VI SA/Wa 460/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat za rezerwację częstotliwości p o s t a n a w i a: odmówić D. L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata D. L. (dalej jako skarżąca) w dniu [...] stycznia 2011 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat za rezerwację częstotliwości. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych, a następnie wyrokiem Sądu z dnia [...] grudnia 2011 r. oddalono przedmiotową skargę. Następnie skarżąca złożyła w dniu 10 kwietnia 2012r. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż wydane w niniejszej sprawie w dniu [...] sierpnia 2011 r. postanowienie referendarza sądowego zwalniające skarżącą od kosztów sądowych ma przymiot prawomocności, gdyż nie wniesiono od niego sprzeciwu. Jak wynika z akt sprawy, przyznane prawo pomocy nie zostało również skarżącej cofnięte na podstawie art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.). Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym, skarżąca zwolniona jest od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Tym samym wniosek skarżącej nie będzie podlegał rozpoznaniu w tym zakresie, a jedynie w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata. Jednocześnie w sytuacji, gdy strona składa dwa kolejne wnioski o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym najpierw poprzez zwolnienie od kosztów sądowych a następnie poprzez ustanowienie na swoją rzecz kwalifikowanego zastępstwa procesowego, jej kolejny wniosek należy jednak rozpatrywać pod kątem przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje bowiem zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pod kątem wystąpienia więc tych przesłanek rozpoznawany będzie aktualny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym przyznanie adwokata, skoro skarżąca została już zwolniona od kosztów sądowych. Z informacji podanych przez skarżącą w formularzu wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem. Skarżąca posiada mieszkanie [...] w S. oraz mieszkanie [...] w G.. Jedynym źródłem dochodów skarżącej jest emerytura wypłacana w wysokości ok. 1400 zł netto miesięcznie (pozostała część emerytury według oświadczenia skarżącej jest zajęta przez komornika). Mąż skarżącej posiada status bezrobotnego. Skarżąca wskazała, że posiada zobowiązania pieniężne na łączną kwotę ok. 100.000 zł, toczy się wobec niej postępowanie egzekucyjne. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2012 r. wezwano skarżącą (reprezentowaną przez pełnomocnika – męża) do nadesłania w terminie 14 dni: a) zeznania podatkowego skarżącej za rok 2011, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez męża skarżącej statusu bezrobotnego (oraz ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), c) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego skarżącej, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanego świadczenia emerytalnego, d) dokumentów potwierdzających zajęcia komornicze wskazane przez skarżącą w rubryce 5, 9, 10 i 11 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy e) wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli ani skarżąca, ani jej mąż nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać pełnomocnika skarżącej do złożenia stosownego oświadczenia), f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń. W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca wniosła o przedłużenie terminu wykonania ww. wezwania. Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. poinformowano stronę skarżącą o przedłużenie terminu do wykonania wezwania o 14 dni, licząc od dnia doręczenia omawianego pisma. Pismo doręczono stronie skarżącej w dniu [...] lipca 2012 r. [...]. Do dnia dzisiejszego skarżąca żądanych dokumentów nie przedstawiła, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jej sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżąca została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczyniła. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżąca nie przesłała na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy D. L. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącej. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.