VI SA/Wa 454/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2009 r. sprawy ze skargi B. z siedzibą w T., Słowacja na decyzję Główny Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, dalej GITD, utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2008 r. nakładającą na B. s.r.o. z siedzibą w T., Słowacja (dalej także skarżąca), karę pieniężną w wysokości 1.000,00 zł złotych za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – cyt. dalej Kpa. oraz art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) – cyt. dalej utd. oraz lp. 1.7 załącznika do tej ustawy, art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r., Nr 92, poz. 879 ze zm.), art. 15 ust. 7 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE.L 1985 Nr 370 ze zm.). Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia dokonane podczas kontroli pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu [...] września 2008 r. w punkcie Autostrady [...]. Kontrolowanym pojazdem kierowali kierowcy – I. H. oraz P. O., którzy nie okazali do kontroli dokument potwierdzającego nieprowadzenie pojazdu w dniach [...] sierpnia 2009 r. od godziny 13.30 do dnia [...] września 2008 r. do godziny 11.00. Kierowcy okazali za ten okres po jednej wykresówce z rejestracją odpoczynku. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w dniu [...] września 2008 r. wydał decyzję administracyjną o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 1000,00 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Skarżąca spółka w odwołaniu zarzuciła decyzji z dnia 11 września 2008 r. naruszenie art. 92 ust. 1 i 4 utd. w związku z art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, a także art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców poprzez przyjęcie, że skarżąca miała obowiązek wyposażyć kierowców w zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ust. 1 ww. ustawy za okres korzystania przez kierowców z okresu odpoczynku uwidocznionego na wykresówce. Zaznaczyła, iż treść art. 31 tej ustawy wskazuje, że wyłącznie w sytuacji, gdy kierowca nie prowadził pojazdu i nie posiadał wykresówek rejestrujących ten czas bądź nie korzystał w tym czasie z karty kierowcy albo nie sporządził za ten okres wydruków, pracodawca ma obowiązek wystawić kierowcy zaświadczenie, o którym mowa w tym przepisie. Zdaniem skarżącej obowiązek wystawienia zaświadczenia nie istnieje w sytuacji, kiedy kierowca rejestruje swój czas odpoczynku na wykresówce. Jest to, w ocenie skarżącej, przypadek, kiedy to czas prowadzenia pojazdu przez kierowcę jest ewidencjonowany i umożliwia organom przeprowadzenie kontroli odnośnie stosowania przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdu i obowiązkowych przerw w pracy. Przepis ten zobowiązuje pracodawcę do wystawienia zaświadczenia w przypadku, gdy kierowca nie posiada żadnego dokumentu ewidencjonującego jego czas pracy, nie zaś w sytuacji, gdy kierowca korzysta z okresu odpoczynku, którego długość zapisana jest na wykresówce. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał na niesporne ustalenia faktyczne dokonane w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Kontrola drogowa wykazała, że kierowcy nie okazali uprawnionym funkcjonariuszom inspekcji drogowej stosownych dokumentów dających podstawę do stwierdzenia odbytego przez nich w ramach wykonywanego przewozu odpoczynku. Podtrzymał ocenę prawną co do wykonywania przez stronę transportu drogowego z naruszeniem obowiązków objętych art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 utd., nie podzielając argumentów odwołania. W konsekwencji organ uznał za prawidłowe nałożenie kary pieniężnej w oparciu o art. 92 ust. 1 i ustalonej na podstawie l.p. 1.7 załącznika do utd. W skardze na powyższą decyzję skarżąca spółka – reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji. Podtrzymała argumentację wyrażaną na etapie postępowania administracyjnego. Wskazała na fakt okazania do kontroli wymaganych przepisami ustawy o transporcie drogowym oraz regulacjami wspólnotowymi dokumentów i nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, jakoby nieposiadanie zaświadczenia przesądzało o ich braku. Dodała, że przepisy unijne, w przypadku nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę, jedynie na niego nakładają obowiązek odnotowywania okresów niewykonywania danego przewozu. W skardze nie podniesiono zarzutów co do naruszenia przepisów prawa procesowego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ustawowa norma art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 utd. jednoznacznie nakłada na przewoźników wykonujących przewóz drogowy określone obowiązki. Konsekwencją naruszenia tych zasad jest nałożenie kary pieniężnej. Wskazał ponadto, iż pełnomocnik strony skarżącej nie w pełni rozumie jego argumentację. Dodał, że nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, jakoby w ocenie organów I i II instancji udokumentowanie faktu nieprowadzenia pojazdu było możliwe jedynie przy pomocy zaświadczenia, o którym mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców. Organ nigdy nie twierdził, iż wyłącznie za pomocą zaświadczenia przedsiębiorca może udokumentować nieprowadzenie pojazdu, przeciwnie stał na stanowisku, iż udokumentowanie czasu pracy odbywa się między innymi poprzez okazanie wykresówek. Dopiero w przypadku ich braku z uwagi na nieprowadzenie pojazdu, przedsiębiorca zobowiązany jest wystawić kierowcy zaświadczenie potwierdzające nieprowadzenie pojazdu i wskazujące między innymi na przyczyny takiej sytuacji. GITD nie wskazywał, iż przedsiębiorca obowiązany jest wystawić kierowcom zaświadczenie ujęte w art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców, lecz, co podkreślano, ma obowiązek udokumentować każdy dzień pracy kierowcy albo przy pomocy wykresówek, a w przypadku ich braku, przy pomocy zaświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Z treści art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 wynika, iż kierowca powinien na każde żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych okazać wykresówki za okres objęty kontrolą, a w przypadku ich braku za dzień objęty kontrolą, powinien okazać stosowne zaświadczenie. Zgodnie z załącznikiem do decyzji Komisji nr 2007/230/WE z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym świadectwo działalności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), powyższy dokument należy wypełnić na komputerze i podpisać przed rozpoczęciem podróży. Co więcej takie zaświadczenie należy przechowywać z oryginalnymi kartami tachograficznymi zgodnie z odpowiednimi wymogami. Z powyższego wynika, iż kierowca zobowiązany jest posiadać powyższe zaświadczenie podczas wykonywania zadania przewozowego i okazywać je do kontroli na żądanie upoważnionego funkcjonariusza inspekcji drogowej. Obowiązek wystawienia przez przedsiębiorcę zaświadczenia przed rozpoczęciem przez kierowcę wykonywania usługi przewozu wynika z treści art. 31 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców. Zgodnie z treścią powołanego przepisu zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez niego przewozu drogowego. W przypadku gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli. Przepis art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców należy traktować kompleksowo. Prawodawca w ustępie 1 wskazuje na ogólny obowiązek wystawienia zaświadczenia i określa, jakie elementy powinno ono zawierać. Z kolei ustęp 2 reguluje moment, w którym powyższy dokument ma zostać wystawiony i wydany kierowcy. Następnie ustęp 3 analizowanego przepisu enumeratywnie wymienia sytuacje, w których należy wystawić świadectwo działalności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) na elektronicznym oraz przeznaczonym do druku formularzu, o którym mowa w decyzji Komisji nr 2007/230/WE z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym. Reasumując należy wskazać, iż zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu przedsiębiorca powinien wystawić i wręczyć kierowcy przed rozpoczęciem przewozu. Jakie będzie to zaświadczenie zależy wyłącznie od przyczyn nieprowadzenia pojazdu. A zatem, jeśli przyczyną nieprowadzenia pojazdu była choroba kierowcy, urlop wypoczynkowy lub kierowca prowadził pojazd, który był wyłączony ze stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub Umowy europejskiej (AETR), to należy wystawić zaświadczenie na formularzu, o którym mowa w decyzji Komisji nr 2007/230/WE z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym. Należy w związku z tym podkreślić, że udokumentowanie takiej okoliczności w inny sposób jest nieprawidłowe. W pozostałych przypadkach, jeśli kierowca nie posiada wykresówki za dany dzień, wówczas powinien dysponować zaświadczeniem wystawionym przez przedsiębiorcę o nieprowadzeniu pojazdu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców. W ocenie Sądu zatem w przedmiotowej sprawie koniecznym było wystawienie kierowcom zaświadczenia, przewidzianego przepisem art. 31 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców. Biorąc pod uwagę powyższe nieuprawniony jest argument skarżącej spółki, wedle którego organ naruszył zasadę jednolitości i pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed normami prawa krajowego. Formularz, który przedsiębiorca w badanej sprawie miał obowiązek wystawić kierowcy został wprowadzony decyzją Komisji nr 2007/230/WE z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym. Zgodnie z wytyczną nr 5 Komisji Europejskiej do przepisów socjalnych w transporcie drogowym uregulowanych w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006, dyrektywie 2006/22/WE, rozporządzeniu (EWG) nr 3821/85, państwa członkowskie nie mają obowiązku wprowadzania wymogu stosowania tegoż formularza. Jednakże Rzeczpospolita Polska wprowadziła obowiązek posługiwania się powyższym dokumentem, a prawodawca zawarł go w ustawie o czasie pracy kierowców, wprowadzając jednocześnie do art. 87 ust. 1 utd. zasadę okazywania tego dokumentu na żądanie organu kontrolnego. Na marginesie warto zauważyć, że obowiązek posługiwania się takim formularzem został wprowadzony również w Republice Słowackiej, z której pochodzi skarżąca. W związku z tym, jeśli dane państwo członkowskie wymaga, by formularz był stosowany w przypadkach w nim przewidzianych, za obowiązujący do tego celu należy uznać omawiany formularz, o którym mowa w decyzji Komisji nr 2007/230/WE z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowy. Skoro skontrolowany przewóz został tak zorganizowany, że odbywał się przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to przedsiębiorca miał obowiązek stosować się do zapisów ustawy o transporcie drogowym. Przepis art. 87 ust. 1 utd. ustawy stanowi, iż podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców. A zatem kontrolowani kierowcy byli obowiązani okazać upoważnionym inspektorom transportu drogowego wykresówki za bieżący dzień i 28 poprzednich dni, a w przypadku ich braku odpowiednie zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców na ustalonym formularzu, o którym mowa w decyzji Komisji nr 2007/230/WE w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowy. W rozpatrywanej sprawie kontrolowani kierowcy przedstawili po jednej tarczy tachografu, na której udokumentowali odpoczynek za okres od godziny 13:30 dnia [...] sierpnia 2008 r. do godziny 11:00 dnia [...] września 2008 r. Zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Zgodnie z Załącznikiem I Rozdziałem IV lit. a pkt 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 minimalna pojemność zapisu wykresówek, bez względu na ich rodzaj, wynosi 24 godziny. W sytuacji, gdy kierowca rejestruje na wykresówce postojowej odpoczynek trwający 24 godzin nie musi posiadać zaświadczenia, o którym mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców. Jednakże, w przypadku gdy odpoczynek trwa dłużej niż 24 godziny, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, takie działanie należy uznać za nieprawidłowe. W rezultacie kontrolowani kierowcy na jednej wykresówce udokumentowali odpoczynek trwający 141 godzin i 30 minut. Mając na uwadze powyższe, koniecznym było wystawienie zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu, zwłaszcza gdy stan taki trwa dłużej niż 24 godziny. W ocenie Sądu organy I i II instancji podjęły w ramach postępowania wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i na podstawie całego zebranego materiału dowodowego wydały rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W tych warunkach Sąd, nie stwierdzając by doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.