VI SA/Wa 461/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie uchwałą z dnia [...] września 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 75a ust. 1 i 1a, art. 75i ust. 3 oraz art. 75j ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), stwierdziła, że A.M. uzyskała negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. W uzasadnieniu uchwały Komisja podała, że w dniu [...] września 2013 r. A.M., przystąpiła do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Po sprawdzeniu testu kandydatki ustalono, że na 99 pytań udzieliła ona prawidłowych odpowiedzi, a zatem uzyskała z egzaminu 99 punktów. Zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Ustalona zatem przez Komisję liczba punktów kandydata oznacza uzyskanie negatywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Powyższą uchwałę A.M. uczyniła przedmiotem odwołania do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Komisję, przy jednoczesnym wskazaniu, że pytania nr 4, 37 oraz 146 z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką są wadliwie skonstruowane, a w konsekwencji, że udzielone na nie przez zainteresowaną odpowiedzi są prawidłowe i uprawniają do przyznania jej dodatkowych trzech punktów. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 75j ust. 3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania. W motywach decyzji organ odwoławczy wskazał, że kwestionowane przez zainteresowaną pytania egzaminacyjne nie były sformułowane wadliwie. Prawidłowymi odpowiedziami na pytania nr 4, 37 i 146 były – odpowiednio – w przypadku pytania nr 4 – odpowiedź "C", w przypadku pytania nr 37 – odpowiedź "C", zaś w przypadku pytania nr 146 – odpowiedź "A". Natomiast A.M., na kwestionowane pytania udzieliła błędnych odpowiedzi, bowiem w przypadku pytania nr 4, podała, że właściwą odpowiedzią jest odpowiedź "A", w przypadku pytania nr 37 wskazała na odpowiedź "B", a w przypadku pytania nr 146 także podała, że właściwą jest odpowiedź "B". Zdaniem Ministra, w takiej sytuacji brak jest podstaw do podwyższenia uzyskanej punktacji, co oznacza, że osiągnięta liczba 99 punktów, na wymagane 100 punktów, nie uprawnia do zmiany wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości A.M. wniosła o jej uchylenie, podnosząc analogiczne zarzuty, jakie zawarła w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej. W ocenie skarżącej, udzielone przez nią odpowiedzi na pytania nr 4, 37 i 146 są prawidłowe, co winno prowadzić do przyznania jej dodatkowych trzech punktów, skutkując podwyższeniem uzyskanej liczby 99 punktów i zmianą negatywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 75 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.), nabór na aplikację adwokacką przeprowadza się w drodze egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Aplikantem adwokackim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. W myśl art. 75i ust. 1-4ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi ("A" albo "B", albo "C"). Zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona. Wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego. Test sprawdza komisja kwalifikacyjna w składzie, który przeprowadza egzamin wstępny. Pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Z przebiegu egzaminu wstępnego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym. W świetle art. 75j ust. 1 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego komisja kwalifikacyjna ustala wynik kandydata w drodze uchwały i doręcza odpis uchwały kandydatowi i Ministrowi Sprawiedliwości. Z powyższych regulacji wynika, że dla uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego wystarczającym jest udzielenie poprawnej odpowiedzi na 100 pytań ze 150 pytań testowych. Wyznaczony przez ustawodawcę na takim poziomie próg dla przyjęcia pozytywnego wyniku egzaminu uprawnia do stwierdzenia, że wystarczająco uwzględnia on ewentualne błędne odpowiedzi, będące nie tylko następstwem niewiedzy, ale także choćby oczywistej pomyłki. Stosowana w przepisie art. 75i ww. ustawy – Prawo o adwokaturze formuła testu jednokrotnego wyboru wyklucza zamieszczanie w pytaniach propozycji odpowiedzi, z których więcej niż jedna jest prawidłowa. Pytania zawarte w teście muszą być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Nie można w nich zawierać kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie, jeżeli udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia lub wskazania dodatkowych założeń albo odniesień. Tym samym, test egzaminacyjny na aplikację adwokacką nie może zawierać pytań, na których udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia dodatkowych założeń niewynikających z treści pytania, oraz na które więcej niż jedna odpowiedź może zostać uznana za prawidłową. W rozpoznawanej sprawie test egzaminacyjny oparty był na przepisach obowiązującego prawa, zaś kwestionowane przez skarżącą pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie czy w doktrynie. Zdaniem Sądu, pytania nr 4, 37 i 146 odpowiadają kryteriom, o których mowa w art. 75i ust. 1 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze. Kwestionowane przez skarżącą pytanie nr 4 zostało sformułowane w sposób następujący: "Zgodnie z Kodeksem karnym, niezależnie od przepisów obowiązujących w miejscu popełnienia czynu zabronionego, ustawę karną polską stosuje się do obywatela polskiego oraz cudzoziemca w razie popełnienia: A) przestępstwa, z którego została osiągnięta, chociażby pośrednio, korzyść majątkowa na terytorium innego państwa, B) przestępstwa pomówienia Narodu Polskiego, C) przestępstwa fałszywych zeznań złożonych wobec urzędu polskiego". Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", bowiem treść tego pytania nawiązuje bezpośrednio do przepisu art. 112 pkt 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), zgodnie z którym niezależnie od przepisów obowiązujących w miejscu popełnienia czynu zabronionego, ustawę karną polską stosuje się do obywatela polskiego oraz cudzoziemca w razie popełnienia przestępstwa fałszywych zeznań złożonych wobec urzędu polskiego. Wobec tego nie ma możliwości udzielenia innej odpowiedzi na to pytanie, bo jedynie prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "C". Tymczasem skarżąca jako właściwą – jej zdaniem – podała odpowiedź "A". Zatem w odniesieniu do tego pytania brak jest podstaw do podwyższenia końcowej punktacji uzyskanej z egzaminu wstępnego. Podobnie rzecz się ma, jeśli chodzi o drugie z kwestionowanych przez stronę pytań, a mianowicie o pytanie nr 37. Pytanie to miało następującą treść: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono z winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu: A) nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy, B) nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda, C) może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem". W przypadku tego pytania prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "C", odwołująca się do treści art. 151 i art. 222 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.). Zgodnie z art. 151 kc, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze. Z kolei w myśl art. 222 § 2 kc, przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Nie może budzić wątpliwości, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", wszak właścicielowi gruntu, którego granica została naruszona w sposób umyślny – co warto podkreślić – przysługuje pełna ochrona jego własności, wynikająca z treści przepisu art. 222 § 2 kc, a więc roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Tymczasem skarżąca jako prawidłową – w jej ocenie – podała odpowiedź "B". Tak więc również w odniesieniu do tego pytania brak jest przesłanek do pozytywnej zmiany końcowej punktacji uzyskanej z egzaminu wstępnego. Analogicznie wygląda sytuacja, gdy chodzi o trzecie z kwestionowanych przez skarżącą pytań, tj. o pytanie nr 146. Treść tego pytania miała następujące brzmienie: "Zgodnie z ustawą o radcach prawnych, organem wykonawczym rady okręgowej izby radców prawnych jest: A) jej prezydium, B) jej dziekan, C) zgromadzenie okręgowej izby". Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", wszak treść tego pytania opiera się o brzmienie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 637 ze zm.). W myśl tego przepisu, organem wykonawczym rady okręgowej izby radców prawnych jest jej prezydium, które stanowią dziekan oraz wybrani przez radę wicedziekani, sekretarz, skarbnik i członkowie. W przepisie tym ustawodawca wprost wskazuje na prezydium jako na organ wykonawczy rady. Nie może zatem budzić wątpliwości, że odpowiedź "A" jest odpowiedzią prawidłową. Tymczasem skarżąca jako właściwą – jej zdaniem – podała odpowiedź "B", co oznacza, że także w przypadku tego pytania brak jest podstaw do podwyższenia końcowej punktacji uzyskanej z egzaminu wstępnego. Istotne przy tym jest, że w rozpoznawanej sprawie Minister Sprawiedliwości w postępowaniu odwoławczym uczynił zadość obowiązkowi przedstawienia wyczerpującego, realnego, przekonującego uzasadnienia decyzji, realizując tym samym dyspozycję art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Z przepisów tych wynika, że organ administracji, działając na podstawie przepisów prawa i stojąc na straży praworządności, ma obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając przy tym interes społeczny oraz słuszny interes strony, i prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyjaśniając stronie postępowania zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, co w szczególności zobowiązany jest uczynić w wyczerpującym uzasadnieniu faktycznym i prawnym podejmowanej w sprawie decyzji administracyjnej. Z uzasadnienia zaskarżonej do Sądu decyzji w pełni wynika, dlaczego skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką i dlaczego organ nie uwzględnił zarzutów strony. Zaskarżona decyzja posiada dokładne wskazania błędów, jakie zostały popełnione przez stronę. Sąd z pełnym zrozumieniem odnosi się do sytuacji skarżącej, której zabrakło jedynie jednego punktu, by uzyskać pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Jednakże pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje tylko ten kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Treść art. 75i ust. 3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze nie wprowadza uznaniowości przy podejmowaniu uchwały przez komisję egzaminacyjną. Jedynie bowiem uzyskanie przez kandydata z testu liczby co najmniej 100 punktów skutkuje otrzymaniem pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. W takim stanie rzeczy, podjęte w sprawie rozstrzygnięcia należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.