VI SA/Wa 4561/23
WyrokWSA w Warszawie2024-04-15
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Dorota Pawłowska, Iwona Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo utrzymał w mocy decyzję nakładającą karę pieniężną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, mimo twierdzeń strony o braku środków na koncie i potencjalnych wadach systemu poboru opłat?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Główny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo utrzymał w mocy decyzję nakładającą karę pieniężną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Stwierdzono, że brak środków na koncie użytkownika w momencie przejazdu był bezpośrednią przyczyną naruszenia, a nie wady systemu. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność w tym zakresie ma charakter obiektywny i nie można było zastosować przepisów o sile wyższej ani znikomej wadze naruszenia, ponieważ obowiązek uiszczenia opłaty jest podstawowy i ma bezwzględny charakter.Stan faktyczny
Spółka B. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu pojazdem w dniu 12 marca 2022 r. po płatnym odcinku drogi krajowej. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji, uznając, że opłata nie została uiszczona z powodu braku środków na koncie użytkownika w systemie e-TOLL. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając organom naruszenie przepisów Kpa, w tym niepełne wyjaśnienie sprawy i wadliwą analizę dowodów, a także zarzucając wadliwe działanie systemu poboru opłat.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pawłowska (spr.) Asesor WSA Iwona Kozłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi B. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 czerwca 2023 r. nr BP.702.613.2023.2012.BKOE.2681 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja") Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "Organ", "GITD"), na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "Kpa"), art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 oraz art. 13l ust 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 1693 ze zm.; dalej: "Udp") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2539, dalej: "Rozporządzenie z 22 marca 2011r."), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm; dalej: "Utd"), po rozpoznaniu wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżący", "Strona", "Spółka") o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego od decyzji GITD z [...] stycznia 2023r. nr [...] nakładającej karę pieniężną w wysokości 1500 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 12 marca 2022r. – utrzymał w mocy decyzję I instancji.
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do Rozporządzenia z 22 marca 2011 r. z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 Udp.
Organy wydał zaskarżoną decyzję, utrzymującą w mocy decyzję I instancji, podzielając ocenę prawną zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych ustalonych w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] stycznia 2023r. Przyjął, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS (SPOE-KAS) w dniu [...] października 2021 r. (identyfikator pojazdu [...], konto typu pre-paid). Do ww. pojazdu zostało przypisane urządzenie pokładowe o numerze [...]. Jednocześnie opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] marca 2022 r. o godzinie 11:12 po płatnym odcinku drogi krajowej nr A2 [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł [...] nie została uiszczona. Na koncie użytkownika nie znajdowały się środki na pokrycie należnej opłaty, które zostały wyczerpane w dniu 12 marca 2022 r. o godzinie 00:12. Użytkownik doładował umowę przed naruszeniem w dniu 10 marca 2022 r. o godzinie 09:29 na kwotę 500 zł przez internetowe konto klienta, a po stwierdzonym naruszeniu w dniu [...] marca 2022 r. o godzinie [...] na kwotę 2000 zł także przez internetowe konto klienta.
Organ wskazał, że zgodnie ze stanem faktycznym ustalonym na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] z dnia 20 kwietnia 2021 r. droga krajowa nr A2 [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł [...] została prawidłowo oznakowana znakami i tabliczkami informacyjnymi wskazującymi, iż jest to płatny odcinek drogi krajowej.
Zdaniem Organu z powyższego jednoznacznie wynika, że przyczyną naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej był brak środków pieniężnych na koncie podmiotu korzystającego z sieci dróg publicznych objętych tą opłatą w dniu przejazdu oraz nieuiszczenie należnej opłaty w terminie 3 dni od dnia zakończenia tego przejazdu.
Odnoście zarzutu Strony, iż Organ nie zweryfikował kiedy dokonała ona faktycznej wpłaty na konto użytkownika GITD wskazał, iż z przesłanego przez Stronę wydruku historii transakcji za okres od 11 - 13 marca 2022 r. jednoznacznie wynika, że przelew kwoty wysokości 500 zł został zlecony w dniu 10 marca 2022 r. i w tym samym dniu powyższa kwota została zarejestrowana na rachunku użytkownika. Natomiast po stwierdzonym naruszeniu w dniu [...] marca 2022 r. o godzinie [...] Strona uzupełniła środki kwotą 2000 zł przez internetowe konto klienta. GITD podkreślił, że Strona od momentu zarejestrowania kontrolowanego pojazdu w systemie e-TOLL CRM SERYICE praktycznie w ten sam sposób dokonuje doładowania konta użytkownika tj. poprzez internetowe konto klienta i środki są automatycznie księgowane zazwyczaj tego samego dnia. Ponadto Organ podkreślił, iż Strona miała możliwość zgodnie z art. 13k ust. 8a Udp skorzystać z uiszczenia opłaty elektronicznej za wykonywany przejazd w terminie 3 dni od jego zakończenia, lecz z tego nie skorzystała. Dostępne środki na koncie użytkownika zostały wyczerpane w dniu [...] marca 2022 r. o godzinie 00:12, a konto użytkownika zostało doładowane po stwierdzonym naruszeniu dopiero w dniu [...] marca 2022 r. o godzinie [...] na kwotę 2000 zł.
Jak zatem uznał Organ opłata za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] marca 2022 r. o godzinie [...] po płatnym odcinku drogi krajowej nie została uiszczona. Ponadto, mając na uwadze podnoszone przez Stronę zarzuty GITD zauważył, iż naruszenie nie wynikało z błędnego działania systemu e-TOLL, a z braku środków na koncie umowy użytkownika w tym systemie.
Organ podkreślił, że Skarżąca miała możliwość nadzorowania dostępnych środków na koncie użytkownika w systemie e-TOLL za pośrednictwem Internetowego Konta Klienta oraz podczas rozmowy z konsultantem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta. Historia przejazdów po drogach płatnych oraz naliczonych opłat dostępna jest bowiem w Internetowym Koncie Klienta.
Ponadto, Organ ponownie rozpoznając sprawę przeanalizował przesłanki zawarte w art. 189f § 1 Kpa i w jego ocenie przepis ten nie znajdzie zastosowania w mniejszej sprawie. W ocenie GITD, jeżeli Strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej tj. w przypadku konta użytkownika typu pre-pay zasilanie konta użytkownika środkami, to w żadnym razie nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e Kpa, czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 Kpa. Zdaniem Organu, na tle unormowania przepisu art. 189f § 1 Kpa, waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych. Dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc zespołu pojazdów powyżej 3500 kg (3,5 tony). Przewidziana kara administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak jednorazowość czy przeoczenie, tylko wynika z samego faktu naruszenia. Organ wskazał, iż opłata elektroniczna za przejazd pojazdów ciężkich po drogach publicznych została wprowadzona w celu zapewnienia środków na realizację zadań związanych z rozbudową i utrzymaniem infrastruktury drogowej. Budowa dróg stanowi szczególnie ważny interes publiczny, przede wszystkim także w zakresie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Opłata za przejazdy pojazdów ciężkich, które w największym stopniu powodują zużycie infrastruktury drogowej, ma na celu przynajmniej częściowe odzyskanie kosztów infrastruktury ponoszonych przez państwo. Zgodnie z art. 13hb ust. 2 Udp opłata elektroniczna stanowi przychód Krajowego Funduszu Drogowego, który jest podstawowym źródłem finansowania przedsięwzięć drogowych w Polsce. Uszczuplanie dochodów państwa w zakresie środków przeznaczonych na inwestycje drogowe wywiera istotny wpływ w sferze dobra publicznego, jakim jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego, a tym samym oddziałuje negatywnie na wszystkich obywateli.
Podsumowując, Organ stwierdził, iż okoliczności podniesione przez Stronę nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez nią okoliczności nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na wyłączenie możliwości ukarania strony w sytuacji, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej (art. 189e Kpa) lub odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i zastosowaniu pouczenia (art. 189f § 1 pkt 1 Kpa), gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
GITD podkreślił nadto, że kary pieniężne za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej są określone w ustawie o drogach publicznych w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Kary nakładane są w przypadku stwierdzenia naruszenia w wysokości ściśle określonej w art. 13k ust. 1 Udp. Stąd argument Strony o niewspółmierności nałożonej kary pieniężnej do popełnionego naruszenia (wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej) jest nieuzasadniony.
Z tych wszystkich względów GITD uznał, że decyzja z [...] stycznia 2023r. powinna zostać utrzymana w mocy.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona podniosła, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia:
1) art. 8 zw. z art. 107 Kpa poprzez niepełne wyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę, co doprowadziło do powstania nieuzasadnionej odpowiedzialności Skarżącej;
2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez niepełne wyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę, co doprowadziło do powstania nieuzasadnionej odpowiedzialności Skarżącej;
3) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 Kpa polegające na tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli nie zastosowano środka określonego w ustawie, mimo że decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie i poprzedzającą ją decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie zostały wydane bez wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębionego zaufania obywateli do państwa, podczas gdy Organ winien uchylić decyzje w całości i umorzyć postępowanie administracyjne w całości;
4) art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 Kpa polegające na tym, że nie zastosowano środka określonego w ustawie, mimo że decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie i poprzedzającą ją decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie zostały wydane w oparciu o nierzetelną ocenę dowodów, z pominięciem znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie: stanowiska Skarżącej, okoliczności związanych z pięciokrotnym ważeniem pojazdu, zastosowaniem wagi, której zastosowanie w przedmiotowej sprawie nie powinno mieć miejsca, a co w efekcie przełożyło się na błędy w ustaleniach kontrolnych;
5) art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 Kpa polegające na tym, że nie zastosowano środka określonego w ustawie, mimo że decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie i poprzedzającą ją decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie zostały nienależycie uzasadnione, w sposób ogólnikowy i lakoniczny, pozbawiony indywidualnego podejścia do przedmiotowej sprawy, podczas gdy Organ winien w ramach kontroli uchylić decyzje w całości i umorzyć postępowanie administracyjne w całości;
6) art. 189f § 1 pkt 1 Kpa poprzez nieuwzględnienie po stronie Skarżącej, iż waga naruszenia prawa jest znikoma a Strona nie dopuściła się naruszenia prawa, albowiem z okoliczności sprawy bezsprzecznie wynika, iż Spółka dochowała należytej staranności w działaniu, czego Organ nie wziął pod uwagę;
7) art. 107 § 3 oraz art. 8 Kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktów, które Organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało utratą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;
8) art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji;
9) art. 13hb ust. 1bb w zw. z 1ja Udp, poprzez niezważenie, że opłata elektroniczna jest pobierana za pomocą systemu teleinformatycznego, zwanego dalej "Systemem Poboru Opłaty Elektronicznej KAS" oraz, że zadania związane z projektowaniem, budową, rozwojem, wdrożeniem, utrzymaniem lub wsparciem urządzeń i elementów Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS mogą być wykonywane przez jednostkę podległą ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych lub przez niego nadzorowaną, a co spowodowało przeniesienie ciężaru odpowiedzialności za działania systemu do poboru opłat oraz za jego wady oraz usterki na obywatela, a dokładniej na Skarżącą;
10) art. 4 pkt 44d Udp, który to przepis stanowi, że pod pojęciem "usługa poboru opłat" to usługę umożliwiającą korzystającym z dróg publicznych wypełnienie obowiązku uiszczenia opłat na obszarze EETS na podstawie jednej umowy, obejmującą: a) zagwarantowanie, że podmiot pobierający opłaty otrzymuje opłaty, które są należne od korzystających z dróg publicznych, b) umożliwianie wnoszenia opłat za pomocą powszechnie dostępnych usług płatniczych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2360 i 2640), c) zapewnianie obsługi korzystających z dróg publicznych obowiązanych do wnoszenia opłat za przejazdy po obszarze EETS, d) wdrażanie i stosowanie polityk, o których mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2016/679, w celu ochrony przetwarzanych danych osobowych, e) umożliwianie dostarczania użytkownikowi drogi urządzenia na potrzeby poboru opłat w systemie elektronicznego poboru opłat, jeśli jest ono wymagane w tym systemie, w ten sposób, że organ nie zważył na fakt, że przedsiębiorca - obywatel nie może odpowiadać za wadliwość działającego systemu służącego do poboru opłat.
W odwołaniu do uzasadnienia powyższych zarzutów skargi Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U z 2023r. poz. 1634 ze zm., dalej ,,Ppsa").
Dokonana w świetle wskazanych powyżej kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się bowiem po stronie GITD uchybień przepisom prawa, które powinny skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W art. 13 ust. 1 pkt 3 Udp ustawodawca określił, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie pojazdy Sił Zbrojnych, określonych służb państwowych oraz zarządców dróg (zob. art. 13 ust. 3a Udp). Z kolei z art. 13ha ust. 1 Udp wynika, że powyższe opłaty (zwane "opłatami elektronicznymi") są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 Udp. Rozporządzeniem tym jest Rozporządzenie RM z 22 marca 2011 r., które – stosownie do jego § 2 – określa w załączniku nr 1 i załączniku nr 2 drogi krajowe lub ich odcinki, na których pobiera się opłatę elektroniczną.
Zgodnie z art. 13k ust. 1 Udp za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Z kolei z art. 13k ust. 4 Udp wynika, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu. Z art. 13k ust. 6 pkt 1 Udp wynika, że na określonego adresata nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenie, o którym mowa w ust. 1 dotyczące danego pojazdu samochodowego stwierdzone w trakcie jednej doby. Karę tę nakłada się w drodze decyzji administracyjnej (art. 13k ust. 9 Udp). Do jej wymierzenia właściwy jest GITD, co wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) Utd, który stanowi, że w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji organem właściwym jest Główny Inspektor Transportu Drogowego – w sprawach związanych z kontrolą uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w Udp.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 Udp oraz załącznik do Rozporządzenia RM z 22 marca 2011 r. Organ ustalił bowiem, że pojazdem o dmc powyższej 3,5 t został wykonany przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Ze znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego dokumentów jednoznacznie wynika, że [...] marca 2022 r. o godzinie [...] urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A2 [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) – węzeł [...] zarejestrowało przejazd zespołu pojazdów składający się z ciągnika o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] (k.96-99 akt administracyjnych). Za przejazd nie została uiszczona wymagana opłata elektroniczna. Do akt został także złożony dokument potwierdzający, że do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty doszło albowiem brak było wystarczających środków pieniężnych na koncie e-TOLL (historia konta rozliczeniowego - k. 45, 88 akt administracyjnych). Zarówno data jak i godzina spornego przejazdu przyjęta przez GITD w zaskarżonej decyzji znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych (k. 96-98 akt administracyjnych, protokół z kontroli mobilnej).
Odnosząc się w tym miejscu do argumentacji Skarżącej dotyczącej potencjalnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu poboru opłat należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w dacie spornego przejazdu brak było środków na pokrycie należnej opłaty. Zostały bowiem w tym dniu o godzinie 00:12 wyczerpane środki pieniężne jakimi zasilone zostało internetowe konto klienta (Strony) [...] marca 2022r. o godzinie 09:29 na kwotę 500 zł (k.49 akt administracyjnych). Kolejne doładowanie tego konta miało miejsce zaś [...] marca 2022r. o godzinie [...] na kwotę 2000 zł (k. 48 akt administracyjnych) a zatem 6 dni po przejeździe bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Przedstawione przez Stronę zestawienia operacji bankowych potwierdza, że zlecenie doładowania konta nastąpiło [...] marca 2022r., zaś operacja bankowa została dokonana [...] marca 2022r. To zaś w żaden sposób nie podważa wniosku Organu opartego o dane z historii konta rozliczeniowego, że środki pieniężne w dacie spornego przejazdu były już wyczerpane. W ocenie Sądu także przedłożone przez Stronę zestawienie alertów nie potwierdza jej stanowiska w sprawie. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że ustanowiony przez Stronę Alert e-TOLL zostaje włączony automatycznie po uruchomieniu usługi e-TOLL. Alert wysyłany jest po 15 minutach od zaprzestania wysyłania danych lokalizacyjnych pojazdu oraz jednorazowo po wznowieniu przesyłu. Z dokumentu przedłożonego przez Stronę nie można natomiast wnioskować o braku wymaganego alertu w dacie przejazdu. Brak bowiem informacji, kiedy ostatni taki alarm miał miejsce przed spornym przejazdem a to dopiero pozwoliłoby ustalić, czy faktycznie w sytuacji gdy winien on mieć miejsce w spornym czasie system stosownego alertu nie wysłał. Z tych też względów, w świetle pozostałych zgromadzonych już dowodów słusznie Organ odmówił mocy dowodowej ww. dokumentowi jako temu, który miałby potwierdzać zaprzestanie przesyłania danych lokalizacyjnych i w dalszej kolejności - jak należy wnioskować ze stanowiska Strony – utratę możliwości uzupełnienia na czas środków na koncie rozliczeniowym.
Strona nie przedłożyła też żadnych dowodów pozwalających przypuszczać, że nastąpiły nieprawidłowości w działaniu systemu bądź, że złożyła w tym przedmiocie stosowną reklamację. W sytuacji gdy doszło do wspomnianych powyżej doładowań - na które zresztą zwraca uwagę Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – to brak podstaw do wnioskowania aby z jakiś bliżej nieokreślonych względów do takiego doładowania nie doszło w czasie pozwalającym na uiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd 12 marca 2022r. Trzeba mieć na uwadze, że organ administracji publicznej rozstrzyga na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Sąd uznał zaś, że w świetle całości zgromadzonych dowodów Organ zasadnie przyjął, że do naruszenia doszło i nie zaistniały okoliczności pozwalające na zwolnienie Strony z odpowiedzialności administracyjnej.
W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości Sądu stan faktyczny sprawy przyjęty przez Organ przy wydawaniu skarżonego rozstrzygnięcia. Zarzuty o uchybieniu przez GITD przepisom art. 7, art. 8, art. 77§ 1 i art. 80 Kpa są zatem niezasadne. Wobec prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, wyłączającego nieprawidłowości w działaniu systemu poboru opłat, także zarzut naruszenia art. 4 pkt 44d Udp należy uznać za niezasadny. Podobnie jest z zarzutem naruszenia art. 13hb ust. 1 bb w związku z ust. 1ja Udp albowiem to Strona nie uiściła należnej opłaty elektronicznej poprzez dokonanie stosownie wcześniej (przed przejazdem) doładowanie konta, które pozwoliłoby taką opłatę pobrać. Nie sposób zatem przyjąć, że tego rodzaju zaniechanie nie powinno wywoływać skutku określonego przepisami prawa w sferze prawnej podmiotu, który się go dopuścił.
Zdaniem Sądu, w świetle przyjętych prawidłowo ustaleń, GITD zasadnie zastosował art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13k ust. 4 Udp. Stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 3 Udp, przejazd Skarżącego drogą krajową niewątpliwie podlegał opłacie elektronicznej, a obowiązek poniesienia tej opłaty spoczywał na Stronie.
Niedopełnienie zaś obowiązku jej uiszczenia jest zagrożone karą administracyjną, stosownie do art. 13k ust. 1 pkt 2 Udp. Adresatem tej kary prawidłowo – stosownie do art. 13k ust. 4 Udp – uczyniono Skarżącego, skoro użytkował pojazd w momencie przejazdu po płatnym odcinku drogi krajowej. GITD prawidłowo też wymierzył karę w wysokości 1500 zł (określonej w art. 13k ust. 1 pkt 2 Udp), skoro przedmiotowy pojazd był pojazdem o dmc powyżej 3,5 t, ale nie stanowił zespołu pojazdów opisanego w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp (którego przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej jest zagrożony karą pieniężną w wysokości 500 zł). Zaskarżona decyzja została przy tym wydana w postępowaniu, które zostało wszczęte przed upływem terminu przedawnienia określonego w art. 13n Udp albowiem do naruszenia doszło [...] marca 2022r. a zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone Stronie 12 grudnia 2022r. W niniejszej sprawie kara została nałożona tylko za jedno naruszenie stwierdzone podczas jednej doby, a zatem zgodnie z art. 13k ust. 6 pkt 1 Udp. Z racji tego, że do doładowania konta rozliczeniowego doszło dopiero 6 dni po spornym przejeździe w sprawie nie mógł mieć także zastosowania art. 13k ust. 8a Udp.
W ocenie Sądu, w okolicznościach kontrolowanej sprawy nie było podstaw do zastosowania przepisów zawartych w dziale IVA Kpa, odnoszących się do administracyjnych kar pieniężnych. W Udp uregulowano kwestię wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Skarżącego (art. 13k ust. 1 pkt 2 Udp) i przedawnienia kar pieniężnych (art. 13n Udp w związku z art. 189g § 2 Kpa). Także, stosownie do art. 189a § 2 pkt 1 i 3 Kpa, w kontrolowanej sprawie nie znajdowały zastosowania odnoszące się do tych kwestii przepisy działu IVA Kpa. Co się zaś tyczy kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, to Sąd podziela stanowisko GITD, że w sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie art. 189e Kpa lub art. 189f § 1 pkt 1 i 2 Kpa. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy nie wynika, że naruszenie przez Skarżącą obowiązku z art. 13 ust. 1 pkt 2 Udp nastąpiło wskutek siły wyższej.
Zgodnie zaś z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 Kpa organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Naruszenie obowiązku przez Stronę było ewidentne i nie można przyjąć, że waga tego naruszenia była znikoma. Odpowiedzialność podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych, bez dopełnienia stosownego obowiązku uiszczenia opłat, które nakładają na nich przepisy Udp, ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Przy czym nieuiszczenie opłaty pozostaje w sferze stosunków administracyjnych albowiem zarówno obowiązek uiszczenia opłaty, jak i prawne konsekwencje jej nieuiszczenia, są reglamentowane Udp. Nie dochodzi też tutaj do zmiany charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną, determinowaną winą i przyczynami naruszenia. W ocenie Sądu, waga nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd nie może zostać uznana za znikomą, skoro obwiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej. Należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze winna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy. Naruszenia temu nie można zatem przypisać znikomej wagi.
Nie budzi też zastrzeżeń Sądu przyjęcie przez GITD, że w sprawie dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej kara wymierzana jest za naruszenie, które już nastąpiło tzn. miało miejsce w przeszłości. Chodzi zatem o naruszenie o charakterze jednorazowym stąd też nie sposób przyjąć spełnienia przesłanki zaprzestania naruszania prawa, o której mowa w art. 189f §1 pkt 1 Kpa. Uiszczenie należnej za przejazd opłaty elektronicznej jest możliwe jedynie w momencie wykonywania konkretnego przejazdu, za pośrednictwem urządzenia znajdującego się w pojeździe. Gdy przejazd nastąpi bez uiszczenia tej opłaty nie jest możliwe zaprzestanie naruszania prawa w rozumieniu ww. przepisu Kpa albowiem naruszenie to zamyka się w jednokrotnym dokonaniu nieopłaconego przejazdu.
W sprawie nie mogło dojść także do zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 Kpa albowiem przyjęcie tej przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej może nastąpić gdy za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została nałożona kara pieniężna. Przy czym nie chodzi w tym przypadku o rodzajowo tożsame naruszenia (inne przejazdy, innym pojazdem, w innym czasie czy też na innej drodze objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej) ale o ten sam przejazd (to samo, konkretne zachowanie). Z akt nie wynika aby za to samo naruszenie, co wskazane w zaskarżonej decyzji, nałożono już na Skarżącą administracyjną karę pieniężną lub prawomocnie ukarano za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe lub za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Strona też nie powołuje się na fakt podwójnego ukarania jej za ten właśnie przejazd.
W tym stanie rzeczy Organ zasadnie przyjął, że doszło do nieopłaconego przejazdu i nie zaistniały okoliczności pozwalające na zwolnienie się Strony do odpowiedzialności za zaistniałe naruszenie. Organ nie miał obowiązku dla potrzeb wydawanego rozstrzygnięcia rozważać ,,okoliczności związanych z pięciokrotnym ważeniem pojazdu, zastosowaniem wagi, której zastosowanie w przedmiotowej sprawie nie powinno mieć miejsca" (tak na str. 2 skargi) albowiem nie są to okoliczności mające znaczenie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. W świetle powyższego nie zasługuje zatem na uznanie także zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 Kpa.
Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom zakreślonym postanowieniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 Kpa. GITD wyjaśnił bowiem obszernie podstawę prawną wydawanego rozstrzygnięcia, wskazał na fakty mające znaczenie prawne w tej sprawie i wyjaśnił dlaczego przyznał im moc dowodową oraz uzasadnił brak podstaw do zwolnienia Strony z odpowiedzialności za zaistniałe naruszenie.
W tym stanie rzeczy, wobec niezasadności zarzutów skargi, jak też niezaistnieniu uchybień prawa procesowego czy materialnego, które powinny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło