VI SA/Wa 46/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą na P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. karę pieniężną w wysokości 8850,00 zł za stwierdzone naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego przeprowadził kontrolę w przedsiębiorstwie P. Sp. z o.o. Kontrolą objęty był okres od stycznia 2007 r. do stycznia 2008 r. Z protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2008 r. wynika, że stwierdzono kilkanaście naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców, a w szczególności brak 7 wykresówek kierowcy A. K. za dni 27, 30 sierpnia 2007 r., 20 września 2007 r., 12 października 2007 r., 13, 14 i 15 grudnia 2007 r. oraz 9 wykresówek kierowcy M. K. za dni 13, 14, 15, 16, 17 i 18 sierpnia 2007 r., 30 listopada 2007 r. oraz 30 i 31 grudnia 2007 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] powiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego i pouczył o przysługującym na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów oraz o prawie do zgłaszania żądań. W toku postępowania administracyjnego przesłuchano jako świadka pracownicę spółki I. R., która rozliczała kierowców z wykresówek w okresie objętym kontrolą. Podczas przesłuchania oznajmiła, iż zdarzało się, że kierowcy gubili wykresówki, pisali oświadczenia o zagubieniu, a ona informowała o tym prezesa spółki. Przesłuchany prezes spółki wyjaśnił, że kierowca K. w dniach 13, 14, 15, 16, 17, 18 sierpnia 2007 r. przebywał na urlopie i nie jeździł w tym okresie. Nie potrafił wyjaśnić, kto w tym czasie przejechał pojazdem prowadzonym zazwyczaj przez kierowcę K. 397 km. Zagubienie wykresówek przez kierowców wynika ze zdarzeń losowych. Brak prawnej możliwości wyegzekwowania zagubionych wykresówek powodował składanie przez kierowców oświadczeń o ich zagubieniu. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 185, poz. 874, dalej cytowana jako u.t.d.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z [...] kwietnia 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości 8850,00 złotych. Na kwotę tę składały się następujące kary : 1/ za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego - 700 zł, 2/ za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas powyżej 15 minut do 30 minut -150 zł, 3/ za nieokazanie 16 sztuk wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - łącznie 8000 zł. Organ powołał się na przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) 3820/85 (Dz. Urz. UE nr L 102/1 z 11.04.2006 r., dalej zwane rozporządzeniem 561/2006) oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE nr L 307 z 31.12.1985 r. ze zm., dalej zwane rozporządzeniem 3821/85). W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że z okazanych dokumentów nie wynika, iż kierowca K. w dniach 13, 14, 15, 16, 17, 18 sierpnia 2007 r. przebywał na urlopie. Organ wskazał, że w przedsiębiorstwie nie wdrożono procedur zdawania wykresówek przez kierowców i nie przeprowadzono regularnych kontroli przestrzegania przez nich przepisów rozdziału II rozporządzenia (EWG) 3821/85. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła P. sp. z o.o. w zakresie dotyczącym nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8000 zł za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu i wniosła o uchylenie decyzji, co do tej kary. Skarżąca podniosła, iż nie może ponosić odpowiedzialności za zgubienie przez kierowcę wykresówki, o ile dysponuje wyjaśnieniem uzasadniającym jej brak w dokumentacji spółki, a oświadczenia o zagubieniu wykresówek służyły udokumentowaniu dni, w których kierowcy faktycznie jeździli. W żadnej mierze oświadczenia te nie są sposobem na udokumentowanie dni, w których kierowcy nie prowadzili pojazdów. Kierowca K. przebywał na urlopie bezpośrednio po okresie, za który zagubiono wykresówki. Skarżąca podniosła, że pracodawcę obciąża obowiązek przetrzymywania zdanych przez kierowców wykresówek w okresie 1 roku, a w przypadku ich zgubienia, wyjaśnień na okoliczność ich braku. Od chwili przekazania wykresówek pracownicy I. R. nie zaginęła żadna wykresówka, ani żadne oświadczenie o fakcie ich utracenia przez kierowcę. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w kwestionowanym zakresie w mocy. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i wysokość kary pieniężnej obliczył zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ wskazał, że art. 92a. ust 4 u.t.d. ma zastosowanie jedynie do naruszeń stwierdzonych podczas kontroli drogowej i tylko w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania administracyjnego jeszcze nie nastąpiło, zaś w przedmiotowej sprawie wszczęcie postępowania już nastąpiło. Przepis ten nie przewiduje umorzenia postępowania po stwierdzeniu, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszeń. Nie ma też zastosowania art. 93 ust. 7 u.t.d., bowiem przedsiębiorca nie uwolnił się od odpowiedzialności za zgubione wykresówki. Z treści odwołania wynika, iż pracodawca nie stosował wobec kierowców kar dyscyplinujących w związku ze znanymi mu przypadkami zgubienia tarcz tachografu, a więc nie zrobił nic, by zapobiec takim przypadkom w przyszłości. Za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi. To na niej spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Kary w transporcie drogowym określone są w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła P. sp. z o.o. Zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę przepisu art. 93 ust. 7 u.t.d. W ocenie skarżącej, uprawnieni do kontroli naruszyli również przepis art. 92a ust. 4 wszczynając postępowanie, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, iż przedsiębiorca nie miał wpływu na zaistniałe naruszenia. Skoro już doszło do wszczęcia postępowania, to należało na podstawie art. 93 ust. 7 u.t.d. umorzyć postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca podkreśliła, iż w żadnym przypadku nie zdarzyło się, aby zniszczeniu lub zagubieniu uległy wykresówki już przekazane przez pracownika. Przedsiębiorca przywiązuje ogromną wagę do ich prawidłowego i bezpiecznego przechowywania, by nie uchybić przepisom ustawy. Mając na uwadze dużą rotację pracowników, nie można wyeliminować przypadków zagubienia wykresówek i obarczać przedsiębiorcę losowymi przypadkami jego podwładnych. Działaniem mającym na celu minimalizowanie naruszeń było wprowadzenie oświadczeń o zagubionych wykresówkach. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosił o jej oddalenie powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji II instancji. Dodatkowo podkreślił, iż oświadczenia kierowców o zagubionych wykresówkach w żadnej mierze nie mogą dokumentować dni, w których kierowcy nie prowadzili pojazdów. Skoro kierowcy prowadzili w tych dniach pojazdy, to tylko wykresówki dokumentowały ich czas pracy. Przedstawienie oświadczeń o zagubieniu bądź zniszczeniu wykresówek nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za każdy dzień. Przepisy art. 93 ust. 7 oraz art. 92 a ust. 4 u.t.d. nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem mają one zastosowanie tylko i wyłącznie do zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych, a nie związanych z doborem pracowników. Przy zachowaniu należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących nie dochodziłoby do naruszeń przepisów o transporcie drogowym. Argumenty skarżącej nie stanowią więc podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz.1270/ dalej zwanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa, skarga jest więc nieuzasadniona. Skarżąca spółka nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych przez organ. Z ustaleń tych wynika, że w kontrolowanym okresie brak było 16 wykresówek dokumentujących pracę dwóch kierowców: K. i K. Z ustaleń tych wynika także, że nieprawidłowości w zdawaniu wykresówek przez tych kierowców były znane kierownictwu kontrolowanej spółki od sierpnia 2007 r., oraz że nie podjęto żadnych czynności, które zapobiegłyby dalszemu gubieniu wykresówek, a wykresówki były przez obu kierowców gubione, aż do grudnia 2007 r. Zgodnie z art.14 ust. 2 rozporządzenia 3821/85 przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki w porządku chronologicznym przez co najmniej rok po ich użyciu i doręcza je na żądanie upoważnionego kontrolera. Zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia 561/2006, zaś zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia 561/2006 przedsiębiorstwo odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. W tym stanie rzeczy organ prawidłowo uznał, że za braki wykresówek, co do zasady, odpowiada kontrolowana spółka. Nie jest trafny zarzut niezastosowania do skarżącego przedsiębiorcy art. 92a ust. 4 u.t.d. w sytuacji stwierdzenia w czasie kontroli w przedsiębiorstwie braku wykresówek z powodu ich zagubienia przez kierowców. Przede wszystkim z literalnego brzmienia art. 92a ust. 1 u.t.d. wynika, że przepis ten może znaleźć zastosowanie w czasie kontroli drogowej, nie zaś w czasie kontroli w przedsiębiorstwie. Art. 92a u.t.d. ma za zadanie uwolnić od odpowiedzialności przedsiębiorcę za wadliwe działanie kierowcy w czasie wykonywania transportu, na które to działanie przedsiębiorca nie miał wpływu, gdyż o nim jeszcze nie wiedział, bowiem miało miejsce po wyjeździe kierowcy. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i w żadnym razie nie jest jego celem złagodzenie wymogów odnośnie przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców. Omawiany przepis nie mógł więc mieć zastosowania w sprawie niniejszej, która dotyczyła stwierdzenia wielokrotnych nieprawidłowości w czasie kontroli w przedsiębiorstwie. Nie jest także trafny zarzut niezastosowania do skarżącej spółki art. 93 ust. 7 u.t.d. Powołany przepis stanowi, że nakładania kar nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń, lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Chodzi zatem o zdarzenia wyjątkowe, które usprawiedliwiają naruszenia i powodują, że nałożenie kary pieniężnej byłoby nieuzasadnione. I ten przepis ma charakter wyjątkowy i nie jest jego celem rezygnacja z obowiązku przestrzegania przepisów u.t.d. ani generalne uwalnianie przedsiębiorców od odpowiedzialności za naruszenia prawa, których dopuścili się zatrudniani przez nich kierowcy. Organ prawidłowo uznał, że wielokrotne zagubienia wykresówek przez kierowców nie są zdarzeniami lub okolicznościami, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć i za które nie ponosi on odpowiedzialności. Gdyby istotnie tak było, to każdy brak wykresówki przedsiębiorca mógłby usprawiedliwiać nierzetelnością lub niestarannością kierowcy. Jest odwrotnie. Przedsiębiorca odpowiada wobec organu kontrolnego za wadliwe działania kierowcy, bowiem obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie pracy kierowców i takie ich dyscyplinowanie, aby pełna i prawidłowo prowadzona dokumentacja czasu pracy kierowców znajdowała się w przedsiębiorstwie zgodnie z wymogami prawa. Pamiętać należy, że obowiązek dokumentowania czasu pracy kierowców ma powodować rygorystyczne przestrzeganie przez nich czasu pracy, a co za tym idzie zwiększać bezpieczeństwo na drodze i ograniczać liczbę wypadków spowodowanych przez przemęczonych kierowców. Zważywszy powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.