VI SA/Wa 444/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku spółki B. Spółka z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia odmówić spółce B. Spółka z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca, spółka) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową oraz brak środków finansowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] złotych, wartość środków trwałych to 0 złotych, a strata za rok 2014 zamknęła się w kwocie [...] złotych. Wskazała również, że na jej rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 19 złotych. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dotychczas przesłane przez skarżącą dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z 2 czerwca 2016 r. wezwano spółkę, do nadesłania w terminie 14 dni: a. rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2014, b. dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2015 r. i w 2016 r.– np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec grudnia 2015 roku oraz koniec maja 2016 r., c. wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Skarżąca nie wykonała powyższego wezwania. Postanowieniem referendarza sądowego z 26 lipca 2016 r. odmówiono spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż nienadesłanie przez stronę skarżącą na wezwanie dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącej uniemożliwiało dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji uznano, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Od powyższego postanowienia skarżąca w terminie wniosła sprzeciw, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazała, iż jest młodą spółką, której dochody równoważą się z wydatkami. Wyjaśniła również, że wpłaty dokonywane na rachunku bankowym spółki przez jej udziałowca, są niczym innym, jak próbą ratowania spółki i pochodzą z jego własnych środków finansowych. Do sprzeciwu nie załączono żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, iż postępowanie sądowoadministracyjne, w ramach którego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zostało wszczęte w dniu 14 stycznia 2015 r. wobec tego zastosowanie w niniejszej sprawie ma przepis art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r.. tj. do dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu przed nowelizacją, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest na wezwanie złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 p.p.s.a.). W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] złotych, wartość środków trwałych to 0 złotych, a strata za rok 2014 zamknęła się w kwocie [...] złotych. Wskazała ponadto, że na jej rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie [...] złotych. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba tak wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa m.in. w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie Sadu na gruncie niniejszej sprawy brak było uzasadnienia dla uwzględnienia złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Po otrzymaniu wezwania nie złożyła dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów. Nie przedstawiła argumentacji pozwalającej na przyjęcie, że w oparciu o jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierający oświadczenie o stanie majątkowym zasadne jest przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W sytuacji, gdyby doszło do uwzględnienia wniosku skarżącej, naruszona zostałaby zasada odpłatności za zainicjowaną przez nią sprawę sądową. Należy wskazać, że prawo pomocy, stanowi wyjątek od powyższej zasady. Jego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania po stronie wnioskodawcy (tj. przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest więc instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które wykażą taki fakt stosownymi dokumentami i oświadczeniami, co w niniejszym stanie faktycznym nie miało miejsca. Wymaga podkreślenia, że przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie nie jest możliwe, gdy przedstawiona przez stronę sytuacja materialna i finansowa jest niepełna. Uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącą sytuacja materialna analizowana w oparciu o przedstawione przez stronę dokumentu oraz złożone wyjaśnienia nie uzasadnia przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.