VI SA/Wa 4404/23
WyrokWSA w Warszawie2023-12-05
Skład orzekający: Grzegorz Nowecki, Sławomir Kozik, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólnik spółki jawnej w likwidacji podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, mimo że spółka znajduje się w likwidacji i wspólnik nie wykonuje faktycznie czynności związanych z działalnością?Ratio decidendi
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki jawnej powstaje z mocy prawa i trwa przez cały czas istnienia spółki jawnej, tj. od momentu wpisania do rejestru do momentu wykreślenia z rejestru. Status wspólnika przesądza o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę, a także od stanu likwidacji spółki. Sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki jawnej jest wystarczający do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.Stan faktyczny
Skarżąca kwestionowała decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która stwierdziła jej podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnika spółki jawnej w likwidacji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r. Skarżąca argumentowała, że w tym okresie spółka znajdowała się w likwidacji, a ona sama nie prowadziła faktycznie działalności gospodarczej. Podnosiła również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zasady równego traktowania oraz wprowadzenia jej w błąd przez likwidatora i pracownika ZUS.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Nowecki, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.), sędzia WSA Danuta Szydłowska, Protokolant st. ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z 19 maja 2023 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 109 ust. 1 w związku z art. 102 ust. 7 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c, art. 69 ust. 1, a także art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2561, dalej: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 13 pkt 4b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), stwierdził, że B. P. (dalej: "Strona", "Skarżąca") podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki jawnej Skład [...]Spółka Jawna w likwidacji z siedzibą w P.(dalej: "Spółka jawna w likwidacji"), w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.Inspektorat w P.(dalej: ZUS), pismem z 4 stycznia 2023 r. skierował wniosek do Prezesa NFZ, w imieniu którego działa Dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ celem ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, w odniesieniu do Strony z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji, w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r.
Organ dokładnie opisał przebieg postępowania administracyjnego i wskazał, że z zebranego przez organ materiału dowodowego wynika, że:
1) Strona zgodnie z danymi widniejącymi w KRS, w okresie od 16 styczna 2002 r. do 29 lipca 2021 r. figurowała jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji (poprzednio: Skład [...] i S-Ka Spółka Jawna w likwidacji, dawniej: Skład [...] Spółka Jawna),
2) Strona nie złożyła w ZUS dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych za okres od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r., o co była wezwana pismami ZUS z: 7 października 2022 r., 22 listopada 2022 r.,
3) otwarcie likwidacji wskutek wypowiedzenia umowy przez wspólników T. P., A.P., J. P. oraz M. P.nastąpiło 1 stycznia 2013 r.,
4) w wyniku rozpoznania sprawy KRS [...] Sąd Rejonowy dla [..] wyznaczył w [...] kwietnia 2013 r. na posiedzeniu jawnym likwidatora spółki w osobie B.B.,
5) Sąd Rejonowy dla [...] wydał postanowienie z [...] maja 2013 r., Sygnatura sprawy: [...], w którym postanowił:
a) wykreślić z Krajowego Rejestru Sądowego z Rejestru Przedsiębiorców w Dziale 6 Rubryka 1 - Likwidacja - wpis w polu 3 (Sposób reprezentacji podmiotu przez likwidatorów: wszyscy likwidatorzy łącznie),
b) wpisać w polu 3 (Sposób reprezentacji podmiotu przez likwidatorów: jednoosobowo),
c) wpisać w Dziale 6 Rubryka 1 Podrubryka 1 (Dane likwidatorów: B., B.B., J.),
6) Spółki jawnej w likwidacji podjęli uchwałę nr [...] r. z 15 września 2020 r. w sprawie zakończenia likwidacji z dniem 31 października 2020 r.,
7) Sąd Rejonowy dla [...], postanowieniem z [...] lipca 2021 r., Sygnatura sprawy: [...] o wykreślił podmiot, tj. Spółkę jawną w likwidacji z Krajowego Rejestru Sądowego i wpisał informację o zakończeniu likwidacji (uchwała nr [...] r. z 15 września 2020 r. wspólników Spółki jawnej w likwidacji w sprawie zakończenia likwidacji z dniem 31 października 2020 r.),
8) ww. postanowienie stało się prawomocne [...] sierpnia 2021 r.,
9) Strona pismem z 1 grudnia 2022 r. wystąpiła do ZUS o wydanie decyzji o wysokości podstawy wymiaru składek w okresie od lutego 2016 r. do lipca 2021 r.
Rozpoznając sprawę, Prezes NFZ, po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa wskazał, że ustalenie, czy Strona podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, okoliczność prawnie doniosła związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego przez Stronę, tj. pozycji wspólnika w spółce jawnej. W przypadku wspólników spółek jawnych, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu prawnego osoby jako wspólnika spółki jawnej, trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od osiągania przychodów.
Organ podkreślił, iż Strona posiadając status wspólnika spółki jawnej uznawana jest z mocy prawa za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. W ogólności oznacza to konieczność zgłoszenia do ubezpieczenia i opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Organ dodał, że Strona wskazując, że: 1) w przedmiotowym okresie Spółka jawna znajdowała się w likwidacji, 3) wspólnicy spółki nie podejmowali żadnych czynności związanych z działalnością gospodarczą, (sprzedaż towaru, świadczenie jakichkolwiek usług, czy też innych czynności, które wchodzą zakres przedmiotowy działalności gospodarczej ujawnionej w ewidencji), 3) powołany likwidator podejmował wszelkie czynności likwidacyjne, - stara się wykazać, iż nie można uznać, że podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu w kwestionowanym przez organ (ZUS) okresie, gdyż podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne jest rzeczywiste wykonywanie działalności gospodarczej. Organ nie zgodził się z tym stanowiskiem i odnośnie powołanych przez Stronę wyroków: Sądu Apelacyjnego w [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...] oraz Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I UK 328/08, zaznaczył, że przytoczone przez Stronę wyroki dotyczą kwestii prowadzenia odpowiednio indywidualnej działalności gospodarczej oraz działalności gospodarczej jako wspólnik spółki cywilnej, posiadających wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej (dalej: CEIDG). Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy, decyzja nie dotyczy objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Strony jako osoby prowadzącej indywidualną działalność gospodarczą posiadającej wpis do CEIDG lub jako wspólnika spółki cywilnej, również posiadającego wpis do CEIDG, lecz jako wspólnika spółki prawa handlowego, tzn. wspólnika Spółki jawnej w likwidacji posiadającej wpis do KRS.
Prezes NFZ dodał, że bez względu na fakt, iż otwarcie likwidacji wskutek wypowiedzenia umowy przez wspólników nastąpiło 1 stycznia 2013 r., a wspólnicy Spółki jawnej w likwidacji podjęli uchwałę nr [...] r. z 15 września 2020 r. w sprawie zakończenia likwidacji z dniem 31 października 2020 r., wpis do KRS o wykreśleniu podmiotu z rejestru przedsiębiorców dokonany 29 lipca 2021 r., zgodnie z przepisami K.s.h., ma charakter konstytutywny, a więc tworzy pewien stan, tzn. w przypadku takiego wpisu dokonanie danej czynności nie powoduje jeszcze, że zmiana obowiązuje - dla ważności konieczna jest jej rejestracja w KRS.
Zdaniem organu skutek w postaci podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu powstaje z mocy prawa i trwa przez cały czas istnienia przesłanek określonych w art. 13 pkt 4b u.s.u.s. niezależnie od woli wspólnika i stosunków wewnętrznych spółki.
Prezes NFZ wskazał, iż podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego powiązane jest z posiadaniem statusu wspólnika spółki jawnej, a nie z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca, zaskarżając decyzję Prezesa NFZ z 19 maja 2023 r. w całości, wniosła o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że Skarżąca nie podlegała z powyższego tytułu we wskazanym okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a także zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, w postaci:
1) art. 9 K.p.a. mający wpływ na błędne ustalenie stanu faktycznego przez organ, który nie wziął pod uwagę następujących istotnych okoliczności tj.:
a) pozostali wspólnicy pomimo tego, że figurowali w niniejszej spółce jako wspólnicy Spółki jawnej w likwidacji w okresie kwestionowanym przez organ nie podlegali ubezpieczeniu zdrowotnemu, ani organ nie wszczął wobec nich postępowania,
b) Spółka jawna w likwidacji w okresie kwestionowanym przez organ znajdowała się w likwidacji, a to likwidator podejmował wszelkie czynności związane z likwidacją spółki. W tym okresie wspólnicy, a także Skarżąca nie prowadzili pozarolniczej działalności gospodarczej,
c) wprowadzenie w błąd przed likwidatora Spółki jawnej w likwidacji oraz pracownika ZUS - która poinformowała wspólników Spółki jawnej w likwidacji oraz Skarżącą, że w okresie kiedy spółka znajdowała się w likwidacji - wspólnicy nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji,
d) zgodnie z § 8 pkt 1 umowy Spółki jawnej w likwidacji sporządzona na dzień 15 lutego 2013 r. zawartej pomiędzy wspólnikami - wspólnik - Skarżąca jest zwolniona z obowiązku świadczenia pracy na rzecz Spółki jawnej w likwidacji
- co doprowadziło do wydania niekorzystnej decyzji przez organ stwierdzającej, że Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r.,
2) art. 9 K.p.a., poprzez wydanie niekorzystnej i krzywdzącej decyzji w stosunku do Skarżącej pomimo tego, że Skarżąca nie miała wiedzy z powodu nieznajomości prawa, że musi wyrejestrować się z ubezpieczenia jak pozostali wspólnicy na czas trwania postępowania likwidacyjnego w spółce oraz dokonać czynności związanych z zwieszeniem spółki oraz wprowadzenia ją w błąd przez likwidatora spółki oraz pracownika ZUS co do faktu, iż w trakcie postępowania likwidacyjnego nie podlega żadnym ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu zdrowotnemu - co doprowadziło do szkody w postaci niesłusznego stwierdzenia przez organ, że Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r.,
3) art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji PR, poprzez naruszenie zasady równego traktowania przez organ polegający na tym, że pozostali wspólnicy Spółki jawnej w likwidacji, pomimo tego, ze figurowali w niniejszej spółce jako wspólnicy w okresie kwestionowanym przez organ nie podlegali ubezpieczeniu zdrowotnemu - co doprowadziło do tego, że organ wydał niekorzystną decyzję w postaci niesłusznego stwierdzenia przez organ, że Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji z siedzibą w P.w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r.,
4) art. 5 K.c., poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy:
a) Skarżąca jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej we wskazanym okresie, co wynika z § 8 pkt 1 umowy spółki oraz ustalonego stanu faktycznego, a także zgromadzonych w sprawie dowodów,
b) Skarżąca złożyła 24 maja 2023 r. formularz ZUS ZWUA w zakresie wyrejestrowania się jako wspólnika z ubezpieczeń z dniem 1 stycznia 2013 r. Skarżąca postąpiła tak samo jak pozostali wspólnicy,
c) wprowadzenie Skarżącej w błąd przez likwidatora spółki oraz pracownika ZUS co do faktu, że nie podlega ubezpieczeniom społecznym w trakcie likwidacji Spółki jawnej w likwidacji, co doprowadziło do wszczęcia przez organ ZUS oraz Prezesa NFZ niniejszego postępowania i wydania niekorzystnej i krzywdzącej decyzji,
d) pozostali wspólnicy Spółki jawnej w likwidacji, wyrejestrowali się z ubezpieczenia w trakcie likwidacji, dlatego nie byli oraz nadal nie są zobowiązani do uiszczania składek w spornym okresie, gdzie ZUS nie kwestionował ich obowiązku do uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne, co tym bardziej jest krzywdzące dla Skarżącej - zatem stwierdzenie przez organ, że Skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie wskazanym przez organ pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego,
5) art. 8 ust. 6 pkt 1 i 4 u.s.u.s, poprzez wydanie decyzji stwierdzającej podleganie przez Skarżącą obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r., w sytuacji, gdy prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej o tyle stanowi tytuł podlegania ubezpieczeniom, o ile faktycznie konkretny ubezpieczony działalność tę wykonuje, a nadto podstawowe znaczenie dla objęcia ubezpieczeniem społecznym ma fakt wykonywania - lub niewykonywania - działalności, a także postanowienia wynikające z § 8 § 1 umowy spółki jawnej z 15 lutego 2013 r. a nie tylko sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki prawa handlowego - co doprowadziło do wydania niekorzystnej decyzji przez organ stwierdzającej , że Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r.,
6) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 69 ust. 1 oraz art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach oraz art. 8 ust. 6 pkt 1 i 4 oraz art. 13 pkt 4b u.s.u.s., poprzez dokonanie przez organ błędnej wykładni powyższych przepisów prawa materialnego w rozpoznawanej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem z uchybieniem przepisów Prezes NFZ pominął istotne okoliczności faktyczne i prawne sprawy, skupiając się jedynie na przesłankach tj. "posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej" oraz "istnieniu obowiązku ubezpieczenia wspólnika spółki jawnej od dnia wpisania spółki do KRS do dnia wykreślenia spółki z KRS", której Skarżąca była wspólnikiem, pomijając fakt znajdowania się spółki w stanie likwidacji oraz braku prawnej i faktycznej możliwości wykonywania działalności gospodarczej przez Skarżącą oraz dokonanie przez organ niewłaściwej wykładni definicji "prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej" oraz pojęcia "pozarolniczej działalności gospodarczej", - co doprowadziło do wydania niekorzystnej decyzji przez organ stwierdzającej, że Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r.
Skarżąca wniosła na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "P.p.s.a."), o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z następujących dokumentów: umowa spółki z 15 lutego 2013 r. oraz pismo przewodnie do ZUS z 24 maja 2023 r. wraz z prezentatą potwierdzającą złożenie oraz potwierdzeniem wyrejestrowania z ubezpieczeń na formularzu ZUS ZWUA - w celu potwierdzenia, że Skarżąca nie wykonywała faktycznie pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r. oraz nie świadczyła pracy na rzecz spółki zgodnie z § 8 umowy spółki z 15 lutego 2013 r. i w celu potwierdzenia, że Skarżąca nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r.
Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Skarżącej - na okoliczność udowodnienia, że: a) likwidator spółki oraz pracownik ZUS wprowadził Skarżącą w błąd co do faktu, że nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r. - w przypadku trwania likwidacji spółki, b) pozostali wspólnicy pomimo tego, że figurowali w niniejszej spółce jako wspólnicy Spółki jawnej w likwidacji w okresie kwestionowanym przez organ nie podlegali ubezpieczeniu zdrowotnemu, c) Skarżąca nie miała wiedzy oraz nie znała prawa które umożliwiłoby jej postąpić właściwie tj. wyrejestrować się z ubezpieczenia oraz dokonać właściwych procedur związanych z zawieszeniem spółki w okresie likwidacji, co ma wpływ na udowodnienie przez Skarżącą, że nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r.
W uzasadnieniu skargo Skarżąca przedstawiła argumentację popierającą zarzuty skargi, zawartą również w zarzutach skargi.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sporna w niniejszej sprawie jest kwestia podlegania Skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w formie Spółki jawnej w likwidacji w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r., w którym jak podnosiła Skarżąca w postępowaniu administracyjnym oraz podniosła w skardze, Skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej w związku ze stanem likwidacji tej spółki.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 464) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zgodnie z definicją z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlega spełniający warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, m.in. wspólnik spółki jawnej.
Dodania też wymaga, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Jak natomiast wynika z art. 13 pkt 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
Z powyższej regulacji wynika, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania. Oznacza to, że wspólnik spółki jawnej jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie, w którym posiada status wspólnika spółki jawnej.
Jak wynika z art. 25(1) § 1 K.s.h., spółka jawna powstaje z chwilą wpisu do rejestru. Zgodnie natomiast z art. 84 § 2 K.s.h., rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru.
Z cyt. regulacji prawnej można wywieść, że wspólnik spółki jawnej posiada status wspólnika spółki jawnej w okresie kiedy spółka jawna jest wpisana do rejestru i w tym też okresie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej. Ponadto z regulacji tej wynika, że sam fakt pozostawania danej osoby wspólnikiem spółki jawnej przesądza o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez tę spółkę w okresie, w którym spółka jawna jest wpisana do rejestru, a więc również niezależnie od faktu prowadzonej likwidacji tej spółki. Wyklucza to zatem argumentację Skarżącej, iż ocena wypełnienia przesłanki prowadzenia działalności pozarolniczej powinna się sprowadzać do samego stwierdzenia faktycznego jej prowadzenia w ramach spółki jawnej, a nie samego posiadania statusu wspólnika spółki jawnej. Ustawodawca przyjął bowiem rozwiązanie, zgodnie z którym o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki jawnej, rozstrzyga w istocie sam fakt istnienia spółki jawnej, który zamyka się w okresie od momentu wpisania spółki do rejestru do momentu jej wykreślenia z rejestru. Podjęcie natomiast uchwały o likwidacji spółki nie powoduje utraty bytu prawnego przez spółkę, a jedynie rozpoczyna procedurę jej likwidacji. Spółka w okresie likwidacji dalej istnieje w obrocie prawnym z dodatkowym zapisem "w likwidacji". Zatem status wspólnika spółki jawnej przysługiwał Skarżącej aż do chwili jej wykreślenia z KRS.
Skarżąca w niniejszej sprawie nie kwestionuje swojego statusu wspólnika Spółki jawnej w likwidacji w spornym okresie, a więc od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r. Nie budzi on też wątpliwości w sprawie w świetle zapisów zawartych w KRS obejmujących wpis z 5 lutego 2013 r. o otwarciu likwidacji spółki oraz z 29 lipca 2021 r. o zakończeniu likwidacji spółki. W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Prezesa NFZ art. 8 ust. 6 pkt 1 i pkt 4 u.s.u. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 69 ust. 1 oraz art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach oraz art. 8 ust. 6 pkt 1 i 4 oraz art. 13 pkt 4b u.s.u.s., a także art. 5 K.c. Prezes NFZ prawidłowo uznał w niniejszej prawie, że Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w ww. okresie z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji przyjmując, że podstawą podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki jawnej jest fakt posiadania statusu wspólnika tej spółki, niezależnie od tego, czy spółka prowadzi faktyczną działalność i niezależnie od stanu likwidacji tej spółki. Stanowisko, że prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w spółce jest zgodne z orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. wyrok SN z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12).
Za niezasadne, również z wyżej wskazanych względów, należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 9 K.p.a. oraz art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji PR. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie Prezes NFZ rozstrzygnął sprawę podlegania Skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu w świetle przytoczonej powyżej regulacji prawnej oraz wskazanych okoliczności faktycznych sprawy, a więc w świetle statusu Skarżącej – wspólnika Spółki jawnej w likwidacji również w spornym okresie: od 1 stycznia 2020 r. do 29 lipca 2021 r. Organ nie rozstrzygał w zaskarżonej decyzji kwestii podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego pozostałych wspólników Spółki jawnej w likwidacji. Dlatego podnoszona przez Skarżącą argumentacja o nieobjęciu obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego pozostałych wspólników w spornym okresie nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto należy wskazać, że nie można uznać za skuteczne powołanie się przez Skarżącą w niniejszej sprawie na zasadę równości w sytuacji gdy przeanalizowane powyżej przepisy prawa stanowią, jak zostało to powyżej wyjaśnione, o podleganiu Skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik Spółki jawnej w likwidacji, w spornym okresie, niezależnie od tego, czy wobec pozostałych wspólników organ wydał decyzje o objęciu ich obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Również fakt, iż w § 8 pkt 1 umowy spółki z 15 lutego 2013 r., zawarto zapis o zwolnieniu Skarżącej z obowiązku świadczenia pracy na rzecz spółki, nie zwalnia Skarżącej z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w niniejszej sprawie ponieważ jak wynika z cyt. wcześniej art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, a więc w świetle art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. w związku z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, m.in. wspólnicy spółki jawnej, nie natomiast wspólnicy wykonujące pracę na rzecz tej spółki. Także fakt wprowadzenia Skarżącej w błąd przez pracownika ZUS lub likwidatora spółki, w kwestii podlegania Skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki jawnej w likwidacji, pomimo, że należy je ocenić negatywnie, nie może mieć wpływu na zastosowanie wobec Skarżącej obowiązujących przepisów prawa, z których jednoznacznie wynika obowiązek podlegania Skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu z omawianego tytułu.
Sąd stwierdził, że organ w przedmiotowej sprawie nie naruszył przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "P.p.s.a.") oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze. Sąd wyjaśnia, że wnioskowana umowa spółki z 15 lutego 2013 r. znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, które Sąd rozpatrując sprawę na podstawie akt administracyjnych sprawy jest zobligowany z mocy prawa do ich uwzględnienia. Z wyżej opisanych względów wnioskowany z kolei dowód z pisma do ZUS z 24 maja 2023 r. potwierdzający wyrejestrowanie z ubezpieczeń na formularzu ZUS ZWUA, nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd wyjaśnia ponadto, że Skarżąca ma prawo osobistego udziału w rozprawie przed Sądem i składania wyjaśnień w rozpatrywanej sprawie, zbędny więc był wniosek w tym zakresie zawarty w skardze.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło