VI SA/Wa 4521/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pawłowska Asesor WSA Iwona Kozłowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 czerwca 2023 r. nr DT-AD.Z.491148.382.2023.18.aelcz w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: organ) z [...] czerwca 2023 r. nr [...], wydane w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 244 ust. 11 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 324 ze zm.; dalej p.w.p.), stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia Urzędu Patentowego RP z [...] lutego 2023 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego od decyzji Urzędu Patentowego RP z [...] maja 2022 r. odmawiającej udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" [...], zgłoszonego przez R. P. (dalej: skarżący, strona). Okoliczności sprawy przedstawiają się następująco. Pismem z 7 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącego - adw. N. J., zwróciła się do Urzędu Patentowego RP o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji z [...] maja 2022 r. odmawiającej udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" [...]. Postanowieniem z [...] lutego 2023 r. Urząd Patentowy RP odmówił przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego od ww. decyzji. Odpis postanowienia, po jego dwukrotnym awizowaniu w dniu 6 marca 2023 r. i 14 marca 2023 r., w dniu 21 marca 2023 r. został zwrócony do organu i w trybie art. 44 § 4 k.p.a. uznany za doręczony w dniu 20 marca 2023 r. W dniu 9 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego, adw. S. B. wystąpiła do organu o nadesłanie kopii pisma nr [...] adresowanego do pełnomocnika substytucyjnego – adw. N. J. W odpowiedzi na powyższe, za pismem z 10 marca 2023 r. organ doręczył ww. pełnomocnikowi kopię postanowienia z [...] lutego 2023 r. informując, że korespondencja ma charakter informacyjny, zaś terminy do dokonania czynności będą liczone od dnia skutecznego doręczenia postanowienia z [...] lutego 2023 r., nadanego pocztą tradycyjną na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika substytucyjnego. Pismem z 25 kwietnia 2023 r. (data nadania pisma w UP [...] – 26 kwietnia 2023 r.) skarżący, działając z pominięciem pełnomocnika wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] lutego 2023 r. Postanowieniem z [...] czerwca 2023 r. organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia z [...] lutego 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że korespondencja zawierająca odpis ww. postanowienia, po jej zwrocie do organu, została uznana za doręczoną, w trybie art. 44 § 4 k.p.a., z dniem 20 marca 2023 r. Termin do zaskarżenia ww. postanowienia, zgodnie z pouczeniem upływał zatem w dniu 20 kwietnia 2023 r. Złożony w dniu 26 kwietnia 2023 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony po terminie, co skutkowało stwierdzeniem uchybienia terminu do jego wniesienia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) zaskarżył postanowienie Urzędu Patentowego RP z [...] czerwca 2023 r., zarzucając: 1. naruszenie art. 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu, pomimo, że nie było podstaw do takiego stwierdzenia, albowiem termin ten nigdy się nie otworzył, gdyż postanowienie, od którego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składał skarżący nie zostało nigdy skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia; 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że postanowienie zostało wysłane prawidłowo, podczas gdy powinno ono zostać wysłane do pełnomocnika głównego, a nadto adres, na który została wysłana korespondencja do adw. N. J. nie jest jej adresem, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu: - z potwierdzenia nadania z 7 listopada 2022 r. na okoliczność, że cała korespondencja w sprawie kierowana była do Urzędu Patentowego RP z adresu Kancelarii adw. S. B. i do adw. S. B. winna być kierowana korespondencja w sprawie; - wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej na okoliczność, że postanowienie nie zostało wysłane na adres pełnomocnika substytucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, bądź też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że rozstrzygnięcie to nie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Sprawa została rozpoznana w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Urzędu Patentowego RP z [...] czerwca 2023 r. stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z [...] lutego 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego od decyzji Urzędu Patentowego RP z [...] maja 2022 r. odmawiającej udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. W myśl art. 244 ust. 1 p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. W ust. 11 ww. artykułu wskazano, że do postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 12-14, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odwołania od decyzji. Przepisy ust. 1 oraz ust. 11-14 stosuje się odpowiednio do postanowień (ust. 3). Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją wynosi 2 miesiące, a zakończonej postanowieniem – 1 miesiąc od dnia doręczenia stronie decyzji lub postanowienia (ust. 4). Zgodnie z art. 252 p.w.p. w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253, odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi strony skarżącej odpisu postanowienia z 27 lutego 2023 r. Zdaniem pełnomocnika skarżącego termin do zaskarżenia ww. postanowienia nie rozpoczął biegu, bowiem postanowienie zostało wysłane do pełnomocnika substytucyjnego, a nie pełnomocnika głównego i to na adres, który nie jest jego adresem. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga zwrócenia uwagi na istotę pełnomocnictwa substytucyjnego jako stosunku prawnego. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzja Urzędu Patentowego RP z [...] maja 2022 r. został podpisany przez pełnomocnika substytucyjnego adw. N. J. w dniu 7 listopada 2022 r. Do wniosku załączono pełnomocnictwo substytucyjne podpisane przez adw. S. B., w ramach którego adw. S. B. upoważniła adw. N. J. (J.) do zastępowania jej w sprawie o sygn. akt: [...] Urzędu Patentowego we wszystkich instancjach z prawem do udzielania substytucji. Zgodnie z art. 106 Kodeksu cywilnego pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. W doktrynie i judykaturze prezentowane jest jednolite stanowisko, że udzielenie dalszego pełnomocnictwa innej osobie jest jednostronną czynnością prawną dokonaną w imieniu mocodawcy i z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niego. Powoduje ona powstanie stosunku prawnego pełnomocnictwa między mocodawcą a substytutem (M. Pazdan /w:/ K. Pietrzykowski: Komentarz do kodeksu cywilnego, t. I, Warszawa 2004, s. 366; K. Kopaczyńska Pieczniak: Komentarz do art. 106 Kodeksu cywilnego, LEX 2009; W. Robaczyński: Komentarz do art. 106 Kodeksu cywilnego, LEX 2009, a także postanowienie SN z 7 listopada 2006 r., I CZP 78/06; wyrok SN z 21 stycznia 2009 r. III CSK 195/08; wyrok WSA w Białymstoku z 7 grudnia 2011 r., I SA/Bk 377/11, ONSAiWSA 2015, nr 3, poz. 41). Poza sporem pozostaje, że udzielone w dniu 6 listopada 2022 r. pełnomocnictwo dla adw. S. B. uprawniało do udzielania dalszego pełnomocnictwa. Udzielając pełnomocnictwa z prawem substytucji mocodawca wyraził zgodę na zastępowanie go przez substytuta, który nie reprezentuje pełnomocnika, lecz mocodawcę (v. uchwała SN z 16 czerwca 2023 r., III CZP 120/22, OSNC 2023, nr 12, poz. 117 i przywołane tam orzecznictwo oraz poglądy doktryny). Tym samym działania podejmowane przez substytuta powodują skutki prawne dla mocodawcy (zob. W. Robaczyński Komentarz do art. 106 kodeksu cywilnego w: M. Pyziak-Szafnicka (red.), B. Giesen, W. J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Cześć ogólna. Komentarz, Lex 2009). Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 240 ust. 1 p.w.p. pełnomocnik, z wyjątkiem osób, o których mowa w art. 236 ust. 2, może udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucja). Co istotne udzielając substytucji adw. S. B. nie ograniczyła zakresu pełnomocnictwa substytucyjnego a zatem pełnomocnik substytucyjny działał w ramach jej umocowania. Z treści substytucji nie wynika ponadto, że adres do doręczeń adw. N. J. jest inny niż adres pełnomocnika głównego. Pełnomocnictwo substytucyjne zostało sporządzone na papierze firmowym Kancelarii adw. S. B., dlatego też organ prawidłowo uznał, że adres do doręczeń dla pełnomocnika substytucyjnego jest tożsamy z adresem do doręczeń pełnomocnika głównego. Adres Kancelarii adw. S. B. widnieje ponadto na podpisanym przez adw. N. J. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (v. pismo z 7 listopada 2022 r. - akt administracyjnych) oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (v. pismo z 3 października 2022 r. – akta administracyjne). Przechodząc zatem do odpowiedzi na kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy pytanie dotyczące prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi postanowienia z [...] lutego 2023 r., należy zauważyć, że zgodnie z art. 32 k.p.a., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga osobistego jej działania. Nie ulega wątpliwości, że skuteczne doręczenie postanowienia stronie, o którym mowa w art. 244 ust. 4 p.w.p., nie stanowi czynności wymagającej osobistego działania strony. Powyższe prowadzi do wniosku, że prawidłowe doręczenie postanowienia umocowanemu pełnomocnikowi otwiera bieg terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 40 § 2 k.p.a. wprost wskazuje, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, a jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników doręcza się pisma tylko jednemu z nich. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym w wypadku gdy to organ dokonuje wyboru pełnomocnika, któremu doręcza pisma w sprawie, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., winien tego wyboru dokonać z uwzględnieniem racjonalnych przesłanek opartych o przebieg postępowania i czynności pełnomocników, w szczególności z uwzględnieniem tego, który pełnomocnik podejmował czynności w sprawie (v. wyrok WSA w Gdańsku z 19 maja 2021 r., II SA/Gd 55/21 - LEX nr 3194924). Jak już wcześniej wskazano wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz załączony do niego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Urzędu Patentowego RP z [...] maja 2022 r. został podpisany i wniesiony przez adw. N. J. a załączone do pisma pełnomocnictwo substytucyjne wskazywało na upoważnienie pełnomocnika substytucyjnego do zastępowania pełnomocnika głównego w sprawie [...] we wszystkich instancjach z prawem do udzielania substytucji. W świetle powyższego doręczenie odpisu postanowienia z [...] lutego 2023 r. pełnomocnikowi substytucyjnemu na adres wskazany w substytucji oraz treści pism z 7 listopada 2022 r. i 3 października 2022 r. Sąd uznał za prawidłowe. Jak wynika z treści art. 44 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Z akt sprawy wynika, że korespondencja zawierająca odpis postanowienia z 27 lutego 2023 r. po podwójnym awizowaniu (w dniu 6 i 14 marca 2023 r.) w dniu 21 marca 2023 r. została zwrócona do adresata i uznana za doręczoną w dniu 20 marca 2023 r. Z uwagi na powyższe, termin do zaskarżenia ww. postanowienia, zgodnie z treścią art. 244 p.w.p., upływał z dniem 20 kwietnia 2023 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został natomiast nadany w UP [...] w dniu 26 kwietnia 2023 r. a zatem, organ zasadnie uznał, że złożenie wniosku nastąpiło po terminie. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, która musi być uwzględniona z urzędu. Ma rację Urząd Patentowy, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność wniosku, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Sąd nie uwzględnił zawartego w treści skargi wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci potwierdzenia nadania z 7 listopada 2022 r. oraz wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Mając na uwadze kryteria ustawowe oraz fakultatywny charakter wskazanej instytucji procesowej, będącej odstępstwem od wyrażonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy, Sąd uznał, że jej zastosowanie nie jest niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, skoro materiał dowodowy zgromadzony w aktach stwarzał możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Ponadto na marginesie niniejszej sprawy wskazać należy, że pełnomocnik skarżącej - adw. S. B. - w dniu 13 marca 2024 r. powzięła informację o wydaniu przez Urząd Patentowy RP postanowienia z [...] lutego 2023 r. Kserokopia postanowienia, na wniosek pełnomocnika, została przesłana przez ePUAP, za pismem z 13 marca 2023 r. a zatem jeszcze przed upływem terminu do jego zaskarżenia. W treści pisma wskazano, że ww. postanowienie zostało przesłane na adres pełnomocnika substytucyjnego pocztą tradycyjną. Z załączonej do akt sprawy notatki urzędowej wynika ponadto, że pełnomocnik wiedział o podjętych w dniu 25 kwietnia 2023 r., osobiście przez mocodawcę, czynnościach procesowych. Sąd podkreśla, że zgodnie z treścią art. 13 § 2 p.p.s.a do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Na gruncie niniejszej sprawy kontroli sądowej poddano działalność Urzędu Patentowego RP, którego siedziba znajduje się w Warszawie tj. na obszarze właściwości WSA w Warszawie. Skarga została wprawdzie zaadresowana do WSA w Krakowie, jednak organ, za pismem z 3 sierpnia 2023 r. przekazał ją bezpośrednio do WSA w Warszawie. W piśmie z 2 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazał, że wpis od skargi został omyłkowo przekierowany na rachunek WSA w Krakowie, co pozwala wnioskować, że również określenie adresata skargi, przy prawidłowym pouczeniu o sposobie zaskarżenia postanowienia z [...] czerwca 2023 r. stanowiło omyłkę pisarska a nie zamierzone działanie pełnomocnika. Tym samym, tutejszy Sąd uznając się za właściwy przystąpił do rozpoznania sprawy. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.