VI SA/Wa 4368/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-11
Skład orzekający: Jacek Fronczyk, Leszek Kobylski, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia utrzymująca w mocy negatywną ocenę z egzaminu adwokackiego z prawa gospodarczego, pomimo częściowego uwzględnienia odwołania w zakresie oceny z prawa karnego, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia jest zgodna z prawem. Pomimo że organ odwoławczy podwyższył ocenę z prawa karnego, błędy w pracy z prawa gospodarczego, takie jak wadliwe określenie wartości przedmiotu sporu, nieprawidłowe oznaczenie terminu płatności odsetek i dochodzenia odszkodowania powiększonego o VAT, oraz nieprofesjonalnie sformułowane wnioski dowodowe, były na tyle istotne, że uzasadniały negatywną ocenę z tej części egzaminu. Sąd podkreślił, że celem egzaminu jest sprawdzenie umiejętności profesjonalnego reprezentowania interesów strony, czego skarżąca nie wykazała w pracy z prawa gospodarczego.Stan faktyczny
Skarżąca J.P. uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego, otrzymując oceny niedostateczne z prawa karnego i gospodarczego. W odwołaniu zarzuciła niewłaściwe określenie ocen cząstkowych z tych przedmiotów. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia utrzymała w mocy uchwałę o negatywnym wyniku, podwyższając jedynie ocenę z prawa karnego do dostatecznej, ale uznając pracę z prawa gospodarczego za niedostateczną. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym nierozpatrzenie sprawy wszechstronnie. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę
Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w W. uchwałą z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 78f ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. z 2013 r., poz. 829), stwierdziła, że J. P. uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.
W uzasadnieniu uchwały Komisja wyjaśniła, że po dokonaniu oceny każdego z zadań egzaminacyjnych zainteresowana otrzymała: z prawa karnego – ocenę niedostateczną, z prawa cywilnego – ocenę dostateczną, z prawa gospodarczego – ocenę niedostateczną i z prawa administracyjnego – ocenę dostateczną. Zgodnie z art. 78f ust. 1 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez zdającą oceny, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że J.P. uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.
J.P. powyższą uchwałę uczyniła przedmiotem odwołania, zarzucając niewłaściwe określenie ocen cząstkowych z zadań z zakresu prawa karnego (pierwsza część egzaminu adwokackiego) i prawa gospodarczego (trzecia część egzaminu adwokackiego) na poziomie niedostatecznym, a w konsekwencji nietrafne stwierdzenie o negatywnym wyniku całego egzaminu adwokackiego. Zainteresowana wniosła o zmianę negatywnych ocen cząstkowych z pierwszej i trzeciej części egzaminu adwokackiego (prawo karne i prawo gospodarcze) na oceny pozytywne, uchylenie zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu. Wniosła także o przeprowadzenie dowodów z przedstawionych dokumentów na okoliczność jej choroby nowotworowej i niesprawności prawej ręki, która jest wynikiem przebytej operacji, co miało istotny wpływ na sporządzanie pism procesowych podczas egzaminu adwokackiego.
Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego uchwałą z dnia [...] października 2014 r. nr [...], mając za podstawę art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 19882 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania.
Organ II instancji wskazał, że podstawą wystawienia zainteresowanej oceny niedostatecznej za zadanie z prawa karnego były zbieżne oceny egzaminatorów, którzy właśnie takie oceny wystawili. Dokonując jednak analizy pracy zainteresowanej i ocen egzaminatorów, zdaniem organu odwoławczego, należy dojść do wniosku, że jakkolwiek jej praca zawiera mankamenty w obszarze wniosków końcowych apelacji i brak w niej wyraźnego postawienia zarzutu naruszenia art. 60 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), to mimo tego stwierdzone wady pozwalają na podwyższenie oceny z prawa karnego z niedostatecznej na ocenę nie wyższą niż dostateczna. Zmiana uzyskanej oceny z tej części egzaminu adwokackiego nie pozwala jednak na stwierdzenie, że zainteresowana uzyskała pozytywny z niego wynik, bowiem zupełnie odmiennie przedstawia się analiza jej pracy z prawa gospodarczego. Strona w ramach tej części egzaminu sporządziła pozew, ale popełnione przez nią błędy i niedostateczna argumentacja nie pozwalają – zdaniem organu – na uwzględnienie odwołania. Choć egzaminatorzy nierówno ocenili jej pracę (na ocenę dostateczną i niedostateczną), to obaj wytknęli pracy następujące uchybienia: wadliwe oznaczenie podmiotu, na rzecz którego żądano zapłaty (na rzecz powoda, zamiast powodów), błędne określenie wartości przedmiotu sporu, wadliwe i niekorzystne dla reprezentowanej strony oznaczenie terminu płatności odsetek, dochodzenia odszkodowania powiększonego o podatek VAT, nieprofesjonalnie sformułowane wnioski dowodowe i brak wyjaśnienia, co składa się na kwotę dochodzoną pozwem. W ocenie organu, uchybienia te nie dają podstaw do podwyższenia uzyskanej z prawa gospodarczego oceny niedostatecznej. Organ wskazał również, że okoliczności podnoszone przez zainteresowaną, dotyczące niesprawności jej prawej ręki, nie mogą być przedmiotem rozważań, bowiem ww. ustawa – Prawo o adwokaturze nie zawiera żadnej podstawy, która pozwalałaby na uwzględnienie tego rodzaju okoliczności i ich ewentualnego wpływu na ocenę pracy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę J.P. wniosła o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o jej uchylenie, o wstrzymanie jej wykonania, o rozpoznanie sprawy poza kolejnością i z wyłączeniem jawności (przy drzwiach zamkniętych) oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to art. 78d ust. 1 i ust. 10 w związku z art. 78e ust. 2 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, poprzez stwierdzenie, że ocena negatywna jednego z egzaminatorów z prawa gospodarczego jest zasadna, pomimo wykazania przez skarżącą, że podnoszone przez niego niektóre zarzuty pozbawione są merytorycznego uzasadnienia, a nawet chybione i z tego powodu nie powinny skutkować oceną negatywną. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej uchwały nie zwiera wykazania, że ocena drugiego z egzaminatorów jest niezasadna. W ocenie skarżącej, w następstwie tych wadliwości i uchybień pominięte zostały ustawowe kryteria przy ocenianiu, bowiem nie uwzględniono skali ocen określonej w ustawie, wskutek czego Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego w uchwale wadliwie przyjęła, że odwołanie w zakresie oceny z prawa gospodarczego nie zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie skarżąca zarzuciła także rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 15 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez nierozpatrzenie ponowne sprawy, a jedynie ograniczenie się do wyrywkowego zweryfikowania oceny jednego z egzaminatorów z prawa gospodarczego, przy pominięciu wszystkich podniesionych w odwołaniu argumentów, co skutkowało zaniechaniem wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i w istocie przyjęciem przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ustaleń tego egzaminatora za własne. Dodatkowo skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa procesowego, wywierającego bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej uchwale, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez niedokonanie analizy i oceny przedmiotowej sprawy w aspekcie wpływu ujawnionych niejasności na tle kazusu egzaminacyjnego na treść i sposób konstruowania pozwu oraz jego uzasadnienia, a także niewyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej uchwale.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 stycznia 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 4368/14 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 11 marca 2015 r. strona skarżąca cofnęła zawarty w skardze wniosek o odbycie posiedzenia przy drzwiach zamkniętych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej (uchwały) i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 78d ust. 1-10 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.), egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, zwanej dalej "zdającym", do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Pierwsza część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Druga część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego lub rodzinnego, polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Trzecia część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegającego na przygotowaniu umowy albo sporządzeniu pozwu, wniosku lub apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Czwarta część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego, polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Piąta część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki polegającego na przygotowaniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem następującej skali ocen:
1) oceny pozytywne:
a) celująca (6),
b) bardzo dobra (5),
c) dobra (4),
d) dostateczna (3);
2) ocena negatywna – niedostateczna (2).
Stosownie do treści art. 78e ust. 2-6 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym:
1) oceny pozytywne to:
a) celująca – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00,
b) bardzo dobra – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50,
c) dobra – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50,
d) dostateczna – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50;
2) ocena negatywna – niedostateczna – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50.
W przypadku gdy przynajmniej dwie oceny cząstkowe z prac pisemnych zdającego dotyczących zadań z różnych części egzaminu adwokackiego są negatywne, a średnia arytmetyczna, o której mowa w ust. 4, wskazuje na pozytywną ostateczną ocenę tych prac, komisja egzaminacyjna:
1) odstępuje od wystawienia ostatecznych ocen z tych prac oraz
2) przekazuje Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, o której mowa w art. 78h, prace pisemne zdającego oraz ich oceny cząstkowe, wraz z uzasadnieniami, w celu ustalenia ostatecznych ocen tych prac.
W przypadku, o którym mowa w ust. 5, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości stosuje odpowiednio przepisy art. 78f ust. 1 i 2 oraz art. 78h ust. 11.
W świetle art. 78f ust. 1 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną.
Wydane na podstawie art. 78h ust. 14 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1192 ze zm.) określa m.in. tryb i sposób działania tej Komisji jako organu odwoławczego. Zgodnie z § 5 ust. 1-4 tego rozporządzenia, prace komisji odwoławczej odbywają się na posiedzeniach. Przewodniczący Komisji odwoławczej wyznacza miejsce i terminy posiedzeń komisji oraz kieruje jej pracami, w szczególności:
1) rozdziela pracę pomiędzy siebie i członków Komisji odwoławczej, wskazując osobę odpowiedzialną za sporządzenie pisemnej opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania lub zakres pracy pisemnej z zadania z danej części egzaminu adwokackiego podlegającej ocenie w trybie art. 78e ust. 5 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, doświadczenie i wiedzę członków Komisji odwoławczej z zakresu prawa objętego odwołaniem, a także zapewnienie możliwie równego rozdziału prac;
2) wskazuje członka Komisji odwoławczej lub członków Komisji odwoławczej, którzy referują daną sprawę komisji odwoławczej;
3) wyznacza członka Komisji odwoławczej, który sporządza protokół każdego posiedzenia Komisji odwoławczej oraz protokół zbiorczy prac tej Komisji.
Przewodniczący lub członek Komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. Komisja odwoławcza w pierwszej kolejności głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu adwokackiego, której dotyczy odwołanie, a następnie głosuje w sprawie zaskarżonej uchwały.
Zatem postępowanie odwoławcze jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko te części egzaminu, które zostały zakwestionowane przez stronę. Nie jest to więc drugoinstancyjne postępowanie administracyjne, w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.
Mając na względzie zakres zaskarżenia, jeżeli Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, rozpatrując odwołanie, dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, niepodnoszone przez egzaminatorów Komisji I Stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Organ odwoławczy, związany zakresem zaskarżenia, winien wziąć pod uwagę pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których odwołujący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu.
Obowiązek Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie polega na ponownej, ostatecznej ocenie propozycji rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakwestionowanej przez zdającego części egzaminu w kontekście zarzutów i argumentacji odwołania.
W niniejszej sprawie J.P. kwestionuje dokonany przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia sposób oceny jej pracy z prawa gospodarczego. Komisja bowiem, rozpoznając jej odwołanie, uznała zasadność wniesionego środka zaskarżenia, ale jedynie w zakresie oceny z prawa karnego, natomiast nie podzieliła argumentacji skarżącej co do zarzutów dotyczących oceny jej pracy z prawa gospodarczego. W tym też zakresie skarżąca formułuje zarzuty w skardze do Sądu, jednakże nie można przyjąć, by były one trafne.
Oceniając legalność podjętych w rozpoznawanej sprawie uchwał, zauważyć należy, że postępowanie w sprawie egzaminu zostało przeprowadzone z zachowaniem wymagań formalnych, określonych przepisami ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, zaś procedując na skutek odwołania, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia rozpoznała sprawę w odniesieniu do zakresu zaskarżenia, wskazanego przez skarżącą, i w pełni zasadnie uznała, że praca z kwestionowanej części egzaminu z prawa gospodarczego nie pozwala na uzyskanie pozytywnej oceny.
Odnosząc się do zadania z prawa gospodarczego, Sąd podziela stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, że sporządzony przez skarżącą pozew nie zabezpiecza dostatecznie interesu strony, przez co nie spełnia standardów, których należy oczekiwać i wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, a tym samym także od osoby, która ubiega się o nadanie stosownych uprawnień zawodowych w tym względzie. Stawiane przez opiniującego odwołanie członka Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, jak i samą Komisję zarzuty wobec pracy skarżącej trafnie koncentrują się na niewystarczającym zabezpieczeniu interesu mocodawców. Osoba zdająca ma w sposób profesjonalny, a więc taki, który pozwoli uznać jej pracę za wykonaną ze starannością zawodowego pełnomocnika, mierzoną w kategoriach szczególnej dbałości o interes reprezentowanej strony, wykazać przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.
Niezależnie od różnic w sposobie oceny pracy skarżącej przez egzaminatorów, z których jeden wystawił jej ocenę dostateczną, zaś drugi niedostateczną, sporządzony pozew ma liczne wady, które należy zakwalifikować jako poważne, uzasadniające przyjętą ocenę niedostateczną. W sytuacji wystąpienia tego rodzaju różnic w sposobie oceny tej samej pracy, właściwą i miarodajną metodą zweryfikowania stanowisk egzaminatorów jest na etapie postępowania odwoławczego opinia wyznaczonego członka Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, który pod kątem stawianych w odwołaniu zarzutów ponownie sprawdza prawidłowość pracy osoby zdającej.
Zdaniem Sądu, jedynym stawianym przez opiniującego członka Komisji i samą Komisję zarzutem mniejszej wagi jest zarzut wadliwego oznaczenia strony, na rzecz której żądano zapłaty (na rzecz powoda, zamiast powodów). Oczywiście jest to uchybienie, niemniej jednak nie ma ono decydującego wpływu na ocenę końcową. Odmiennie natomiast należy zakwalifikować pozostałe wady pracy egzaminacyjnej skarżącej. W tym względzie prawidłowo przyjęto, że są to uchybienia o nader istotnym znaczeniu. Błędne określenie wartości przedmiotu sporu, jak również wadliwe i niekorzystne dla reprezentowanej strony oznaczenie terminu płatności odsetek, dochodzenia odszkodowania powiększonego o podatek VAT, nieprofesjonalnie sformułowane wnioski dowodowe i brak wyjaśnienia, co składa się na kwotę dochodzoną pozwem, to uchybienia, które świadczą o nieprawidłowym zabezpieczeniu interesów reprezentowanej strony. Wady występujące w zadaniu z prawa gospodarczego mają więc charakter merytoryczny i podstawowy, wszak nie chodzi tu o jakiekolwiek sformułowanie treści pisma procesowego, jakim jest pozew, ale o takie jego skonstruowanie, które wykaże, że zdający dostrzega istniejący w zadaniu egzaminacyjnym problem i jednocześnie potrafi ów problem opisać w celu właściwego i prawidłowego zabezpieczenia interesu mocodawców. Spełnienie tylko wymogów formalnych pozwu jest niewystarczające, by mogło prowadzić do uzyskania oceny pozytywnej. Zdający ma wykazać, że jest w stanie samodzielnie poprowadzić sprawę swego mocodawcy ze skutkiem dla niego pozytywnym, skarżąca zaś tego nie wykazała, co – zdaniem Sądu – oznacza, że praca skarżącej z prawa gospodarczego została oceniona prawidłowo. Bezzasadne są więc zarzuty naruszenia art. 78d ust. 1 i ust. 10 w związku z art. 78e ust. 2 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2014 r. o sygn. akt II GSK 1929/12 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zaznaczono, że w zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej). Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że błędy merytoryczne w pracy skarżącej z prawa gospodarczego nie pozwalają na przejście do skali ocen pozytywnych.
Podsumowując, stwierdzić należy, że zawarte w zaskarżonej uchwale Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia uzasadnienie oceny pracy egzaminacyjnej skarżącej jest wyczerpujące i szczegółowe. Jak dokładnie wyłożono skarżącej w treści zaskarżonego aktu, wady sporządzonego przez skarżącą pozwu są na tyle istotne, że uzasadniają przyznanie oceny negatywnej. Jednocześnie Komisja II Stopnia szczegółowo i kompleksowo wyjaśniła, dlaczego praca skarżącej nie zasługuje na ocenę pozytywną.
Jak już zostało wyżej zaznaczone, postępowanie odwoławcze prowadzone przed Komisją Egzaminacyjną II Stopnia jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu, podając zarzuty dotyczące oceny wyniku z egzaminu adwokackiego. Rozstrzygnięcie wydawane w sprawie wywołuje szczególny skutek przez to, że decyduje o zaliczeniu, bądź odmowie zaliczenia, osoby w poczet adwokatów, ustawowo zobligowanych do ochrony interesów prawnych podmiotów, które reprezentują. Celem zatem przedmiotowego egzaminu jest zbadanie wiedzy prawniczej kandydatów oraz umiejętności posługiwania się nią w praktyce. Przekłada się to na rolę uzasadnienia decyzji (uchwały) w tego typu sprawach.
W rozpoznawanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uczyniła zadość obowiązkowi przedstawienia wyczerpującego, realnego, przekonującego uzasadnienia uchwały, realizując tym samym dyspozycję art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 1 i 3 ww. ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Z przepisów tych wynika, że organ administracji, działając na podstawie przepisów prawa i stojąc na straży praworządności, ma obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając przy tym interes społeczny oraz słuszny interes strony, i prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyjaśniając stronie postępowania zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, co w szczególności zobowiązany jest uczynić w wyczerpującym uzasadnieniu faktycznym i prawnym podejmowanej w sprawie decyzji administracyjnej (uchwały).
Z uzasadnienia zaskarżonej do Sądu uchwały w pełni wynika, dlaczego z prawa gospodarczego skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną. Zaskarżona uchwała zawiera dokładne wskazania błędów, jakie zostały popełnione w treści pozwu. Orzekający w sprawie organ zastosował się zatem w pełni do konieczności dogłębnego przeanalizowania pracy skarżącej z tej części egzaminu oraz wyczerpująco uzasadnił wystawioną ocenę negatywną, wypełniając tym samym nakaz zawarty w art. 77 § 1 kpa.
Porównanie obu podjętych w sprawie uchwał wskazuje, że wydając uchwałę na skutek odwołania, organ dokonał ponownej całościowej analizy zakwestionowanej przez skarżącą oceny jej pracy z egzaminu z prawa gospodarczego, co świadczy o tym, że w postępowaniu tym zachowana została zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ, działając zgodnie z art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 w związku z art. 80 i art. 107 § 3 kpa, wypełnił obowiązek ponownego przeanalizowania sprawy na skutek wniesionego odwołania i nie można przyjąć, że naruszył art. 15 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W takim stanie rzeczy, uchwały w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego skarżącej należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło