VI SA/Wa 436/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania uprawnień budowlanych postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Skarżący A. B. w dniu 20 stycznia 2017 r. (k. 73 akt) nadał na adres Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa-za pośrednictwem wyznaczonego operatora pocztowego-kierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej WSA) skargę na decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy nadania uprawnień budowlanych. Ww. decyzja została doręczona na adres skarżącego w dniu 20 grudnia 2016 r. – odbiór kwitował W. B., domownik (zwrotne potwierdzenie odbioru , w skrócie "zpo" akta administracyjne). Postanowieniem z 23 marca 2017 r. Sąd odrzucił skargę, z uwagi na wniesienie jej po terminie. Odbiór odpisu rzeczonego postanowienia pokwitował w dniu 30 marca 2017 r. W. B. – dorosły domownik (zpo k. 94 akt sądowych). Pismem z 31 marca 2017 r. (uzupełnionym w dniu 24 kwietnia 2017 r.) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W jego uzasadnieniu podniósł, że brat W. B. nie zamieszkuje pod adresem skarżącego, a jedynie przebywa tam w okazyjnie, z uwagi na wizyty u matki. Wyjaśnił również, iż brat jest osobą częściowo niepełnosprawną. Argumentował, że brat oddał mu przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję, nie w dniu jej odbioru (20 grudnia 2016 r.), ale podczas kolejnej wizyty u matki w dniu 20 stycznia 2017 r. i tego samego dnia skarżący nadał skargę, którą miał już przygotowaną w oczekiwaniu na list od organu. W ocenie skarżącego, zaskarżoną decyzję skutecznie otrzymał dopiero 20 stycznia 2017 r. Do wniosku dołączył oświadczenia matki i brata oraz kserokopię dowodu osobistego W. B., jak również kopię orzeczenia o jego niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek niezachowania terminu procesowego, gdy strona nie ponosi winy w jego uchybieniu. Wniosek o przywrócenie terminu może być skuteczny, jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki: 1) brak winy w uchybieniu terminowi; 2) spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego; 3) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu 4) równocześnie ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Jednym z bezwzględnych wymogów zastosowania instytucji przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w niezachowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej, można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu niedającej się przezwyciężyć przeszkody. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd winien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Przywrócenia terminu może zatem domagać się strona, która nie tylko przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie, ale także jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Z powyższych przepisów wynika, iż aby można było orzec o przywróceniu terminu do wniesienia skargi strona powinna: - uchybić terminowi dokonania określonej czynności w postępowaniu sądowym; - złożyć, za pośrednictwem organu, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z równoczesnym dołączeniem jej do wniosku, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; - uprawdopodobnić okoliczność wykazującą, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przy czym dwa pierwsze warunki mają charakter formalny, których spełnienie umożliwia odniesienie się przez sąd orzekający w sprawie do merytorycznej zawartości wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący zachował tryb postępowania związany z przywróceniem terminu. Po pierwsze – jak wynika z postanowienia tutejszego Sądu z 23 marca 2017 r. – skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi na kwestionowane rozstrzygnięcie Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w przedmiocie odmowy nadania uprawnień budowlanych. Za spełnione należy również uznać złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ustawowym, siedmiodniowym okresie. Skoro przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu, w którym skarżący dowiedział się o tej okoliczności, a więc w dacie doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi (tj. 30 marca 2017 r.),a wniosek został nadany w dniu 31 marca 2017 r., zatem mieścił się w dopuszczalnym okresie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu, że decyzja nie została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 20 grudnia 2016 r., bowiem jego brat o stwierdzonym stopniu niepełnosprawności, niezamieszkujący pod adresem skarżącego, a który kwitował odbiór zaskarżonej decyzji we wskazanym powyżej dniu, oddał mu korespondencję dopiero w dniu 20 stycznia 2017 r., przy okazji kolejnej wizyty u matki. "Domownikiem" w rozumieniu art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej "k.p.a.", są osoby zamieszkujące z nim w jednym mieszkaniu lub domu, dorośli krewni i powinowaci niezależnie od tego czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet, gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy), chyba że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W rozważanym przypadku skarżący nie uprawdopodobnił, że W. B. nie jest domownikiem i tym samym nie jest skuteczne doręczenie do jego rąk przedmiotowej przesyłki kierowanej do skarżącego. W tym zakresie nie można uznać za uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, że W. B. nie zamieszkuje pod adresem skarżącego, a jedynie przebywa tam okazyjnie, z uwagi na wizyty u matki, a zameldowany jest pod innym adresem. Podkreślenia wymaga, że instytucja zameldowania ma wyłącznie charakter rejestracyjny, ewidencyjny i nie przesądza o możliwości zamieszkiwania w innym miejscu/pod innym adresem. Zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak również sądowoadministracyjnego, W. B. odbierał bowiem w imieniu skarżącego przesyłki od organów Izby Inżynierów Budownictwa (np. decyzje organu I i II instancji), jak również korespondencję sądową (k. 94 akt sądowych) i skarżący tej okoliczności do momentu otrzymania postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi, nie kwestionował. Nie twierdził również, że uprzedzał osoby doręczające przesyłki o tym, iż jego brat nie jest upoważniony do odbioru w jego imieniu przesyłek, czy że nie można go traktować jako domownika. Tym samym, zdaniem Sądu, nie było podstaw do uznania, że doręczenie decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. było nieskuteczne. W przypadku bowiem, gdy strona nie godzi się na doręczenie zastępcze dokonywane do rąk konkretnej osoby przebywającej pod adresem wskazanym jako adres korespondencyjny, tj. na doręczenie zgodne z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1113 ze zm.), podmiot może dokonać na poczcie zastrzeżenia pocztowego przesyłek rejestrowanych. Niezłożenie stosownego zastrzeżenia pocztowego w zakresie niedoręczania przesyłek niektórym domownikom powoduje, że skutki wszelkich zaniedbań tych osób, obciążają samego skarżącego. Wskazać należy, iż dbający o własne interesy skarżący, przebywający poza miejscem zamieszkania w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, posiadający wiedzę o niepełnosprawności brata, jak również jego częstej obecności po rzeczonym adresem, winien liczyć się z możliwością wystąpienia normalnych zdarzeń procesowych, takich jak np. doręczenie decyzji organu. Tym samym skarżący powinien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw. Niepodjęcie takich kroków zapobiegawczych, jak np. złożenie stosownego oświadczenia w trybie art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo pocztowe, w konsekwencji może doprowadzić do uchybienia terminowi wyznaczonemu do dokonania określonej czynności procesowej i należy stwierdzić w takim przypadku winę skarżącego w powstaniu uchybienia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy zatem brać pod uwagę nie tylko okoliczności które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W sytuacji gdy skarżący, jako adres do korespondencji wskazał adres, pod którym w czasie jego nieobecności przebywają jeszcze inne dorosłe osoby, domownicy, którym listonosz może zostawić przesyłkę (np. I. B. odbierająca wezwanie organu I instancji, zpo k. 52 akt adm.), w konsekwencji dokonując doręczenia zastępczego z art. 72 § 1 p.p.s.a., strona musi liczyć się z tym, że ewentualne skutki uchybień powyższych osób, będą miały bezpośredni wpływ na bieg jej sprawy w postępowaniu sądowym. Skarżący ponosi zatem konsekwencje działań tych osób. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu administracyjnym i niewątpliwie powinien się spodziewać decyzji wydanej przez Krajową Komisję Kwalifikacyjną Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w wyniku rozpoznania jego odwołania. Sam skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi (k. 107 akt sądowych) przyznał, że miał już wcześniej - przed 20 stycznia 2017 r. – przygotowaną w komputerze skargę i tylko oczekiwał na list od KKKPiIB. W niniejszej sprawie skarżący wiedział, że jego brat W. B. często odbierał kierowane do niego przesyłki. Skoro zatem uważał, że jest on osobą nieodpowiednią do tego celu, to powinien był podjąć działania zmierzające do wyeliminowania tej sytuacji lub też kontrolować odbieranie przez brata przesyłek. W tych okolicznościach na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.