VI SA/Wa 436/24

WyrokWSA w Warszawie2024-08-06

Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Tomasz Sałek, Dorota Brzozowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przewóz ładunku niepodzielnego co do długości, ale podzielnego co do masy, pojazdem nienormatywnym, który przekracza dopuszczalną masę całkowitą, stanowi naruszenie zakazu przewozu ładunków innych niż niepodzielne pojazdem nienormatywnym, uzasadniające nałożenie kary pieniężnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przewóz ładunku, który jest niepodzielny co do długości, ale którego łączna masa przekracza dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, stanowi przewóz ładunku podzielnego w rozumieniu przepisów Prawa o ruchu drogowym. Posiadane zezwolenie kategorii IV na przejazd pojazdem nienormatywnym nie uprawniało do takiego przejazdu, ponieważ naruszało ono zakaz przewozu ładunków innych niż niepodzielne pojazdem nienormatywnym, gdy masa całkowita pojazdu jest przekroczona. W związku z tym nałożenie kary pieniężnej było zasadne.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę K. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD), która utrzymała w mocy decyzję Inspektora Transportu Drogowego (WITD) o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 zł. Kara została nałożona za przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym (12 sztuk elementów stalowych), co stanowiło naruszenie zakazu przewozu ładunków innych niż niepodzielne pojazdem nienormatywnym. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów proceduralnych oraz błędną wykładnię przepisów materialnych dotyczących ładunku niepodzielnego i zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Asesor WSA Dorota Brzozowska Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. Przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej GITD lub organ odwoławczy) z [...] grudnia 2023 r., którą organ ten -działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa) oraz art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, dalej prd), § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej skarżący), prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. ul. [...], od decyzji [...] Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD, organ I instancji) z [...] października 2022 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych, utrzymał w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu ww. zaskarżonej do Sądu decyzji z [...] grudnia 2023 r. wskazano, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii IV z naruszeniem zakazu przewozu ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnej długości i dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu członowego. W dniu 12 maja 2022 r. w B. na ul. [...] zatrzymano do kontroli 6-osiowy pojazd członowy składający się z 3-osiowego ciągnika samochodowego marki Iveco nr rej. [...] i 3-osiowej naczepy marki Nooteboom nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował I. K. , który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem 12 sztuk elementów stalowych (ładunek podzielny) w imieniu skarżącego. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z [...] maja 2022 r nr [...]. Pismem z [...] maja 2022 r. WITD zawiadomił stronę/skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem ww. decyzji pierwszoinstancyjnej z 26 października 2022 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych. W odwołaniu skarżący zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie: 1. art. 12 § 1 i 104 § 2 kpa przez wydanie w jednej sprawie administracyjnej trzech niezależnych decyzji administracyjnych w związku z naruszeniem przez stronę warunków wykonywania przewozów nienormatywnych w oparciu o przepisy prd, 2. art. 107 § 3 kpa przez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia, 3. art. 77 § 1 kpa przez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym. Ponownie rozpoznając sprawę GITD omówił przepisy prawa, które mają zastosowanie w sprawie, oraz wskazał, że w dniu kontroli ww. pojazdem członowym skarżący wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem 12 sztuk elementów stalowych. Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony w toku kontroli. Zdaniem organu - który odwołał się w tym miejscu do treści art. 2 pkt 35b) prd definiującego ładunek niepodzielny - brak jest zatem wątpliwości co do podzielności przewożonego ładunku. Pomiaru rzeczywistej masy całkowitej, nacisków osi dokonano za pomocą wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu - producenta E. nr fabryczny [...], która legitymowała się świadectwem legalizacji ponownej z 13 grudnia 2021 r. wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do 13 stycznia 2024 r. Miejsce kontroli legitymowało się pomiarami spadków podłużnych i spadków poprzecznych na stanowisku do ważenia pojazdów z 4 grudnia 2019 r. Pomiaru długości dokonano za pomocą przymiaru wstęgowego nr [...], który legitymował się świadectwem wzorcowania przymiaru wstęgowego [...] z 22 października 2020 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono m.in. następujące przekroczenie dopuszczalnej normy: – rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 43,85 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 3,85 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 9,63 %), – długość pojazdu członowego 26,90 m (bez odjęcia 1 %) – przekroczenie o 10,40 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 63,03 %). Strona/skarżący legitymowała się zezwoleniem kategorii IV nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego - wydanym na okres od 17 czerwca 2021 r. do 17 czerwca 2023 r. - który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji 4 tabeli załącznika nr 1 do ustawy prd. O ile w zakresie długości przewożony ładunek był niepodzielny, o tyle ilość przewożonych elementów (ich łączna masa) wpłynęła na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (dmc). Kontrolę przeprowadzono zgodnie z zarządzeniem nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w brzmieniu nadanym zarządzeniem nr 35/2020 z 13 sierpnia 2020 r. (weszło w życie 17 sierpnia 2020 r.). Według organu kontrolowanym pojazdem przewożono ładunek podzielny. W związku z treścią art. 64 ust. 2 prd, który to przepis zabrania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I, istnieje zakaz umieszczania ładunku podzielnego na pojazdach nienormatywnych (za wyjątkiem pojazdów poruszających się na podstawie zezwoleń kategorii I). Przejazd nienormatywny należy uznać za odstępstwo od normy. Przewóz ładunku podzielnego może odbywać się zgodnie z przepisami jedynie na podstawie zezwolenia kategorii I, a w pozostałych przypadkach podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku, co jest możliwe z uwagi na jego podzielność. Dlatego w ustalonym (przez organ) stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do pozycji 4 załącznika nr 1 do ustawy prd jest wydawane na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych: o szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t, o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych. W dniu kontroli ww. pojazdem członowym wykonywano przejazd drogowy z ładunkiem 12 sztuk elementów stalowych, każdy o długości powyżej 23 m, co wynika z listy ładunkowej 22001 okazanej przez kierowcę podczas kontroli. Organ wskazał przy tym na interpretację Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju, wyrażoną w piśmie nr [...] z 23 lipca 2014 r., która odnosiła się do zezwoleń sprzed nowelizacji ustawy prawo o ruchu drogowym (prd), lecz nadal zachowuje ważność. Zgodnie z treścią tej interpretacji - biorąc po uwagę definicję pojazdu nienormatywnego w art. 2 pkt 35a prd, definicję ładunku niepodzielnego w art. 2 pkt 35b prd oraz wymagania wynikające z art. 64 ust. 2 prd - posiadanie zezwolenia kategorii III-VI (obecnie II-IV) i przewóz ładunku niepodzielnego co do długości (np. prętów stalowanych lub rur), która jest zgodna z tym zezwoleniem, ale podzielnego co do sztuk, masy tego ładunku, należy uznać za zgodny z zezwoleniem tej kategorii jedynie w przypadku, gdy podczas takiego przewozu nie następuje przekroczenie żadnego z innych parametrów pojazdu (szerokość, wysokość, masa i naciski osi – powinny być normatywne) określonych w zezwoleniu. W tym przypadku nienormatywność pojazdu wykonującego przewóz determinuje długość przewożonego ładunku (określająca niepodzielność ładunku w tym zakresie) i zachowanie warunku niepodzielności w zakresie liczby sztuk i masy ładunku nie spowoduje, że pojazd stanie się pojazdem normatywnym. Natomiast w przypadku, gdy liczba sztuk przewożonych (np. rur albo prętów stalowych) spowoduje przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdu lub nacisków osi dopuszczalnych dla danej drogi, wtedy wystąpi bezpośredni związek z zachowaniem warunku niepodzielności ładunku, gdyż mniejsza liczba sztuk tego ładunku nie skutkuje przekroczeniem tych parametrów. Zatem przy zachowaniu normatywnej szerokości, wysokości, masy i nacisków osi pojazdu przewóz ładunku długiego zgodnie z zezwoleniem może odbywać się bez spełnienia warunku niepodzielności. Dlatego przewożony ładunek (w sprawie) należało zakwalifikować do rodzaju podzielnego. Kara pieniężna w wysokości 5000 złotych została nałożona z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii IV, z naruszeniem zakazu przewozu ładunków innych niż ładunek niepodzielny, a podstawą nałożenia kary pieniężnej były przepisy ustawy prd, a nie ustawy o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2201, dalej utd). W przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego (jak) bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy prd oraz przepisów ustawy utd. Ustawy te chronią inne dobra prawne, ustawa o transporcie drogowym (utd) – warunki przewozu, uczciwą konkurencję, a ustawa prd - bezpieczeństwo w ruchu oraz drogi. Są to więc sankcje wynikające z odrębnych przepisów. Organ I instancji nie naruszył art. 92a utd, zgodnie z którym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych, gdyż w niniejszej sprawie kara pieniężna została nałożona z tytułu ustawy prd, a nie ustawy utd. Do pomiarów rzeczywistej masy całkowitej i nacisków osi zastosowano wagę samochodową do ważenia pojazdów w ruchu, producenta E. o nr fabrycznym [...]. Kwestię prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych reguluje ustawa Prawo o miarach z dnia 11 maja 2001 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2068). Zastosowana do pomiarów waga samochodowa legitymowała się świadectwem legalizacji ponownej, a czynności prawnej kontroli metrologicznej zostały przeprowadzone przez Okręgowy Urząd Miar w [...]. Wnioskodawcą do przeprowadzenia tej kontroli była E. Sp. z o.o. Sp. k. W wyniku tych czynności organ jakim jest Okręgowy Urząd Miar w [...] potwierdził, że waga ta spełnia wymagania rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 188 poz. 1345). Skoro waga została poddana kontroli, a kompetentny organ - jakim jest Okręgowy Urząd Miar w [...] - wydał świadectwo legalizacji i stwierdził, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania określone prawem i może być użytkowany zgodnie z obowiązującym prawem w okresie ważności legalizacji, to zastosowana waga spełniała wymagania określone prawem i mogła być użytkowana zgodnie z prawem w okresie legalizacji. Miejsce ważenia legitymowało się pomiarem spadków podłużnych i spadków poprzecznych na stanowisku do ważenia dynamicznego wraz z pismem od Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. z 6 grudnia 2019 r. Z treści tego pisma wynika, że w zatoce kontrolnej zlokalizowanej w B. przy Al. [...] spadek podłużny jezdni w strefie ważenia wagi nie przekraczał 1 %, a spadek poprzeczny nie przekraczał wartości 2 %. Jezdnia w strefie ważenia oraz jezdnia poza strefą ważenia na długości 25,00 m przed i 25,00 m za zagłębieniami wagi, znajdowały się w tej samej płaszczyźnie, a dopuszczalne miejscowe odchylenia płaszczyzny strefy ważenia nie przekraczały ± 9 mm. Głębokość wnęki wagowej na szerokości 3,00 m wynosi 58 mm z tolerancją tego wymiaru nie przekraczającą +/-10 % (+/- 6 mm). Miejsce kontroli zostało zatwierdzone do kontroli nacisków osi, masy całkowitej, jako spełniające § 7-9 w związku z § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r., w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 188 poz. 1345). W związku z powyższym organ stwierdził, że miejsce gdzie przeprowadzono kontrole było zbadane m.in. pod kątem powierzchni jezdni w strefie ważenia, która była wykonana z betonu, leżała w jednej płaszczyźnie z dopuszczalnymi miejscowymi odchyleniami od tej płaszczyzny nieprzekraczającymi ± 9 mm. Jednocześnie GITD nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Z treści zeznań kontrolowanego kierowcy wynika bowiem, że pojazd członowy po załadunku nie był ważony pod kątem rzeczywistej masy całkowitej. Kierowca był świadomy, że po załadunku 12 sztuk odrębnych elementów stalowych będzie przekroczona dopuszczalna masa całkowita. Pojazd nie był wyposażony w żaden komputer pokładowy, czy inne urządzenie za pomocą którego kierowca mógłby określić rzeczywistą masę całkowitą. Skarżący nie miał zatem podstaw do przyjęcia, że pojazd członowy po załadunku 12 sztuk elementów stalowych nie będzie przekraczał dopuszczalnej masy całkowitej. Świadczy to, że skarżący nie dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz miał wpływ na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli. Powyższa decyzja GITD z [...] grudnia 2023 r. stała się przedmiotem skargi do Sądu. Skarżący zarzucił tej decyzji naruszenie: (a) art. 12 § 1 oraz 104 § 2 kpa przez wydanie w jednej sprawie administracyjnej trzech niezależnych decyzji administracyjnych w związku z naruszeniem przez stronę warunków wykonywania przewozów nienormatywnych w oparciu o prd, (b) art. 35 § 1-3 kpa przez bezzasadne wydłużenie czasu trwania postępowania administracyjnego w ramach II instancji z ustawowego 1 miesiąca aż do 14 miesięcy, (c) art. 107 § 3 kpa przez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia, (d) art. 77 § 1 kpa przez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji WITD z [...] października 2023 r. oraz zwrot kosztów postępowania. Według skarżącego z punktu widzenia definicji ładunku niepodzielnego przewoźnik wykonywał przewóz ładunku długiego - kratownice stalowe, które ze względu na parametr długości były niepodzielne, co z resztą potwierdził organ w treści skarżonej decyzji. Ładunek ten mógł być przewożony pojazdem w ramach zezwolenia kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego, zgodnie z warunkami określonymi w załączniku nr 1 do ustawy prd. Regulacje kategorii IV nie zawierają warunku, o którym mowa w treści decyzji, jakoby w ramach konkretnego zezwolenia przy przewozie ładunku niepodzielnego ze względu na długość, przewoźnik mógł w ramach zezwolenia kategorii IV skorzystać z odstępstwa wyłącznie w aspekcie długości. Taka wykładnia niepoparta przepisami prawa nie może być uznana za wiążąca w niniejszej sprawie i stanowić podstawę nałożenia kary. Przyjmując językową (literalną) wykładnię regulacji określonych w art. 2 tiret XI dyrektywy Rady nr 96/53/WE oraz art. 64 prd, przewóz ładunku niepodzielnego w ramach konkretnej kategorii zezwolenia umożliwia skorzystanie ze wszystkich dopuszczalnych parametrów określonego zezwolenia. W przeciwnym wypadku organ wydający zezwolenie musiałby w nim dokonać wykreślenia poszczególnych parametrów i pozostawić wyłącznie te, dla których ładunek pozostaje niepodzielny. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I organu instancji odpowiadają prawu. Bez wątpienia przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, stanowiące podstawę podjętego rozstrzygnięcia. Normy prawa materialnego wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz zakres koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń i dowodów. To one – stanowiąc podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień – wyznaczają zbiór prawnie relewantnych faktów koniecznych do załatwienia sprawy. Rozpoznawana sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przeważony był ładunek podzielny, za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I w rozumieniu art. 64 ust. 2 prd. Zgodnie z art. 2 ust. 35a ustawy prd przez pojazd nienormatywny należy rozumieć pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach ustawy. Natomiast według art. 64 ust. 1 pkt 1 prd ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Kategorie zezwoleń określa załącznik nr 1 do prd, różnicując je (w obecnym brzmieniu przepisów) od I do V w zależności od wymiarów, masy, nacisków osi pojazdów oraz w zależności od rodzaju dróg, po których te pojazdy mogą się poruszać. Rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 64 ust. 2 prd w zakresie przewozu ładunków podzielnych usprawiedliwione jest tym, że nie ma potrzeby sięgać po środek nadzwyczajny jakim jest zezwolenie na przewóz ładunku nienormatywnego, jeżeli ten ładunek jest podzielny, co oznacza, że może zostać dokonany pojazdami spełniającymi parametry pojazdu normatywnego. Stosownie zaś do treści art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Organ prawidłowo więc dokonał kwalifikacji spornego naruszenia, ponieważ posiadane zezwolenie kategorii IV nie uprawniało skarżącego do wykonywania przejazdu z ładunkiem podzielnym. W nawiązaniu do powyższego trzeba mieć na uwadze, że ładunkiem niepodzielnym w rozumieniu art. 2 ust. 35b prd jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contario, ładunek podzielny w rozumieniu przytoczonych przepisów oznacza zatem taki ładunek, który może być podzielony na ładunki mniejsze zapewniające normatywność pojazdów je przewożących. Przy czym kategoria niewspółmiernie wysokich kosztów, o której mowa w art. 2 pkt 35b prd, odnosi się do kosztów o szczególnym charakterze ponoszonych np. w związku z demontażem urządzenia (ładunku) w celu podzielenia go na większą ilość ładunków zapewniających normatywność pojazdu, którym ładunek taki jest transportowany, a następnie ponownego montażu urządzenia w celu doprowadzenia go do pierwotnego stanu; kategoria ta nie odnosi się zatem do zwykłych kosztów przewozu wynikających ze zwykłego, prostego podziału przewożonego ładunku. Odmienne podejście prowadziłoby do uznania za ładunek niepodzielny każdego ładunku, którego przewóz w częściach powodowałby powstanie dodatkowych kosztów transportu. W sytuacji takiej za ładunek niepodzielny należałoby uznać zatem każdy przewożony ładunek powodujący nienormatywność pojazdu, co w konsekwencji zaprzeczałoby sensowi wprowadzania do systemu prawa przepisów powodujących rozróżnienie ładunków na ładunki podzielne i niepodzielne (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2018 r. II GSK 2001/16). Jak wynika z definicji pojazdu nienormatywnego, brak normatywności nie zależy od tego jakiego rodzaju ładunek (podzielny czy niepodzielny) pojazd przewozi, zaś dla uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy spełnienie choćby jednej z wymienionych w art. 2 ust. 35a prd cech pojazdu nienormatywnego, a więc przekroczenie przez pojazd dopuszczalnego nacisku osi na drogę, bądź też przekroczenie dopuszczalnych wymiarów lub masy rzeczywistej. Ponadto cechy pojazdu wskazane w tym przepisie (nacisk osi, wymiary lub masa rzeczywista) nie zostały połączone ze sobą spójnikiem, lecz wyliczone, co oznacza, że nie istnieje wymóg ich łącznego i równoczesnego spełnienia. Nienormatywność pojazdu, a więc przekroczenie wartości granicznych dopuszczonych prawem w niejako "standardowych warunkach", może zatem zachodzić na kilku niezależnych od siebie lub względem siebie komplementarnych płaszczyznach, np. jeżeli chodzi o nacisk osi (z lub bez ładunku), wymiary pojazdu, czy rzeczywistą masę całkowitą (z lub bez ładunku). W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, mając na uwadze stan faktyczny oraz stan prawny wskazany w protokole kontroli nr [...] z 12 maja 2022 r., bezspornym w sprawie jest fakt wykonywania przez skarżącego po drodze publicznej przejazdu pojazdem nienormatywnym o parametrach wymiarowo-wagowych wskazanych dla zezwolenia kategorii IV, z naruszeniem zakazu przewozu ładunków innych niż ładunek niepodzielny. W odniesieniu do poddanego kontroli drogowej 6-osiowego pojazdu członowego rzeczywista masa całkowita wyniosła 43,85 t, zatem przekraczała wartość dopuszczalną (40,0 t) o 3,85 t, tj. 9,63%, oraz którego długość wyniosła 26,90 m i przekroczyła wartość dopuszczalną (16,50 m) o wartość 10,40 m, tj. o 63,03%. Pojazd ten był pojazdem nienormatywnym, którego parametry odpowiadały zezwoleniu kategorii IV wskazanemu w pozycji 4 tabeli "Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego", stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy prd. O ile każdy z przewożonych elementów stalowych był niepodzielny w zakresie długości, o tyle łączna masa elementów spowodowała w niniejszej sprawie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej środka transportu/pojazdu i tym samym w zakresie tego parametru przewożone elementy stanowiły ładunki podzielne. Istniała bowiem - na co słusznie uwagę zwrócił organ - możliwość, bez powodowania nadmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, podzielenia tych ładunków, przykładowo na więcej niż dwie partie i przewiezienia pojazdami normatywnymi w zakresie mas całkowitych. Posiadane przez skarżącego i okazane w trakcie kontroli drogowej przez kierowcę zezwolenie kategorii IV nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego, wydane 16 czerwca 2021 r. i ważne w terminie od 17 czerwca 2021 r. do dnia 17 czerwca 2023 r., nie uprawniało zatem do przejazdu po drogach publicznych kontrolowanego pojazdu nienormatywnego przewożącego ładunki podzielne (12 szt. elementów stalowych konstrukcji w postaci kratownic o długości powyżej 23 metrów każda), których łączna masa powodowała nienormatywność środka transportu/pojazdu w zakresie masy całkowitej. Sąd uznaje bowiem za zasadne stanowisko organu, który powołał się w tym względzie w zaskarżonej decyzji na interpretację Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju w piśmie nr [...] z 23 lipca 2014 r. (por. akta administracyjne sprawy – karta nie oznaczona numerem poprzedzająca kartę 1), w świetle której posiadanie zezwolenia odpowiedniej kategorii i przewóz ładunku niepodzielnego co do długości (np. prętów stalowanych lub rur), która jest zgodna z tym zezwoleniem, ale podzielnego co do sztuk, masy tego ładunku, należy uznać za zgodny z zezwoleniem tej kategorii jedynie w przypadku, gdy podczas takiego przewozu nie następuje przekroczenie żadnego z innych parametrów pojazdu (szerokość, wysokość, masa i naciski osi – powinny być normatywne) określonych w zezwoleniu. Oczywistym jest bowiem, że gdy pojazdem nienormatywnym przewożony jest ładunek długich elementów, niepodzielnych co do długości, w liczbie większej niż jedna sztuka, to przejazd taki jest możliwy na podstawie uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii, o ile pozostałe parametry techniczne pojazdu nie przekraczają wartości dopuszczalnych. W takiej sytuacji sprzeczne z zasadami logiki i intencją racjonalnego ustawodawcy byłoby żądanie, by każdy element niepodzielny co do długości przewozić odrębnym pojazdem nienormatywnym. Niewątpliwie generowałoby to większe koszty, ale także stanowiłoby zwielokrotnienie zagrożenia w ruchu drogowym związane z przejazdem kilku pojazdów nienormatywnych zamiast jednego. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), uznając z kolei słuszność w tym względzie poglądu prawnego Departamentu Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa wyrażonego w piśmie z 13 grudnia 2016 r. (por. wyrok NSA z 15 maja 2023 r. II GSK 149/20), który jest zgodny z ww. oceną. W wyroku tym NSA wskazał m.in., że "jeżeli więc zezwolenie jest tego rodzaju, że pozwala na przewóz towarów wystających poza obrys pojazdu, przy czym ów towar jest co do wymiaru długości niepodzielny, to przy zachowaniu pozostałych wymagań przewozu (np. masy całkowitej) możliwe jest przewiezienie nawet kilku tego rodzaju ładunków jednocześnie, które są niepodzielnych co do długości". Należy zatem wyjaśnić, że skarżący korzystałby w tej sprawie z dobrodziejstwa jakie daje ww. zezwolenie na przewóz nienormatywny kategorii IV, jedynie w sytuacji gdy przewóz długich elementów (z przekroczeniem norm długości pojazdu lub zespołu pojazdów) nie powodowałby naruszenia norm dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu. W toku postępowania administracyjnego ani w skardze skarżący nie podważył jednak pomiarów dokonanych w trakcie kontroli 12 maja 2022 r., które wykazały przekroczenie dmc pojazdu (o 3,85 t /9,63 %). W analizowanej sprawie ustalenie masy całkowitej pojazdu wymagało skorzystania z profesjonalnego narzędzia – wagi przeznaczonej do ważenia pojazdów i spełniającej wymagania stawiane przez przepisy metrologiczne. Wskazane przymioty urządzenia pomiarowego powinny jednoznacznie wynikać z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy. Takim legalnym dowodem w tym zakresie jest - w myśl art. 4 pkt 20 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz.U. z 2020 r. poz. 140) – świadectwo legalizacji, o której mowa w art. 4 pkt 13 tej ustawy. Świadectwo to - co potwierdza jego treść - dowodzi tego, że wagi te przeszły odpowiednią procedurę legalizacyjną, spełniają odpowiednie wymagania i są dopuszczone do stosowania. W ocenie Sądu podniesione okoliczności w ww. zakresie wynikają bezspornie z akt administracyjnych sprawy. W aktach tych znajduje się bowiem m.in. świadectwo legalizacji ponownej (k. 10 akt administracyjnych). Świadectwo to jest dokumentem urzędowym i rozstrzyga o legalności konkretnego urządzania i rzetelności jego wskazań. Nie budzi także wątpliwości Sądu, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem/dokumentacją z pomiarów stanowiska do ważenia pojazdów przeprowadzonych przez uprawnionego geodetę (por. pismo dyrektora Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. z 6 grudnia 2019 r. oraz załącznik- pomiary spadków podłużnych i spadków poprzecznych na stanowisku do ważenia dynamicznego, w tym wymiary wnęki na wagi dynamiczne na karcie 3 i poprzedz. akt administracyjnych). Spełniało zatem warunki konieczne do wykonywania pomiarów wagowych pojazdu; przy czym skarżący nie przedstawił dowodów i argumentacji, które mogłyby podważać te pomiary. Przymiar wstęgowy marki BMI o numerze seryjnym [...], przy użyciu którego dokonano pomiaru długości kontrolowanego zespołu pojazdów, legitymował się zaś odpowiednimi dokumentami potwierdzającymi jego aktualną kontrolę metrologiczną. Podkreślenia wymaga, że odnośnie wag WWS wypowiadał się już także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 5 sierpnia 2020 r. II GSK 285/20 stwierdził, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy instrukcji obsługi użytych w sprawie wag typu WWS wynika, że platformy pomiarowe WWS zostały zaprojektowane do tworzenia stacji ważenia pojazdów z funkcjami pomiarów nacisków osi oraz wyznaczania masy całkowitej każdego rodzaju pojazdu i każdego rodzaju przewożonego ładunku. W związku z tym nie mają usprawiedliwionych podstaw powtarzane w licznych konfiguracjach przepisów, zarzuty naruszenia prawa procesowego zmierzające do wykazania, że w sprawie nie ustalono czy dokonywanie pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu przedmiotowymi wagami jest zgodne ze wskazaniami producenta wagi. Zauważyć trzeba, że skarżący - w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy prd - był zobowiązany przestrzegać norm, z których wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz że ładunek umieszcza się na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Powyższa norma prawna przekłada się na obowiązki podmiotu wykonującego przejazd przede wszystkim w ten sposób, że podmiot ten przed wyjazdem na drogę publiczną powinien znać rzeczywiste parametry pojazdu, aby mieć gwarancję, iż nie zostały one przekroczone względem wymogów prawnych. Kierujący kontrolowanym pojazdem (podpisał protokół kontroli bez uwag), przesłuchany w charakterze świadka, potwierdził natomiast, że zarówno on, jaki i jego pracodawca, tj. skarżący, mieli świadomość jakiego rodzaju ładunek został podjęty do przewozu, w tym jaka jest jego masa oraz długość/wymiary zewnętrzne, zatem mieli również świadomość, że posiadane i okazane podczas kontroli drogowej zezwolenie kategorii IV nie będzie dla tego transportu odpowiednie. Kierowca zeznał także, że pojazd po załadunku nie został zważony pod kątem rzeczywistej masy całkowitej. Ponadto kontrolowany środek transportu/pojazd nie był wyposażony w urządzenie (komputer pokładowy, manometr) wskazujące naciski osi oraz rzeczywistą masę całkowitą (por. protokół z przesłuchania świadka w aktach administracyjnych, k. 20). W niniejszej sprawie masa całkowita pojazdu członowego oraz jego wymiary zewnętrzne przekraczały wartości dopuszczalne wynikające nie tylko z przepisów prawa obowiązujących w Polsce (rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia), ale także wartości dopuszczalne wskazane w załączniku I do dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. - ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym - i obowiązujące na wszystkich drogach publicznych na terenie Unii Europejskiej. Powyższe świadczy o niedochowaniu należytej staranności przez podmiot wykonujący przejazd kontrolowanym środkiem transportu i wpływie na powstanie naruszenia Sąd nie znalazł zatem podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ art. 140aa ust. 4 prd. Prawidłowo organ - już przy zawiadomieniu o wszczęciu postępowania - wezwał skarżącego do podania okoliczności istotnych w związku z powołanym unormowaniem. Jednak w toku postępowania administracyjnego, jak też w skardze do Sądu, skarżący nie przedstawił takich okoliczności, ani dowodów je potwierdzających. W ocenie Sądu, jeśli z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynikają żadne okoliczności potwierdzające dochowanie przez skarżącego należytej staranności, czy też brak wpływu na powstanie naruszenia, to sam skarżący zobligowany jest takie okoliczności wykazać. Organy obu instancji wyczerpująco zbadały zatem wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z tą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, a kara pieniężna została nałożona na skarżącego w prawidłowej wysokości. Skarżący podniósł również, że na podstawie tych samych wyników kontroli doszło do wszczęcia trzech postępowań administracyjnych, jednakże odnotowania wymaga, że przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego (jak) bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, bez wymaganej liczby pojazdów pilotujących oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd) oraz przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (utd). Odrębne, a co za tym idzie różne, są bowiem zakresy unormowania wskazanych ustaw utd i prd, co jasno wynika z ich zestawienia; ustawy te realizują odmienne cele oraz chronią inne dobra i interesy prawne. Podczas gdy na gruncie ustawy utd administracyjnej karze pieniężnej podlega wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego – które polega m.in. na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalne parametry zostały przekroczone, to na gruncie ustawy prd kara pieniężna – której wysokość, jest determinowana kategorią zezwolenia, którym nie legitymuje się podmiot wykonujący przejazd – jest nakładana za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia. Co przy tym nie mniej istotne, z punktu widzenia oceny o zaktualizowaniu się danym zachowaniem znamion omawianych deliktów administracyjnych, o ile w odniesieniu do drugiego z nich jest konieczne ustalenie dotyczące istnienia obowiązku posiadania przez podmiot wykonujący przejazd zezwolenia określonej kategorii oraz naruszenia tego obowiązku, to ustalenie to nie jest już jednak konieczne w odniesieniu do pierwszego z nich, gdyż ta okoliczność jest prawnie obojętna dla oceny o ziszczeniu się lub nie znamion tego deliktu (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2023 r. II GSK 1560/23). Jednocześnie skarżącemu należy wyjaśnić, że zarzut dotyczący naruszenia art. 35 kpa mógłby wywrzeć zamierzony skutek, ale wyłącznie w postępowaniu ze skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez GITD. W rozpoznawanej sprawie zatem pozostaje on bez wpływu na poczynioną powyżej ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło