VI SA/Wa 44/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" [...] oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Urząd Patentowy RP 1. unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "KANU CLUB" o nr. [...], udzielone na rzecz A. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" w N, 2. przyznał B. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" w N. od A. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" w N. kwotę w wysokości 2600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] listopada 2010 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek B. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" w N. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy KANU CLUB o numerze [...], udzielonego na rzecz A.O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" w N. Wnioskodawczyni we wniosku podniosła, że sporny znak towarowy nie posiada zdolności odróżniającej, powołując art. 120 w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 1 p.w.p., narusza prawa osobiste i majątkowe B. O. powołując art. 131 ust 1 pkt 1 p.w.p., jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i zasadami współżycia społecznego, powołując przy tym art. 131 ust. 1 pkt 2 p.w.p., został zgłoszony w złej wierze, powołując art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. oraz narusza prawo wnioskodawcy do nazwy prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, powołując art. 131 ust. 5 p.w.p. Uzasadniając złożony wniosek B. O. podniosła, że jest byłą żoną uczestnika postępowania. Małżeństwo stron zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. i z tym dniem ustał między stronami ustrój majątkowy. Wnioskodawczyni wskazała, że w 1993 r. strony wspólnie z jej bratem i jego żoną nabyły nieruchomość ze środków pochodzących z darowizny matki wnioskodawczyni. W 1995 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. małżonkowie stali się wyłącznymi właścicielami przedmiotowej nieruchomości. W 1996 r. zaczęli prowadzenie w N. działalności turystyczno-hotelarskiej z tym, że formalnie działalność ta została zarejestrowana na rzecz A. O. Z uwagi na fakt, że A. O. wyprowadził się do P. i przestał zajmować się sprawami przedsiębiorstwa B. O. założyła w 2007 r. w N. Z. własną działalność gospodarczą pod nazwą KANU CLUB obejmującą usługi hotelowe, restauracyjne i turystyczne. Ze względu na istniejący konflikt między stronami, Sąd Rejonowy w M. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. ustalił sposób korzystania przez małżonków z nieruchomości w N. Niezależnie od powyższego po orzeczonym rozwodzie toczy się również przed tym samym Sądem postępowanie o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi nieruchomość położona w N. Wnioskodawczyni podniosła, że pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. pełnomocnik uczestnika postępowania wezwał wnioskodawczynię do zaprzestania posługiwania się oznaczeniem KANU CLUB B. O. i znakiem graficzny z nim związanym z uwagi na udzielenie A. O. prawa ochronnego przez Urząd Patentowy RP. W odpowiedzi na wniosek A. O. uznał wniosek za bezzasadny, wniósł o jego oddalenie. Według jego oceny, znak posiada znamiona odróżniające, nie był zgłoszony w złej wierze, gdyż to A. O. od 1996 r. prowadzi działalność gospodarczą, natomiast wnioskodawczyni była żoną uprawnionego i pomagała mu w prowadzeniu tej działalności, nie przysługiwał jej zatem status przedsiębiorcy. Uprawniony stwierdził, że należy zgodzić się z oceną wnioskodawczyni, że uzyskanie rejestracji na sporny znak towarowy miało na celu doprowadzenie do zaprzestania posługiwania się przez byłą żonę nazwą KANU CLUB, jednak takie działanie należy oceniać odmiennie z punku widzenia zasad współżycia społecznego. Zdaniem uprawnionego, B. O. powinna oznaczyć swoje przedsiębiorstwo w taki sposób, który umożliwiłby odróżnienie tej działalności od działalności uprawnionego a podejmowanie przez niego działań prawnych, które zmierzają do ochrony jego praw, jest zgodne z prawem. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2011 r. wnioskodawczyni wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań: B. O., M. Z., B. M., na okoliczność rzeczywistej sytuacji dotyczącej przedsiębiorstwa [...] oraz złej woli uczestnika postępowania w żądaniu ochrony na znak towarowy. Poza tym B. O. podkreśliła, że ma interes prawny w żądaniu unieważnienia wskazanego prawa ochronnego na znak towarowy, albowiem oznaczenie KANU CLUB A. O., jak część składowa przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. jest składnikiem majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania, mimo, że formalnie działalność gospodarcza KANU CLUB była zarejestrowana na rzecz uczestnika postępowania, w rzeczywistości była ona prowadzona dzięki osobistej pracy wnioskodawczyni, a okoliczność, że uczestnik postępowania figurował w ewidencji działalności gospodarczej była przedmiotem wspólnych ustaleń ówczesnych małżonków O. Poza tym B. O. podniosła, że jej interes prawny w niniejszym postępowaniu wynika z faktu naruszenia przez byłego męża jej prawa do firmy, a zatem prawa osobistego wynikającego z art. 23 k.c. Wnioskodawczyni wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w M., sygn. akt [...] tj. postępowania o podział majątku wspólnego wnioskodawczyni i uprawnionego. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2011 r. A. O. zanegował istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawczyni w żądaniu unieważnienia spornego znaku towarowego. Wyjaśnił, że oznaczenie KANU CLUB A. O. nie jest oznaczeniem przedsiębiorstwa lecz firmą oznaczającą przedmiot prowadzący działalność gospodarczą, którą to uczestnik niniejszego postępowania prowadzi od 1996 r. Uprawniony podniósł także, że ze względu na szczególne kryterium wyróżnienia przedsiębiorstwa w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, zgodnie z którym okoliczność, że majątek przedsiębiorstwa jest majątkiem wspólnym prowadzącego działalność gospodarczą i jego małżonka nie oznacza, że w skład majątku wspólnego wchodzi to szczególne dobro prawne, jakim jest to przedsiębiorstwo. Urząd Patentowy RP po przeprowadzeniu postępowania dowodowego wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r., którą unieważnił prawo ochronne na sporny znak towarowy. Zdaniem organu, B. O. posiada interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "Kanu Club" o numerze [...], albowiem strony prowadzą obecnie działalność gospodarczą na tym samym terenie pod identyczną nazwą, jak wynika z akt podmiotowej sprawy były wspólnikami jeszcze przed złożeniem przez uprawnionego do Urzędu Patentowego podania o udzielenie prawa ochronnego na sporny znak towarowy w dniu [...] lutego 2008 r. Poza tym pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. pełnomocnik uprawnionego wezwał wnioskodawcę do zaprzestania posługiwania się oznaczeniem KANU CLUB i znakiem graficznym z nim związanym z uwagi na udzielenie uprawnionemu prawa ochronnego przez Urząd Patentowy RP. W ocenie Urzędu Patentowego RP, w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające unieważnienie prawa ochronnego udzielonego na sporny znak towarowy z naruszeniem art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. zakazującego udzielenia praw ochronnych na oznaczenia, jeżeli zostały zgłoszone w złej wierze w celu uzyskania ochrony. W ugruntowanym orzecznictwie sądowym i doktrynie przyjmuje się, że w złej wierze działa ten, kto dokonuje zgłoszenia znaku towarowego pomimo wiedzy o istnieniu cudzego prawa, gdy zgłoszenie znaku towarowego jest w swym całokształcie nieuczciwe np. dokonane jest w innym celu niż odróżnianie własnych towarów i usług. Zdaniem organu, materiał zebrany w niniejszym postępowaniu dowodzi, że zgłoszenie spornego znaku "KLANU CLUB" [...] przez uprawnionego nastąpiło w złej wierze. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy strony wspólnie prowadziły działalność gospodarczą o charakterze gastronomiczno-hotelarskim od roku 1996, do oznaczenia, której używały znaku Kanu Club, a zatem działały one wspólnie jeszcze przed złożeniem przez uprawnionego podania o udzielenie prawa ochronnego na sporny znak towarowy. W związku z powyższym A. O. miał świadomość, że wnioskodawczyni także przysługuje prawo podmiotowe do spornego oznaczenia jako nazwy, pod którą także prowadzi działalność gospodarczą. Mimo to, uprawniony bez wiedzy i zgody wnioskodawczyni zgłosił do ochrony sporny znak towarowy a następnie jego pełnomocnik wezwał B. O. do zaprzestania posługiwania się oznaczeniem – KANU CLUB i znakiem graficznym z nim związanym. W ten sposób A. O. bezpiecznie dążył do zablokowania prowadzenia przez byłą żonę działalności gospodarczej pod tą samą nazwą na tym samym terenie. Według organu istnienie złej wiary określone w art. 131 ust 2 pkt 1 p.w.p. stanowi samodzielną przesłankę unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy. W związku z powyższym w niniejszej sprawie zbędne było badanie zasadności pozostałych zarzutów udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] A. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej: 1. naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie – niedokonanie wyczerpujących ustaleń faktycznych, niedokonanie wyczerpującego wyjaśnienia sprawy i zastąpienie jej dowolną oceną dowodów, 2. naruszenie art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, kiedy A. O. nie dokonał rejestracji znaku towarowego w złej wierze, 3. naruszenie art. 164 p.w.p. w zw. z art. 20 Konstytucji RP, poprzez błędne zastosowanie, tj. przyjęcie, że B. O. legitymuje się interesem prawnym koniecznym dla wszczęcia postępowania spornego, 4. naruszenie art. 7, 8, 11 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania obywateli. Podnosząc powyższe zarzuty A. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenie, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie. Uzasadniając podniesione zarzuty A. O. wskazał, że organ poczynił błędne ustalenia faktyczne i prawne albowiem za podstawę istnienia złej wiary uznał wspólne prowadzenie działalności przez strony oraz istnienie wiedzy o przysługującym B. O. prawie do oznaczenia, pod którym również prowadzi działalność gospodarczą, a także dokonanie rejestracji w celu zablokowania prowadzenia działalności gospodarczej przez B. O. Skarżący podniósł, że do powyższych ustaleń Urząd Patentowy RP doszedł poprzez. m. in. nieprawidłowe zinterpretowanie zeznań świadka B. M. Świadek ten, wbrew temu co przyjął organ nie zeznał, że B. O. i A. O. wspólnie prowadzili działalność gospodarczą w formie spółki. Działalność ta od samego początku tj. od 1996 r. prowadzona była wyłącznie przez skarżącego. B. O. miała jedynie status współpracownika, a nie wspólnika. Z zeznań Świadka M. wynika, że B. O. zajmowała się tylko niektórymi sprawami z zakresu prowadzenia hotelu, a nie działała jako wspólnik czy równorzędny przedsiębiorca. Urząd Patentowy RP niesłusznie uznał, że skarżący poprzez dokonanie rejestracji usiłował jedynie zablokować prowadzenie działalności gospodarczej przez B. O. Zeznając o tym świadek M. dała wyraz swoim subiektywnym odczuciom, albowiem nie miała żadnej wiedzy na temat jaka była intencja uprawnionego. Skarżący podkreślił, że jego wolą było uzyskanie prawa ochronnego na znak towarowy w celu jego dalszego używania, tak jak to czynił przez lata. Zaskarżony znak towarowy był bowiem kojarzony z A. O. od początku prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Oczywistym jest w tej sytuacji, że skarżący wezwał B. O. do tego, aby nie używała w prowadzonej przez siebie działalności znaku KANU CLUB, albowiem wprowadza w błąd dotychczasowych klientów przedsiębiorstwa skarżącego. Brak jest jakichkolwiek przesłanek do postawienia tezy, że A. O. żądał rejestracji znaku towarowego bez zamiaru jego używania. Skoro działał i działa pod tą samą firmą od 1996 r. Zdaniem skarżącego, kolejnym uchybieniem ze strony organu było przyjęcie, że B. O. była w równym stopniu uprawniona do korzystania z oznaczenia z uwagi na to, że prowadziła działalność pod tą samą nazwą jak A. O. Przede wszystkim wnioskodawczyni rejestrując działalność gospodarczą pod firmę niemalże tożsamą do firmy skarżącego naruszyła prawo tj. art. 433 k.c. Działanie jej niewątpliwie wprowadzało i wprowadza w błąd klientów Klanu Club, kojarzących dotychczas tę formę usług nieodłącznie z A. O. W toku sprawy B. O. nie udowodniła żadnego przysługującego jej prawa do samego oznaczenia, w szczególności tego, że jest autorem oznaczenia. Urząd Patentowy RP błędnie również przyjął, że B. O. posiada interes prawny we wniesieniu wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy. Według oceny skarżącego uznanie, że jeżeli osoba posługująca się znakiem przez okres dłuższy niż 10 lat rejestruje go, tym samym ograniczy w sposób bezprawny możliwość prowadzenia działalności zarobkowej innej osobie jest nielogiczne i prowadzi do wniosku, że prawo do prowadzenia działalności jest super- uprawnieniem nie podlegającym żadnym restrykcjom zaś sama istota prawa ochronnego na znak towarowy jest sprzeczna z Konstytucją RP. Jak słusznie wskazał Urząd Patentowy RP przepisy prawa własności przemysłowej nie precyzują pojęcia interesu prawnego, ale podobnie, jak na gruncie przepisów k.p.a. przyjętym jest rozumieć go jak możliwość wskazania przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego dany podmiot może żądać czynności danego organu. Organ wskazał jednak przepis, który nie uzasadnia możliwość wniesienia wniosku. Według oceny skarżącego Urząd Patentowy RP naruszył również art. 8 k.p.a., albowiem niewłaściwie prowadził postępowanie a także nie uznał argumentów przytaczanych przez uprawnionego w jakimkolwiek zakresie. Niewątpliwie doszło też do naruszenia art. 107 k.p.a., albowiem organ nie ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich argumentów skarżącego, w tym do kwestii pierwszeństwa A. O. do posługiwania się przedmiotowym oznaczeniem. Zastosowany sposób sporządzenia decyzji i jej uzasadnienie naruszył wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekazywania przewidującą wytłumaczenie stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia w sposób klarowny, zrozumiały i logiczny. Zdaniem strony skarżącej, sposób zredagowania uzasadnienia decyzji jest nieprzejrzysty a pominięte i niewytłumaczone kwestie w żadnym razie nie przyczyniają się do zrozumienia racji przyjętej przez Urząd. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga A. O. nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wbrew podniesionym zarzutom Urząd Patentowy RP prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i zastosował przepisy prawa materialnego. Zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu spornego, wszczętego na skutek wniosku B. O. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "KANU CLUB" o nr [...], udzielonego na rzecz skarżącego A. O. Zgodnie z art. 164 p.w.p. wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy jest uzależnienie od wykazania interesu prawnego wnioskodawcy. Według oceny Sądu, organ prawidłowo uznał istnienie tego interesu po stronie B. O. Bezsporne jest w sprawie prowadzenie przez strony w dacie wszczęcia postępowania działalności gospodarczej na tym samym terenie pod identyczną nazwą jak również to, że tę działalność strony prowadziły wspólnie będąc jeszcze małżeństwem, zaś nieruchomość na której znajduje się budynek hotelowy wchodziła w skład ich majątku wspólnego. Organ trafnie powołał się na orzecznictwo sądowe, przyjmując, że w takiej sytuacji źródłem interesu prawnego mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawa kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej tj. art. 20 i 22 Konstytucji RP (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r. II SA 81/2002, nie publik., wyrok NSA z 17 lipca 2003 r. sygn. II SA 1165/02, Wokanda 2004/3/31, wyrok z 20 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 503/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r. VI SA/Wa 1182/10. Należy mieć również na uwadze, że powodem wniesienia wniosku przez B. O. było wezwanie jej przez skarżącego do zaprzestania posługiwania się oznaczeniem KANU CLUB i znakiem graficznym z nim związanym z uwagi na udzielenie A. O. prawa ochronnego przez Urząd Patentowy RP. To działanie skarżącego ograniczało swobodne prowadzenie działalności przez B. O., dlatego też za słuszne należy uznać stanowisko organu, że posiadała ona własny, bezpośredni i aktualny interes zgłoszeniu żądania o unieważnienie spornego znaku towarowego. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. Zastosowanie powyższej normy prawa materialnego nastąpiło po wszechstronnej ocenie materiału dowodowego w sprawie. Urząd Patentowy RP szczegółowo odniósł się do dowodów w uzasadnieniu decyzji, nie naruszając przy tym art. 80 k.p.a. Niesłusznie wywodzi skarga, że organ nie rozważył wszystkich zarzutów skarżącego, jak również niewłaściwie ocenił zeznania świadka B. M. Zdaniem Sądu, ustalenie poczynione przez Urząd Patentowy RP pozwalały na przyjęcie, że zgłoszenie spornego znaku towarowego przez A. O. nastąpiło w złej wierze. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że nieruchomość w N. została nabyta w czasie trwania małżeństwa stron w celu prowadzenia na niej działalności o charakterze turystyczno-hotelarskim. Pieniądze na zakup tej nieruchomości pochodziły m.in. z darowizny dokonanej przez matkę B. O. Początkowo udział w nieruchomości posiadał też brat wnioskodawczyni i jego żona. Ostatecznie zaś po sądowym zniesieniu współwłasności stała się ona przedmiotem majątku wspólnego małżonków O. Wprawdzie od 1996 r. w ewidencji jako prowadzący działalność gospodarczą figurował tylko A. O., nie ulega jednak wątpliwości, że było to wspólne przedsięwzięcie obojga współmałżonków. Niewiarygodna jest bowiem teza, podnoszona w skardze, aby w opisanych wyżej okolicznościach B. O. uczestniczyła w prowadzeniu hotelu jak etatowy pracownik. Była ona wspólnikiem A. O. a nie siłą najemną, jak twierdzi skarżący, gdyż trudno wyobrazić sobie ją w tej roli na nieruchomości będącej również jej własnością. Urzędowe potwierdzenie prowadzonej działalności tylko przez A. O. nie miało znaczenia w sytuacji, gdy stosunki majątkowe między małżonkami układały się poprawnie. Dopiero nieporozumienia między stronami, nieobecność A. O. na terenie nieruchomości spowodowały, że B. O. zarejestrowała działalność na swoją osobę pod nazwą zbliżoną do dotychczasowej tj. [...] B. O. w N. Bezpośrednim skutkiem tego było prowadzenie na tym samym terenie identycznej działalności przez dwie osoby z oznaczenie KANU CLUB. W opisanej sytuacji, kiedy również doszło do formalnego rozwiązania małżeństwa stron i sądowego podziału quad usum nieruchomości należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż skarżący zgłaszając a następnie uzyskując prawo ochronne na znak towarowy KANU CLUB działał z zamiarem szkodzenia interesom byłej żony prowadzącej działalność gospodarczą z użyciem tego samego oznaczenia. To zachowanie skarżącego należy uznać za nieuczciwe, albowiem zdawał sobie on sprawę, że w przeszłości strony wspólnie prowadziły działalność gospodarczą posługując się oznaczeniem KANU CLUB. Akcentowanie przez A. O., że ma on prawo pierwszeństwa do nazwy CANU CLUB gdyż to on od 1996 r. prowadzi działalność gospodarczą jest nieporozumieniem. Ustalenia poczynione przez Urząd Patentowy RP, jak to wyżej zostało wykazane, świadczą o tym, że od samego początku oboje małżonkowie prowadzili wspólnie działalność na tym samym terenie tak więc prawo posługiwania się oznaczeniem KANU CLUB przysługiwało nie tylko skarżącemu, ale również B. O. przed formalnym zgłoszeniem przez nią działalności gospodarczej. Z tych wszystkich względów skoro zarzuty skargi okazały się nieskuteczne Sąd orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.