalszego postępowania. Do czasu opisania wynalazku oraz sformułowania zakresu cech technicznych konstytuujących wynalazek nie jest możliwe określenie przedmiotu, do którego twórcy tego wynalazku roszczą sobie prawa (osobiste i majątkowe). Zdaniem Sądu w dokumentacji zgłoszenia z dnia [...] maja 2002r. brak jest zastrzeżeń patentowych określających zakres (przedmiotowy) żądanej przez zgłaszających ochrony. W części nazwanej przez zgłaszających "zastrzeżenia patentowe" zostały zawarte jedynie uprawnienia zgłaszających, wynikające z faktu dokonania przez nich wynalazku, a co za tym idzie pierwotnie przysługującego im prawa do uzyskania patentu na dokonany w Urzędzie Patentowym RP wynalazek co nie może być uznane za zastrzeżenia określające (przedmiotowy) zakres żądanej ochrony. Zgodnie z przepisem art. 37 ust. l do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może, wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia, które nie mogą jednakże wykraczać poza to, co zostało ujawnione jako przedmiot rozwiązania w opisie wynalazku w dniu dokonania zgłoszenia. Z uwagi na bark zastrzeżeń patentowych określających zakres (przedmiotowy) żądanej brak jest także możliwości wprowadzania uzupełnień i poprawek do zgłoszenia. Tak więc w ocenie Sądu brak ten nie może być skorygowany w dalszym toku postępowania. W tym stanie rzeczy organ prawidłowo przyjął, że datą dokonania zgłoszenia jest dzień [...] września 2002 r., którego to dnia skarżący złożyli doprecyzowane i przeredagowane zastrzeżenie patentowe. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.