VI SA/Wa 4379/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie: Sędzia WSA Honorata Łopianowska Asesor WSA Marek Maliński (spr.) Protokolant ref. Aleksandra Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi J. P., M. G. i M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 22 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...]z dnia 2 lipca 2024 r.; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących J. P., M. G.i M. P.solidarnie kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 22 października 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ"), po rozpoznaniu odwołania J. P., M. G., M. P. (dalej: "Strony" , "Skarżące" na decyzję Prezydenta .[...] z dnia 2 lipca 2024 r. nr [...] umarzającej w całości postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu marki F. o nr rej. [...], w okresie od 17 października 2009 r. do 3 września 2010 r. oraz zwrotu koniecznych wydatków związanych z jego wykonywaniem, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jak wynika z akt sprawy, pojazd marki F.nr rej. [...] został dnia 16 kwietnia 2009 r. usunięty z drogi na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pismem z dnia 16 października 2009 r. S. P. poinformował Urząd Skarbowy W. P., Komendę Rejonową Policji W. VI oraz Straż Miejską [...] o tym, że w dniu 16 października 2009 r., minęło 6 miesięcy od dnia zabezpieczenia na parkingu przy ul. B. [...] w W. ww. pojazdu. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012r . sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] w W. orzekł przepadek ww. pojazdu na rzecz [...]. Postępowanie administracyjne w sprawie przyznania S. P. (prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...]) wynagrodzenia za dozór i przechowywanie w okresie od 17 października 2009 r. do 3 września 2010 r. pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...] zostało wszczęte przez Prezydenta [...] z urzędu 5 kwietnia 2013 r. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że S. P. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą [...]przechowywał ww. pojazd po jego usunięciu w dniu 16 kwietnia 2009 r. jako podmiot wyznaczony przez starostę. Decyzją z 14 sierpnia 2013 r. Prezydent [...]zobowiązał Skarb Państwa – Wojewodę [...] do zapłaty kwoty 4 830,00 złotych netto z tytułu kosztów przechowywania od dnia 17 października 2009 r. do 3 września 2010 r. na parkingu strzeżonym prowadzonym przez [...]S. P. pojazdu marki F. nr rejestracyjny [...], usuniętego w dniu 16 kwietnia 2009 r. z ul. L. w W.. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy rozstrzygnięciem SKO z dnia 17 października 2016 r. Dnia 19 września 2015 r. S. P. zmarł. Pismem z 28 listopada 2016 r. Wojewoda [...]wniósł skargę na decyzję SKO z 17 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2760/16 odrzucił skargę. Następnie pismem z 10 kwietnia 2018 r. Wojewoda [...] wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji SKO. Organ wskazał, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa – art. 2 i 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2017 r., poz. 2234, dalej: "ustawa o wojewodzie") poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że domniemanie kompetencji wojewody w sprawach z zakresu administracji rządowej w województwie obejmuje uprawnienia i obowiązki o charakterze finansowym. Po rozpatrzeniu wniosku SKO wydało decyzję z dnia 26 października 2018 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia 17 października 2016 r. W ocenie SKO stanowisko organu zawarte w decyzji będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego, wskazujące na odpowiedzialność finansową Wojewody Mazowieckiego jako statio fisci Skarbu Państwa było podzielane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zdaniem SKO brak było podstaw do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skargę na decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Wojewoda [...]domagając się uchylenia przedmiotowej decyzji w całości. WSA w Warszawie – wyrokiem z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2956/18 – uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie WSA w Warszawie zaskarżoną decyzje wydano przedwcześnie, gdyż bez przeprowadzenia pełnej oceny SKO stwierdziło, że decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności. W następstwie ww. wyroku WSA w Warszawie SKO - decyzją z dnia 3 października 2023 r. - uchyliło własną decyzję z 17 października 2016 r. oraz decyzję Prezydenta [...]z 14 sierpnia 2013 r. jako wydanych bez podstawy prawnej. Prezydent [...] ponownie rozpoznając sprawę ustalił, że nie został złożony wniosek o przyznanie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu. W konsekwencji Prezydent [...]decyzją z dnia 2 lipca 2024 r. umorzył w całości postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu marki F. o nr rej. [...], w okresie od 17 października 2009 r. do 3 września 2010 r. oraz zwrotu koniecznych wydatków związanych z jego wykonywaniem. W wyniku rozpoznania odwołania Stron SKO – decyzją z dnia 22 października 2024 r. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem Kolegium stosownie do treści art. 922 §2 Kodeksu cywilnego, nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. SKO zaznaczyło, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organu stanowił przepis art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.; dalej: "u.p.e.a.") zgodnie, z którym organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1. Przepis ten – w ocenie Kolegium - pozostaje w związku z problematyką usuwania pojazdów z drogi i ich późniejszego przechowywania na wyznaczonych parkingach strzeżonych, o czym mowa w treści art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Kolegium swoje roszczenie Strony oparły na wskazanym wyżej przepisie art. 102 § 2 u.p.e.a. Skarżące uznały, że roszczenie to istnieje, ponieważ wynagrodzenie za wskazany okres nie zostało uregulowane a wierzytelność ta na zasadzie spadkobrania przeszła na spadkobierczynie S. P.. SKO powołując się na wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II SA/Go 689/12 stwierdziło, że stanowisko stron jest błędne. Zdaniem Kolegium sformułowane przez Skarżące żądanie dotyczy okresu, kiedy parking prowadził ich spadkodawca, który zmarł kilka lat temu, nie podlega ono spadkobraniu, a zatem odmowa zwrotu wydatków i wynagrodzenia związanego z wykonywaniem dozoru była zasadna. Kolegium zaznaczyło, że poza zakresem właściwości SKO jest orzekanie o właściwości drogi cywilnoprawnej w tym zakresie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strony zaskarżyły w całości decyzję SKO z dnia 22 października 2024 r. wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego skutkujące: a. błędnym ustaleniem, że S. P. nie złożył wniosku o przyznanie mu kosztów wynagrodzenia za dozór pojazdu oraz zwrotu koniecznych wydatków związanych z jego wykonaniem, b. niezasadnym ustaleniem, ze roszczenie o wynagrodzenia za dozór pojazdu oraz zwrot koniecznych wydatków związanych z jego wykonaniem nie podlega dziedziczeniu, podczas gdy roszczenie to, po stwierdzeniu jego istnienia decyzją właściwego organu (co powinno nastąpić w niniejszym postępowaniu) ma charakter cywilnoprawny i tym samym wchodzi do masy spadkowej po zmarłym; 2. art. 35 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania, tj. przez 11 lat, podczas gdy sprawa winna być rozpoznana nie później niż w ciągu dwóch miesięcy a w postępowaniu odwoławczym nie później niż w przeciągu miesiąca; 3. art. 130a ust 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez jego nieprawidłową wykładnię skutkującą uznaniem, że postępowanie to, pomimo wszczęcia go z urzędu, wymaga złożenia wniosku o jego prowadzenie przez Stronę; 4. art. 102 § 2 u.p.e.a poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkująca uznaniem, że następcy prawni dozorcy nie mogą dochodzić należnego mu wynagrodzenia za dozór pojazdu. W odpowiedzi na skargę SKO w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych względów niż w niej wskazanych. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Kontrolując wydane w sprawie decyzje na podstawie powyższego kryterium Sąd stwierdził, że nie są one zgodne z prawem. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 102 § 2 u.p.e.a. W ocenie Sądu postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało jednak wszczęte na podstawie odmiennych przepisów prawa. Jak wynika z akt sprawy zawiadomieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r. (k-11-12 akt administracyjnych) Prezydent [...]zawiadomił Wojewodę [...]oraz S. P. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kosztów przechowywania na parkingu strzeżonym pojazdu zgodnie z art.13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr. 152, poz 1018). Przepis ten stanowi, iż Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie tej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od 12 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do 3 września 2010 r). Należy wskazać, że Prezydent w ww. zawiadomieniu wskazał, że sporny pojazd został usunięty w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skoro zatem postępowanie zostało wszczęte z urzędu w trybie ustawy Prawo o ruchu drogowym i ustawy zmieniającej tą ustawę organy nie były uprawnione do oceny spełnienia przez stronę skarżącą kryteriów z innej ustawy, tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym. W orzecznictwie wyraźnie wskazuje się bowiem, że podstawą do przyznania wynagrodzenia przechowawcy pojazdu usuniętego z drogi jest art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2184/16 " (...) analiza regulacji zawartych w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym i art. 102 u.p.e.a. musi prowadzić do wniosku, że dotyczą one odmiennych należności, które odnoszą się do różnych podmiotów. Ustawodawca w sposób wyraźny rozróżnił opłatę, którą obowiązana jest uiścić osoba będąca właścicielem pojazdu usuniętego z drogi, który został umieszczony na parkingu strzeżonym od wynagrodzenia dla jednostki prowadzącej parking w przypadku ruchomości, które stały się własnością Państwa." Należy podkreślić, że w zaskarżonej decyzji SKO oraz decyzji organu I instancji organy błędnie wskazały jako przedmiot postępowania wszczętego 5 kwietnia 2013 r. "postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu". Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w dotychczas wydanych rozstrzygnięciach organów administracji oraz wyrokach sądów administracyjnych w przedmiotowej sprawie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2956/18 Sąd nie miał wątpliwości, ze przedmiotem postępowania było zobowiązanie Wojewody do zapłaty kosztów przechowywania pojazdu. Jak wskazał WSA w Warszawie przedmiotem skargi była " (...) decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 października 2018 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia 17 października 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...]z dnia 14 sierpnia 2013 r., w przedmiocie zobowiązania Skarbu Państwa – Wojewody [...]do zapłaty kwoty 4 830,00 złotych netto z tytułu kosztów przechowywania od dnia 17 października 2009 r. do 3 września 2010 r. na parkingu strzeżonym prowadzonym przez [...]S. P. pojazdu marki F. nr rejestracyjny [...], usuniętego w dniu 16 kwietnia 2009 r. z ul. L. w W..". W wydanej po ww. wyroku WSA w Warszawie decyzji z dnia 3 października 2023 r. (k-48-50 akt administracyjnych) SKO również zajęło stanowisko w przedmiocie ustalenia podmiotu zobowiązanego do zapłaty kosztów przechowywania pojazdu. Tym samym we wszystkich rozstrzygnięciach przed wydaniem zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej jednolicie uznawano, że przedmiot postępowania wszczętego w 2013 r. dotyczył ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wypłatę wynagrodzenia (oraz ustalenia jego wysokości) za usunięcie i dozór pojazdu, a nie kwestii wypłaty wynagrodzenia dla podmiotu przechowującego pojazd. Jak wskazano wcześniej na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym można prowadzić wyłącznie postępowanie w celu ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wypłatę wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu i wysokości tych kosztów (art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym). Zdaniem Sądu organy obu instancji błędnie uznały zatem, że w postępowaniu toczącym się w trybie ustawy Prawo o ruchu drogowym i ustawy zmieniającej tą ustawę uprawnione są do oceny kryteriów wynikającej z art. 102 § 2 u.p.e.a. W tym zakresie Sąd stwierdził naruszenie 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 102 § 2 u.p.e.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent [...]będzie zobligowany ją rozstrzygnąć poprzez zastosowanie właściwych regulacji ustawy Prawo o ruchu drogowym, a w szczególności art. 130a tej ustawy, uwzględniając wykładnię zaprezentowaną w przedmiotowym wyroku. Końcowo Sąd wskazuje, że w przekazanych aktach brak było dokumentu określającego spadkobierców S. P., a tym samym Prezydent [...] w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie zobligowany stosownie uzupełnić materiał dowodowy. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił w pkt 1 wyroku zaskarżoną decyzję. Na podstawie tego przepisu w związku z art. 135 tej ustawy, Sąd uchylił również decyzję I instancji. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.), zasądzając od organu na rzecz skarżących kwotę 697 zł, na którą składał się uiszczony wpis sądowy od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem (480 zł) oraz opłata skarbowa (17 zł).