VI SA/Wa 4425/24
WyrokWSA w Warszawie2025-05-15
Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Aneta Lemiesz, Marek Maliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy notariusz może podjąć dodatkowe zajęcie polegające na udzielaniu odpłatnych ogólnych konsultacji prawnych dotyczących czynności notarialnych, jeśli może to naruszać powagę zawodu lub prowadzić do konfliktu interesów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Krajowa Rada Notarialna prawidłowo odmówiła zgody na podjęcie przez notariusza dodatkowego zajęcia polegającego na udzielaniu odpłatnych konsultacji prawnych. Działalność ta została zakwalifikowana jako doradztwo w interesach, które jest niedozwolone dla notariuszy zgodnie z art. 19 § 2 Prawa o notariacie, ponieważ może uchybiać powadze zawodu i prowadzić do konfliktu interesów, podważając tym samym zaufanie do notariusza jako przedstawiciela zawodu zaufania publicznego.Stan faktyczny
Notariusz K.C. zawiadomiła Radę Izby Notarialnej o zamiarze podjęcia dodatkowego zajęcia w ramach działalności gospodarczej polegającego na udzielaniu odpłatnych ogólnych konsultacji prawnych dotyczących czynności notarialnych. Rada Izby Notarialnej odmówiła zgody, a Krajowa Rada Notarialna utrzymała tę decyzję w mocy, uznając, że planowane zajęcie stanowi niedozwolone doradztwo w interesach, które może uchybiać powadze zawodu notariusza i prowadzić do konfliktu interesów. Notariusz wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie: Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Marek Maliński (spr.) Protokolant ref. Anna Arendt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi K.C. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia 24 października 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na podjęcie dodatkowego zajęcia oddala skargę
Zaskarżoną uchwałą z dnia 24 października 2024 r. nr [...]Krajowa Rada Notarialna (dalej: "KRN" lub "organ") utrzymała w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w S. (dalej: "RIN") z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr [...]odmawiającej wyrażenia zgody na podjęcie zajęcia w ramach działalności gospodarczej - usługi prawnicze przez notariusz K. C.(dalej: "Strona", "Skarżąca" lub "Wnioskodawczyni").
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. notariusz K. C. zawiadomiła Radę Izby Notarialnej w Szczecinie o zamiarze podjęcia dodatkowego zajęcia, w ramach podklasy prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, polegającego na udzielaniu odpłatnych ogólnych konsultacji dla stron chcących uzyskać informację jak dokonać czynności, którym obowiązane są lub pragną nadać formę notarialną, zaznaczając przy tym, że dodatkowe zajęcie nie przeszkadzałoby w pełnieniu obowiązków i nie uchybiałoby powadze wykonywanego zawodu notariusza.
Rada Izby Notarialnej w S. podczas posiedzenia w dniu 10 lipca 2024 r. przyjęła od Wnioskodawczyni dodatkowe wyjaśnienia odnoszące się do złożonego pisma z dnia 8 kwietnia 2024 r. W wyjaśnieniach tych Wnioskodawczyni wskazała, że dodatkowe zajęcie ma mieć formę udzielania porad prawnych, jako osobna od funkcji notariusza, działalność gospodarcza, za którą pobierałaby dodatkowe wynagrodzenie, ewidencjonowane poza repertorium.
Rada Izby Notarialnej w S. - uchwałą z dnia 7 sierpnia 2024 r. (dalej "uchwała RIN") - nie wyraziła zgody na podjęcie dodatkowego zajęcia przez notariusz K. C. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - usługi prawnicze ([...]).
Od powyższej uchwały RIN Wnioskodawczyni złożyła odwołanie pismem z dnia 4 września 2024 r. W wyniku jego rozpatrzenia KRN – uchwałą z dnia 24 października 2024 r. – utrzymał w mocy uchwałę RIN. Zdaniem KRN notariusz chcąc podjąć dodatkowe zatrudnienie lub zajęcie powinien uprzednio uzyskać zgodę właściwej rady izby notarialnej. W przypadku zaś gdy organy samorządu notarialnego wydają decyzję administracyjną w indywidualnie rozpatrywanych sprawach, powinny to czynić w oparciu o przepisy k.p.a. Następnie KRN stwierdził, że decyzja wydawana w trybie art. 19 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1001 ze zm; dalej jako: "Prawo o notariacie") jest decyzją uznaniową.
W ocenie KRN, stan faktyczny przedmiotowej sprawy został ustalony wyczerpująco, nie istnieje potrzeba prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. RIN opiera – zdaniem KRN - swoją uchwałę na twierdzeniu, że: 1) istnieją podstawy do stwierdzenia, że dodatkowe zajęcie wykonywane przez Wnioskodawczynię może kolidować z pracą notariusza (kolizja natury czasowej); 2) kolizja, która może zachodzić w związku z dodatkowym zajęciem może mieć charakter konfliktu interesów (notariusz może udzielać porad prawnych lub oferować pomoc prawną i łączyć to jednocześnie z wykonywaniem obowiązków notariusza, co może doprowadzić do podejrzeń o preferencyjne traktowanie jednych podmiotów (klientów, których dotyczy obsługa prawna oraz czynności notarialne) kosztem drugich osób (niebędących klientami w ramach dotychczasowego zajęcia); wykonywanie dodatkowej pracy przez Wnioskodawczynię może w związku z tym prowadzić do uchybienia obowiązków notariusza odnoszących się do bezstronności i równego traktowania swoich klientów; 3) dodatkowa działalność wykonywana przez Wnioskodawczynię może mieć charakter (niedozwolonego) doradztwa w interesach.
Oceniając stanowisko RIN organ II instancji stwierdził, że jakkolwiek trudno zgodzić się ze wszystkimi poglądami zawartymi w uchwale RIN, to zdaniem Krajowej Rady Notarialnej rozstrzygnięcie w niej zawarte jest prawidłowe.
Uzasadniając własne stanowisko KRN wskazała, że notariusz nie może podejmować zajęcia, które by przeszkadzało w pełnieniu obowiązków albo mogło uchybiać powadze wykonywanego zawodu. Termin "zajęcie" nie jest przy tym terminem ustawowo zdefiniowanym. Zdaniem KRN pojęcie to obejmuje wszelkie zamierzone czynności niebędące zatrudnieniem, charakteryzujące się pewną stałością, powtarzalnością. Ustawodawca ustanawia zakaz podejmowania przez notariusza zajęcia, które ma jakikolwiek związek z handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach, ponieważ doświadczenie życiowe pokazuje, że mogą one prowadzić do naruszenia niezależności, godności i powagi zawodu.
Zdaniem KRN przepis art. 19 § 2 Prawa o notariacie zawiera przykładowy katalog zajęć, których notariusz nie może podejmować. Katalog ten nie jest tym samym zamknięty, co oznacza, że również inne czynności niewskazane wprost przez ustawodawcę nie będą mogły być wykonywane, jeżeli przeszkadzać będą one w pełnieniu obowiązków albo będą uchybiać powadze wykonywanego zawodu. Organ dodał, że podjęcie dodatkowego zajęcia przez notariusza powinno być traktowane jako wyjątek ze względu na to, że obowiązki notariusza wymagają nadania im pierwszeństwa przed wykonywaniem jakichkolwiek innych dodatkowych zajęć. Wprawdzie ani w ustawie Prawo o notariacie ani w Kodeksie Etyki Notariusza nie zostało – zdaniem KRN - określone co należy rozumieć przez "powagę wykonywanego zawodu" oraz "uchybienie powadze wykonywanego zawodu", to z pewnością wszystkie działania, które podważają zaufanie notariusza jako reprezentanta zawodu zaufania publicznego należy uznać za zachowania naruszające godność zawodu.
Następnie KRN wskazała, że wykonywanie zawodu notariusza wiąże się z przyjmowaniem poufnych informacji dotyczących życia osobistego i zorganizowany jest w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesów jednostki wykorzystywaniu tych informacji przez świadczących usługi notariuszy. Jedynie wyjątkowo wykonywanie innego zajęcia przez notariusza może być dopuszczalne.
Odnosząc powyższe generalne uwagi do przedmiotowej sprawy KRN stwierdził, że wystąpiły negatywne przesłanki uniemożliwiające wyrażenie zgody na podjęcie przez Wnioskodawczynię dodatkowego zajęcia polegającego w rzeczywistości na doradztwie w interesach, o którym mowa w art. 19 § 2 zdanie drugie in fine Prawa o notariacie. Zdaniem organu Strona chce podejmować czynności polegające na udzielaniu odpłatnych ogólnych konsultacjach dla stron chcących uzyskać informację jak dokonać czynności, którym obowiązane są lub pragną nadać formę notarialną, a więc faktycznie Wnioskodawczyni chce dodatkowo, poza wykonywaniem zawodu notariusza, udzielać porad prawnych, a więc doradzać w interesach. W ocenie KRN wykonywanie przez Wnioskodawczynię dodatkowych zajęć polegających na wykonywaniu czynności doradztwa prawnego (pomocy prawnej) koliduje z jednoczesnym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód notariusza. Zajęcie to uchybia powadze wykonywanego zawodu notariusza i jest niedopuszczalne.
Zdaniem KRN wskazane przez Wnioskodawczynię czynności sprowadzają się w rzeczywistości do świadczenia pomoc prawnej, do której powołani zostali radcowie prawni oraz adwokaci, co wynika odpowiednio z art. 4 i art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych oraz z art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Nieuprawniony jest zatem wniosek o tym, że przedstawiciele poszczególnych zawodów zaufania publicznego, skoro należą do tej samej kategorii, wyróżnionej konstytucyjnie, mogą swobodnie podejmować czynności przypisane ustawowo innemu zawodowi. Przyjęcie, że notariuszom - tak jak przedstawicielom innych prawniczych zawodów zaufania publicznego – przysługuje możliwość udzielania porad/konsultacji czy informacji prawnych w sposób de facto tożsamy jak radcom prawnym czy adwokatom, prowadziłoby do pozbawienia normatywnego znaczenia przepisów odnoszących się do zasad wykonywania zawodu adwokata czy radcy prawnego, które wprost stanowią o uprawnieniach przysługujących przedstawicielom tych profesji w omawianym zakresie.
W ocenie organu planowane podjęcie dodatkowego zajęcia stanowi w czystej postaci doradztwo w interesach w rozumieniu art. 19 § 2 ustawy Prawo o notariacie. Czynności te będą bowiem polegały de facto na udzielaniu porad i konsultacji prawnych. Notariuszowi nie wolno natomiast zajmować się pośrednictwem i doradztwem w interesach, co rozumieć trzeba w ten sposób, że notariusz nie może wykonywać żadnych czynności polegających na wszelkiego rodzaju doradztwie w interesach, w tym także doradztwie prawnym. Wykonywanie przez Wnioskodawczynię dodatkowego zająca wskazanego we wniosku sprowadzałoby się – zdaniem KRN - w rzeczywistości do wykonywania innego zawodu prawniczego, co w świetle art. 19 § 2 zdanie drugie in fine ustaw Prawo o notariacie jest niedopuszczalne.
Następnie KRN powołała treść art. 79 Prawa o notariacie wskazując, że katalog czynności wykonywanych przez notariusza ma charakter zamknięty. Skoro z Prawa o notariacie wprost wynika, że notariusze powoływani są do dokonywania czynności notarialnych, a katalog tych czynności, będący katalogiem zamkniętym, nie przewiduje zadań polegających na "udzielaniu informacji czy porad prawnych", notariuszom co do zasady z woli ustawodawcy nie przysługuje możliwość udzielania poradnictwa prawnego, jako odrębnej aktywności, niezwiązanej z ich podstawową działalnością, jaką jest dokonywanie czynności notarialnych. Wyjątkowo notariusz może udzielić dodatkowych informacji, o których mowa w art. 80 § 3 Prawa o notariacie, które są przez notariusza udzielane wyłącznie w zakresie dotyczącym dokonywanej czynności notarialnej.
Zdaniem KRN udzielanie wyjaśnień osobom pragnącym lub obowiązanym do nadania podejmowanej przez nich czynności formy notarialnej nie może być traktowane jako prowadzenie odrębnej dzielności polegającej na udzielaniu porad czy też informacji prawnych w oderwaniu od dokonywanych czynności notarialnych.
Zdaniem KRN RIN w sposób prawidłowy podjęła uchwałę, w której nie wyraziła zgody Wnioskodawczyni na podjęcie dodatkowego zajęcia polegającego na udzielaniu odpłatnych ogólnych konsultacji dla stron chcących uzyskać informację jak dokonać czynności, którym obowiązane są łub pragną nadać formę notarialną. Działalność ta, jak wynika z powyższych rozważań, stanowi działalność niedozwoloną w rozumieniu art. 19 § 2 Prawa o notariacie - jako przejaw uchybienia powadze wykonywanego zawodu notariusza. Wykonywane czynności przez Wnioskodawczynię w ramach dodatkowego zajęcia podważałyby zaufanie notariusza jako reprezentanta zawodu zaufania publicznego. Czynności te stanowią doradztwo w interesach, które to doradztwo zarezerwowane jest dla innych zawodów zaufania publicznego, takich jak radca prawny czy adwokat.
Odnosząc się do argumentów Wnioskodawczyni organ wskazał, że Wnioskodawczyni w sposób błędny interpretuje obowiązek notariusza wynikający z art. 80 § 3 Prawo o notariacie. Z przepisu tego wynika bowiem nakaz skierowany wobec notariusza do udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej. Udzielanie osobom wyjaśnień dotyczących ewentualnych czynności notarialnych jest w świetle ww. przepisu ustawowym obowiązkiem notariusza, z którego nie możne on czynić dodatkowej odpłatnej działalności. Poza tym, należy wskazać, że nie można w tej sprawie - jak twierdzi Wnioskodawczyni - mówić o naruszeniu zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, jak i naruszeniu zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu, określonej w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Pozbawione jakichkolwiek podstaw są również argumenty użyte przez Wnioskodawczynię o tym, że jako notariusz powinna być traktowana jak konsument i nie powinna być obciążana nadmiarowymi, nieodpłatnymi obowiązkami, a jej prawa w życiu gospodarczym nie mogą być uznawane za mniej ważne niż prawa, którymi kierują się konsumenci.
Zdaniem KRN konstytucyjna gwarancja "wolności wykonywania zawodu" nie tylko nie kłóci się z regulowaniem przez państwo szeregu kwestii związanych tak z samym wykonywaniem zawodu, jak i ze statusem osób zawód ten wykonujących, ale wręcz zakłada potrzebę istnienia tego typu regulacji, zwłaszcza gdy chodzi o zawód zaufania publicznego jakim jest zawód notariusza. Organ wyjaśnił, że zawód notariusza jest zawodem zaufania publicznego, a wykonywanie takiego zawodu nie służy wyłącznie realizacji partykularnych interesów notariusza. W odróżnieniu od innych wolnych zawodów prawniczych, notariusz nie może więc utożsamiać się z jedną ze stron i redagować aktu notarialnego (lub innego dokumentu) w sposób zabezpieczający interes prawny tylko tej strony. Aby wykluczyć występowanie tego rodzaju sytuacji, ustawodawca wprowadził do ustawy liczne instytucje, mające zagwarantować obiektywizm notariusza przy dokonywaniu czynności notarialnych. Nie ulega wątpliwości, że celowi temu służą przepisy ustrojowe notariatu, mające zapewnić, iż zawód ten będą wykonywać osoby o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych i spełniających wysokie standardy etyczne, a także przepis, ustanawiający podmiotowe i przedmiotowe przesłanki odsunięcia notariusza od dokonywania czynności.
Uchwała KRN stała się w całości przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały KRN w całości ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy w ten sposób, by zobowiązać KRN do wydania uchwały wyrażającej zgodę na podjęcie dodatkowego zajęcia polegającego na odpłatnych ogólnych konsultacjach dla osób, które chcą uzyskać informację jak dokonać czynności, którym obowiązane są lub pragną nadać formę notarialną.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonej uchwale naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., gdyż Krajowa Rada Notarialna nie odniosła się w istocie do wniosku Skarżącej - zmodyfikowała go (w miejsce wnioskowanego przeze nią zajęcia polegającego na ogólnych konsultacjach - wstawiła: "udzielanie porad prawnych"), a uchwała nie posiada uzasadnienia prawnego. Zdaniem Skarżącej KRN naruszyła art. 8 k.p.a., który nakazuje jej kierować się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, oraz bez uzasadnionej przyczyny podjęła różne działania w takim samym stanie faktycznym i prawym (Dni Otwarte Notariatu). W uzasadnieniu skargi rozwinięto podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując prezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm,; dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.); sąd stwierdza także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie jest uchwała KRN z dnia 24 października 2024 r. utrzymująca w mocy uchwałę RIN z dnia 7 sierpnia 2024 r. odmawiającej Skarżącej wyrażenia zgody na podjęcie zajęcia w ramach działalności gospodarczej - usługi prawnicze.
W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone uchwały odpowiadają prawu.
Zgodnie z art. 19 Prawa o notariacie, notariusz nie może podejmować zatrudnienia bez uzyskania uprzedniej zgody rady właściwej izby notarialnej, z wyjątkiem zatrudnienia w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego, chyba że wykonywanie tego zatrudnienia przeszkadza w pełnieniu jego obowiązków (§ 1). Notariuszowi nie wolno także podejmować zajęcia, które by przeszkadzało w pełnieniu obowiązków albo mogło uchybiać powadze wykonywanego zawodu. Nie wolno mu w szczególności zajmować się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach (§ 2). O zamiarze podjęcia zatrudnienia lub zajęcia notariusz jest obowiązany zawiadomić prezesa rady właściwej izby notarialnej. Rada rozstrzyga, czy podjęcie zatrudnienia lub zajęcia nie uchybia obowiązkom notariusza albo powadze wykonywanego zawodu. Jeżeli rada nie wyrazi zgody na zatrudnienie lub zajęcie, o których mowa w § 1 i 2, sprawę, na wniosek notariusza, rozstrzyga KRN, której decyzja jest ostateczna (§ 3).
W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, ze organ prawidłowo zakwalifikował planowane przez Skarżącą czynności jako "zajęcie", a nie "zatrudnienie" W kontekście różnicy pomiędzy zajęciem a zatrudnieniem należy powołać postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. SDI 27/14, w którym Sąd podniósł, że: "Co należy rozumieć pod pojęciem "zajęcia" ustawa nie wyjaśnia, ale z całą pewnością można powiedzieć, że jest ono szersze od terminu "zatrudnienia", o którym mowa w § 1 art. 19 pr. not.; każde "zatrudnienie" jest "zajęciem", ale nie każde "zajęcie" jest "zatrudnieniem". Wskazując w art. 19 § 2 zd. 2 pr. not. przykładowo dziedziny, którymi nie wolno zajmować się notariuszowi (handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach), ustawodawca określił ogólne cechy charakteryzujące owo "zajęcie": winno być ono zamierzone, ciągłe, cykliczne.".
Zdaniem Sądu udzielanie odpłatnych ogólnych konsultacji dla stron chcących uzyskać informację jak dokonać czynności, którym obowiązane są lub pragną nadać formę notarialną, spełnia warunki do uznania go za "zajęcie" w rozumieniu art. 19 § 2 zd. 2 Prawa o notariacie – jest bowiem działaniem zamierzonym przez Skarżącą, o pewnej cykliczności i ciągłości. Tym samym wniosek Skarżącej skierowany do RIN dotyczył zajęcia w rozumieniu art. 19 § 2 Prawa o notariacie i w takim kontekście został prawidłowo przez organy odczytany, a jego subsumpcja pod art. 19 Prawa o notariacie także była prawidłowa.
Sąd nie zgadza się przy tym z twierdzeniami KRN zawartymi w skarżonej uchwale, zgodnie z którym uchwała KRN w przedmiocie odmowy zgody na podjęcie objętego wnioskiem zajęcia ma charakter decyzji uznaniowej. W przypadku stwierdzenia przez organ, że dane zajęcie przeszkadzać będzie w pełnieniu obowiązków notariusza albo może uchybiać powadze wykonywanego zawodu, RIN jest zobligowana nie wyrazić zgody na to zajęcie (por. art. 19 § 3 Prawa o notariacie). Organy nie mają w tym zakresie żadnego "luzu decyzyjnego", który jest charakterystyczny dla decyzji uznaniowych. Dlatego w niniejszej sprawie Sąd jest zobligowany do kontroli całości uchwały KRN, a nie tylko tego, czy organ ten nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Wskazać przy tym należy, że obie określone w art. 19 § 2 Prawa o notariacie przesłanki odmowy, tj. możliwość przeszkadzania zajęcia w pełnieniu obowiązków notariusza albo uchybianie powadze wykonywanego zawodu nie muszą być spełnione łącznie, z uwagi na użycie przez Ustawodawcę spójnika "albo". Wystarczy zatem wykazanie przez organ spełnienia jednej z tych przesłanek jako podstawy odmowy.
W ocenie Sądu w zaskarżonej uchwale KRN prawidłowo stwierdził, że planowane podjęcie dodatkowego zajęcia stanowi w czystej postaci doradztwo w interesach w rozumieniu art. 19 § 2 ustawy Prawo o notariacie. Czynności te będą bowiem polegały de facto na udzielaniu porad i konsultacji prawnych co jak prawidłowo wskazał Organ uchybiałoby powadze wykonywanego zawodu.
Wskazać przy tym należy, że jak słusznie wskazano w wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 4807/23 w przypadku, gdy podstawą odmowy na dodatkowe zatrudnienie jest potencjalne uchybienie powadze zawodu ocena jest utrudniona, bowiem brak jest wzorca "powagi zawodu", trudno zatem ustalić, co uchybia powadze zawodu. Nie jest tu pomocny Kodeks Etyki Zawodowej Notariusza (uchwała Nr VII/21/2011 KRN z dnia 5 marca 2011 r. ze zmianami), który w § 7 stanowi, że notariusz winien swą postawą i działaniem dawać dobre świadectwo zawodowi oraz dbać o powagę, honor i godność zawodu. W tej sytuacji pojęcie "powaga zawodu" jest pojęciem niedookreślonym i posługiwanie się nim przy podejmowaniu decyzji o odmowie na dodatkowe zatrudnienie musi być wyważone i ostrożne.
Zdaniem Sądu dla prawidłowego podjęcia decyzji w przedmiocie zgody na dodatkowe zatrudnienie (zajęcie) zasadnicze znaczenie ma wnikliwe postępowanie dowodowe uwzględniające wszystkie okoliczności sprawy. Oceniając, że dodatkowe zatrudnienie/zajęcie uchybia powadze zawodu organ powinien precyzyjnie ustalić, które działania podejmowane w ramach tego zatrudnienia uchybiają powadze zawodu notariusza i dlaczego. Organ nie może opierać się na przypuszczeniach i ogólnikach, w tym zakresie musi oceniać konkretne fakty. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji sprostały ciążącym nań obowiązkom procesowym wynikającym z 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. Prawidłowo zgromadziły i oceniły dowody istotne z punktu wydanego rozstrzygnięcia.
Organ - w ramach swoich ustaleń, dokonanych w wyniku oceny zgromadzonych dowodów - wskazał na czynności związane z dokonywaniem odpłatnych ogólnych konsultacji dla stron chcących uzyskać informację jak dokonać czynności, którym obowiązane są lub pragną nadać formę notarialną. Chodzi m.in. o potencjalną - ale realną - kolizję interesów osoby, która wcześniej skorzystałby z odpłatnej porady Skarżącej jako notariusza z interesami jej kontrahenta. Poddanie zatem w wątpliwość bezstronności notariusza w trakcie takich czynności doradczych jest racjonalne i uzasadnione.
Wymaga zauważenia, że w przeciwieństwie do innych zawodów zaufania publicznego - adwokatów, radców prawnych, notariusz nie działa jako mandatariusz konkretnej strony. Stąd nałożony nań obowiązek zachowania bezstronności przy dokonywaniu czynności. Tę cechę - tj. bezstronność - uważa się za podstawowe kryterium świadczące o odrębności i szczególnej pozycji notariatu wśród innych korporacji prawniczych. Tak więc odmowę wyrażenia zgody na wykonywanie dodatkowego zajęcia przez notariusza należy widzieć także w kontekście działań gwarantujących pewność obrotu poprzez zabezpieczenie szczególnej jego roli jako osoby zaufania publicznego realizującej funkcje publiczne państwa.
Sąd orzekający wskazuje w tym miejscu na korespondującą z ww. oceną organu tezę postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt SDI 3/13, że zawód notariusza jest zawodem zaufania publicznego i osoba wykonująca tę profesję zobowiązana jest respektować najwyższe standardy etyczne i być poza wszelkim podejrzeniem co do swojej bezstronności, co uprawnia do sankcjonowania wszelkich zachowań, stwarzających choćby ryzyko podważania tego zaufania. Tezę tę wyrażono wprawdzie w odniesieniu do postępowania dyscyplinarnego niemniej pozostaje ona w logicznym związku z instytucją opisaną w art. 19 ust. 3 Prawa o notariacie. Skoro w postępowaniu dyscyplinarnym sankcjonowaniu podlegają wszelkie zachowania, stwarzające choćby ryzyko podważania zaufania do bezstronności notariusza to racjonalne jest działanie zakładające eliminowanie ryzyka powstania takiego zagrożenia już na etapie wyrażania zgody na podjęcie dodatkowego zatrudnienia (zajęcia) przez notariusza.
Konkludując, Sąd popierając takie rygorystyczne podejście Sądu Najwyższego do standardów etycznych wykonywania zawodu notariusza w pełni akceptuje działanie organów powołujących się na te standardy w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu strona skarżąca w skardze (str.7-8) błędnie zestawia odpłatne czynności doradcze z działaniami samorządu notarialnego, które mają charakter powszechny i nieodpłatny. Celem wskazanej przez Skarżącą w skardze inicjatywy samorządu notarialnego Dzień Otwarty Notariatu jest działalność edukacyjna, a nie osiągnięcie dochodów z działalności doradczej. W konsekwencji argumentacja Skarżącej w tym zakresie nie mogła doprowadzić do skutecznego zakwestionowania zaskarżonej uchwały.
Wobec powyższego, zarzuty skargi należało uznać za niezasadne. Sąd w konsekwencji orzekł o oddaleniu skargi na mocy art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło