VI SA/Wa 4673/23
WyrokWSA w Warszawie2024-01-23
Skład orzekający: Aneta Lemiesz, Danuta Szydłowska, Maciej Borychowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek rady nadzorczej spółki publicznej ponosi odpowiedzialność administracyjną za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez spółkę, jeśli wykazał się należytą starannością w sprawowaniu nadzoru?Ratio decidendi
Sąd uznał, że członek rady nadzorczej spółki publicznej ponosi odpowiedzialność administracyjną za rażące naruszenia obowiązków informacyjnych przez spółkę, nawet jeśli wykazał się pewną aktywnością nadzorczą, jeśli ta aktywność była niewystarczająca do zapobieżenia naruszeniom lub ich wykrycia. Odpowiedzialność ta jest zobiektywizowana i nie opiera się na winie, a członek rady nadzorczej musi wykazać, że uczynił wszystko, co rozsądnie można było od niego wymagać, aby zapobiec naruszeniom. Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował prawo, a zarzuty dotyczące przedawnienia, rażącego charakteru naruszeń oraz braku należytej staranności nie zasługują na uwzględnienie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. O. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) nakładającą na niego kary pieniężne za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez spółkę G. S.A., w okresie gdy pełnił funkcję członka Rady Nadzorczej. KNF uznała, że spółka G. S.A. dopuściła się naruszeń obowiązków informacyjnych wynikających z Rozporządzenia MAR, poprzez nieprzekazanie lub niekompletne przekazanie informacji o istotnych warunkach emisji obligacji, braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności i utraty depozytu, a także o niewywiązywaniu się ze zobowiązań z tytułu emisji obligacji. Skarżący zarzucił m.in. naruszenie przepisów o przedawnieniu, błędną wykładnię przepisów o odpowiedzialności członka rady nadzorczej oraz brak należytej staranności w jego działaniach.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych oddala skargę
Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. Komisja Nadzoru Finansowego (dalej" "KNF", "Komisja", "Organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.".), w związku z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 660), art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1983, ze zm., dalej: "ustawa o ofercie") wobec rażącego naruszenia przez spółkę G. S.A. z siedzibą we W. (następnie G. S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w W., G. S.A. z siedzibą w W., obecnie C. S.A. z siedzibą w W., dalej: "G.", "Spółka", "Emitent") obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylającego dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE (Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014 r., str. 1 z późn. zm. dalej: "Rozporządzenie MAR"), w okresie w którym J. O. (dalej także: "Strona", "Skarżący") pełnił funkcje członka Rady Nadzorczej Spółki, utrzymała w mocy pkt I decyzji KNF z dnia [...] października 2022 r., sygn. [...], nakładający na J. O., następujące kary pieniężne:
1. w wysokości 10 000 złotych, wobec stwierdzenia rażącego naruszenia przez G. obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, w okresie, w którym J. O. pełnił funkcję członka Rady Nadzorczej tej spółki, w ten sposób, że spółka ta 3-krotnie nienależycie wykonała obowiązek informacyjny, ponieważ przekazując w okresie od dnia 6 lutego 2018 r. do dnia 4 kwietnia 2018 r. do wiadomości publicznej informacje poufne o emisjach obligacji w trybie ofert prywatnych, przeprowadzonych przez G. w 2018 r., przekazała do wiadomości publicznej niekompletne informacje o istotnych warunkach emisji obligacji, tj. niezawierające informacji o opcji przedterminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcji PUT) oraz o wysokości oprocentowania istotnie przewyższającego oprocentowanie standardowo oferowane przez G., w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali rzetelnych informacji w zakresie poziomu i struktury zobowiązań ww. spółki z tytułu emisji obligacji,
2. w wysokości 15 000 złotych, wobec stwierdzenia rażącego naruszenia przez G. obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, w okresie, w którym J. O. pełnił funkcję członka Rady Nadzorczej tej spółki, w ten sposób, że spółka ta nie wykonała obowiązku informacyjnego, poprzez nieprzekazanie do wiadomości publicznej informacji poufnej powstałej najpóźniej w dniu 28 marca 2018 r. o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności na rynku hiszpańskim, zawartej w 2018 r. przez podmiot z grupy kapitałowej G. oraz o utracie depozytu w wysokości 6,1 min EUR, w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali informacji o pogłębianiu się problemów z płynnością Spółki,
3. w wysokości 10 000 złotych, wobec stwierdzenia rażącego naruszenia przez G. obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, w okresie, w którym J. O. pełnił funkcję członka Rady Nadzorczej tej spółki, w ten sposób, że spółka ta 21-krotnie nie wykonała obowiązku informacyjnego, poprzez nieprzekazanie do wiadomości publicznej informacji poufnych dotyczących niewywiązania się w 2018 r. (w okresie od dnia 14 marca 2018 r. do dnia 14 kwietnia 2018 r.) ze zobowiązań wynikających z emisji obligacji przez G., polegających na nieterminowym wykupie obligacji, braku wykupu obligacji oraz braku zapłaty odsetek od obligacji, w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali informacji o pogłębianiu się problemów z płynnością ww. spółki (dalej "Zaskarżona decyzja").
Do wydania Zaskarżonej decyzji doszło w ustalonym, stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] grudnia 2021 r. KNF, na podstawie art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie, po ponownym rozpatrzeniu wniosku G. wydała decyzję, którą m.in.: uchyliła zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2021 r. w części dotyczącej nałożenia kar pieniężnych oraz nałożyła na Emitenta:
1. karę pieniężną w wysokości 560 000 zł wobec stwierdzenia, iż Spółka 15-krotnie nienależycie wykonała obowiązki informacyjne określone w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, ponieważ przekazując do wiadomości publicznej informacje poufne o emisjach obligacji w trybie ofert prywatnych przeprowadzonych przez Spółkę w latach 2017-2018 (w okresie od dnia 6 maja 2017 r. do dnia 4 kwietnia 2018 r.) przekazała do wiadomości publicznej niekompletne informacje o istotnych warunkach emisji obligacji, tj. o zawarciu opcji przedterminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcji PUT) oraz wysokości oprocentowania istotnie przewyższającego oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę, w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali rzetelnych informacji w zakresie poziomu i struktury zobowiązań Spółki z tytułu emisji obligacji,
2. karę pieniężną w wysokości 195 000 zł wobec stwierdzenia, iż Spółka nie wykonała obowiązku informacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, ponieważ nie przekazała do wiadomości publicznej informacji poufnej powstałej najpóźniej w dniu 6 marca 2018 r. o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności na rynku hiszpańskim zawartej w 2018 r. przez podmiot z grupy kapitałowej G. oraz o utracie depozytu w wysokości 6,1 min EUR, w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali informacji o pogłębianiu się problemów z płynnością Spółki,
3. karę pieniężną w wysokości 198 000 zł wobec stwierdzenia, że Spółka 119-krotnie nie wykonała obowiązku informacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, ponieważ nie przekazała do wiadomości publicznej informacji poufnych dotyczących 119 przypadków niewywiązania się w 2018 r. ze zobowiązań wynikających z emisji obligacji przez Spółkę polegających na nieterminowym wykupie obligacji, braku wykupu obligacji oraz braku zapłaty odsetek od obligacji, w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali informacji o pogłębianiu się problemów z płynnością Spółki.
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2021 r., zmienionym postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na J. O. kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez spółkę G., o których mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, w okresie pełnienia przez J. O. funkcji członka Rady Nadzorczej Spółki.
W dniu 14 października 2022 r. KNF wydała decyzję administracyjną, którą nałożył na Stronę, wobec stwierdzenia rażącego naruszenia przez G. obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, kare pieniężną za naruszenie wskazane w pkt I. 1-3 Zaskarżonej decyzji. Natomiast na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, umorzyła postępowanie administracyjne w części dotyczącej nałożenia na Stronę kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie za rażące naruszenie przez G. obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, polegające na nienależytym wykonaniu od dnia 27 listopada 2017 r. do dnia 27 stycznia 2018 r. obowiązków informacyjnych, w związku z przekazaniem do wiadomości publicznej informacji poufnych o emisjach obligacji w trybie ofert prywatnych, przeprowadzonych przez Spółkę w latach 2017-2018, zawierających niekompletne informacje o istotnych warunkach emisji obligacji, tj. o zawarciu opcji przedterminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcji PUT) oraz wysokości oprocentowania, istotnie przewyższającego oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę, w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali rzetelnych informacji w zakresie poziomu i struktury zobowiązań Spółki z tytułu emisji obligacji, w okresie, w którym J. O. pełnił funkcję członka Rady Nadzorczej tej spółki.
W dniu [...] października 2022 r. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, zaskarżając decyzję I instancji w części obejmującej punkt I jej rozstrzygnięcia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komisja Zaskarżoną decyzją utrzymała w mocy pkt I decyzji z dnia [...] października 2022 r., nakładającą na Stronę kary pieniężne w wysokości 10.000 zł, 15.000 zł oraz 10.000 zł (pkt 1-3 Zaskarżonej decyzji).
Na wstępie Organ wskazał, że z uwagi na redakcję przepisu art. 96 ust. 7 ustawy o ofercie, w którym nie ujęto decyzji z art. 96 ust, 1i ustawy o ofercie, w przypadku odpowiedzialności członka Rady Nadzorczej na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie zachodzi mechanizm sankcji sprzężonych. Mechanizm sankcji sprzężonych oznaczałby bowiem, że w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka rady nadzorczej spółki publicznej za naruszenia tejże spółki, nie bada się ponownie naruszeń spółki publicznej. Nałożenie sankcji na spółkę publiczną (sankcja podstawowa), upoważnia bowiem do nałożenia sankcji na członka jej zarządu (sankcja sprzężona). Z takim postępowaniem nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Zatem, konieczne jest ustalenie stanu faktycznego, a następnie dokonanie jego subsumpcji i stwierdzenie, czy spółka dopuściła się naruszeń prawa, w tym przypadku rażących naruszeń Rozporządzenia MAR. Komisja wskazałą, że odpowiedzialność członka rady nadzorczej, o której mowa w art. 96 ust. 6a ust. 2 ustawy o ofercie ma charakter odpowiedzialności zobiektywizowanej, co oznacza, że nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter odpowiedzialności zobiektywizowanej (a nie obiektywnej albo subiektywnej). Członek rady nadzorczej emitenta będzie mógł zwolnić się w rezultacie od odpowiedzialności administracyjnej ad personam z tytułu naruszenia przez tego emitenta obowiązków informacyjnych, jeżeli wykaże, że uczynił wszystko czego można było się od niego domagać w granicach rozsądku, aby do naruszenia przepisów prawa nie doszło.
W obszernym uzasadnieniu Zaskarżonej decyzji KNF na wstępie przedstawiła informacje o G., tj. jej historię i przedmiot działalności. W tym miejscu Organ wyjaśnił, że G. status spółki publicznej uzyskał w dniu [...] lipca 2017 r., w którym Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. zarejestrował akcje zwykłe na okaziciela Spółki. Przed lipcem 2017 r. przedmiotem obrotu na rynku podstawowym były wyłącznie obligacje Emitenta. Komisja dokonała również analizy sytuacji Strony w kontekście jej członkostwa w Radzie nadzorczej Spółki. W tym zakresie Komisja wskazała, że w okresie, kiedy Strona była członkiem Rady Nadzorczej w Spółce obowiązywały dwa statuty, które określały m.in. zadania oraz uprawnienia Rady Nadzorczej względem zarządu Spółki. W okresie, w którym Strona pełniła funkcję w organie nadzoru w G. obowiązywały również dwa regulaminu, które określały m.in. cele Rady Nadzorczej jako całości oraz zadania jej poszczególnych członków. Komisja ustaliła także, że Spółka, w okresie kiedy J. O. pełnił funkcję członka Rady Nadzorczej, posiadała procedury wewnętrzne dotyczące weryfikacji informacji dotyczących Spółki, pod względem ich potencjalnie poufnego charakteru oraz podawania informacji poufnych do wiadomości publicznej. Były to: "Polityka dotycząca obowiązków informacyjnych G." z dnia [...] listopada 2015 r. (dalej: "Polityka 2015"), "Polityka dotycząca obowiązków informacyjnych grupy kapitałowej G." z dnia [...] sierpnia 2017 r. (dalej: "Polityka 2017), "Procedura dotycząca prowadzenia listy osób mających dostęp do informacji poufnych" z dnia 30 sierpnia 2017 r. (dalej: "Procedura 2017"), "Polityka dotycząca obowiązków informacyjnych Grupy Kapitałowej G." z dnia [...] stycznia 2018 r. wraz z załącznikami (dalej: "Polityka 2018"), "Procedura dotycząca prowadzenia listy osób mających dostęp do informacji poufnych " z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz "Procedura dotycząca transakcji wykonywanych przez osoby pełniące obowiązki zarządcze oraz osoby blisko z nimi związane" z dnia [...] stycznia 2018 r. (dalej: "Procedura 2018").
Organ wskazała także na obowiązujące regulacje prawne, dotyczące informacji poufnych oraz ciążących obowiązkach informacyjnych.
Komisja w uzasadnieniu Zaskarżonej decyzji wskazała, że w latach 2017-2018 Spółka przeprowadziła 261 emisji obligacji w trybie ofert prywatnych na łączną kwotę 2 027 640 353 zł. Od dnia 28 stycznia 2018 r. (kolejny dzień następujący po upływie okresu, za który postępowanie wobec Strony zostało umorzone w zaskarżonej decyzji) do dnia 4 kwietnia 2018 r. (data ostatniej emisji), Spółka wyemitowała 78 serii obligacji w trybie ofert prywatnych o łącznej wartości nominalnej 374 422 449 zł.
Jak ustaliła Komisja, część z nich była oprocentowana w sposób istotnie przewyższający oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę (oprocentowanie ponad 10% w skali roku, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia) lub zawierała w swoich warunkach emisji opcję przedterminowego wykupu obligacji na żądanie obligatariusza (tzw. opcję "PUT"). Spółka publikowała informacje o emisjach i ich wartości nominalnej, jednak w raportach bieżących nie zawierała informacji dotyczących wskazanego wyżej oprocentowania oraz opcji PUT. Spośród wszystkich 78 serii obligacji wyemitowanych przez Spółkę w okresie od 28 stycznia 2018 r. do 17 kwietnia 2018 r. w 75 seriach zawarto opcję PUT. Wartość nominalna obligacji prywatnych z opcją PUT wyemitowanych w okresie od 28 stycznia 2018 r. do 4 kwietnia 2018 r. wynosiła 338 600 049 zł, co stanowiło 90% wartości wszystkich obligacji wyemitowanych w trybie ofert prywatnych w tym czasie.
Komisja ustaliła, że:
1. W raporcie zawierającym informacje poufne ESPI nr [...] ("Pozyskanie finansowania"') z [...] lutego 2018 r. Spółka poinformowała, że od opublikowania raportu nr [...] grupa kapitałowa G. pozyskała finansowanie z tytułu dokonania kolejnych przydziałów obligacji wyemitowanych przez podmioty z grupy w trybie ofert prywatnych, w łącznej kwocie 139 134 863 zł (k. 706). Komisja wskazała, że w okresie, do którego odnosił się powyższy raport Spółka wyemitowała 17 serii obligacji: NY, OC, OE, QF, SM, SN, SO, SP, SK, HW, HU, OG, OD, SR, SU, OL i SS o łącznej wartości nominalnej 139 244 863 zł, które zawierały w warunkach emisji opcję PUT, zaś obligacje 2 serii: OE i OL zawierały ponadto oprocentowanie w wysokości odpowiednio 11% i 12% w skali roku,
2. W raporcie zawierającym informacje poufne ESPI nr [...] ("Pozyskanie finansowania") z [...]marca 2018 r. Spółka poinformowała, że od opublikowania raportu nr [...] grupa kapitałowa G. pozyskała finansowanie z tytułu dokonania kolejnych przydziałów obligacji wyemitowanych przez podmioty z grupy, w łącznej kwocie 153 829 304 zł (k. 707). Zarząd Spółki poinformował, że w dniu [...] marca 2018 r. dokonano przydziału 121 479 oferowanych obligacji serii PP6 o łącznej wartości nominalnej 12 147 900 zł, emitowanych w ramach publicznego programu emisji obligacji. Komisja wskazuje, że z powyższego raportu wynika, iż w okresie od [...] lutego 2018 r. do [...] marca 2018 r. wartość przydzielonych obligacji w ramach emisji prywatnych wyniosła 141 681 404 zł. Ponadto w okresie, do którego odnosił się powyższy raport Spółka wyemitowała 29 serii obligacji: OK, SX, SY, SZ, TA, SW, HZ, OJ, TC, TB, TD, TE, SV, TF, TG, Ol, TH, TI, TN, OM, TO, OO, OP, TQ, TJ, HY, HX, TR i TS o łącznej wartości nominalnej 129 941 404 zł, które zawierały w warunkach emisji opcję PUT, zaś obligacje 2 serii: OK i OP zawierały ponadto oprocentowanie w wysokości 12% w skali roku,
3. W raporcie zawierającym informacje poufne ESPI nr [...] ("Pozyskanie finansowania") z [...] kwietnia 2018 r. Spółka poinformowała, że od opublikowania raportu nr [...] grupa kapitałowa G. pozyskała finansowanie z tytułu dokonania kolejnych przydziałów obligacji, wyemitowanych przez podmioty z grupy, w łącznej kwocie 142 764 601 zł (k. 708).
Komisja wskazała, że w okresie, do którego odnosił się powyższy raport Spółka wyemitowała 34 serie obligacji: ON, OQ, TW, TX, TY, TZ, TP, OS, PAA, PAB, PAC, PAD, TV, PAE, PAF, OU, OY, PAG, PAI, PAJ, PAK, PAL, OX, PAM, PAN, PAO, PAH, PAP, PAO, HAB, HAA, OR, AAA i PAR o łącznej wartości nominalnej 119 563 782 zł, które zawierały w warunkach emisji opcję PUT, zaś obligacje serii OY zawierały ponadto oprocentowanie w wysokości 12% w skali roku, zaś obligacje serii HAC oprocentowanie w wysokości 60% w skali roku.
KNF wskazał również, że w 2018 r. Spółka podawała do wiadomości publicznej również informacje poufne o wykupach obligacji w trybie art. 17 ust. 1 Rozporządzenia MAR. I tak, Komisja ustaliła, że:
1) w raporcie zawierającym informacje poufne ESPI nr [...]z [...] marca 2018 r. Spółka poinformowała o wykupie obligacji emitowanych w trybie ofert prywatnych o wartości 117 472 000 zł, przy czym powyższa kwota uwzględniała przekazane, w dniu publikacji raportu, do domu maklerskiego środki na wykup obligacji o wartości nominalnej 12 000 000 zł, których termin wykupu przypadał [...] marca 2018 r.,
2) w raporcie zawierającym informacje poufne ESPI nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. Spółka poinformowała, iż od dnia [...] stycznia 2018 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. nastąpił wykup obligacji emitowanych w trybie ofert prywatnych o wartości 197 194 650 zł.
KNF wskazała, że w nocie 6.3 skonsolidowanego sprawozdania finansowego G. za 2017 r. ("Ryzyko płynności") ujawniono, że luka płynności jest ujemna w konsekwencji emisji przez grupę obligacji z opcją PUT. W ww. nocie ujawniono m.in., że zapadające i przedstawione Spółce do wykupu w 2018 r. obligacje, problemy z pozyskaniem nowego długoterminowego finansowania oraz agresywna polityka inwestycyjna, stały się główną przyczyną doświadczenia przez Spółkę problemów w spełnieniu wszystkich wymagalnych zobowiązań. Sytuacja płynnościowa Spółki spowodowała utratę zdolności do terminowego wywiązywania się z zobowiązań płatniczych bez ponoszenia nadzwyczajnych kosztów.
Biorąc powyższe pod uwagę Organ stwierdził, że w okresie kiedy Strona pełniła funkcję członka Rady Nadzorczej, w zakresie co do którego w Zaskarżonej decyzji nie nastąpiło umorzenie postępowania wobec Strony, Emitent, będący spółką publiczną, dopuścił się 3-krotnego (z ogólnej liczby 15 naruszeń stwierdzonych w Decyzji KNF z dnia [...] grudnia 2021 r.) nienależytego wykonania obowiązku informacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, ponieważ przekazując w okresie od dnia 6 lutego 2018 r. do dnia 4 kwietnia 2018 r. do wiadomości publicznej informacje poufne o emisjach obligacji w trybie ofert prywatnych, przeprowadzonych przez G. w 2018 r., przekazał do wiadomości publicznej niekompletne informacje o istotnych warunkach emisji obligacji, tj. niezawierające informacji o opcji przedterminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcji PUT) oraz o wysokości oprocentowania istotnie przewyższającego oprocentowanie standardowo oferowane przez G.. W konsekwencji ww. działań Spółki, akcjonariusze/inwestorzy nie posiadali rzetelnych informacji w zakresie poziomu i struktury zobowiązań ww. spółki z tytułu emisji obligacji.
Dokonując analizy działania Spółki Komisja uznała, że informacje w zakresie warunków emisji obligacji, stanowiły informacje poufne w rozumieniu art. 7 Rozporządzenia MAR, ponieważ: 1) dotyczyły bezpośrednio Emitenta; 2) były precyzyjne; 3) nie zostały podane do wiadomości publicznej w trybie i terminie właściwym dla informacji poufnych; 4) miały charakter cenotwórczy.
W ocenie Organu informacje dotyczące emisji obligacji przeprowadzanych przez Spółkę w trybie ofert prywatnych, m.in. w okresie od 28 stycznia 2018 r. do 4 kwietnia 2018 r., w zakresie informacji o istotnych warunkach emisji obligacji, dotyczyły bezpośrednio Emitenta, ponieważ odnosiły się do dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez Spółkę, które pozwalały jej pozyskać finansowanie, ale także generowały istotne zobowiązania, co miało bezpośredni skutek dla jej działalności oraz dla wyników finansowych Strony oraz jej grupy kapitałowej. Informacje o istotnych warunkach emisji spełniały również warunek precyzyjności wskazując na okoliczności, które wystąpiły, tj. na istotne warunki emisji obligacji, obejmujące wysokość oprocentowania oraz opcje PUT, a ich charakter umożliwiał dokonanie oceny potencjalnego wpływu tych okoliczności na cenę instrumentów finansowych Emitenta. Przekazując jedynie informacje o łącznej wartości nominalnej przydzielonych obligacji wyemitowanych przez Spółkę i jej grupę kapitałową Spółka przedstawiała uczestnikom rynku niepełny obraz swojej sytuacji finansowej, nie wykazując rzeczywistej ekspozycji na zobowiązania, a także ryzyk wynikających z tej ekspozycji (np. bezwarunkowość opcji PUT). Sposób podawania informacji przez Spółkę mógł wywołać wrażenie, że skala narastających zobowiązań Strony, w szczególności w kontekście terminów realizacji zobowiązań, o których Spółka nie przekazywała informacji inwestorom, nie stanowi zagrożenia dla płynności Spółki w przyszłości.
Komisja uznała, że informacja o istotnych warunkach emisji obligacji, tj. o zawarciu opcji przedterminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcji PUT) oraz o wysokości oprocentowania istotnie przewyższającego oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę nie zostały przekazane do wiadomości publicznej w trybie i terminie właściwym dla informacji poufnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Komisja wskazała, że prowadzona przez Spółkę po dniu 6 maja 2017 r. polityka informacyjna polegająca na informowaniu, w trybie art. 17 ust. 1 Rozporządzenia MAR, o przydziałach obligacji głównie poprzez prezentowanie łącznej wartości nominalnej obligacji przydzielonych w okresie, za który podawała informacje, bez wskazywania istotnych warunków emisji obligacji skutkowała przekazaniem niekompletnej informacji poufnej. Podkreślenia wymaga, iż dopiero wraz z publikacją sprawozdań rocznych za 2017 r. w dniu 3 lipca 2018 r. (również we wstępnym niezaudytowanym skonsolidowanym sprawozdaniu rocznym za 2017 r., opublikowanym 30 maja 2018 r.), Spółka po raz pierwszy poinformowała swoich interesariuszy o fakcie emisji po dniu 1 stycznia 2017 r. obligacji zawierających opcję przedterminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcja PUT) oraz skali zobowiązań wynikających z tych obligacji.
W ocenie KNF informacje o istotnych warunkach emisji miały charakter cenotwórczy. Organ wskazał, że informacje o emisjach obligacji w trybie ofert prywatnych były podawane do wiadomości publicznej w sposób niekompletny, gdyż inwestorzy nie posiadali informacji o istotnych warunkach emisji (opcjach PUT i oprocentowaniu istotnie przewyższającym oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę), w związku z czym nie było po stronie inwestorów możliwości oceny istotności przekazywanych informacji oraz sytuacji finansowej Spółki. Przekazanie niekompletnych informacji poufnych o emisjach obligacji w trybie ofert prywatnych, bez podania ww. elementów nie pozwalało inwestorom dokonać oceny sytuacji gospodarczej, majątkowej i finansowej Spółki w momentach publikacji informacji o wartościach nominalnych obligacji wyemitowanych w danych okresach, niezależnie od tego, że posiedli oni informację o nominalnej wartości wszystkich emisji. Informacje o istotnych warunkach emisji (opcjach PUT i niestandardowym oprocentowaniu oferowanym przez Spółkę) miały charakter cenotwórczy, gdyż pokazywałyby faktyczny poziom i strukturę zobowiązań Spółki związaną przede wszystkim z krótkimi terminami wykupu i wysokim poziomem odsetek (ryzyko płynnościowe i ekspozycję na zobowiązania) i miałyby po jej podaniu do wiadomości publicznej prawdopodobnie znaczący wpływ na ceny instrumentów finansowych Strony. Komisja wskazała, iż raporty, w których Spółka podawała do wiadomości publicznej zbiorcze informacje o sumie wartości nominalnych obligacji przydzielonych w danym okresie nie zawierały jednak wszystkich istotnych z punktu widzenia inwestorów informacji o istotnych warunkach ich emisji (opcje PUT i oprocentowanie istotnie przewyższające oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę) wskazujących na faktyczny poziom i strukturę zobowiązań Spółki wynikających z emisji obligacji oraz możliwość utraty płynności w przyszłości z powodu realizacji tych zobowiązań. Uczestnicy rynku kapitałowego pozbawieni byli zatem dostępu do informacji niezbędnych do dokonania pełnej oceny sytuacji Spółki. Kompletne informowanie o emisjach obligacji zawierających wielokrotnie niestandardowe warunki emisji (w okresie od 28 stycznia 2018 r. do 4 kwietnia 2018 r. opcje PUT zawarte były w warunkach emisji 75 serii prywatnych obligacji o łącznej wartości nominalnej 338 600 049 zł oraz oprocentowanie 5 serii obligacji istotnie przewyższające oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę o łącznej wartości 45 742 400 zł), wskazywałoby na rzeczywiste kształtowanie się poziomu i struktury zobowiązań Spółki wynikających z emisji obligacji oraz pozwoliłoby uczestnikom rynku prawidłowo ocenić wpływ tych okoliczności na wartość instrumentów finansowych Strony, jak również sytuację finansową Strony poprzez oszacowanie ryzyk z tym związanych, w tym ocenę płynności Spółki.
Zdaniem Komisji racjonalny inwestor po przekazaniu przez Spółkę w trybie właściwym dla informacji poufnych kompletnych informacji o poziomie i strukturze zobowiązań wynikających z emisji obligacji w trybie ofert prywatnych mógłby wykorzystać je przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.
Powyższe było szczególnie istotne w kontekście ówczesnej sytuacji finansowej Spółki, która w 2018 r. stale się pogarszała. Jak wynikało zaś z e-maila byłego Prezesa Zarządu Spółki – K. K. do współpracowników z dnia [...] kwietnia 2017 r., emisja obligacji prywatnych na rzecz inwestorów indywidualnych była sposobem Spółki na podtrzymanie płynności, którego kosztem było wyższe oprocentowanie obligacji oraz krótszy termin ich zapadalności.
W konsekwencji Komisja uznała, że każde z opisanych powyżej naruszeń (dotyczących nienależytego wykonania obowiązku publikacji informacji poufnych dotyczących istotnych warunków emisji obligacji, tj. zawarcia opcji przedterminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcja PUT) oraz wysokości oprocentowania istotnie przewyższającego oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę, popełnione w okresie, kiedy Strona pełniła funkcję członka Rady Nadzorczej Emitenta, posiadającego status spółki publicznej, miały charakter rażący.
W ocenie Organu, o rażącym charakterze ww. naruszeń obowiązków informacyjnych przez Spółkę, popełnionych w okresie gdy Strona sprawowała funkcję członka Rady Nadzorczej, przesądza po pierwsze, waga i znaczenie informacji, których Spółka nie przekazała do publicznej wiadomości w raportach dotyczących informacji poufnych nr [...]r. z dnia [...]lutego 2018r. nr [...]z dnia 2 marca 2018 r. oraz nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Komisja podkreśliła, że brak ujawnienia ww. raportach z wartościami nominalnymi obligacji wyemitowanych w trybie ofert prywatnych, informacji dotyczących emisji obligacji zawierających w warunkach emisji opcje PUT, jak i brak w tych raportach informacji o emitowaniu obligacji zawierających w warunkach emisji oprocentowanie istotnie przewyższające oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę, spowodowało, że informacje przedstawione inwestorom nie były rzetelne i uniemożliwiały dokonanie oceny potencjalnych problemów z płynnością Spółki mogących nastąpić w przyszłości, wynikających chociażby z niedopasowania terminów wykupu obligacji do przychodów z działalności Spółki (krótkie terminy wykupu) oraz nie pozwoliło inwestorom dokonać prawidłowej oceny sytuacji Spółki w kontekście możliwości utraty płynności w przyszłości. Spółka doprowadziła zaś do sytuacji, w której interesariusze uzyskiwali informacje o pozyskaniu finansowania z obligacji, które zasadniczo jest zobowiązaniem długoterminowym, gdyż jego zapadalność następuje po upływie okresu dłuższego niż rok (Spółka emitowała 2, 3 i 4 letnie obligacje). Przyznanie zaś obligatariuszom bezwarunkowej opcji przedterminowego wykupu na ich żądanie obligacji prowadziło do sytuacji, że zobowiązania długoterminowe Spółki z tytułu wyemitowanych obligacji mogły ulec w dowolnym czasie przekształceniu w zobowiązania krótkoterminowe o natychmiastowej wymagalności. Uczestnicy rynku kapitałowego nie posiadali wiedzy o ww. mechanizmie działającym w Spółce, bowiem informacje publikowane przez Emitenta nie zawierały ww. informacji o istotnych warunkach emisji obligacji. Przekazując jedynie informacje o łącznej wartości nominalnej przydzielonych obligacji wyemitowanych przez Spółkę i jej grupę kapitałową Spółka przedstawiała uczestnikom rynku niepełny obraz swojej sytuacji finansowej, nie wykazując rzeczywistej ekspozycji na zobowiązania, a także ryzyk wynikających z tej ekspozycji (np. bezwarunkowość opcji PUT). Informacje o istotnych warunkach emisji pokazywałyby, że Spółka zaciągała kolejne zobowiązania z niestandardowymi dla siebie warunkami oprocentowania oraz z krótkimi terminami wykupu, co z kolei wskazywałoby na rosnące potrzeby pozyskiwania finansowania działalności Spółki, a także realne zwiększenie zobowiązań Spółki.
W ocenie KNF, doniosłość przedmiotowych informacji poufnych, których nie przekazano inwestorom oraz naganność działań Spółki jest znaczna także ze względu na to, że nieprawidłowości miały miejsce w okresie, w którym sytuacja finansowa Spółki stale się pogarszała (malały kapitały własne i przychody, zwiększały się za to zobowiązania Spółki), co doprowadziło do sytuacji zagrożenia jej wypłacalności a następnie do niewypłacalności Spółki, kiedy szczególnie istotne było rzetelne i szczegółowe informowanie uczestników rynku, tak aby mogli uwzględniać przekazywane informacje w ocenie kondycji Spółki i podejmowanych decyzjach inwestycyjnych. Niekompletna treść przekazanych informacji poufnych mogła w istotny sposób wpłynąć na kształtowanie się kursu notowanych przez Spółkę instrumentów finansowych oraz ograniczała dostępność inwestorów do informacji o Emitencie dotyczących nieustannego zwiększania zadłużenia.
Zdaniem Komisji, o rażącym charakterze naruszeń przesądza fakt, że w chwili dokonywania naruszeń w Spółce, w szczególności w okresie od dnia [...]lutego 2017 r. do dnia [...]kwietnia 2018 r., nie nastąpiły żadne okoliczności uzasadniające brak publikacji kompletnych informacji poufnych. Co więcej, w czasie naruszeń funkcjonował bowiem Zarząd Spółki oraz publikowane były raporty dotyczące innych kwestii. W Spółce istniały również procedury wewnętrzne dotyczące weryfikacji informacji dotyczących Spółki pod względem ich potencjalnie poufnego charakteru oraz podawania informacji poufnych do wiadomości publicznej.
Jednocześnie, ocenę opisanych wyżej naruszeń Spółki za rażące uzasadnia również fakt, iż regulacje prawne odnoszące się do obowiązku podawania do wiadomości publicznej informacji poufnych w Rozporządzeniu MAR są jednoznaczne, a zatem podmiot, do którego obowiązki są adresowane (tu: Spółka) powinien im zadośćuczynić w sposób prawidłowy. Organ zauważył, że w przypadku ewentualnych wątpliwości, co do kwalifikacji informacji poufnych, Spółka mogła się posiłkowo kierować orzecznictwem sądów administracyjnych i organu nadzoru oraz dorobkiem doktryny prawa kapitałowego wytworzonym na gruncie regulacji informacji poufnych zawartych w ustawie o obrocie. Regulacje te mimo, że zostały zastąpione przez Rozporządzenie MAR, były w wielu miejscach zbieżne, co do sposobu definiowania informacji poufnych.
W dalszej części uzasadnienia Zaskarżonej decyzji KNF wskazał naruszenia Spółki w zakresie obowiązków informacyjnych, tj. braku przekazania przez Spółkę informacji o niezrealizowaniu umowy na rynku hiszpańskim i utracie depozytu w wysokości 6,1 mln EUR. W dniu 15 stycznia 2018 r. Spółka przekazała do wiadomości publicznej raport zawierający informacje poufne nr [...] informujący, że podmiot z Grupy kapitałowej G. podpisał w dniu 15 stycznia 2018 r. z bankiem z siedzibą w Hiszpanii umowę dotyczącą nabycia portfeli wierzytelności o łącznej wartości nominalnej 637 mln euro, tj. 2,7 mld zł. Przeniesienie własności przedmiotowych portfeli miało nastąpić po uiszczeniu przez ten podmiot ustalonej ceny zgodnie z warunkami wskazanymi w umowie. Zgodnie z ww. raportem, warunki umowy nie odbiegały od warunków powszechnie stosowanych w tego typu umowach (k. 704). Ww. umowa została zawarta między B. [...] S.A.U. - bank z siedzibą w H. (dalej także: "Banco") a U. 3 [...] (dalej także: "Universe 3"), reprezentowanym przez S. [...] S.A. (k. 1737-2034). Universe 3, jako fundusz, którego wierzytelnościami zarządzała Spółka, wchodził w skład grupy kapitałowej G.. W opublikowanym w dniu 3 lipca 2018 r. skonsolidowanym sprawozdaniu rocznym za 2017 r. w punkcie 38 "Zdarzenia następujące po dniu bilansowym" Spółka poinformowała, że podmiot z Grupy kapitałowej podpisał w dniu [...] stycznia 2018 r. z bankiem z siedzibą na terytorium H. umowę dotyczącą nabycia portfeli wierzytelności o łącznej wartości nominalnej 637 mln euro, tj. 2,7 mld zł. Spółka wskazała, iż "w związku z brakiem realizacji umowy kwota depozytu wpłacona na poczet ceny nabycia w wysokości 6,1 mln euro została zaliczona na poczet kary umownej", (k. 1039) Informacja ta została również ujawniona we wstępnym niezaudytowanym skonsolidowanym sprawozdaniu rocznym za 2017 r., opublikowanym w dniu 30 maja 2018 r. Jak ustaliła Komisja, zgodnie z postanowieniem ww. umowy cena pakietu wierzytelności została ustalona na kwotę 24 388 999,09 euro. Zgodnie z klauzulami do powyższej umowy, zawartymi w odrębnym dokumencie: Strony postanawiają, że skuteczność Dokumentu zawartego w formie jednego dokumentu, podlega spełnieniu następujących warunków zawieszających w całości przed godziną 24:00 w M. w dniu 31 stycznia 2018 r.: (i) Dokument zostanie podpisany przez Strony i sporządzony w formie aktu notarialnego przez upoważnionego Notariusza, (ii) Zgodnie z postanowieniami Klauzuli 3.2 Umowy Sprzedaży, Sprzedający otrzyma kwotę w wysokości 21.585.240,29 euro na swój rachunek bankowy (...). W umowie zastrzeżono, że jeżeli którakolwiek ze stron umowy nie wywiąże się ze swoich zobowiązań, będzie zobligowana zapłacić drugiej stronie karę w wysokości 20% ustalonej w umowie ceny. Komisja wskazuje, że 20% ceny zakupu wynoszącej 24 388 999,09 euro stanowiło 4 877 799,82 euro, tj. równowartość kwoty ok. 20,34 mln zł (przy uwzględnieniu średniego kursu NBP z dnia 15 stycznia 2018 r.).
Na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, w tym wydruków wiadomości email oraz pisma Comisión Nacional del Mercado de Valores - Krajowej Komisji Rynku Papierów Wartościowych w Hiszpanii Komisja ustaliła harmonogram zdarzeń dotyczących realizacji umowy nabycia wierzytelności od B. z dnia [...] stycznia 2018 r. Organ przeanalizował podejmowane przez G. oraz podmiot rynku hiszpańskiego czynności, w tym wymianę korespondencji w zakresie realizacji umowy. Istotne jest, iż 28 marca 2018 r. Spółka otrzymała B. dokument od B., w którym zawiadomił, że stracił pewność, co do możliwości zabezpieczenia przez Spółkę środków na realizację umowy. B. powołał się na postanowienia aneksu do umowy z dnia 31 stycznia 2018 r. dotyczące niewywiązania się z zobowiązań określonych w przedmiotowej umowie, czego konsekwencja jest:
1) dostąpienie przez B. od umowy sprzedaży portfela wierzytelności,
2) prawo do uzyskania przez B. od G. kary umownej w kwocie wynoszącej 25% ceny wynikającej z umowy. Na poczet zapłaty ww. kary została zaliczona dotychczas wpłacona przez Uniyęrse 3 kwota 5 000 000 euro oraz wpłacona przez G. kwota 1 100 000 euro.
Powyższy dokument został wysłany na skrzynkę pocztową w domenie getbacksa.pl należącą do J. M. oraz A. P.. Zgodnie z pkt 14.2 aneksu z dnia 31 stycznia 2018 r. do umowy z dnia 15 stycznia 2018 r., osobami wyznaczonymi do otrzymywania wszelkich zawiadomień związanych z realizacją ww. umowy byli A. P. oraz J. M.. Analiza potwierdzenia wygenerowanego przez B. wykazała, iż J. M. odczytał ww. dokument w dniu 28 marca 2018 r. o godzinie 14:52. Komisja ustaliła, że podejmowane później przez Spółkę działania, w tym wysłany w dniu 6 kwietnia 2018 r. wniosek o przesunięcie terminu realizacji umowy były bezskuteczne, bowiem notariusz ustanowiony przez B. został już powiadomiony od odstąpieniu od umowy.
Komisja stwierdziła, że w okresie kiedy Strona pełniła funkcję członka Rady Nadzorczej, Emitent, nie wykonał obowiązku informacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, ponieważ nie przekazał do wiadomości publicznej informacji poufnej powstałej najpóźniej w dniu 28 marca 2018 r. o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności na rynku hiszpańskim zawartej w dniu 15 stycznia 2018 r. przez podmiot z grupy kapitałowej G., oraz o utracie depozytu w wysokości 6 100 000 euro, w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali informacji o pogłębianiu się problemów z płynnością Spółki. Jednocześnie informacja o braku realizacji ww. umowy oraz o utracie depozytu, stanowiła informację poufną w rozumieniu art. 7 Rozporządzenia MAR, ponieważ: 1) dotyczyła bezpośrednio Emitenta; 2) była precyzyjna; 3) nie była podana do wiadomości publicznej w trybie i terminie właściwym dla informacji poufnych; 4) miała charakter cenotwórczy.
Organ analizując powyższe, wskazał iż informacja o braku realizacji umowy dotyczyła bezpośrednio Emitenta, ponieważ dotyczyła nabycia portfeli wierzytelności przez podmiot z grupy kapitałowej G. - funduszu Universe 3, co miało bezpośredni wpływ na działalność Spółki.
Komisja wskazała, że Spółka przekazywała raporty w przedmiocie nabyć portfeli wierzytelności, którymi następnie zarządzała, w tym raport o zawarciu przedmiotowej umowy, nie przekazała jednak informacji wskazujących na brak realizacji powyższej umowy oraz utratę depozytu, co wskazywałoby inwestorom na pogłębiające się problemy finansowe Grupy kapitałowej G., w której Universe 3 był jednostką zależną. Zatem, brak realizacji umowy oraz utratę depozytu w wysokości 6 100 000 euro, a ich charakter w wystarczającym stopniu umożliwiał dokonanie oceny potencjalnego wpływu tych okoliczności na cenę instrumentów finansowych Emitenta.
KNF wskazał, że informacja o braku realizacji ww. umowy oraz utracie depozytu nie była podana do wiadomości publicznej w trybie i terminie właściwym dla informacji poufnych. Jednocześnie Organ przyjął, że informacja poufna powstała najpóźniej w dniu [...] marca 2018 r. tj. w dniu, w którym pewne było, iż umowa nie zostanie zrealizowana. Komisja wskazała, iż Spółka będąc podmiotem dominującym w Grupie kapitałowej brała czynny udział w prowadzonych negocjacjach pomiędzy B. a Universe 3 w przedmiocie zawarcia umowy nabycie portfela wierzytelności. Nie było więc przeszkód do niezwłocznej publikacji informacji o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności na rynku hiszpańskim zawartej w dniu 15 stycznia 2018 r. przez podmiot z grupy kapitałowej G., oraz o utracie depozytu w wysokości 6,1 mln euro. Informacja o braku realizacji ww. umowy nabycia portfeli wierzytelności została przekazana inwestorom dopiero we wstępnym niezaudytowanym skonsolidowanym sprawozdaniu rocznym za 2017 r., opublikowanym w dniu 30 maja 2018 r., a zatem po upływie ponad dwóch miesięcy od jej powstania (oraz również w skonsolidowanym sprawozdaniu rocznym za 2017 r. opublikowanym w dniu 3 lipca 2018 r. - a zatem po upływie ponad 3 miesięcy od powstania informacji). Komisja wskazał, że informacja o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności o wartości 2,7 mld zł, w szczególności wobec utraty depozytu w wysokości 6 100 000 euro, miała charakter cenotwórczy, gdyż pokazywałaby, że spółka z grupy kapitałowej G. nie wywiązuje się z umów nabycia wierzytelności, których obsługa stanowi podstawową działalność Spółki i miałaby po ich podaniu do wiadomości publicznej prawdopodobnie znaczący wpływ na cenę instrumentów finansowych Emitenta. Informacja o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności na rynku hiszpańskim oraz o utracie depozytu w wysokości 6 100 000 euro spełniała zatem kryteria informacji poufnej.
Zdaniem KNF naruszenie dotyczące braku przekazania informacji poufnej powstałej najpóźniej w dniu 28 marca 2018 r., o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności na rynku hiszpańskim przez podmiot z grupy kapitałowej G. oraz o utracie depozytu w wysokości 6 100 000 euro, miało charakter rażący. O rażącym charakterze ww. naruszenia obowiązku informacyjnego przez Spółkę, popełnionego w okresie gdy Strona sprawowała funkcję członka Rady Nadzorczej G., przesądza waga i znaczenie informacji, których Spółka nie przekazała do wiadomości publicznej. Nieujawnienie przedmiotowych informacji spowodowało, że inwestorzy nie mieli aktualnych i rzetelnych informacji o Spółce , w wyniku czego nie mogli dokonać prawidłowej oceny sytuacji Spółki w kontekście jej problemów finansowych oraz możliwości utraty przez nią płynności w przyszłości. Dodatkowo, w ocenie KNF, o rażącym charakterze naruszeń przesądza fakt, że w chwili dokonywania naruszeń w Spółce nie nastąpiły żadne okoliczności uzasadniające brak publikacji informacji poufnych. W czasie naruszeń funkcjonowały bowiem organy Spółki oraz Zarząd Spółki publikował raporty dotyczące innych kwestii, a Spółka miała pełną świadomość zaistniałych zdarzeń związanych z brakiem realizacji umowy nabycia wierzytelności. W Spółce funkcjonowały również regulacje dotyczące polityki informacyjnej, przewidujące obowiązek identyfikacji, czy informacja spełnia przesłanki poufnej oraz dotyczące przekazywania informacji poufnych.
Kolejne naruszenie opisane w Zaskarżonej decyzji dotyczyły naruszenia obowiązków informacyjnych w zakresie braku przekazywania przez Spółkę informacji poufnych o niewywiązaniu się z zobowiązań wynikających z emisji obligacji. KNF ustalił, że okresie kiedy Strona pełniła funkcję członka Rady Nadzorczej, Emitent, będący spółką publiczną, dopuścił się 21-krotnego (z ogólnej liczby 119 naruszeń stwierdzonych w Decyzji KNF z dnia [...] grudnia 2021 r.) niewykonania obowiązku informacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 w zw., z art. 7 Rozporządzenia MAR, poprzez nieprzekazanie do wiadomości publicznej informacji poufnych dotyczących przypadków niewywiązania się w 2018 r. z zobowiązań wynikających z wyemitowanych przez Spółkę obligacji (w okresie od dnia 14 marca 2018 r. do dnia 14kwietnia 2018 r.), w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali informacji o pogłębianiu się problemów z płynnością Spółki. Przypadki niewywiązania się przez Spółkę z zobowiązań wynikających z emisji obligacji, co do których Spółka nie wykonała obowiązków informacyjnych, miały miejsce w okresie od 14 marca 2018 r. (tj. najwcześniejszy dzień, w którym Spółka opóźniła wykup obligacji), a zatem pierwsze niewywiązanie się przez Spółkę z zobowiązań wynikających z emisji obligacji oraz naruszenie przez spółkę obowiązku informacyjnego z tym związanego miało miejsce w okresie, kiedy to Strona od ponad trzech miesięcy (licząc od dnia jej powołania) pełniła funkcje w Radzie Nadzorczej Spółki.
Organ ustalił, że po dniu 14 marca 2018 r. Spółka posiadała wiedzę, że opóźni wykup obligacji serii LC. Tym samym, 14 marca 2018 r. był najwcześniejszym terminem, w którym Spółka zaczęła opóźniać realizację zobowiązań wynikających z obligacji. A zatem, po dniu 14 marca 2018 r. Spółka powinna była poinformować o każdym przypadku niewywiązania się ze swoich zobowiązań wynikających z wyemitowanych przez nią obligacji, co jak ustaliła Komisja nie miało miejsca. Natomiast w dniu 21 marca 2028 r. nie wykupi obligacji serii JT. Tym samym, 21 marca 2018 r. był zatem najwcześniejszym terminem, w którym Spółka zaprzestała realizacji zobowiązań wynikających z ww. emisji obligacji.
Komisja ustaliła także, że w raporcie zawierającym informacje poufne Q. TFI nr [...] z [...] kwietnia 2018 r., Zarząd Q. TFI poinformował, iż został poproszony przez Zarząd G. o zmianę terminu wykupu obligacji o wartości nominalnej 10 mln zł, których pierwotny termin zapadalności upływał 13 kwietnia 2018 r., na dzień 18 kwietnia 2018 r. i wyraził na to zgodę (k. 16). Ponadto Zarząd Q. TFI poinformował, że wszystkie dotychczasowe zobowiązania wynikające z wyemitowanych obligacji G. uregulowała terminowo. Również raportem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...]Q. TFI poinformował, że w tym dniu na rachunek funduszy Q1 FIZ oraz Q. [...] FIZ wpłynęło po 2 250 000 zł (łącznie 4 500 000 zł) tytułem kwoty wykupu obligacji G., o których mowa raporcie nr [...] oraz że zgodnie z informacją z raportu nr [...] pozostała część kwoty wykupu obligacji G. miała być zapłacona do 18 kwietnia 2018 r. (k. 17). Raportem zawierającym informacje poufne nr [...]z 19 kwietnia 2018 r. Zarząd Q. TFI poinformował, że w dniu 18 kwietnia 2018 r. G. nie wykupiła obligacji o wartości nominalnej 5 500 000 zł (k. 18).
Tym samym Komisja wskazała, że informacje o każdym z 21 przypadków (spośród ogólnej liczby 119 przypadków stwierdzonych w Decyzji KNF z dnia [...] grudnia 2021 r.) niewywiązywania się przez Spółkę w 2018 r. z zobowiązań wynikających z wyemitowanych obligacji, dotyczyły bezpośrednio Emitenta. Odnosiły się one bowiem do realizacji zobowiązań Spółki, wynikających z wyemitowanych obligacji, zaś działalność Spółki była w znaczącym stopniu uzależniona od finansowania zewnętrznego, pochodzącego głównie z emisji obligacji, ale również z kredytów i pożyczek od innych podmiotów. Spełniały one również spełniały również warunek precyzyjności wskazując na okoliczności, które wystąpiły, tj. na nieterminowy wykup obligacji, brak wykupu obligacji lub brak zapłaty odsetek od obligacji a także wartość zobowiązania, którego Spółka nie wykonała. Ponadto od 14 marca 2018 r., kiedy miał miejsce pierwszy przypadek opóźnienia w wykupie obligacji, a następnie od 21 marca 2018 r., kiedy Spółka nie dokonała wykupu obligacji i zaprzestała spełniać swoje zobowiązania wynikające z wyemitowanych przez nią obligacji oraz następnie od 13 kwietnia 2018 r., kiedy Spółka przestała spłacać odsetki od wyemitowanych przez nią obligacji - przypadki braku realizacji zobowiązań z obligacji miały miejsce z częstotliwością co kilka dni.
Zdaniem KNF informacje dotyczące przywołanych powyżej 21 przypadków (spośród ogólnej liczby 119 przypadków stwierdzonych w Decyzji KNF z dnia [...]grudnia 2021 r.) niewywiązania się przez Spółkę z zobowiązań wynikających z emisji obligacji nie zostały podane do wiadomości publicznej w trybie i terminie właściwym dla informacji poufnych. W ocenie Organu Raport zawierający informacje poufne nr [...] z 26 kwietnia 2018 r., wskazujący na 58 przypadków niewywiązania się z zobowiązań z emisji obligacji nie spełniał wymogu "niezwłoczności", gdyż opublikowany został po upływie ponad miesiąca od powstania pierwszych informacji oraz był niekompletny tj. obejmował przypadki niewykonania zobowiązań wynikających z obligacji, które wystąpiły począwszy od 21 marca 2018 r. do 25 kwietnia 2018 (ww. raport bieżący nie zawierał również informacji o zaistniałym opóźnieniu w wykupie serii obligacji LC i LD).
Argumentując dalej Komisja wskazał, że charakter przedmiotowych informacji oraz towarzyszące im okoliczności w wystarczającym stopniu umożliwiłyby dokonanie oceny potencjalnego wpływu tych okoliczności na cenę instrumentów finansowych Spółki. Informacje o każdym z opisanych powyżej przypadków miały charakter cenotwórczy, albowiem w przypadku podania ich do wiadomości publicznej miałyby prawdopodobnie znaczący wpływ na cenę instrumentów finansowych Emitenta. W szczególności, informacje o każdym z ww. przypadków niewywiązywania się przez Spółkę z zobowiązań z wyemitowanych przez nią obligacji (każda informacja z osobna), gdyby były przekazywane w terminie i trybie właściwym dla informacji poufnych, pozwoliłyby uczestnikom rynku ocenić ich wpływ na wartość instrumentów finansowych Spółki, ponieważ wskazywałyby one jednoznacznie, że Spółka ma problemy z płynnością. Natomiast brak podania do wiadomości publicznej informacji poufnych o niewywiązywaniu się Spółki z zobowiązań wynikających z obligacji mógł wpłynąć na decyzje inwestorów co do nabywania tych instrumentów finansowych. Z powyższych powodów, informacje w przedmiocie niewywiązywania się przez Spółkę w 2018 r. z zobowiązań wynikających z emisji obligacji były z perspektywy akcjonariuszy oraz obligatariuszy Spółki, w sytuacji finansowej, w której znajdowała się Spółka i jej grupa kapitałowa (ujemne kapitały własne, strata za 2017 r. w wysokości ok. 1,8 mld zł, niedopasowanie terminów zobowiązań do terminów uzyskiwania przychodów z aktywów), informacjami istotnymi. Dodatkowo, w ocenie Komisji, brak było przeszkód dla prawidłowego i terminowego wykonania obowiązków informacyjnych przez G.. To bowiem Spółka przekazywała raporty na podstawie art. 17 ust. 1 Rozporządzenia MAR o przydziałach oraz wykupach obligacji, w tym m.in przekazała raport nr [...] o przypadkach niewywiązania się z zobowiązań wynikających z obligacji Spółki. Zdaniem KNF o rażącym charakterze ww. naruszeń obowiązków informacyjnych przez Spółkę, popełnionych w okresie gdy Strona sprawowała funkcję członka Rady Nadzorczej G., przesądza, waga i znaczenie informacji, których Spółka nie przekazała do publicznej wiadomości. Nieprzekazanie do wiadomości publicznej informacji poufnych dotyczących przypadków niewywiązania się w 2018 r. z zobowiązań wynikających z wyemitowanych przez Spółkę obligacji (w okresie od dnia 14 marca 2018 r. do dnia 17 kwietnia 2018 r.), spowodowało, że uczestnicy rynku kapitałowego (inwestorzy oraz akcjonariusze) nie posiadali aktualnych i rzetelnych informacji o problemach z płynnością Spółki oraz o ich dalszym pogłębianiu się. Co za tym idzie że uczestnicy rynku kapitałowego (inwestorzy oraz akcjonariusze) nie posiadali aktualnych i rzetelnych informacji o sytuacji finansowej Spółki. Komisja krytycznie odniosła się także do postępowania Strony, polegające na tym, że choć Spółka nie podawała do wiadomości publicznej informacji poufnych dotyczących problemów Spółki w wykonywaniu zobowiązań wynikających z emisji obligacji niezwłocznie po ich wystąpieniu, tj. począwszy od 14 marca 2018 r., to jednocześnie do wiadomości publicznej w dniu [...] kwietnia 2018 r. podała raport zawierający informacje poufne nr. [...] ("Wykup obligacji"), w którym Spółka poinformowała, iż od 2 stycznia 2018 r. do momentu opublikowania raportu (tj. [...] kwietnia 2018 r.) dokonane zostały wykupy obligacji wyemitowanych w trybie ofert prywatnych o łącznej wartości nominalnej równej 197 194 650 zł. Komisja podkreśla, że w ww. raporcie Spółka poinformowała jedynie o dokonywanych wykupach w tym okresie, w którym miały miejsce już przypadki braku wykupów obligacji. Spółka zatem wybiórczo informowała uczestników rynku oraz przekazując powyższy raport w przedmiocie wykupów obligacji przedstawiła uczestnikom rynku zniekształcony obraz swojej sytuacji finansowej, ponieważ podkreślała wyłącznie spłaty zobowiązań pomijając fakt niewywiązywania się z zobowiązań przez Spółkę. Komisja wskazał, że Racjonalni inwestorzy, gdyby uzyskali niezwłocznie informacje, że od połowy marca 2018 r. występują po stronie Spółki problemy z płatnościami wynikającymi z emisji obligacji, mogliby wykorzystać takie informacje podczas podejmowania decyzji inwestycyjnych. Zaś brak ich terminowego ujawnienia pozbawił ich takich możliwości. W ocenie Komisji skutkiem naruszenia było naruszenie interesu inwestorów poprzez umniejszenie możliwości podejmowania przez nich świadomych decyzji inwestycyjnych w oparciu o informacje, których brakowało na rynku. Brak podania do wiadomości publicznej informacji poufnych o niewywiązywaniu się Spółki z zobowiązań wynikających z obligacji mógł wpłynąć na decyzje inwestorów z rynku publicznego, ale też inwestorów nabywających obligacje w ramach ofert prywatnych (Spółka emitowała obligacje w trybie ofert prywatnych do dnia 4 kwietnia 2018 r.). Doniosłość ww. informacji poufnych o niewywiązywaniu się z zobowiązań wynikających z emisji obligacji, które nie zostały przekazane przez Spółkę do publicznej wiadomości (tj. każdej z 21 informacji) oraz nieprawidłowego działania Spółki jest znaczna ze względu na to, że wszystkie nieprawidłowości miały miejsce w okresie, w którym sytuacja finansowa Spółki stale się pogarszała (malały kapitały własne i przychody, zwiększały się za to zobowiązania Spółki), co doprowadziło do sytuacji zagrożenia wypłacalności G., a następnie do niewypłacalności Spółki.
W uzasadnieniu Zaskarżonej decyzji Komisja wskazał również na odpowiedzialność Strony jako członka Rady Nadzorczej. Komisja wskazała, że w okresie od 27 listopada 2017 r. do 17 kwietnia 2018 r. (okres pełnienia przez J. O. funkcji członka Rady Nadzorczej) organ nadzoru Spółki odbył łącznie dziewięć posiedzeń, tj. w dniu 8 grudnia 2017 r., 21 grudnia 2017 r., 25 stycznia 2018 r., 22 lutego 2018 r., 1 marca 2018 r., 23 marca 2018 r., 4 kwietnia 2018 r., 13 kwietnia 2018 r. oraz 16 kwietnia 2018 r. (k. 4421-4518). Strona brała udział we wszystkich powyższych posiedzeniach. Rada Nadzorcza podczas posiedzeń sygnalizowała Zarządowi, że za późno otrzymuje materiały na posiedzenia, co uniemożliwia jej członkom odpowiednie przygotowanie się do posiedzeń. Prośby członków Rady Nadzorczej dotyczące otrzymywania pełnego pakietu materiałów na co najmniej 48 godzin przed posiedzeniem nie były przez Zarząd spełniane. Komisja wskazała, że aktywność członków Rady Nadzorczej zwiększyła się podczas posiedzeń od początku 2018 r. Wówczas Rada Nadzorcza wydawała tzw. "listy zadań" dla Zarządu Spółki, które obejmowały żądania kierowane do Zarządu w zakresie m.in. przygotowania określonych materiałów na kolejne posiedzenie Rady Nadzorczej. Od posiedzenia Rady Nadzorczej w dniu 22 lutego 2018 r. Rada Nadzorcza przekazywała Zarządowi szczegółowy wykaz danych, które miały zostać jej dostarczone w określonym terminie. Od 4 kwietnia 2018 r. Rada Nadzorcza zażądała codziennych raportów dotyczących stanu finansów Spółki. Organ ustalił, że w dniu 24 marca 2018 r. Rada Nadzorcza podjęła uchwałę, mocą której delegowała K. [...] M. do samodzielnego pełnienia następujących czynności nadzorczych: szczegółowej oceny bieżącej pozycji płynnościowej Spółki, analizy wszystkich procesów pozyskiwania finansowania oraz bieżących transakcji nabycia lub sprzedaży portfeli wierzytelności (w tym przeglądu dokumentacji dotyczącej takich transakcji). W dniu 8 kwietnia 2018 r. Rada Nadzorcza podjęła uchwałę, na podstawie której zażądała wyznaczenia dla niej przez Zarząd zewnętrznych konsultantów finansowych oraz prawnych, w celu wsparcia w nadzorze nad Spółką, jak również w przedmiocie wykonywania obowiązków informacyjnych przez Spółkę w zakresie informacji bieżących. W dniu 16 kwietnia 2018 r. Rada Nadzorcza oddelegowała K. [...] M. do czasowego wykonywania czynności prezesa Zarządu Spółki.
Komisja ustalając odpowiedzialność Strony jako członka Rady nadzorczej Spółki wskazał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki umożliwiające nałożenie na Stronę kary pieniężnej za wskazane w osnowie zaskarżonej decyzji naruszenia art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, dokonane przez Spółkę w czasie, w którym jako Emitent miał status spółki publicznej, zaś Strona pełniła funkcję członka jej Rady Nadzorczej. I tak, Komisja wskazała, że:
Emitent, będąc spółką publiczną, tj. po dniu 14 lipca 2017 r., w okresie pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej przez J. O., dopuścił się następujących naruszeń:
1) 3-krotnego (z ogólnej liczby 15 naruszeń objętych Decyzją KNF z dnia 9 grudnia 2021 r.) nienależytego wykonania obowiązku informacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, ponieważ przekazując w okresie od dnia 6 lutego 2018 r. do dnia 4 kwietnia 2018 r. do wiadomości publicznej informacje poufne o emisjach obligacji w trybie ofert prywatnych, przeprowadzonych przez G. w 2018 r., przekazał do wiadomości publicznej niekompletne informacje o istotnych warunkach emisji obligacji, tj. niezawierające informacji o zawarciu opcji przedterminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcji PUT) oraz o wysokości oprocentowania istotnie przewyższającego oprocentowanie standardowo oferowane przez G.,
2) niewykonania obowiązku informacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, ponieważ nie przekazał do wiadomości publicznej informacji poufnej powstałej najpóźniej w dniu 28 marca 2018 r. o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności na rynku hiszpańskim, zawartej w 2018 r. przez podmiot z grupy kapitałowej Spółki oraz o utracie depozytu w wysokości 6,1 min EUR oraz
3) 21-krotnego (z ogólnej liczby 119 przypadków objętych Decyzją KNF z dnia 9 grudnia 2021 r.) niewykonania obowiązku informacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, ponieważ nie przekazał do wiadomości publicznej informacji poufnych dotyczących 21 przypadków niewywiązania się w 2018 r. z zobowiązań wynikających z emisji obligacji przez Spółkę.
KNF wskazał, że spełniona została zatem pierwsza z wymienionych powyżej przesłanek odpowiedzialności Strony, tj. ustalono, że doszło do naruszeń, o których mowa w art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie. Po wtóre Komisja stwierdził, że koniecznym warunkiem wydania niniejszej decyzji ustalającej odpowiedzialność Strony za naruszenia obowiązków informacyjnych przez Spółkę jest fakt pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej w czasie, gdy doszło do naruszeń o których mowa w art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie (naruszenia obowiązków informacyjnych w zakresie informacji poufnych). Komisja podkreślił, że ze stwierdzonych w Decyzji KNF z dnia 9 grudnia 2021 r. naruszeń, których dopuściła się Spółka, Strona ponosi odpowiedzialność kiedy pełniła funkcję członka Rady Nadzorczej, przy czym datą początkową jest 28 stycznia 2018 r., tj. po upływie 2 miesięcy od momentu powołania w poczet członków Rady Nadzorczej, do dnia 17 kwietnia 2018 r., tj. do chwili rezygnacji z pełnionej funkcji w Spółce. Po trzecie KNF wskazał, że nie upłynął jeszcze okres pięciu lat od dnia popełnienia naruszeń przez Spółkę, o których mowa w art. 189g § 1 K.p.a. bowiem w sprawie znajduje zastosowanie art. 31za ust. 2 ustawa COVID-19, która weszła w życie w dniu 31 marca 2020 r. Zgodnie z tym przepisem, w sprawach z zakresu właściwości KNF bieg przedawnienia z art. 189g §1 K.p.a. nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Od dnia 20 marca 2020 r. na terenie Rzeczpospolitej Polskiej wprowadzono stan epidemii. W dniu 16 maja 2022 r. odwołano stan epidemii, wprowadzając stan zagrożenia epidemicznego. Powyższe spowodowało, że z dniem 31 marca 2020 r. termin przedawnienia naruszeń popełnionych przez Spółkę uległ zawieszeniu i do dnia dzisiejszego nie został odwieszony. Po czwarte KNF wskazał, że ustalone naruszenia Spółki popełnione w okresie gdy Strona sprawowała funkcje w jej organie nadzorczym, miały charakter rażący, wszystkie naruszenia dokonane przez G. były znaczne, co skutkowało tym, że prawo do informacji inwestorów i akcjonariuszy, a także obligatariuszy spółki publicznej zostało w istotny sposób naruszone.
Komisja zauważył, że rada nadzorcza ma obowiązek prowadzenia nadzoru i kontroli w sposób stały, a zatem wykluczone jest podejmowanie przez nią odpowiednich działań jedynie ad hoc, w sposób sporadyczny. Komisja podkreśliła, że rady nadzorcze posiadają narzędzia do sprawowania stałego nadzoru w Spółce. Podstawowym warunkiem należytego realizowania przez radę nadzorczą funkcji nadzorczej jest odpowiednia jakość informacji oraz sprawny system przepływu informacji w relacji zarząd - rada. Przy realizacji swoich obowiązków rada nadzorcza powinna korzystać z pomocy i wyjaśnień członków zarządu, ale również jej pracowników oraz żądać wglądu i prawa do weryfikacji dokumentacji znajdującej się w Spółce. Rada nadzorcza powinna również zapewnić sobie ustanowienie odpowiednich kanałów komunikacji, które umożliwiłyby jej sprawowanie nadzoru na działalnością Spółki w sposób należyty. Ponadto w celu sprawowania efektywnego nadzoru nad tym obszarem wszyscy członkowie Rady Nadzorczej powinni znać i stosować politykę informacyjną spółki publicznej, rozumianą jako zbiór zasad służących identyfikowaniu i przekazywaniu przez spółkę publiczną informacji poufnych zgodnie z przepisami Rozporządzenia MAR. Brak tej znajomości lub niestosowanie jej postanowień znacząco utrudnia bieżące reagowanie na zdarzenia implikujące konieczność publikacji raportów bieżących. KNF wskazała, że Rada Nadzorcza nie podejmowała działań mających na celu prawidłowe i samodzielne weryfikowanie pozyskiwanych od Zarządu Spółki danych. Podkreślenia wymaga znaczenie znajomości przez całą Radę Nadzorczą nie tylko powszechnie obowiązujących przepisów prawa, ale także polityki informacyjnej Spółki, z której wynika, w jaki sposób Spółka powinna realizować obowiązki informacyjne w zakresie informacji poufnych. Komisja wskazała, że Rada Nadzorcza polityki tej nie znała lub jej nie stosowała, przez co nie mogła należycie nadzorować realizacji przez Zarząd obowiązków w zakresie publikacji informacji poufnych. Efektem czego był brak możliwości należytego nadzorowania przez Radę, realizacji przez Zarząd Spółki obowiązków w zakresie publikacji informacji poufnych.
Komisja oceniając działania Rady Nadzorczej w zakresie stwierdzonych przez Spółkę naruszeń obowiązków informacyjnych oceniła negatywnie. KNF wskazał, że pomimo swojej aktywności w Radzie nadzorczej, J. O. nie egzekwował braku reakcji ze strony Zarządu na swoje prośby o dostarczenie informacji, co działa na jego niekorzyść. Nie podjął on również, podobnie jak cała Rada Nadzorcza, próby weryfikacji, czy Zarząd Spółki podjął czynności w związku ze zwróceniem uwagi na kwestie dotyczące polityki informacyjnej. J. O. nie zweryfikował też, podobnie jak cała Rada, czy wyjaśnienia przedstawiane przez Zarząd Emitenta znajdują oparcie w polityce informacyjnej Spółki oraz w prawie powszechnie obowiązującym. Strona wykazywała się pasywną postawą w weryfikowaniu informacji uzyskiwanych od Zarządu, dotyczących obsługi bieżących zobowiązań oraz weryfikowania przez Spółkę prowadzonej w zw. z tym polityki informacyjnej. Strona nie korzystała z przysługujących Radzie na mocy K.s.h., statutów Spółki oraz regulaminów Spółki uprawnień nadzorczych. Strona, podobnie jak pozostali członkowie Rady Nadzorczej, dopiero od 5 kwietnia 2018 r. zapewniła sobie możliwość otrzymywania codziennych informacji na temat bieżącego regulowania zobowiązań przez Spółkę, pomimo otrzymywania wcześniejszych informacji o trudnej sytuacji finansowej G.. Powyższe działania Organ uznał za spóźnione, które nie przyczyniły się do sprawowania nadzoru nad działalnością Spółki. Tym samym KNF doszedł do przekonania, iż nie istnieją podstawy do zwolnienia Strony z odpowiedzialności za naruszenia Spółki. Jednocześnie działania podejmowane przez Stronę Komisja wzięła pod uwagę przy wymiarze kary pieniężnej przy poszczególnych naruszeniach.
W dalszej części uzasadnienia Zaskarżonej decyzji KNF wskazał jakie dowody posłużyły do ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. w szczególności zeznania Strony z 7 stycznia 2022 r., 23 stycznia 2022 r. oraz dowody zebrane w toku niniejszego postępowania oraz postępowania prowadzonego w stosunku do Spółki, zakończonego wydaniem decyzji KNF z 9 grudnia 2021 r. KNF wzięła pod uwagę Decyzję KNF z dnia 9 grudnia 2021 r., posiadającą przymiot dokumentu urzędowego. Odnosząc się do ustaleń poczynionych w Decyzji KNF z dnia 9 grudnia 2021 r. Organ stwierdził, iż w toku postępowania prowadzonego wobec Strony, KNF z urzędu powzięła informacje, iż po dniu 6 marca 2018 r.- tj. ustalonym w Decyzji KNF z dnia 9 grudnia 2021 r. dniu powstania informacji poufnej o braku finalizacji umowy nabycia wierzytelności na rynku hiszpańskim - prowadzone były jeszcze negocjacje pomiędzy Spółką a B. skutkujące ustaleniem późniejszej daty powstania ww. informacji poufnej. KNF ustaliła w niniejszym postępowaniu stan faktyczny w zakresie naruszenia związanego z brakiem przekazania informacji o niedojściu do skutku umowy nabycia wierzytelności na rynku hiszpańskim i utracie depozytu, z uwzględnieniem dowodów dotyczących negocjacji Spółki z B. po dniu 6 marca 2018 r. W rezultacie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że informacja poufna o braku finalizacji umowy nabycia wierzytelności na rynku hiszpańskim powstała w dniu 28 marca 2018 r.
W pozostałym zakresie nie zostały przeprowadzone jakiekolwiek dowody, które modyfikowałyby ustalenia z Decyzji KNF z dnia [...] grudnia 2021 r. w zakresie braku przekazania do wiadomości publicznej kompletnych informacji poufnych o emisjach obligacji w trybie ofert prywatnych oraz o niewywiązywaniu się z zobowiązań wynikających z obligacji.
W uzasadnieniu Zaskarżonej decyzji KNF odniósł się do wniosków dowodowych zgłoszonych przez Stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które w ocenie Komisji nie potwierdzają dochowania przez Stronę należytej staranności przy wykonywaniu obowiązków nadzorczych nad Spółką. Natomiast w zakresie wniosków zgłaszanych w dalszych pismach procesowych, w tym w piśmie z dnia 6 maja 2023 r. KNF stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Okoliczności, które bowiem Strona chce wykazać poprzez przeprowadzenie ww. wniosków są albo nieistotne dla wyjaśnienia niniejszej sprawy, albo zostały, już przez Komisję ustalone w toku niniejszego postępowania w oparciu o inny, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Ponadto Komisja odniosła się szczegółowo do zarzutów stawianych przez Stronę oraz szczegółowo uzasadniła zasadność i wysokość kar pieniężnych oraz możliwość odstąpienia od ich nałożenia. Komisja odniosła się również do wniosku Strony w zakresie uchylenia i umorzenie postępowania administracyjnego w zaskarżonej części - tj. w zakresie pkt I ppkt 1-3 decyzji z dnia 14 października 2022 r.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając w całości decyzję KNF z dnia 31 maja 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:
I. zarzuty o charakterze ogólnym odnoszące się do wszystkich kar pieniężnych nałożonych na Skarżącego w punkcie I decyzji z dnia z dnia 14 października 2022 r., która została utrzymana w mocy Zaskarżoną decyzją:
A) naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
1) przepisu art. 31za ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej "Ustawa Covidowa") poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten, jako niezgodny z art. art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a w konsekwencji naruszenie przepisu art. 189g § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej "KPA") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie upłynął jeszcze pięcioletni termin przedawnienia karalności administracyjnej kary pieniężnej, o którym mowa w tym przepisie (uzasadnienie zarzutu: II),
2) przepisu art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie poprzez jego zastosowanie i przyjęcie przez Komisję, że w okresie od dnia 28 stycznia 2018 r. do dnia 17 kwietnia 2018 r. obowiązek Skarżącego do należytego wykonywania nadzoru nad działalnością Spółki mógł być od Skarżącego egzekwowany (a w konsekwencji przyjęcie, że Skarżący ponosi odpowiedzialność administracyjnoprawną na podstawie przepisu art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie za rażące naruszenia obowiązków informacyjnych dokonane przez Spółkę w tym okresie) podczas, gdy w tym okresie Skarżący nie miał obiektywnej możliwości wykonywania nadzoru nad Spółką i wobec tego nie ponosi odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w przepisie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie (uzasadnienie zarzutu: III),
3) przepisu art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie w zw. z art. 382 oraz art. 483 § 2 KSH (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 13 października 2022 r.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na: (i) pominięciu przy określaniu modelu należytej staranności w wykonywaniu nadzoru okoliczności zewnętrznych pozostających poza wpływem osoby zobowiązanej do dochowania należytej staranności, (ii) przyjęciu, że zgodnie z modelem należytej staranności w sprawowaniu nadzoru nad Spółką, należyty nadzór jest sprawowany jedynie wówczas, gdy Spółka nie dopuszcza się żadnych naruszeń prawa, a w konsekwencji, że wystąpienie naruszenia prawa przez Spółkę wyklucza sprawowanie należytego nadzoru przez członka rady nadzorczej oraz (iii) przyjęciu, że w przypadku, gdy Zarząd nie wykonuje lub nienależycie wykonuje swoje zobowiązania, odpowiedzialność za taki stan ponosi rada nadzorcza z uwagi na nienależycie sprawowany nadzór, a w konsekwencji przyjęcie, że Skarżący w niniejszej sprawie nie dochował należytej staranności w wykonywaniu nadzoru nad Spółką i wobec tego ponosi odpowiedzialność administracyjnoprawną, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, za naruszenia przez Spółkę obowiązków informacyjnych, które miały miejsce w okresie od dnia 28 stycznia 2018 r. do dnia 17 kwietnia 2018 r. (uzasadnienie zarzutu: IV),
4) przepisu art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie w związku z przepisem 368 § 1 oraz art. 382 KSH poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że to na Radzie Nadzorczej in gremia oraz poszczególnych jej członkach, w ramach sprawowania nadzoru nad Spółką, ciąży obowiązek uzyskania od Zarządu prawdziwych i rzetelnych danych i informacji o Spółce niezbędnych do należytego sprawowania nad nią nadzoru (uzasadnienie zarzutu: V),
5) naruszenie przepisu art. 96 ust. 1h w zw. z ust. 16 ustawy o ofercie poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie waga naruszenia prawa, o którym mowa w tym przepisie, odnosi się do naruszenia prawa przez Spółkę, za które - zgodnie z art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie - odpowiedzialność administracyjnoprawną ponosi członek rady nadzorczej, a nie do stopnia naruszenia prawa dokonanego przez tego członka rady nadzorczej, co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia przez Komisję na Skarżącego administracyjnych kar pieniężnych nieproporcjonalnie wysokich (uzasadnienie zarzutu: VI);
B) naruszenie następujących przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy:
1) przepisu art. 7a § 1 KPA poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie w związku z występowaniem wątpliwości co do treści normy prawnej określającej zasady zawieszenia biegu terminu przedawnienia nałożenia administracyjnych kar pieniężnych do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, w sprawach z zakresu właściwości Komisji Nadzoru Finansowego, która to norma nie określa jednak początkowego dnia, z którym zawieszenie to następuje i która została zawarta w przepisie art. 31za ust. 2 Ustawy Covidowej (uzasadnienie zarzutu: VII),
2) przepisów art. 7, art. 77, art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 KPA poprzez: (i) naruszenie zasady prawdy obiektywnej nakazującej organowi podjęcie wszelkich czynności (z urzędu lub na wniosek strony) niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, (ii) przyjęcie, że fakty, które miały zostać wykazane za pomocą dowodów zawnioskowanych przez Skarżącego w piśmie z dnia 6 maja 2023 r. są nieistotne (nie maja znaczenia) dla wyjaśnienia sprawy lub zostały ustalone w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i w konsekwencji odmówienie uwzględnienia zgłoszonych przez Skarżącego wniosków dowodowych, podczas, gdy powyższe wnioski dowodowe zmierzały do wykazania czynności nadzorczych podejmowanych przez Skarżącego oraz (iii) nieuwzględnienie przez Komisję okoliczności świadczących o dochowaniu przez Skarżącego należytej staranności w wykonywaniu mandatu w Radzie Nadzorczej Spółki, (która to okoliczność pozostaje kluczowa dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy), które nie zostały przez Skarżącego udokumentowane (tj. nie mają formy dokumentowej) i przyjęcie, że okoliczności te nie mogą zostać wykazane przez Skarżącego za pomocą osobowych źródeł dowodowych (zeznań świadków i przesłuchania Skarżącego), a wobec powyższego błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy (uzasadnienie zarzutu: VIII),
3) przepisu art. 8 § 1 KPA poprzez przeprowadzenie przez Komisję postępowania administracyjnego w sposób niebudzący zaufania Skarżącego do władzy publicznej poprzez naruszenie zasady bezstronności (uzasadnienie zarzutu: (uzasadnienie zarzutu: IX),
4) przepisu art. 80 KPA poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny oraz z naruszeniem zasad logicznego rozumowania, co doprowadziło Komisję do błędnego uznania, że Skarżący pełniąc funkcję członka Rady Nadzorczej Spółki nie wykonywał w sposób prawidłowy i należyty swojego mandatu, w szczególności nie dochował należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru działalności członka rady nadzorczej, oraz nieuprawnionego przypisania Skarżącemu odpowiedzialności za stwierdzone przez Komisję naruszenia przez Spółkę obowiązków informacyjnych (uzasadnienie zarzutu: X),
5) przepisu art. 189f § 1 pkt 1 KPA poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie waga naruszenia prawa, o którym mowa w tym przepisie, odnosi się do naruszenia prawa przez Spółkę, za które - zgodnie z art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie - odpowiedzialność administracyjnoprawną ponosi członek rady nadzorczej, a nie do stopnia naruszenia prawa dokonanego przez tego członka rady nadzorczej, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i spowodowało wydanie Zaskarżonej Decyzji nie odpowiadającej prawu w zaskarżonym zakresie (uzasadnienie zarzutu: XI),
6) przepisu art. 156 § 1 pkt 2 KPA poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności decyzji z dnia 14 października 2022 r. w zakresie Punktu I pomimo tego, że decyzji z dnia 14 października 2022 r. została wydane przez Komisję z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 KPA poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji z dnia 14 października 2022 r. w zakresie jej punktu I i nieumorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości, pomimo tego, że Skarżący nie ponosi odpowiedzialności, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 Ustawy o Ofercie, wobec czego Komisja nie mogła nałożyć na Skarżącego kar pieniężnych, a prowadzone przez Komisję w tym zakresie postępowania - jako bezprzedmiotowe - powinno zostać umorzone w całości;
II. zarzuty naruszenia prawa materialnego odnoszące się do kary pieniężnej nałożonej na Skarżącego, w związku z naruszeniem przez Spółkę obowiązku informacyjnego poprzez nieprzekazanie do wiadomości publicznej informacji o istotnych warunkach emisji obligacji:
1) naruszenie przepisu art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że każde z trzech naruszeń przez Spółkę obowiązków informacyjnych (oraz wszystkie trzy naruszenia łącznie), za które odpowiedzialność administracyjnoprawna została przypisana Skarżącemu w Zaskarżonej Decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 14 października 2022 r., polegające na przekazaniu do wiadomości publicznej niekompletnych informacji o istotnych warunkach emisji obligacji, tj. niezawierających informacji o opcji przedterminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcji PUT) oraz o wysokości oprocentowania przewyższającego oprocentowanie standardowo oferowane przez G. ma charakter rażący, podczas gdy żadne z trzech powyższych naruszeń (ani trzy naruszenia łącznie) nie mają takiego charakteru, a w konsekwencji Skarżącemu nie można przypisać za nie odpowiedzialności (uzasadnienie zarzutu: I),
2) naruszenie przepisu art. 96 ust. 6a pkt 2 Ustawy o ofercie poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na Skarżącego administracyjnoprawnej kary pieniężnej przewidzianej w tym przepisie pomimo tego, że z uwagi na należyte wykonywanie nadzoru nad Spółką przez Skarżącego nie może mu zostać przypisana odpowiedzialność administracyjnoprawna za naruszenie przez Spółkę obowiązku informacyjnego określonego w Punkcie I ppkt 1 decyzji z dnia 14 października 2022 r., który został utrzymany w mocy Zaskarżoną Decyzją, a w konsekwencji przepis art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie (uzasadnienie zarzutu: II);
III. zarzuty odnoszące się do kary pieniężnej nałożonej na Skarżącego, w związku z naruszeniem przez Spółkę obowiązków informacyjnych poprzez nieprzekazanie do wiadomości publicznej informacji o braku realizacji umowy nabycia pakietu wierzytelności na rynku hiszpańskim i utracie depozytu:
1) naruszenie przepisu art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że naruszenie przez Spółkę obowiązków informacyjnych, za które odpowiedzialność administracyjnoprawna została przypisana Skarżącemu w Zaskarżonej Decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 14 października 2022 r., polegające na nieprzekazaniu przez Spółkę do wiadomości publicznej informacji o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności na rynku hiszpańskim oraz o utracie depozytu w wysokości 6,1 min euro ma charakter rażący, podczas gdy powyższe naruszenie Spółki nie ma takiego charakteru, a w konsekwencji - zgodnie z powyższym przepisem - Skarżącemu nie można przypisać odpowiedzialności za to naruszenie (uzasadnienie zarzutu: I),
2) naruszenie przepisu art 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie poprzez jego zastosowanie i nałożenie na Skarżącego administracyjnoprawnej kary pieniężnej przewidzianej w tym przepisie pomimo tego, że z uwagi na należyte wykonywanie nadzoru nad Spółką przez Skarżącego nie może mu zostać przypisana odpowiedzialność administracyjnoprawna za naruszenie przez Spółkę obowiązku informacyjnego określonego w Punkcie I ppkt 2 decyzji z dnia 14 października 2022 r., który został utrzymany w mocy Zaskarżoną Decyzją, a w konsekwencji przepis art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie (uzasadnienie zarzutu: II);
IV. zarzuty odnoszące się do kary pieniężnej nałożonej na Skarżącego, w związku z naruszeniem przez Spółkę obowiązków informacyjnych poprzez nieprzekazanie do wiadomości publicznej informacji o naruszeniu zobowiązań z tytułu obligacji:
1) naruszenie przepisu art. 7 Rozporządzenia MAR poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wszystkie przypadki (tj. 21 przypadków) naruszenia przez Spółkę zobowiązań z tytułu obligacji stanowią informacje poufną w rozumieniu art. 7 Rozporządzenia MAR, podczas gdy informacja o niektórych z tych przypadków pozbawiona jest cenotwórczego charakteru i w konsekwencji nie stanowi informacji poufnej w rozumieniu art. 7 Rozporządzenia MAR, a w konsekwencji w odniesieniu do tych informacji przepis art. 17 ust. 1 Rozporządzenia MAR oraz art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie miał zastosowania (uzasadnienie zarzutu: I),
2) naruszenie przepisu art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że naruszenie przez Spółkę obowiązków informacyjnych, za które odpowiedzialność administracyjnoprawna została przypisana Skarżącemu w Zaskarżonej Decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 14 października 2022 r., polegające na nieprzekazaniu przez Spółkę do wiadomości publicznej informacji o 21 przypadkach naruszenia przez Spółkę zobowiązań z tytułu obligacji ma charakter rażący, podczas gdy powyższe naruszenie Spółki takiego charakteru nie ma, a w konsekwencji - zgodnie z powyższym przepisem - Skarżącemu nie można przypisać odpowiedzialności za to naruszenie (uzasadnienie zarzutu: II),
3) przepisu art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie poprzez jego zastosowanie i nałożenie na Skarżącego administracyjnoprawnej kary pieniężnej przewidzianej w tym przepisie pomimo tego, że z uwagi na należyte wykonywanie nadzoru nad Spółką przez Skarżącego nie może mu zostać przypisana odpowiedzialność administracyjnoprawna za naruszenie przez Spółkę obowiązku informacyjnego określonego w Punkcie I ppkt 3 decyzji z dnia 14 października 2022 r., który został utrzymany w mocy Zaskarżoną Decyzją, a w konsekwencji przepis art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie (uzasadnienie zarzutu: III).
Formułując powyższe zarzuty Skarżący wniósł o:
1) stwierdzenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 KPA, nieważności Zaskarżonej Decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 14 października 2022 r. z uwagi na to, że zarówno Zaskarżona Decyzja, jak i decyzja z dnia 14 października 2022 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa,
2) na podstawie art. 15zzs ust. 1 Ustawy Covidowej, rozpoznanie sprawy na rozprawie,
ewentualnie, w przypadku przyjęcia przez tut. Sąd, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki do stwierdzenia nieważności Zaskarżonej Decyzji, wniósł o:
1) uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, Zaskarżonej Decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 ppsa o uchylenie Punktu I poprzedzającej ją decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 14 października 2022 r. i umorzenie postępowania administracyjnego,
2) na podstawie art. 15zzs ust. 1 Ustawy Covidowej, rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W obszernym uzasadnieniu skargi Strona wskazała na nieprawidłowości jakich dopuściła się Komisja przy wydawaniu Zaskarżonej decyzji. W tym zakresie Skarżący zwrócił uwagę m.in. na okoliczności powołania Skarżącego na członka rady nadzorczej, realne możliwości uzyskania przez niego informacji od zarządu Spółki o jej działalności oraz podejmowanych przez Skarżącego aktywnych działań w zakresie uzyskania informacji od jej zarządu. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż nie kwestionuje, że Spółka dopuściła się licznych uchybień w zakresie informowania rynku o istotnych zdarzeniach ją dotyczących, a stosowana przez Spółkę polityka informacyjna nie odpowiadała standardom wynikającym z Rozporządzenia MAR. Przy czym, zdaniem Skarżącego, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że pociągnięcie go do odpowiedzialności administracyjnoprawnej i nałożenie na niego kar pieniężnych przez Komisję ma niejako charakter automatyczny i jest oderwane od okoliczności niniejszej sprawy. Dalej Skarżący, wbrew stanowisku Komisji, podniósł, że przepis art. 31za ust. 2 Ustawy Covidowej, wprowadzający dodatkową regulację dotyczącą zawieszenia biegu terminu przedawnienia nałożenia kary administracyjnej (tj. zawieszenie przedawnienia do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii), nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na jego sprzeczność z przepisem art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W konsekwencji bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 189g § 1 KPA, nie uległ zawieszeniu na podstawie art. 31za ust. 2 Ustawy Covidowej i na dzień wydania przez Komisję Zaskarżonej decyzji, upłynął okres przedawnienia, o którym mowa w powyższym przepisie. Taki natomiast stan obliguje organ administracji publicznej (tu: Komisję) do umorzenia postępowania prowadzonego w przedmiocie nałożenia kar. Upływ terminu karania kwalifikowany jest w doktrynie i orzecznictwie jako bezwzględna przeszkoda dalszego prowadzenia postępowania. Komisja jednak, pomimo upływu w niniejszej sprawie terminu przedawnienia karalności w odniesieniu do wszystkich kar nałożonych na Skarżącego, nie uchyliła decyzji z dnia 14 października 2022 r. oraz nie umorzyła prowadzonego postępowania, wydając Zaskarżoną Decyzję.
W dalszej części uzasadnienia skargi Strona szczegółowo uzasadniła stawiane zarzuty.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując prezentowane dotychczas stanowisko.
Pełnomocnik Skarżącego w piśmie procesowym z dnia 25 października 2023 r., odnosząc się do odpowiedzi na skargę Organu, podtrzymał dotychczasowe zarzuty, wnioski oraz twierdzenia, a nadto odniósł się do twierdzeń Komisji, przedstawiając dodatkowa argumentację.
Z kolei w piśmie procesowy z dnia 5 grudnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącego sformułował dodatkowy zarzut naruszenia przez Organ prawa materialnego, tj. art. 68 ust. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 26 maja 2019 r., w zw. z art. 189c KPA poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieumorzenie przez Organ postępowania w niniejszej sprawie pomimo istnienia po stronie Organu takiego obowiązku. Uzasadniając powyższe Skarżący wskazał, że zmianie z dniem 1 stycznia 2019 r. wraz z wprowadzeniem do polskiego porządku prawnego przepisu art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze (przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem nadzoru nad rynkiem finansowym oraz ochrony inwestorów na tym rynku). Zgodnie z powyższym przepisem, do kar pieniężnych nakładanych przez Komisję na podstawie art. 3c ust. 1 pkt 5 oraz na podstawie ustaw, o których mowa w art. 1 ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skutkiem wprowadzenia powyższego przepisu do porządku prawnego było m.in. wprowadzenie zasady przewidującej trzyletni termin przedawnienia kary pieniężnej, liczony od końca roku kalendarzowego, w którym miało miejsce naruszenie prawa, z którego popełnieniem ustawa wiązała możliwość nałożenia kary pieniężnej. Przepis art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze, w momencie jego wejścia w życie, miał zastosowanie do zachowań przypisywanych Skarżącemu w niniejszej sprawie, gdyż kary pieniężne nałożone z tego tytułu na Skarżącego były karami nałożonymi przez Komisję na podstawie ustawy, o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o nadzorze, tj. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. ustawy o ofercie. Skarżący wskazał, że powyższe znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2020 r. (sygn. Akt VI SA/Wa 253/20) utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2023 r. (sygn. akt II GSK 1028/20).
Komisja odnosząc się do argumentacji Strony prezentowanej w ww. piśmie wskazała na bezzasadność nowego zarzutu oraz niezasadność powoływania się przez Skarżącego na tezy ww. wyroku WSA. KNF podniosła, że nawet przy przyjęciu wyrażonego w wyroku WSA stanowiska, że art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym w okresie od 1 stycznia 2019 do 26 maja 2019 r. miał zastosowanie w sprawie zgodnie z jego wykładnią przyjętą przez WSA, to nie może to założenie prowadzić do wniosku, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie trzyletni okres przedawnienia wynikający z art. 68 ust. 1 Ordynacji podatkowej. Wszystkie naruszenia, za które Skarżącemu przypisano odpowiedzialność, miały miejsce w I połowie 2018 r. Zatem w okresie gdy obowiązywał art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym w brzmieniu objętym interpretacją sądów administracyjnych (1.01.2019- 26.05.2019) odpowiedzialność Skarżącego nie uległa przedawnieniu, nawet przy przyjęciu jego trzyletniego okresu wynikającego z przepisów Ordynacji podatkowej. Od momentu nowelizacji art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, wprowadzonej w życie 26 maja 2019 r., zastosowanie znalazły ponownie zasady wyrażone w Dziale IVa KPA, w tym wynikający z art. 189g ust. 1 KPA pięcioletni okres przedawnienia karalności. Ponadto Komisja zwróciła uwagę, co wynika z uzasadnieniu przywołanego wyroku WSA, że kwestię przedawnienia karalności oceniać należy na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. W dacie wydania decyzji I instancji (14.10.2022 r.) oraz decyzji zaskarżonej (31.05.2023 r.) obowiązującymi przepisami w zakresie przedawnienia karalności był art. 189g ust. 1 KPA z modyfikacją wprowadzoną przez art. 31 za ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2030 r. poz. 1327 z późn. zm.).
W piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r. pełnomocnik Skarżącego powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r. wydany w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt P12/22. Przedmiotowym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu art. 15zzr1 ust. 1 Ustawy Covidowej z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Skarżący wskazał, iż zdaje sobie sprawę, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do przepisu niemającego zastosowania w niniejszej sprawie, niemniej jednak Skarżący pragnie zwrócić uwagę na tożsamość rozwiązań przewidzianych w przepisie uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za niegodny z art. 2 Konstytucji RP oraz w przepisie art. 31za ust. 2 Ustawy Covidowej, zastosowanym przez Organ w niniejszej sprawie. W ocenie Skarżącego przepis art. 31za ust. 2 Ustawy Covidowej, podobnie jak zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny art. 15 zzr1 ust. 1, przewiduje instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia, przy czym odnoszącą się do terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 189g § 1 i 3 KPA i to wyłącznie w sprawach z zakresu właściwości Komisji Nadzoru Finansowego. W przypadku obu porównywanych przepisów okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia pozostaje ściśle związany z trwaniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Pomimo odmiennego sposobu zredagowania powyższych przepisów oraz zakresu spraw, w których każdy z nich miał/ma zastosowanie, przewidziana w nich została ta sama instytucja prawna, tj. zawieszenie biegu terminu przedawnienia na czas trwania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Skarżący wskazał, że jak natomiast wynika z treści komunikatu przekazanego przez Trybunał Konstytucyjny po wydaniu przedmiotowego wyroku, to właśnie powiązanie instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia z okresem trwania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii przesądziło o uznaniu przez Trybunał Konstytucyjny przepisu a Trybunał Konstytucyjny za kuriozalne uznał powiązanie funkcjonowania instytucji zawieszenia terminu przedawnienia od decyzji ministra właściwego do spraw zdrowia podejmowanej na poziomie aktu podustawowego w postaci rozporządzenia wykonawczego. Stan prawny wytworzony przez art. 15zzr1 ust. 1 Ustawy Covidowej tak samo, jak ma to miejsce w przypadku stanu prawnego wykreowanego przez przepis art. 31za ust. 2 Ustawy Covldowej, zależał od decyzji organu władzy wykonawczej, tj. ministra właściwego do spraw zdrowia, który decydował w przedmiocie stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii na podstawie art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi. Do przedmiotowego pisma Skarżący załączył stanowisko Stowarzyszenia Niezależnych Członków Rad Nadzorczych z dnia 17 listopada 2023 r. wnosząc o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na fakt jego treści.
Na rozprawie przed Sądem, która odbyła się w dniu 9 stycznia 2024 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał zarzuty oraz wnioski zawarte w skardze oraz pozostałych pismach procesowych. Podtrzymał argumentacje o niekonstytucyjności art. 31za ust. 2 tzw. Ustawy Covidowej, poddając pod rozwagę Sądu wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie jego zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Pełnomocnik Organu podtrzymał wniosek o oddalenie skargi. Odnosząc się do podniesionego zarzutu niekonstytucyjności art. 31za ust. 2 tzw. Ustawy Covidowej wskazał, iż przepis stanowi część porządku prawnego, co obliguje Organ do jego stosowania. Wniósł o oddalenie wniosku dowodowego Strony.
Sąd postanowił nie uwzględniać wniosku Strony o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy załączony do pisma Skarżącego z dnia 8 stycznia 2024 r., traktując stanowisko z dnia 17 listopada 2023 r. jako własne wywody Skarżącego. Sąd po zamknięciu rozprawy poinformował o terminie ogłoszenia orzeczenia (vide: protokół rozprawy k. 155 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Sąd uwzględniając powyższe przepisy stwierdza, że skarga jest niezasadna, bowiem Zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej eliminacje z obrotu prawnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności nałożenia na J. O. kary pieniężnej, o której mowa w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, za rażące naruszenie obowiązków informacyjnych przez G., o których mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR, w okresie pełnienia przez niego funkcji członka Rady Nadzorczej Spółki.
W ocenie Skarżącego przypisanie mu odpowiedzialności w tym zakresie i nałożenie kar administracyjnych jest niezasadne, albowiem Skarżący został powołany do Rady Nadzorczej G. na krótko przed wybuchem tzw. "afery G.", w czasie, kiedy Spółka posiadała już utrwaloną politykę informacyjną, strategię związaną z pozyskiwaniem finansowania oraz strategię zakupową. Rozpoczęcie wykonywania mandatu przez Skarżącego przypadło na okres, kiedy Spółka realizowała wcześniej przyjęte strategie, plany i budżety oraz stosowała przyjętą wcześniej politykę informacyjną, rozpoczynając powolne wtaczanie się w spirale zadłużenia, co ostatecznie spowodowało utratę przez Spółkę płynności i wywołało tzw. "aferę G.". Przed powołaniem Skarżącego do Rady Nadzorczej, w Spółce nie zostały wykształcone żadne szczególne mechanizmy nadzorcze. Aktywność Rady Nadzorczej Spółki ograniczała się wówczas w zasadzie do okresowych posiedzeń, na których Zarząd przedstawiał Radzie Nadzorczej przygotowane w tym celu materiały. Jednocześnie Skarżący podniósł, że z inicjatywy Skarżącego oraz dzięki jego wiedzy i doświadczeniu, w Spółce zostały wykształcone mechanizmy nadzorcze, które finalnie przyczyniły się do wykrycia istniejących naruszeń oraz zapobiegły wystąpieniu dalszym naruszeniom.
Natomiast KNF stoi na stanowisku, iż Strona odpowiada w pełni za naruszenia związane z nienależytym sprawowaniem stałego nadzoru nad działalnością Spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności, w okresie pełnienia przez Stronę funkcji członka Rady Nadzorczej. Ponadto podejmowane przez Skarżącego działania, nawet wyróżniające się wśród pozostałych członków, nie były na tyle efektywne, iż do naruszeń spółki nie doszło lub, że Skarżący odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia G. nie powinien ponosić.
W ustalonym stanie faktycznym i prawnym racje należy przyznać Organowi.
Sąd jako pierwsze rozpoznał zarzuty dotyczące przedawnienia, bowiem ich uwzględnienie miałoby najdalej idące skutki w postaci umorzenia postępowania, bez dalszej merytorycznej kontroli Zaskarżonej decyzji. Przy czym w pierwszej kolejności Sąd odniesie się do zarzutu naruszenia art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej: "O.p."). w zw. z art. 19e ust. 2 ustawy z dnia z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 135, dalej: "ustawa o nadzorze") – w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 26 maja 2019 r., w zw. z art. 189c K.p.a.
W piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2023 r. Skarżący sformułował zarzut w ww. zakresie, podnosząc naruszenie w sprawie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 68 ust. 1 O.p. w zw. z art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze (w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 26 maja 2019 r.) w zw. z art. 189c K.p.a. Skarżący podniósł, że w związku z obowiązującym w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 26 maja 2019 r. brzmieniem art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze w postępowaniu zakończonym wydaniem Zaskarżonej decyzji zastosowanie powinien znaleźć wynikający z przepisów O.p. trzyletni termin przedawnienia kary pieniężnej, liczony od końca roku kalendarzowego, w którym miało miejsce naruszenie prawa, z którego popełnieniem ustawa wiązała możliwość nałożenia kary pieniężnej. W ocenie Skarżącego art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze powinien znaleźć zastosowanie do zachowań przypisywanych Skarżącemu w niniejszej sprawie, gdyż kary pieniężne nałożone z tego tytułu na Skarżącego były karami nałożonymi przez Komisję na podstawie ustawy, o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o nadzorze, tj. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych. Skarżący wskazał, że z uwagi na zmiany przepisów mających zastosowanie w sprawie Organ powinien był zastosować przepis art. 189c K.p.a., nakazujący stosowanie nowej ustawy w przypadku, gdy w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, chyba że ustawa obowiązująca poprzednio jest względniejsza dla strony, a w konsekwencji Organ powinien był zastosować przepis art. 68 ust. 1 O.p. w zw. z art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze (w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 26 maja 2019 r.) jako ustawy obowiązującej poprzednio i względniejszej dla strony, a nie obowiązujące wówczas przepisy Działu IVa KPA. Na poparcie swoich twierdzeń Strona przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 253/20) utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2023 r. (sygn. akt II GSK 1028/20).
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela argumentacji Skarżącego w tym zakresie.
Ustosunkowując się do ww. zarzutu Sąd wskazuje, że O.p. reguluje kwestię przedawnienia w przepisach art. 68-71 O.p., przy czym o ile ogólny termin przedawnienia zobowiązań podatkowych - bez względu na sposób ich powstania - normuje art. 70 O.p., to art. 68 O.p. ogranicza termin do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe (w stosunku do którego dopiero po skutecznym doręczeniu takiej decyzji zacznie biec termin przedawnienia, o jakim mowa w art. 70 § 1 O.p.).
Powyższe rozróżnienie na termin przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz termin przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania ma związek z opisanym w art. 21 § 1 O.p. sposobem powstawania zobowiązań podatkowych, co może nastąpić z mocy prawa, z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym z mocy prawa ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), bądź na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania (przypadek opisany w art. 21 § 1 pkt 2 O.p.).
W pierwszym przypadku zobowiązanie powstaje z mocy ustawy, gdy zajdzie zdarzenie, z którym ustawa ta łączy powstanie zobowiązania podatkowego, bez konieczności wykonania jakichkolwiek czynności dodatkowych przez podatnika czy organ podatkowy. Zdarzeniem tym jest np. osiągnięcie dochodu, przychodu, czy też dokonanie obrotu. Jest to więc stan faktyczny, który musi wystąpić, aby mogło powstać zobowiązanie. Wydana w tym przypadku decyzja ma charakter deklaratoryjny, ponieważ określa się w niej wysokość zobowiązania, które już powstało wcześniej, z mocy prawa (zob. L. Etel w: C. Kosikowski, L.Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007 r., s. 186).
W przypadku zobowiązania, które powstaje w wyniku działania organu podatkowego, istnieje ono od dnia doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie. Oczywiście i w tym przypadku musi zaistnieć ustawowy obowiązek podatkowy i określona prawem możliwość powstania zobowiązania, aby jednak zobowiązanie faktycznie powstało, musi nastąpić doręczenie decyzji ustalającej jego wysokość. Decyzja ustalająca (wymiarowa) ma charakter konstytutywny z uwagi na to, że tworzy nowy stosunek prawny. Jej doręczenie skutkuje powstaniem nowego zobowiązania podatkowego (zob. L. Etel, w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa, Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2011, s. 243-244).
Zgodnie z treścią art. 68 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym postał obowiązek podatkowy.
Przepis ten odnosi zatem początek biegu terminu do wydania takiej decyzji kształtującej od momentu powstania obowiązku podatkowego którym, zgodnie z art. 4 O.p., jest "wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach". Tak rozumiany obowiązek podatkowy ulega konkretyzacji, tj. przekształca się dopiero w zobowiązanie podatkowe, w jeden ze sposobów wskazanych w art. 21 § 1 O.p., tj. z mocy prawa lub w drodze doręczenia decyzji właściwego organu.
Stanowisko Skarżącego na gruncie ww. przepisów sprowadza się do uznania, że art. 68 § 1 w zw. z art. 4 Ordynacji podatkowej może stanowić podstawę przedawnienia administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie w zw. z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR.
Sąd z takim podejściem się nie zgadza. Wejście w życie przepisu art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze w brzmieniu "Do kar pieniężnych nakładanych przez Komisję na podstawie art. 3c ust. 1 pkt 5 oraz na podstawie ustaw, o których mowa w art. 1 ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", wbrew stanowisku Skarżącego, nie zmieniło obowiązującego w sprawie stanu prawnego w zakresie przedawnienia kar pieniężnych nakładanych przez KNF.
Oceny prawne wyrażone przez sądy administracyjne na gruncie poprzedniego stanu prawnego są adekwatne i aktualne także po ww. zmianie przepisów.
Pogląd o tym, że przepis art. 68 § 1 O.p. nie znajduje zastosowania do administracyjnych kar pieniężnych, w tym również do kar za naruszenie obowiązków przewidzianych w ustawie o ofercie, przeważa w orzecznictwie, wyrażono go m.in. w wyrokach NSA z dnia 20 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2392/17, z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1248/17, z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 3767/17, z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1524/12, z dnia 17 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 3636/17). Sąd wskazuje jednocześnie, że w wyroku z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 813/18, wskazał, że pogląd o konieczności stosowania art. 68 § 1 O.p., do nakładanych przez KNF kar pieniężnych byłby sprzeczny z założeniem ustawodawcy, który pozostawił organowi nadzoru możliwość wyboru sankcji, która w jego ocenie będzie najbardziej adekwatna do wagi stwierdzonego naruszenia. Sprzeczność owa polega na tym, że przyjęcie, iż art. 68 § 1 O.p. ma zastosowanie do kar pieniężnych nakładanych przez KNF, prowadziłoby do tego, że w przypadku sankcji alternatywnych przewidzianych za dany czyn, przedawnienie miałoby zastosowanie wyłącznie do kary pieniężnej, natomiast KNF mogłaby nałożyć karę niepieniężną, zwykle surowszą. Na przykład KNF mogłaby cofnąć zezwolenie podmiotowi nadzorowanemu, natomiast nie mogłaby nałożyć kary pieniężnej. Prowadziłoby to do sytuacji, w której czas wykrycia czynu stanowiącego naruszenie przepisów determinowałby z góry sankcję jaką może nałożyć KNF, co mogłoby prowadzić do tego, że KNF z ostrożności prowadziłby postępowanie w celu cofnięcia zezwolenia, choć charakter czynu kwalifikowałby się na zastosowanie kary pieniężnej. Z uwagi jednak na przedawnienie możliwości nałożenia kary pieniężnej, KNF zmuszona byłaby zastosować karę surowszą, to jest cofnięcie zezwolenia. Ten sam czyn w zakresie nałożenia kary pieniężnej bowiem uległby przedawnieniu, natomiast w zakresie cofnięcia zezwolenia nie byłby przedawniony. W związku z powyższym pomimo istnienia sankcji alternatywnych uznanie administracyjne KNF w zakresie wyboru sankcji zostałoby w istocie ograniczone na rzecz stosowania sankcji niepieniężnych. Prowadziłoby to w istocie do pogorszenia sytuacji strony postępowania. Sankcja cofnięcia zezwolenia jest sankcją najsurowszą ponieważ prowadzi do zakończenia danej działalności przez podmiot ukarany. Kara pieniężna stanowi natomiast jedynie dolegliwość ekonomiczną, która z zasady nie powoduje zakończenia działalności przez ukarany podmiot.
Mając na względzie ww. argumenty, Sąd także i w niniejszej sprawie stwierdza, że z uwagi na różnicę pomiędzy obowiązkiem podatkowym a deliktem administracyjnym - art. 68 § 1 O.p. nie stwarza możliwości jej zastosowania ani wprost, ani z uwzględnieniem modyfikacji, w sprawach dotyczących nakładania kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy o obrocie.
Sad zauważa, że zgodnie z art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, w przypadku rażącego naruszenia obowiązków, o których mowa w ust. (...) 1i, (...) - Komisja może nałożyć na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka rady nadzorczej lub członka innego organu nadzorującego emitenta, zewnętrznie zarządzającego ASI lub zarządzającego z UE w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych, lub towarzystwa funduszy inwestycyjnych będącego organem funduszu inwestycyjnego zamkniętego, karę pieniężną do wysokości 100 000 zł. - co oznacza dopiero obowiązek wymierzenia danemu podmiotowi kary przez właściwy do tego organ, nie zaś to, że na tym podmiocie ciąży obowiązek zapłaty kary w związku z samym faktem naruszenia przepisów ustawy (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 1612/18, którego argumentację Sąd orzekający w pełni podziela).
Jeszcze raz podkreślić należy, że decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie jest decyzją kształtującą stosunek administracyjnoprawny, a zatem mającą charakter konstytutywny (ustalający). Jednocześnie, jest decyzją całkowicie odmienną niż decyzja wymiarowa, która jest konkretyzacją istniejącego wcześniej stosunku prawnego. Po stronie naruszającego przepisy ustawy o obrocie, nie powstaje przed wydaniem decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej żadna skonkretyzowana powinność zapłaty tej kary.
Co więcej, do momentu wydania takiej decyzji na stronie nie ciąży w ogóle żaden, nawet abstrakcyjny i ogólny ustawowy obowiązek zapłaty kary, co wynika z samej natury sankcji administracyjnej i jest zasadniczą okolicznością różniącą zobowiązanie z tytułu kary pieniężnej od zobowiązania podatkowego, przesądzającą w dalszej kolejności o niemożności zastosowania regulacji zawartej w art. 68 § 1 O.p. w odniesieniu do decyzji nakładającej karę pieniężną na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie.
Ponadto na wolę ustawodawcy co do sposobu uwzględnienia (uregulowania) skutków upływu czasu na gruncie administracyjnych kar pieniężnych wskazuje pośrednio także wprowadzenie do polskiego systemu prawnego art. 189g § 1 K.p.a. w którym przyjęto, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa.
Tym samym, wbrew stanowisku skarżącej, nie doszło do naruszenia przez organ przepisu art. 68 § 1 w zw. z art. 4 w zw. z art. 2 § 2 O.p.
Sąd nie podziela tym samym stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartego w wyroku z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 253/20 (dalej: "wyrok WSA w Warszawie"), a opierającego się na wynikach wykładni językowej art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze.
W tej sprawie wykładnia językowa prowadzi do skutków niemożliwych do zastosowania, co wykazano powyżej podkreślając różnice pomiędzy obowiązkiem podatkowym a deliktem administracyjnym.
Dlatego właśnie przepis art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze powinien zostać poddany interpretacji w kontekście innych regulacji Rozdział 3 Finansowanie nadzoru nad rynkiem finansowym Ustawy o nadzorze (wykładnia systemowa) oraz przy uwzględnieniu kierunku zmian legislacyjnych, którym podlegał ten przepis (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 308/20).
W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. art. 68 ust. 1 O.p. w zw. z art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze (w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 26 maja 2019 r.) w zw. z art. 189c K.p.a. Skarżący wskazał, że Komisja powinna uwzględnić wszystkie reżimy prawne obowiązujące po tym czasie, a przed chwilą wydawania decyzji, jeżeli były względniejsze dla sprawcy. Uwzględnienie powyższego natomiast prowadziłoby do skutku ustalenia braku podstawy wszczęcia postępowania administracyjnego, a w przypadku wszczęcia obowiązek jego umorzenia. W ocenie Skarżącego taki wniosek wypływa z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela stanowiska Skarżącego, iż ocena prawna zaprezentowana w wyroku WSA w Warszawie potwierdza, iż w sprawie dotyczącej Skarżącego nastąpiło przedawnienia ukarania administracyjną karą pieniężną. Niezależnie od dokonanej w wyroku WSA w Warszawie wykładni art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze, Sąd zauważa, a co umknęło Skarżącemu, iż w ww. wyrok zostało wprost wskazane, że kwestię przedawnienia karalności oceniać należy na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. Odnosząc takie założenie do rozpatrywanej sprawy WSA w Warszawie wskazał, że "Większość ze zarzuconych skarżącemu bankowi przez Komisję naruszeń miało miejsce w 2015 r., a więc termin przedawnienia nałożenia sankcji z tego tytułu upłynął wraz z końcem 2018 r. Z kolei w zakresie naruszeń popełnionych w 2016 r., termin ten upływałby 31 grudnia 2019 r., jeżeli do tego dnia nie wydano by decyzji. Takowa wprawdzie zapadła, ale w jej redakcji nie wyodrębniono części poświęconej naruszeniom popełnionym w 2016 r. Nie ma zatem możliwości odrębnej oceny prawidłowości poczynionych ustaleń i stosowanych przepisów w tym zakresie, w oderwaniu od pozostałych zarzuconych Bankowi naruszeń, dotyczących 2015 r. Z tego powodu – po uprawomocnieniu się tego wyroku – nie będzie już możliwości nałożenia jakiejkolwiek kary pieniężnej w tej sprawie.".
Natomiast w niniejszej sprawie stan faktyczny, do którego należałoby stosować epizodyczny stan prawny w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 26 maja 2019 r. wykreowany art. 19e ust. ustawy o nadzorze, nie jest tożsamy jak w rozpatrywanej przez WSA w Warszawie. Należy bowiem zauważyć, że wszystkie naruszenia, na co słusznie zwraca uwagę Organ, za które Skarżącemu przypisano odpowiedzialność, miały miejsce w I połowie 2018 r. Zatem w okresie gdy obowiązywał art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym w brzmieniu objętym interpretacją sądów administracyjnych (1.01.2019-26.05.2019) odpowiedzialność Skarżącego nie uległa przedawnieniu, nawet przy przyjęciu jego trzyletniego okresu wynikającego z przepisów O.p. Podkreślić bowiem należy, że trzyletni termin przedawnienia kary pieniężnej według stanu prawnego obowiązującego pomiędzy 1 stycznia a 26 maja 2019 r. liczyć należy od końca roku kalendarzowego, w którym miało miejsce naruszenie prawa, z którego popełnieniem ustawa wiązała możliwość nałożenia kary pieniężnej. Zatem, aby Organ mógł przyjąć, że na etapie rozważania wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej czy też w jego toku zaistniało przedawnienie karania, jak tego oczekuje Skarżący, stan przedawnienia powinien zostać osiągnięty przed datą zmiany art. 19e ust. 1 ustawy o nadzorze (tj. przed dniem 26 maja 2019 r.), wykluczającą przedawnienie nakładania kar pieniężnych w ramach dokonywanego odesłania do Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie, wspomniany 3 letni termin liczony od dnia zakończenia roku kalendarzowego w którym zaistniało naruszenie nie pozwala przyjąć, że doszło do przedawnienia na wspomnianych tu zasadach. Do przedawnienia nie mogło dojść, tak jak to oczekiwałaby Strona, z upływem 31 grudnia 2021 r. albowiem w tym dniu, z uwagi na wprowadzoną z dniem 26 maja 2019 r. ww. zmianę art. 19e ust. 1 ustawy o nadzorze, osiągnięcie takiego skutku zostało już wykluczone.
Od momentu nowelizacji art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, wprowadzonej w życie 26 maja 2019 r., zastosowanie znalazły ponownie zasady wyrażone w Dziale IVa KPA, w tym wynikający z art. 189g ust. 1 KPA pięcioletni okres przedawnienia karalności. W związku z czym wyprowadzone przez Skarżącego wniosek, iż skoro w okresie w okresie od dnia 17 kwietnia 2018 r. do dnia wydania przez Organ pierwszej decyzji w sprawie (tj. do dnia 14 października 2022 r.) przepisy prawa odnoszące się do możliwości nałożenia administracyjnoprawnej kary pieniężnej na Skarżącego wielokrotnie ulegały zmianom. W konsekwencji, w niniejszej sprawie Organ powinien był zastosować przepis art. 189c K.p.a., nakazujący stosowanie nowej ustawy w przypadku, gdy w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, chyba że ustawa obowiązująca poprzednio jest względniejsza dla strony. Tym samym przyjęcie stanowiska Strony prowadziłoby do wniosku, że nawet krótkotrwałe obowiązywanie normy prawnej w zakresie terminów przedawnienia obligowałoby Organ do ich stosowania, niezależnie od tego, czy na moment ich obowiązywania nastąpił skutek przedawnienia karalności. Potwierdzenie powyższego wynika również z uzasadnieni wyroku WSA w Warszawie, gdzie powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało wskazane, że "przedawnienie nie należy do praw podmiotowych jednostki i nie przysługuje jej w stosunku do ustawodawcy "roszczenie o przedawnienie" (wyrok TK z 13 października 2009 r., sygn. akt P 4/08, OTK-A 2009/9/133). Obowiązywanie przepisów o przedawnieniu nie należy zatem do standardów demokratycznego państwa prawnego, gwarantowanych przez art. 2 Konstytucji. Koresponduje z tym stanowiskiem stabilny pogląd Sądu Najwyższego, zgodnie z którym kwestię przedawnienia karalności oceniać należy na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów (zob. np. wyrok SN z 26 listopada 2013 r., sygn. akt V KK 290/13, LEX nr 1396808). Jeżeli jednak ustawodawca tego rodzaju rozwiązanie wprowadza, musi być ono przez organ stosujący prawo konsekwentnie stosowane.".
Sąd podziela stanowisko Organu, że art. 189c K.p.a. nie może mieć zastosowania do kwestii ustalenia przepisów mających zastosowanie w zakresie obliczenia terminu przedawniania karalności. Przepis ten reguluje bowiem jedynie kwestie intertemporalne w odniesieniu do przepisów stanowiących podstawę odpowiedzialności administracyjnej, dążąc do zapewnienia niedopuszczalności retroaktywnego stosowania uregulowań wprowadzających odpowiedzialność za delikty administracyjne (por. wyrok NSA z 9 listopada 2017 r. II GSK 143/16). Artykuł ten zawiera jedynie normy prawa międzyczasowego (intertemporalnego), które obejmują reguły zawarte w normie materialnego prawa administracyjnego, przewidującej nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, w przypadku gdy w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie zachowania, z którego powodu ma być nałożona kara administracyjna.
Reasumując, zarzut naruszenia przez Komisje art. art. 68 ust. 1 O.p. w zw. z art. 19e ust. 2 ustawy o nadzorze (w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 26 maja 2019 r.) w zw. z art. 189c K.p.a. należy uznać za chybiony.
Kolejny zarzut podniesiony przez Stronę, którego celem było wykazanie upływu terminu przedawnienia ukarania Skarżącego był zarzut naruszenia art. 31za ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm., dalej: "ustawa COVID-19") poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten, jako niezgodny z art. art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej "Konstytucja RP"), nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a w konsekwencji naruszenie przepisu art. 189g § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie upłynął jeszcze pięcioletni termin przedawnienia karalności administracyjnej kary pieniężnej, o którym mowa w tym przepisie.
Podnoszony w tym zakresie zarzut został rozwinięty w piśmie procesowym z dnia 8 stycznia 2024 r. oraz na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r.
W piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt P12/22, którym za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP został uznany przepis art. 15 zzr1 ustawy COVID-19. Skarżący wskazał, że ww. wyrok odnosi się do przepisu niemającego zastosowania w niniejszej sprawie, niemniej jednak istotna w ocenie Skarżącego, jest tożsamość rozwiązań przewidzianych w przepisie uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za niegodny z art. 2 Konstytucji RP oraz w przepisie art. 31za ust. 2 ustawy COVID-19, zastosowanym przez Organ w niniejszej sprawie. W ocenie Skarżącego przepis art. 31za ust. 2 ustawy COVID-19, podobnie jak zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny art. 15 zzr1 ust. 1, przewiduje instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia, przy czym odnoszącą się do terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 189g § 1 i 3 K.p.a. Skarżący podniósł, że w przypadku obu porównywanych przepisów okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia pozostaje ściśle związany z trwaniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Skarżący wskazał, że jak natomiast wynika z treści komunikatu przekazanego przez Trybunał Konstytucyjny po wydaniu przedmiotowego wyroku, to właśnie powiązanie instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia z okresem trwania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii przesądziło o uznaniu przez Trybunał Konstytucyjny przepisu a Trybunał Konstytucyjny za kuriozalne uznał powiązanie funkcjonowania instytucji zawieszenia terminu przedawnienia od decyzji ministra właściwego do spraw zdrowia podejmowanej na poziomie aktu podustawowego w postaci rozporządzenia wykonawczego. Stan prawny wytworzony przez art. 15zzr1 ust. 1 ustawy COVID-19 tak samo, jak ma to miejsce w przypadku stanu prawnego wykreowanego przez przepis art. 31za ust. 2 ww. ustawy, zależał od decyzji organu władzy wykonawczej, tj. ministra właściwego do spraw zdrowia, który decydował w przedmiocie stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii na podstawie art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi.
Sąd zauważa w pierwszej kolejności, iż na dzień wyrokowania w przedmiotowej sprawie dostępne było uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt P12/22. Tym samym Sąd w składzie rozpoznającym sprawę miał możliwość przeanalizowania motywów, które legły u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Poza sporem jest, iż przepis, który Trybunał Konstytucyjny uczynił przedmiotem badania nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Pytanie prawne zostało sformułowane w związku z toczącym się przed sądem pytającym (sądem rejonowym) postępowaniem, w którym oskarżonej osobie fizycznej zarzucono popełnienie czynu z art. 56 § 2 i art. 76 § 2 w zbiegu z art. 6 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy. W uzasadnieniu pytania prawnego sąd pytający podał w wątpliwość konstytucyjność art. 15zzr1 ust. 1 ustawy COVID-19, bowiem w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie 6 miesięcy po ich odwołaniu nie biegnie przedawnienie karalności czynu oraz przedawnienie wykonania kary w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe. Ponadto wskazano, iż "w dacie przedłożenia rozpatrywanego pytania prawnego – od ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego, a dalej stanu epidemii, minęło prawie 2,5 roku, nadal nie było możliwe określenie granic czasowych, do których trwać będzie wydłużenie okresów przedawnienia. Tym samym art. 15zzr1 ust. 1 ustawy marcowej tworzy w istocie instytucję "zawieszenia przedawnienia na czas nieokreślony", godząc przez to w obywatelskie poczucie przewidywalności i pewności prawa.".
Rozpoznając sprawę Trybunał wskazał, że decyzja, czy w ogóle wprowadzić do systemu prawa przedawnienie, mieści się w szerokim marginesie swobody regulacyjnej ustawodawcy. Niemniej jednak ustawodawca, jeżeli już decyduje się na jej wprowadzenie obowiązany jest do konsekwencji w swoich działaniach i zachowania w tym zakresie spójności w odnośnych działach prawa. Trybunał zwrócił także uwagę na okoliczność, że art.15zzr1 ustawy COVID-19, wszedł w życie 22 czerwca 2021 r. i zależał od decyzji organu władzy wykonawczej, czyli ministra właściwego do spraw zdrowia, który decyduje w przedmiocie stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii na podstawie art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, ze zm.). W ocenie Trybunału Konstytucyjnego doszło do kuriozalnego powiązania funkcjonowania odnośnej regulacji prawnokarnej w postaci zawieszenia biegu przedawnienia karalności czynu oraz przedawnienia wykonania kary w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe od decyzji ministra właściwego do spraw zdrowia, podejmowanej na poziomie aktu podustawowego w postaci rozporządzenia wykonawczego – i to nawet nie do ustawy marcowej, tylko do ustawy sanitarnej, czyli jeszcze innego aktu normatywnego.
Sąd rozpoznający sprawę zauważa, że przedmiotem oceny, w związku z pytaniem prawnym, nie było rozporządzenie ministra zdrowia, mocą którego wprowadzane były stany zagrożenia/epidemii. Również w wyroku Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował mechanizmu wprowadzania stanu zagrożenia/epidemii przez Ministra Zdrowia.
W związku z powyższym Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego o niekonstytucyjności przepisu 31za ust. 2 ustawy COVID-19, a tym samym zasadność twierdzenia o upływie terminu przedawnienia do nałożenia kary pieniężnej.
Sąd podziela wyrażone na rozprawie stanowisko pełnomocnika Organu, iż ww. przepis w dacie jego stosowania, tj. wydawania decyzji w I i w II instancji obowiązywał – stanowił element porządku prawnego, tym samym Organ zobligowany był go stosować. Należy także zwrócić uwagę, na istotną różnicę pomiędzy ocenianym przez Trybunał Konstytucyjny art. 15zzr1 i art. 31za ust. 2 ustawy COVID-19. Otóż, jak zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny art. 15zzr1 ww. ustawy został wprowadzony do porządku prawnego 22 czerwca 2021 r., jak również nie określił maksymalnego limitu czasowego, do którego mogło ono trwać. Jest to o tyle istotne, bowiem stan zagrożenia epidemicznego po raz pierwszy wprowadzono 14 marca 2020 r. Trybunał Konstytucyjny uzasadniając dalej wskazał, że "O ile w marcu i kwietniu 2020 r. – czyli w początkowym okresie pandemii COVID 19 – rzeczywiście występowały problemy z efektywnym funkcjonowaniem organów państwa (co stanowi fakt notoryjny), o tyle – na co trafnie zwrócił uwagę sąd pytający – postępowania karne były zasadniczo kontynuowane przez cały czas jej dotychczasowego trwania. (...) Stąd też wejście w życie tak daleko idącej normy prawnej – piętnaście miesięcy po ogłoszeniu stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie stanu epidemii – zawieszającej wprost instytucję przedawnienia w prawie karnym, musi być uznane za nieproporcjonalne i sprzeczne z art. 2 Konstytucji. Niezgodność tę potęguje dodatkowo okoliczność, że ustawodawca już raz – właśnie na początku pandemii – z dniem 31 marca 2020 r. na mocy art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.) wprowadził do ustawy marcowej art. 15zzs.".
Sąd zauważa, że art. 31za ust. 2 ustawy COVID-19 do krajowego porządku prawnego został wprowadzony ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568 z późn. zm.). Kwestionowany przepis został przez ustawodawcę wprowadzony do porządku prawnego w początkowym okresie pandemii COVID-19 i co do zasadny nie podlegał zmianom przez cały okres obowiązywania. Na podstawie tego przepisu zawieszeniu od dnia 31 marca 2020 r. uległ bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 189g § 1 i 3 K.p.a., tj. możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz możliwości egzekucji administracyjnej kary pieniężnej. Tym samym przedawnienie możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za czyny objęte niniejszym postępowaniem uległo zawieszeniu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego/stanu epidemii lub uchylenia lub zmiany ww. przepisu. Jak przyjmuje się w orzecznictwie administracyjnym, np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 1909/21. Zgodnie ze stanowiskiem NSA konstrukcja prawna oraz cel wprowadzenia i stosowania art. 31za ust. 1 ustawy o COVID-19 jest jednoznaczna. Przewidziane w tym przepisie wstrzymanie lub zawieszenie biegu czynności i terminów stanowi jeden z elementów regulacji stanowiących reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19 związane z wprowadzonymi przez władze publiczne ograniczeniami prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowań. W związku z narastającym zagrożeniem wywołanym niebezpieczeństwem zachorowania na COVID-19 intencją ustawodawcy było, aby w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii nastąpiło wstrzymanie lub zawieszenie działalności orzeczniczej KNF w zakresie podejmowanie czynności i aktów o charakterze merytorycznym. Analogiczne uregulowania zostały wprowadzone w innych przepisach ustawy o COVID-19. Przepisy tej ustawy miały m.in. ograniczyć aktywność obywateli RP po to, aby w okresie pandemii koronawirusa zapewnić im ochronę przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom. Tym niemniej nie można tego zawężać jedynie do stron postępowań, ale również odnieść do organów administracji publicznej. System prawa powinien być spójny, stabilny i zrozumiały, a prawo powinno być stanowione i stosowane z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 2 Konstytucji RP.
W ocenie NSA, prezentowanej w ww. orzeczeniu, wykładnia językowa, systemowa i celowościowa przepisu art. 31za ust. 1 ustawy o COVID-19 wskazuje na to, że intencją ustawodawca było objęcie w cytowanym wyżej przepisie zarówno czynności, jak i aktów KNF o charakterze merytorycznym wykonywanych w ramach prowadzonych postępowań wynikających z norm kompetencyjnych, i to zarówno tych wynikających z ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, jak i z zasad ogólnych k.p.a.
Wprawdzie ww. orzeczenie odnosi się do art. 31za ust. 1 ustawy COVID-19, niemniej jednak NSA dokonał analizy celu regulacji z art. 31za, która zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę odnosi się również do ustępu 2.
W związku z powyższym Sąd uznaje, że podnoszony przez Skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wpływa na zasadność stanowiska Organu, że uprawnienie KNF do nałożenia kary pieniężnej na Stronę na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie uległo przedawnieniu w związku z wprowadzeniem art. 31za do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
W związku z powyższym podnoszony przez Skarżącego zarzut naruszenia art. art. 31za ust. 2 ustawy COVID-19, jako niezgodny z art. art. 2 Konstytucji RP oraz naruszenie art. 189g § 1 K.p.a. jest chybiony. Takiej oceny nie zmienia również wskazany przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r.
Sąd uznawszy najdalej idące zarzuty Strony za niezasadne w dalszej kolejności podda ocenie zarzuty podniesione w skardze.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że poczynione przez organy ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Materiał dowodowy został w toku postępowania administracyjnego zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Ponadto ten materiał dowodowy był znany Stronie postępowania. Należy w tym miejscu podkreślić, że Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06).
W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez Organ, albowiem stan faktyczny, wbrew stanowisku Skarżącego, został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Tym samym ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), co pozwala na ocenę prawidłowości zastosowania przez KNF w przedmiotowej sprawie przepisów prawa materialnego.
Materialnoprawna podstawą wydania Zaskarżonej decyzji był art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, zgodnie z którym, w przypadku naruszenia obowiązków informacyjnych, o których mowa w ust. 1e, 1i, 1j lub 1m - Komisja może nałożyć na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka rady nadzorczej lub członka innego organu nadzorującego emitenta, zewnętrznie zarządzającego ASI lub zarządzającego z UE w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych, lub towarzystwa funduszy inwestycyjnych będącego organem funduszu inwestycyjnego zamkniętego, karę pieniężną do wysokości 100 000 zł. W niniejszej sprawie "pierwotny" obowiązek informacyjny, który został naruszony i za który Organ założył karę, było obowiązek określony w ust. 1i, zgodnie z którym jeżeli emitent nie wykonuje lub nienależycie wykonuje obowiązki, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 4-8 rozporządzenia 596/2014, Komisja może wydać decyzję o wykluczeniu papierów wartościowych z obrotu na rynku regulowanym, a w przypadku gdy papiery wartościowe emitenta są wprowadzone do obrotu w alternatywnym systemie obrotu - decyzję o wykluczeniu tych papierów wartościowych z obrotu w tym systemie, albo nałożyć karę pieniężną do wysokości 10 364 000 zł lub kwoty stanowiącej równowartość 2% całkowitego rocznego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy, jeżeli przekracza ona 10 364 000 zł, albo zastosować obie sankcje łącznie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 Rozporządzenia MAR, emitent podaje niezwłocznie do wiadomości publicznej informacje poufne bezpośrednio go dotyczące. Emitent zapewnia podanie informacji poufnych do wiadomości publicznej w sposób umożliwiający szybki dostęp oraz pełną, prawidłową i terminową ocenę informacji przez opinię publiczną oraz w stosownych przypadkach w urzędowo ustanowionym systemie, o którym mowa w art. 21 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/109/UE. Emitent nie może łączyć podawania informacji poufnych do wiadomości publicznej z reklamowaniem własnej działalności. Emitent zamieszcza i utrzymuje na swojej stronie internetowej wszelkie informacje poufne, które jest zobowiązany podać do wiadomości publicznej, przez okres co najmniej pięciu lat.
Jednocześnie, Rozporządzenie MAR określa, co należy rozumieć przez informację poufną. I tak - informacje poufne w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit, a Rozporządzenia MAR obejmują określone w sposób precyzyjny informacje, które nie zostały podane do wiadomości publicznej, dotyczące, bezpośrednio lub pośrednio, jednego lub większej liczby emitentów lub jednego lub większej liczby instrumentów finansowych, a które w przypadku podania ich do wiadomości publicznej miałyby prawdopodobnie znaczący wpływ na ceny tych instrumentów finansowych lub na ceny powiązanych pochodnych instrumentów finansowych.
Zgodnie z art, 7 ust. 2 Rozporządzenia MAR, informacje uznaje się za określone w sposób precyzyjny, jeżeli wskazują one na zbiór okoliczności, które istnieją lub można zasadnie oczekiwać, że zaistnieją, lub na zdarzenie, które miało miejsce lub można zasadnie oczekiwać, że będzie miało miejsce, jeżeli informacje te są w wystarczającym stopniu szczegółowe, aby można było wyciągnąć z nich wnioski co do prawdopodobnego wpływu tego szeregu okoliczności lub zdarzenia na ceny instrumentów finansowych lub powiązanych instrumentów pochodnych, powiązanych kontraktów towarowych na rynku kasowym lub sprzedawanych na aukcji produktów opartych na uprawnieniach do emisji. W związku z tym w przypadku rozciągniętego w czasie procesu, którego celem lub wynikiem jest zaistnienie szczególnych okoliczności lub szczególnego wydarzenia, za informacje określone w sposób precyzyjny można uznać te przyszłe okoliczności lub to przyszłe wydarzenie, ale także etapy pośrednie tego procesu, związane z zaistnieniem lub spowodowaniem tych przyszłych okoliczności lub tego przyszłego wydarzenia.
Stosownie do art. 7 ust. 4 Rozporządzenia MAR informacje, które w przypadku podania ich do wiadomości publicznej miałyby prawdopodobnie znaczący wpływ na ceny instrumentów finansowych, instrumentów pochodnych, powiązanych kontraktów towarowych na rynku kasowym lub sprzedawanych na aukcji produktów opartych na uprawnieniach do emisji, oznaczają informacje, które racjonalny inwestor prawdopodobnie wykorzystałby, opierając się na nich w części przy podejmowaniu swych decyzji inwestycyjnych.
Wskazać trzeba, że emitenci papierów wartościowych podlegają m.in. odpowiedzialności określonej w art. 96 ust, 1i ustawy o ofercie, dotyczącej nienależytego wykonania lub niewykonania obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 4-8 Rozporządzenia MAR w zakresie informacji poufnych. A zatem, w przypadku stwierdzenia naruszenia określonych ustawą norm prawa administracyjnego materialnego w zakresie informacji poufnych (tj. art. 17 ust. 1 i 4-8 Rozporządzenia MAR) - a więc naruszenia obowiązków adresowanych do emitenta, KNF - z mocy powołanego przepisu - może zastosować stosowną sankcję administracyjną określoną w art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie. Jednocześnie, stwierdzenie, że emitent w zakresie informacji poufnych dopuścił się naruszenia prawa, które ma charakter rażący, stanowi podstawę do zastosowania na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, sankcji administracyjnej w stosunku do określonego kręgu osób (w tym m.in. członków rady nadzorczej) odpowiedzialnych za wadliwe (niezgodne z prawem) działanie emitenta papierów wartościowych.
Dokonując merytorycznej oceny podniesionych zarzutów, w kontekście dokonanych ustaleń, w ocenie Sądu postępowanie administracyjne przeprowadzone przez Organ potwierdziło, że na dzień wydania Zaskarżonej decyzji zostały spełnione wszystkie wymienione powyżej przesłanki, umożliwiające nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej, za wskazane w osnowie niniejszej decyzji naruszenia.
Po pierwsze, w niniejszej sprawie warunek naruszenia obowiązków informacyjnych został spełniony, bowiem na Emitenta została nałożona kara pieniężna na mocy decyzji KNF z dnia 9 grudnia 2021 r. w dniu 17 grudnia 2019 r. KNF wydała na podstawie art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie decyzję administracyjną, którą nałożyła na Spółkę kary pieniężne w wysokości: 560 000 zł, 1950 000 zł i 1980 000 zł. Kary zostały nałożone za niewykonanie/nienależyte wykonanie obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 7 Rozporządzenia MAR.
Decyzja jest ostateczna. Ponadto, Sąd z urzędu posiada wiedzę, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt VI SA/WA 372/22 oddalił skargę Spółki. Wyrok nie jest prawomocny.
Spełniona została zatem pierwsza z wymienionych powyżej przesłanek odpowiedzialności Skarżącego.
Po drugie, zdaniem Sądu, opisane w Zaskarżonej decyzji naruszenia obowiązków informacyjnych, jakie ciążyły na Spółce, należy uznać za rażące. Na kwalifikację uchybień Spółki jako rażących miały wpływ waga i znaczenie wszystkich naruszeń dokonanych przez G., w okresie kiedy Strona sprawowała funkcję członka Rady Nadzorczej, była znaczna, co skutkowało tym, że prawo do informacji inwestorów i akcjonariuszy, a także obligatariuszy spółki publicznej zostało w istotny sposób naruszone, a okoliczności sprawy wskazują, że Spółka mogła wykonać prawidłowo obowiązki informacyjne. Dodatkowo należy wskazać, że naruszenia były wynikiem zachowania wyraźnie sprzecznego z obowiązującymi przepisami. I tak w odniesieniu do naruszenia obowiązków informacyjnych, które miały miejsce w okresie od 6 lutego 2018 r. do 4 kwietnia 2018 r., polegające na przekazaniu do wiadomości publicznej niekompletnych informacji poufnych o emisjach obligacji w trybie ofert prywatnych, przeprowadzonych przez G. w 2018 r. tj. niezawierających informacji o opcji przedterminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcji PUT) oraz o wysokości oprocentowania istotnie przewyższającego oprocentowanie standardowo oferowane przez G., w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali rzetelnych informacji w zakresie poziomu i struktury zobowiązań ww. spółki z tytułu emisji obligacji. Sąd w pełni zgadza się z ustaleniami Komisji, że brak ujawnienia ww. raportach z wartościami nominalnymi obligacji wyemitowanych w trybie ofert prywatnych, informacji dotyczących emisji obligacji zawierających w warunkach emisji opcje PUT, jak i brak w tych raportach informacji o emitowaniu obligacji zawierających w warunkach emisji oprocentowanie istotnie przewyższające oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę, spowodowało, że informacje przedstawione inwestorom nie były rzetelne i uniemożliwiały dokonanie oceny potencjalnych problemów z płynnością Spółki mogących nastąpić w przyszłości, wynikających chociażby z niedopasowania terminów wykupu obligacji do przychodów z działalności Spółki (krótkie terminy wykupu) oraz nie pozwoliło inwestorom dokonać prawidłowej oceny sytuacji Spółki w kontekście możliwości utraty płynności w przyszłości. Spółka doprowadziła zaś do sytuacji, w której interesariusze uzyskiwali informacje o pozyskaniu finansowania z obligacji, które zasadniczo jest zobowiązaniem długoterminowym, gdyż jego zapadalność następuje po upływie okresu dłuższego niż rok (Spółka emitowała 2, 3 i 4 letnie obligacje). Przyznanie zaś obligatariuszom bezwarunkowej opcji przedterminowego wykupu na ich żądanie obligacji prowadziło do sytuacji, że zobowiązania długoterminowe Spółki z tytułu wyemitowanych obligacji mogły ulec w dowolnym czasie przekształceniu w zobowiązania krótkoterminowe o natychmiastowej wymagalności. Uczestnicy rynku kapitałowego nie posiadali wiedzy o ww. mechanizmie działającym w Spółce, bowiem informacje publikowane przez Emitenta nie zawierały ww. informacji o istotnych warunkach emisji obligacji. O rażącym charakterze zaniedbań obowiązków informacyjnych w tym aspekcie przesadza również okoliczność, iż w okresie od 28 stycznia 2018 r. do 4 kwietnia 2018 r. opcje PUT zawarte były w warunkach emisji 75 serii prywatnych obligacji o łącznej wartości nominalnej 338 600 049 zł oraz oprocentowanie 5 serii obligacji istotnie przewyższające oprocentowanie standardowo oferowane przez Spółkę o łącznej wartości 45 742 400 zł).
Odnośnie natomiast naruszenia dotyczącego braku przekazania informacji poufnej powstałej najpóźniej w dniu 28 marca 2018 r., o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności na rynku hiszpańskim przez podmiot z grupy kapitałowej G. oraz o utracie depozytu w wysokości 6 100 000 euro, wskazać należy, że brak tej informacji w wystarczającym stopniu umożliwiał dokonanie oceny potencjalnego wpływu tych okoliczności na cenę instrumentów finansowych Emitenta. Brak informacji w tym zakresie spowodowało, że inwestorzy nie mieli aktualnych i rzetelnych informacji o Spółce, w wyniku czego nie mogli dokonać prawidłowej oceny sytuacji Spółki w kontekście jej problemów finansowych oraz możliwości utraty przez nią płynności w przyszłości. Emitent poprzez swoje działanie i brak przekazania do publicznej wiadomości informacji o braku realizacji umowy nabycia portfeli wierzytelności na rynku hiszpańskim przez podmiot z grupy kapitałowej G. oraz o utracie depozytu w wysokości 6 100 000 euro, spowodował zachwianie fundamentalnych zasad, na których oparty jest obrót papierami wartościowymi na rynku regulowanym, tj. równego dostępu inwestorów do informacji oraz zasady transparentności, co także ma wpływ na ocenę naruszeń Spółki jako rażących.
Za rażącym charakterem naruszeń w zakresie braku przekazywania przez Spółkę informacji poufnych dotyczących przypadków niewywiązania się w 2018 r. z zobowiązań wynikających z wyemitowanych przez Spółkę obligacji (w okresie od dnia 14 marca 2018 r. do dnia 17 kwietnia 2018 r., podobnie jak wyżej spowodowało, że uczestnicy rynku kapitałowego (inwestorzy oraz akcjonariusze) nie posiadali aktualnych i rzetelnych informacji o problemach z płynnością Spółki oraz o ich dalszym pogłębianiu się. Sąd zgadza się z KNF, że Emitent nie przekazał do publiczne] wiadomości informacji poufnych o każdym z 21 przypadków niewywiązania się z obowiązków wynikających z wyemitowanych obligacji, czym spowodował zachwianie fundamentalnych zasad, na których oparty jest obrót papierami wartościowymi na rynku regulowanym, tj. równego dostępu inwestorów do informacji oraz zasady transparentności.
W ocenie Sądu wszystkie opisane naruszenia uznać należy za rażące bowiem treść nieprzekazanych informacji poufnych (każdej z nich) mogła w istotny sposób wpłynąć na kształtowanie się kursu notowanych przez Spółkę instrumentów finansowych. W ocenie Sądu przedmiotowe naruszenia stanowiły zatem naruszenia rażące, istotnie godzące w prawa i interesy uczestników rynku kapitałowego, co w przekonaniu Sądu Organ w toku prowadzonego postępowania zakończonego Zaskarżoną decyzją wykazał. W orzecznictwie przyjmuje się, że treść przekazywanych informacji przez emitentów może wszak wpływać na aktualny lub przyszły kurs rynkowy papierów wartościowych (wyroki WSA w Warszawie: prawomocny z 27 lutego 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1867/17 i nieprawomocny z 19 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 148/20).
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę tych wszystkich informacji zabrakło inwestorom, którzy powinni mieć zapewniony powszechny i równy dostęp do informacji dotyczących Spółki i wyemitowanych przez nią papierów wartościowych. Informacja na rynku kapitałowym powinna być dostępna również dla ogółu osób nieposiadających walorów danego emitenta, gdyż może ona stanowić podstawę do podjęcia przez nich decyzji inwestycyjnej. Przekazanie do publicznej wiadomości informacji niekompletnych i nierzetelnych spowodowało zatem zachwianie fundamentalnych zasad, na których oparty jest obrót papierami wartościowymi na rynku regulowanym, tj. równego dostępu inwestorów do informacji oraz zasady transparentności. Tym samym przekazywanie przez Emitenta niekompletnych i nierzetelnych informacji oraz brak publikacji informacji poufnej stanowiło rażące naruszenie obowiązków informacyjnych.
Jak słusznie stwierdził Organ, brak było przeszkód dla prawidłowego i terminowego wykonania obowiązków informacyjnych przez G.. To bowiem Spółka przekazywała raporty na podstawie art. 17 ust. 1 Rozporządzenia MAR o przydziałach oraz wykupach obligacji, w tym m.in przekazała raport nr [...] o przypadkach niewywiązania się z zobowiązań wynikających z obligacji Spółki. Analogicznie Spółka posiadała wiedzę o braku realizacji umowy na rynku hiszpańskim i utracie depozytu. Także w przypadku obligacji zawierających opcję PUT oraz z wyższym oprocentowaniem dysponentem tych informacji byłą Spółka. Tym samym słusznie uznał Organ, iż zaniechanie opublikowania tych informacji nosiło znamiona rażącego naruszenia.
Po trzecie, koniecznym warunkiem wydania Zaskarżonej decyzji jest fakt pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej spółki publicznej w czasie, gdy doszło do stwierdzonych w treści decyzji z dnia 9 grudnia 2019 r. naruszeń obowiązków określonych w art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie.
J. O. pełnił funkcję członka Rady Nadzorczej G. od 27 listopada 2017 r. do dnia 17 kwietnia 2018 r. Jednocześnie w Zaskarżonej decyzji Organ przyjął, że Skarżący, jako członek Rady Nadzorczej Spółki będzie odpowiadał za naruszenia obowiązków informacyjnych Emitenta w okresie od 28 stycznia 2018 r. do 17 kwietnia 2018 r. KNF w Zaskarżonej decyzji uznał bowiem, iż zasadne jest wprowadzenie dwumiesięcznej karencji od chwili objęcia przez Stronę stanowiska członka Rady Nadzorczej G., albowiem był to uzasadniony, a zarazem wystarczający okres zapoznania się ze sprawami Spółki umożliwiający wykonywanie pełnionej funkcji. W związku z powyższym uzasadniane jest przypisanie J. O. odpowiedzialności administracyjnej określonej w punktach 1 – 3 sentencji Zaskarżonej decyzji.
Po czwarte nie upłynął jeszcze okres pięciu lat od dnia popełnienia naruszeń przez Spółkę, o których mowa w art. 189g § 1 K.p.a. Sąd w tym zakresie podtrzymuje argumentację dotyczącą rozpatrzenia zarzutu Strony zawartego w skardze do tut. Sądu oraz rozwiniętego w piśmie procesowym Strony z dnia 8 stycznia 2024 r.
Zatem, spełniona została również kolejna przesłanka, gdyż Zaskarżona decyzja została wydana przed upływem terminu określonego w art. 189g § 1 Kpa.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela motywy o rozstrzygnięcie KNF w zakresie przypisania Skarżącemu odpowiedzialności administracyjnej nie za cały okres sprawowania mandatu, a od 28 stycznia 2018 r. do 17 kwietnia 2018 r. KNF wywiódł trafny wniosek, iż wskazany okres nie odnosi się w ogóle do braku odpowiedzialności Strony na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie, lecz jest okresem ustalonym przez KNF indywidulanie, w ramach uznania administracyjnego, że Strona pomimo spełnienia formalnych przesłanek podlegania odpowiedzialności, nie powinna ponosić sankcji administracyjnej. Podstawą takiego przyjęcia stało się ustalenie przez Organ skali i stopnia skomplikowania działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę. Istotne jest również, na co zwróciła uwagę Komisja wydając Zaskarżoną decyzję, na osobiste starania Strony sprawującej swoje obowiązki nadzorcze. Jednocześnie Organ dokonał analizy tzw. okresu karencji w kontekście obowiązujących przepisów prawa, w tym ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 18 z późn. zm., dalej: "K.s.h."). W ocenie Sądu przyjęcie przez Komisję okresu karencji w wymiarze 2 miesięcy w realiach niniejszej sprawy było uzasadnione. Bowiem po pierwsze dawało Stronie odpowiednio długi termin na zapoznanie się ze sprawami Spółki, które jednocześnie wchodzą w zakres nadzoru rad nadzorczych spółek. Po drugie, przyjęcie dłuższego okresu lub jak chciałaby tego Strona, w ogóle odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej byłoby naruszeniem przepisów prawa. Sąd wskazuj, że zgodnie z art. 382 § 1 K.s.h., rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Sąd nie podziela w tym zakresie stanowiska Strony prezentowanego w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze, że nie zostały mu w całym okresie pełnienia funkcji przedstawione dane pozwalające na zapoznanie się z aktualnym stanem spraw Spółki, w tym jej finansów oraz zarządzanej przez nią grupy kapitałowej. Istotny jest natomiast skutek podejmowanych przez Stronę oraz Radę Nadzorczą czynności. Komisja ustaliła, iż podejmowana przez Stronę aktywność nie zmaterializowała się w postaci sprawowania prawidłowego nadzoru nad Spółką. Tym samym podzielenie argumentacji Strony byłoby uznaniem, iż stały nadzór Rady Nadzorczej miałby jedynie charakter blankietowy.
W związku z powyższym Sąd podziela stanowisko KNF w zakresie ograniczenia okresu odpowiedzialności Strony o 2 miesiące oraz przyczyny takiej decyzji. Co istotne jednak niezależnie od ograniczenia okresu odpowiedzialności za działania Spółki J. O., co do zasadny ponosi odpowiedzialność administracyjną za naruszenia opisane w Zaskarżonej decyzji w związku z pełnieniem członka Rady Nadzorczej G.. Ograniczenie czasu odpowiedzialności Strony było motywowane tym, iż prawidłowe wykonywanie przez członka rady nadzorczej swoich obowiązków wymaga czasu na zapoznanie się ze sprawami spółki. Takie podejście, zdaniem Sądu, jest słuszne z punktu celu kary administracyjnej oraz jej proporcjonalności. Tym samym formułowane w tym zakresie zarzuty Sąd uznaje za bezzasadne.
Sąd zgadza się z Organem, który podkreślił, że podstawową rolą rady nadzorczej spółki akcyjnej (publicznej) jest sprawowanie stałego nadzoru i kontroli nad wszystkimi obszarami działalności spółki. Powyższe wprost wynika z art. 382 K.s.h., gdzie uregulowane zostały podstawowe obowiązki spoczywające na członkach rady nadzorczej spółki akcyjnej. I tak, zgodnie z § 1 ww. artykułu, rada nadzorcza jest organem spółki akcyjnej, który sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Rolą rady nadzorczej powinno być nie tylko reagowanie na pojawiające się błędy w działalności spółki publicznej, ale również przeciwdziałanie im. Za prawidłowe wykonanie swoich obowiązków członkowie rady nadzorczej ponoszą odpowiedzialność, zaś miernikiem wywiązania się przez nich ze wspomnianych obowiązków są zasady staranności wymaganej przy zawodowym charakterze działalności, jakim niewątpliwie jest pełnienie funkcji w organie nadzorczym spółki publicznej. Rada nadzorcza powinna dostosować zakres i sposób sprawowanego nadzoru do charakteru działalności prowadzonej przez spółkę publiczną, jak również wynikającego z niej poziomu ryzyka. Im działalność spółki jest bardziej złożona i istnieją w niej obszary generujące wysoki poziom ryzyka, tym wnikliwość nadzoru sprawowanego przez radę nadzorczą powinna być odpowiednio większa. Pamiętać również należy, że w sytuacji, gdy członkowie rady nadzorczej nie są zorientowani w zagadnieniach prezentowanych przez zarząd spółki lub obszarze jej działalności, rada nadzorcza winna wykazać się wzmożoną czujnością, aby z należytą starannością wykonywać spoczywające na niej obowiązki.
Ponadto Rada nadzorcza wyposażona została w odpowiednie narzędzia do sprawowania nadzoru w spółce akcyjnej, w tym będącej publiczną. I tak, przy realizowaniu obowiązków może korzystać z pomocy i wyjaśnień członków zarządu spółki akcyjnej, ale również jej pracowników oraz żądać wglądu i prawa do weryfikacji dokumentacji znajdującej się w spółce. Dla zrealizowania swoich funkcji rada nadzorcza ma prawo przeglądania wszelkich dokumentów spółki, dotyczących m.in. sfery finansowej, kadrowej, uchwał zarządu, jak również ma prawo dokonywać rewizji majątku, sprawdzania wszelkich ksiąg oraz dokumentów. Rada nadzorcza powinna również zapewnić ustanowienie odpowiednich kanałów komunikacji, które umożliwią jej sprawowanie nadzoru w sposób należyty.
Jak zauważyła KNF, powyższy sposób sprawowania nadzoru w spółce publicznej przewidziany został również u Emitenta, o czym świadczą zapisy w statucie Spółki oraz regulaminach Rady Nadzorczej Emitenta, obowiązujących w okresie dopuszczenia się przez Spółkę naruszeń prawa (k. 11 – 13 Zaskarżonej decyzji). W powyższych dokumentach wprost zostało wskazane, że Rada Nadzorcza sprawuje stały nadzór nad wszystkimi obszarami działalności Spółki. Komisja, dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazała, że w okresie od 27 listopada 2017 r. do 17 kwietnia 2018 r. (okres pełnienia przez Jacka Osowskiego funkcji członka Rady Nadzorczej) organ nadzoru Spółki odbył łącznie dziewięć posiedzeń, tj. w dniu 8 grudnia 2017 r., 21 grudnia 2017 r., 25 stycznia 2018 r., 22 lutego 2018 r., 1 marca 2018 r., 23 marca 2018 r., 4 kwietnia 2018 r., 13 kwietnia 2018 r. oraz 16 kwietnia 2018 r. Strona brała udział we wszystkich powyższych posiedzeniach. Od lipca 2017 r. do listopada 2017 r. posiedzenia Rady Nadzorczej odbywały się co około dwa miesiące. W miarę pogarszania się sytuacji finansowej Emitenta posiedzenia Rady Nadzorczej były zwoływane coraz częściej. Do 22 lutego 2018 r. odbywały się one raz w miesiącu (z wyjątkiem nadzwyczajnego posiedzenia w dniu 22 grudnia 2017 r., którego temat nie jest objęty przedmiotem niniejszego postępowania). W marcu 2018 r. odbyły się dwa posiedzenia Rady, a w kwietniu - trzy (nie licząc nieformalnego spotkania w dniu 6 kwietnia 2018 r.). Komisja ustaliła, że członkowie Rady Nadzorczej otrzymywali na potrzeby zaplanowanych posiedzeń tzw. "pakiety" materiałów, które co do zasady obejmowały informacje o bieżącej działalności Spółki, jej wynikach finansowych za dany miesiąc lub okres sprawozdawczy, wynikach wybranych portfeli wierzytelności oraz planach rozwoju Spółki. Rada Nadzorcza otrzymywała wspomniane materiały zazwyczaj w formie papierowej lub mailowej. Z treści protokołów posiedzeń Rady wynika, że w 2018 r. Rada podczas posiedzeń sygnalizowała Zarządowi, że za późno otrzymuje materiały na posiedzenia, co uniemożliwia jej członkom odpowiednie przygotowanie się do posiedzeń. Prośby członków Rady dotyczące otrzymywania pełnego pakietu materiałów na co najmniej 48 godzin przed posiedzeniem nie były przez Zarząd spełniane. Organ wskazał, że w drugiej połowie 2017 r. Rada Nadzorcza nie sygnalizowała wspomnianych problemów. Aktywność członków Rady Nadzorczej zwiększyła się podczas posiedzeń od początku 2018 r. Wówczas Rada Nadzorcza wydawała tzw. "listy zadań" dla Zarządu Spółki, które obejmowały żądania kierowane do Zarządu w zakresie m.in. przygotowania określonych materiałów na kolejne posiedzenie Rady. Od posiedzenia w dniu 22 lutego 2018 r. Rada Nadzorcza przekazywała Zarządowi szczegółowy wykaz danych, które miały zostać jej dostarczone w określonym terminie. Od 4 kwietnia 2018 r. Rada zażądała codziennych raportów dotyczących stanu finansów Spółki.
W dniu [...] marca 2018 r. Rada podjęła uchwałę, mocą której delegowała K. [...] M. do samodzielnego pełnienia następujących czynności nadzorczych: szczegółowej oceny bieżącej pozycji płynnościowej Spółki, analizy wszystkich procesów pozyskiwania finansowania oraz bieżących transakcji nabycia lub sprzedaży portfeli wierzytelności (w tym przeglądu dokumentacji dotyczącej takich transakcji). W dniu 8 kwietnia 2018 r. Rada podjęła uchwałę, na podstawie której zażądała wyznaczenia dla niej przez Zarząd zewnętrznych konsultantów finansowych oraz prawnych, w celu wsparcia w nadzorze nad Spółką, jak również w przedmiocie wykonywania obowiązków informacyjnych przez Spółkę w zakresie informacji bieżących. W dniu [...] kwietnia 2018 r. Rada oddelegowała K. [...] M. do czasowego wykonywania czynności prezesa zarządu Spółki.
Dodatkowo, jak zauważyła Komisja, Rada Nadzorcza Spółki niedostatecznie "rozliczała" Zarząd Spółki z wydawanych mu zaleceń czy próśb, bowiem zdarzało się, że do czasu kolejnych posiedzeń Rady Nadzorczej Spółki Zarząd Emitenta nie wywiązywała się z przedstawionych mu uprzednio wskazań. W Ocenie Organu Zachowanie Rady Nadzorczej, która nie potrafiła "rozliczyć" Zarządu z kierowanych do niego zaleceń czy też próśb jest w ocenie Komisji całkowicie niezrozumiałe. W rezultacie takiego zachowania, Rada Nadzorcza nie dała sobie szansy na bieżącą weryfikację sytuacji płynnościowej Emitenta oraz na natychmiastową reakcję na ryzyko utraty tej płynności, w kontekście polityki informacyjnej Spółki.
Sąd podziela również ustalenia KNF dotyczące podejmowanych przez Stronę działań – J. O. zwracała Zarządowi uwagę na konieczność przestrzegania obowiązków informacyjnych zarówno w zakresie raportowania o istnieniu opcji PUT, jak i podwyższonego oprocentowania obligacji (począwszy od maila z dnia 30 stycznia 2018 r.). Niemniej jednak podejmowane przez Stronę czynności były niewystarczające. Należy zwrócić uwagę, że Strona (choć wielokrotnie nie otrzymywała od Zarządu informacji o działalności Spółki, o które prosiła), nie podejmowała prób "formalnego" zobligowania Zarządu przez całą Radę Nadzorczą do przekazania jej wymaganych informacji i dokumentów. W zgromadzonym materiale dowodowym brak jest także potwierdzenia, aby Strona dążyła do zweryfikowania, czy Zarząd Spółki podjął jakiekolwiek działania we wskazanych przez niego zagadnieniach. Działalność Strony ograniczyła się w tym zakresie do spotkań z Zarządem oraz maili z prośbami o stosowne dokumenty czy wyjaśnienia (wysyłanymi bezpośrednio do Zarządu lub za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Nadzorczej). Takiego działania nie można uznać za wystarczające do należytego wykonywania, powierzonych Stronie w ramach mandatu, obowiązków nadzorczych.
Z ustaleń poczynionych przez Komisję, nie wynika również, aby Rada Nadzorcza wykazywała się istotną aktywnością pomiędzy jej posiedzeniami. Rada Nadzorcza nie zapewniała sobie stałego, systematycznego uzyskiwania od Zarządu lub pracowników Emitenta informacji na temat bieżących problemów z płynnością. Dopiero 4 kwietnia 2018 r. Rada zobowiązała Zarząd do przekazywania jej dziennych raportów dotyczących bieżącej obsługi zadłużenia.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd w składzie rozpoznającym stwierdza, iż KNF słusznie ustaliła, że Strona nie dochowała należytej staranności w zakresie nadzoru nad Spółką przy realizacji obowiązków dotyczących informacji poufnych zakresie ustalonym w sentencji Zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że choć przepisy K.s.h. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 13 października 2022 r.), a konkretnie art. 390 § 1 co do zasady wprowadzał zasadę kolegialności działania rady, mogła jednak delegować swoich członków do samodzielnego pełnienia określonych czynności nadzorczych. Ponadto, stosownie do brzmienia art. 382 § 4 K.s.h. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 13 października 2022 r.), w celu wykonania swoich obowiązków rada nadzorcza może badać wszystkie dokumenty spółki, żądać od zarządu i pracowników sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywać rewizji stanu majątku spółki. Komisja wprawdzie ustaliła, że od 24 marca 2018 r. Rada Nadzorcza delegowała K. [...] M. do samodzielnego pełnienia konkretnych czynności nadzorczych, jednak były one związane z oceną bieżącej pozycji płynnościowej Spółki oraz analizą wszystkich procesów pozyskiwania finansowania oraz analizą bieżących transakcji nabycia lub sprzedaży portfeli wierzytelności (w tym przeglądu dokumentacji dotyczącej takich transakcji, tym samym, nadzór nad wykonywanymi przez Spółkę obowiązkami informacyjnymi nadal był powierzony Radzie. Tym samym nie sposób zgodzić się z argumentacją Strony, że należyty nadzór sprawowany jest wówczas, gdy spółka (tu: Emitent) nie dopuszcza się żadnych nieprawidłowości. W ocenie Sądu taki wniosek jest nieuprawniony. O zachowaniu należytej staranności przy sprawowaniu nadzoru można mówić nie tyle w przypadku, gdy spółka nie popełnia w ogóle naruszeń – takie założenie byłoby zbyt idealistyczne – co sprawowanie należytego nadzoru ma miejsce wówczas, gdy członek rady nadzorczej podejmuje działania znajdujące oparcie w przepisach prawa i przepisach wewnętrznych i stara się wyegzekwować od zarządu ich realizację. W niniejszej sprawie, na co słusznie uwagę zwróciła Komisja działania Strony nie przełożyły się na oczekiwane rezultaty. Zarząd po pierwsze nie realizował lub realizował w niepełnym zakresie wnioski Rady Nadzorczej, co skutkowało naruszeniem obowiązku publikacji informacji poufnych.
Ponadto należy zwrócić uwagę na uprawnienia wynikające z art. 382 § 4 K.s.h. w treści obowiązującej przed 13 października 2022 r., który dawał Radzie Nadzorczej szeroki wachlarz możliwości uzyskania wiedzy o sytuacji finansowej Spółki. Albowiem tylko na podstawie tego przepisy Rada Nadzorcza wykonując swoje ustawowe i statutowe obowiązki mogła badać wszystkie dokumenty Spółki, żądać od zarządu i pracowników sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywać rewizji majątku Spółki. W ocenie Sądu przyznany katalog uprawnień, przy jego wykorzystaniu, oczekiwanej aktywności członków Rady Nadzorczej, a w szczególności egzekwowaniu należnych uprawnień dawał Radzie Nadzorczej, w tym Stronie istotne źródło informacji o sytuacji finansowej Spółki.
Sąd podziela stanowisko KNF, iż takiej aktywności zabrakło w przypadku Rady Nadzorczej G., która nie korzystała z przysługujących jej uprawnień lub korzystała w niewystarczającym stopniu, lub korzystała z tych uprawnień zbyt późno. Nienależyte sprawowanie nadzoru nad Spółką doprowadziło do sytuacji, że Rada Nadzorcza nie zapewniła sobie dostępu do bieżących i aktualnych danych o Spółce, w konsekwencji czego nadzór sprawowany nad działalnością Spółki (w tym nad wykonywanymi przez nią obowiązkami informacyjnymi) nie był prawidłowy. Bez znaczenia, w związku z odpowiedzialnością Strony jako członka Rady Nadzorczej pozostaje również fakt, że dane zawarte w materiałach przekazywanych Radzie Nadzorczej przez Zarząd były niezgodne z ówczesnymi (rzeczywistymi) wynikami finansowymi Spółki oraz, że ówczesny zarząd G. celowo i świadomie zniekształcał dane finansowe. Podkreślić trzeba, że w kontekście odpowiedzialności członków Rady Nadzorczej, o nienależytym wykonywaniu obowiązków związanych z nadzorowaniem działalności Spółki (w tym wykonywaniem przez nią obowiązków informacyjnych) świadczy bowiem brak weryfikowania przez członków Rady Nadzorczej prawidłowości danych finansowych i informacji zaprezentowanych przez Zarząd, brak woli poznania i dopytywania o mechanizmy stojące za prezentacją tych danych i informacji, brak woli potwierdzenia w sposób samodzielny i niezależny, że dane i przyjęte przez zarząd założenia są zgodne z prawdą oraz przepisami prawa.
Tym samym również działania podejmowane przez Stronę były niewystarczające do tego, aby uznać, że wykonywała ona powierzone jej obowiązki z dochowaniem należytej staranności.
Wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że Rada Nadzorcza Spółki - jako organ kolegialny- nie zapewniła stałego i odpowiedniego nadzoru nad wszystkimi obszarami działalności Spółki, co mogło mieć wpływ na zbyt późne wykrycie nieprawidłowości i naruszeń prawa, które miały miejsce w Spółce. Tym samym rada nadzorcza G. nie dała samej sobie w okresie naruszeń prawa objętych postępowaniem szansy na wykrycie jakichkolwiek nieprawidłowości zachodzących w sprawozdawczości finansowej Spółki oraz okresowym raportowaniu stosownie do ustawy o ofercie. Niewątpliwie zasiadanie w ramach rady nadzorczej wymaga wiadomości specjalnych, które pozwolą na prawidłowe wywiązanie się z wyżej wymienionych obowiązków. Niemniej jednak pamiętać należy, że przepisy K.s.h. nie ograniczają rady nadzorczej w korzystaniu z pomocy zewnętrznych specjalistów przy sprawowaniu funkcji kontrolno-nadzorczych. Podkreślenia jednak wymaga, że skorzystanie z pomocy specjalistów i przygotowanych przez nich raportów lub ekspertyz (niezależnie od organu spółki występującego o takie opracowania) nie zdejmuje z członka rady nadzorczej (tu: Strony) odpowiedzialności za nadzór nad prawidłową i zgodną z prawem działalnością spółki publicznej. Takiego zwolnienia nie przewidują bowiem przepisy prawa. Finalnie, to nie biegły, który sporządził opinię w przedmiocie np. określonej transakcji spółki, będzie ponosił odpowiedzialność z tytułu rzetelnego wykonywania obowiązków członka rady nadzorczej spółki publicznej, a członkowie jej organu nadzorczego. Członkowie rady nadzorczej spółki publicznej mają bowiem prawo posiłkować się wiedzą specjalistyczną innych podmiotów, ale to na nich ciąży ustawowy obowiązek weryfikacji poczynań zarządu emitenta i całej działalności spółki publicznej i końcowej oceny. Sąd zauważa, że w dniu 8 kwietnia 2018 r. Rada jednogłośnie podjęła uchwałę, zgodnie z którą, mając na uwadze transparentność G. wobec rynku Zarząd został wezwany do przeglądu aktualnej polityki informacyjnej, w celu zapewnienia ciągłej zgodności z przepisami prawa. Tego samego dnia, a zatem na chwilę przed wybuchem "afery G.", Rada Nadzorcza podjęła również jednogłośnie uchwałę, w której zażądała od Zarządu (ze względu na zakres i treść przekazywanych przez Zarząd danych) powołania zewnętrznego doradcy ds. finansowych oraz ds. prawnych, który wspomógłby Radę w wykonywaniu przez nią zadań. Wcześniej Rada Nadzorcza nie podejmowała tak jednoznacznych decyzji w celu realizacji swoich uprawnień.
W ocenie Sądu złożony i skomplikowany profil działalności Spółki oraz ewentualne wsparcie specjalistów, które jest działaniem dodatkowym i ma stanowić wyłącznie wsparcie dla rady nadzorczej spółki akcyjnej. Nie zdejmuje zaś z rady nadzorczej jako gremium oraz poszczególnych jej członków ustawowych obowiązków, dotyczących sprawowania bieżącego nadzoru oraz odpowiedzialności z tego wynikającej. Podejmując się piastowania takiej funkcji, każdorazowo oczekuje się od kandydatów dokonania oceny własnych kompetencji pod kątem późniejszego należytego wywiązywania się z tego rodzaju obowiązków. Każda osoba przyjmująca na siebie obowiązki członka rady nadzorczej spółki publicznej powinna mieć świadomość daleko idących konsekwencji nieprawidłowego realizowania funkcji kontrolno-nadzorczych, które będą na niej ciążyły, w tym m. in. ryzyka ponoszenia odpowiedzialności na podstawie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie.
Niezależnie jednak od statusu spółki, czy jest publiczną czy nie, rada nadzorcza i każdy z jej członków odpowiada wobec akcjonariuszy za prawidłowość działań spółki. Podstawowym zadaniem rady nadzorczej jest bowiem bieżące kontrolowanie i nadzorowanie poczynań organu zarządzającego i wykrywanie nieprawidłowości w jego działaniach, do czego rada nadzorcza posiada stosowny wachlarz narzędzi. Strona była pełnoprawnym członkiem rady nadzorczej spółki publicznej, co oznacza, że winna była być świadoma konsekwencji potencjalnych naruszeń prawa przez Spółkę, w tym naruszeń wynikających m.in. z nienależytego wykonywania obowiązków informacyjnych z ustawy o ofercie, a przede wszystkim wraz z radą nadzorczą podejmować działania mające na celu weryfikację działań zarządu i tego, czy w Spółce nie występują zaniechania bądź okoliczności świadczące o naruszaniu przez nią prawa. Zasiadanie w organie nadzorczym spółki publicznej wiąże się przede wszystkim z zadaniami nadzorczymi i kontrolnymi oraz odpowiedzialnością za prawidłowe funkcjonowanie takiej spółki, tj. za zapewnienie, aby działała ona zgodnie z prawem. Członek rady nadzorczej powinien legitymować się odpowiednią wiedzą i umiejętnościami, które dadzą gwarancję, że będzie wykonywał swoje obowiązki profesjonalnie i z pełnym zaangażowaniem.
Mając powyższe na uwadze za chybione należy uznać zarzuty skargi w zakresie naruszenia przez KNF art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie w zw. z art. 382, 386 § 1 i 483 § 2 K.s.h.
Konsekwencją stwierdzonych naruszeń uznanych za rażące, było nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej. W myśl w art. 96 ust. 1h w zw. z art. 96 ust. 16 ustawy o ofercie, Komisja wymierzając karę za naruszenie uwzględnia wagę naruszenia oraz czas jego trwania, przyczyny naruszenia, sytuację finansową podmiotu, na który nakładana jest kara, skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez podmiot, który dopuścił się naruszenia, lub podmiot, w którego imieniu lub interesie działał podmiot, który dopuścił się naruszenia, o ile można tę skalę ustalić, straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, o ile można te straty ustalić, gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszenia do współpracy z Komisją podczas wyjaśniania okoliczności naruszenia, uprzednie naruszenia przepisów niniejszej ustawy, a także bezpośrednio stosowanych aktów prawa Unii Europejskiej, regulujących funkcjonowanie rynku kapitałowego, popełnione przez podmiot, na który jest nakładana kara.
Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd zauważa, że dokonując oceny wagi naruszenia jako przesłanki wymiaru kary z art. 96 ust. 1h pkt 1 ustawy o ofercie, należy mieć na uwadze wartości chronione przez ustawę o ofercie oraz okoliczności dotyczące sprawy. Przedmiotem ochrony ustawy o ofercie w rozpatrywanym zakresie jest należyty obowiązek informacyjny, który doznał uszczerbku przez nienależyte wykonywanie nadzoru nad Spółką przez Radę Nadzorczą, działania i czynności kontrolne podejmowane przez Skarżącego oraz okoliczności popełnienia naruszeń przez Spółkę, a także skutki faktyczne i prawne jakie wywołane zostały poprzez naruszenia Spółki, w okresie kiedy Skarżący sprawował funkcje w Radzie Nadzorczej. Nie ulega wątpliwości, iż odpowiedzialność Skarżącego jest ściśle powiązana z naruszeniami dokonanymi przez Spółkę w okresie, gdy sprawował on funkcje w organie nadzorczym. Tym samym, wykładnia celowościowa doprowadziła Komisję do słusznych wniosków, iż przesłanki wymiaru kary określone w art. 96 ust. 1h ustawy o ofercie, odnoszą się także do Skarżącego, dotyczą bowiem naruszeń zaistniałych w okresie pełnienia funkcji w radzie nadzorczej Spółki przez Skarżącego.
Również za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Organ bowiem prawidłowo ocenił, iż jego zastosowanie byłoby możliwe po spełnieniu łącznie przesłanek, tj. waga naruszenia jest znikoma oraz Strona zaprzestała naruszania prawa. Komisja w Zaskarżonej decyzji dokonała szczegółowej analizy, w kontekście naruszenia, za które Stronie przypisano odpowiedzialność. Sąd nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania.
Sąd w składzie rozpatrującym sprawę nie dopatrzył się również podnoszonego przez Stronę uchybienia, że kary nałożone na Skarżącego są nieproporcjonalne bowiem ich procentowy wymiar jest zdecydowanie wyższy aniżeli inne kary administracyjne nałożone w związku z naruszeniami stwierdzonymi w G..
Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że przepisy prawa nie wprowadzają powiązania wysokości wymierzanych kar administracyjnych na członków zarządu czy rady nadzorczej z wysokością kary wymierzonej spółce. wymierzenie kary w każdym przypadku jest uzależnione od indywidualnego zbadania sprawy. Przypomnieć należy, że norma prawna, na podstawie której przypisano Skarżącemu odpowiedzialność administracyjną, tj. art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie przewiduje zagrożenie karą administracyjną w wysokości do 100 000 zł i przepis nie uzależnia wysokości faktycznie nałożonej kary od uwzględnienia jej proporcjonalności w odniesieniu do kary nałożonej na Spółkę.
Mając powyższe na uwadze Sąd wskazuje, że wymierzając karę Stronie Organ nie był obowiązany stosować miernik proporcjonalności, tym samym zarzut nieproporcjonalności kary nałożonej na Skarżącego należy uznać za chybiony.
Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 7 Rozporządzenia MAR, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wszystkie przypadki (tj. 21 przypadków) naruszenia przez Spółkę zobowiązań z tytułu obligacji stanowią informacje poufną w rozumieniu art. 7 Rozporządzenia MAR, podczas gdy informacja o niektórych z tych przypadków pozbawiona jest cenotwórczego charakteru i w konsekwencji nie stanowi informacji poufnej w rozumieniu art. 7 Rozporządzenia MAR.
Sąd wskazuje, że zarzut Skarżącego w tym zakresie stanowi polemikę z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym i prawidłowo dokonana subsumpcją. Sąd wskazuje, że sytuacja finansowa Spółki w okresie, którego dotyczy zarzut była zła i stale się pogarszała. Jednocześnie Spółka finansując się z emisji dłużnych papierów wartościowych uzależniona była od zainteresowania inwestorami. Stąd też bezprzedmiotowe jest twierdzenie, iż podanie do wiadomości publicznej rzetelnej informacji o problemach Emitenta związanych z zapłatą odsetek, terminowym wykupie obligacji lub wykupie obligacji w ogóle nie miałoby wpływu na cenę emisji kolejnych instrumentów finansowych. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Komisji, iż każde z 21 naruszeń miało charakter cenotwórczy, bowiem należycie poinformowany inwestor o złej i pogarszającej się sytuacji finansowej Emitenta prawdopodobnie nie byłby zainteresowany nabyciem emitowanych instrumentów finansowych. Zatem brak popytu przekładałby się bezpośrednio na cenę tych instrumentów finansowych.
W ocenie Sądu za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 7a § 1 K.p.a., którego naruszenie Skarżący wiąże z art. 31za ust. 2 ustawy COVID-19. Zarzucane naruszenie dotyczy zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W doktrynie przyjmuje się, że "Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony jest dyrektywą interpretacyjną dotyczącą wykładni zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Zdaniem G. Rząsy przepis art. 7a § 1 k.p.a. może być stosowany jedynie do przepisów prawa materialnego, zaś wątpliwości co do przepisów postępowania powinny być rozstrzygane na korzyść strony ze względu na zasadę zaufania do działań organów władzy publicznej, wynikającą z art. 2 konstytucji RP oraz art. 8 k.p.a." (G. Rząsa, Art. 7a i 81a k.p.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych [w:] M. Błachucki, G. Sibiga (red.), Kodeks postępowania administracyjnego po zmianach w latach 2017–2019, Warszawa 2020, s. 70). "Omawiana zasada może być stosowana w ostateczności – w sytuacji, gdy pomimo zastosowania różnych metod wykładni przepisów nadal pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej. Mówiąc inaczej, możliwe są co najmniej dwa równie uprawnione sposoby rozumienia normy prawnej. Organ stosując tę zasadę winien zatem wybrać jeden ze sposobów wykładni normy – ten, który jest najbardziej korzystny dla strony" (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 7(a)). Zatem zastosowanie tego przepisu jest możliwe w sytuacji zaistnienia wątpliwości co do treści normy prawnej. Sąd zauważa, że w rozpatrywanej sprawie Komisja nie miała wątpliwości, co do treści normy z art. 31za ust. 2 ustawy COVID-19. Z przepisy tego jasno wynika, że w sprawach z zakresu właściwości Komisji Nadzoru Finansowego bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 189g § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Komisja w prawidłowy sposób wywiodła skutki prawne. Ponadto w odniesieniu do tego zarzutu aktualne są dokonane wyżej ustalenia Sądu w zakresie niekonstytucyjności art. 31za ust. 2 ww. ustawy. W związku z czym Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7a K.p.a.
Komisja wydając Zaskarżoną decyzję, wbrew zarzutom skargi, nie dopuściła się naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77, 78 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. Wydanie decyzji poprzedziło wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, który następnie został poddany kompleksowej ocenie. Organ w sposób prawidłowy i rzeczowy wykazał na bezpodstawność zgłaszanych przez Stronę wniosków dowodowych. W ocenie Sądu Komisja nie naruszyła przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenia faktyczne i ocena dowodów znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu Zaskarżonej decyzji, która zawiera wszystkie niezbędne elementy wskazane w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. W związku z powyższym KNF prawidłowo ustalił podstawy nałożenia kary pieniężnej na Stronę, która to kara administracyjna w pełni odzwierciedla jej przyczynienie się do niezapewnienia skutecznego i prawidłowego nadzoru nad Spółką.
W ocenie Sądu za chybiony należy również uznać zarzut naruszenia art. 8 § 1 K.p.a., co miałoby się przejawiać faktem, iż postępowanie zakończone wydaniem Zaskarżonej decyzji było prowadzone (nadzorowane) przez zastępcę dyrektora w Departamencie Postępowań Sanacyjnych KNF. Natomiast postępowanie w I instancji było prowadzone (nadzorowane) przez dyrektora tegoż departamentu, a ponadto czynności procesowe w I instancji podejmowane były także przez Kierownika Zespołu Postępowań Administracyjnych Departamentu Postępowań Sankcyjnych. Tym samym służbowa zależność zastępcy dyrektora, który był odpowiedzialny za rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wykluczało wydanie pozytywnej dla Skarżącego decyzji. Ponadto Skarżący podniósł, iż były lub oceny małżonek dyrektora Departamencie Postępowań Sanacyjnych KNF miał konflikt ze Skarżącym. W ocenie Strony podniesione okoliczności poddają w wątpliwość, iż postępowanie zostało przeprowadzone obiektywnie, co czyni zasadnym zarzut naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej w związku z prowadzonym postępowaniem.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela zarzutu Strony. W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że "Z zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak przeprowadzonego postępowania, mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady, konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 740/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia z 30 października 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1308/17). W ocenie Sądu aby skutecznie podnieść zarzut naruszenia zasady wyrażonej w art. 8 K.p.a. konieczne jest wskazanie konkretnych uchybień postępowania lub naruszenia prawa jakiego mógł się dopuścić Organ w sprawie niniejszej. Do skutecznego podniesienia tego zarzutu nie wystarczy subiektywne przekonanie Strony, iż postępowanie było prowadzone nierzetelnie lub z naruszeniem przepisów. W ocenie Sądu Skarżący podnosząc zarzut ewentualnego stronniczego działania powinien wskazać na konkretne naruszenie i jego wpływ na wynik sprawy, a więc np. okoliczność podejmowania czynności przez pracownika, w sytuacji, gdy powinien on być wyłączony od udziału w sprawie. Natomiast jak wynika z uzasadnienia podnoszonego zarzutu postępowanie w I i w II instancji było prowadzone (nadzorowane) przez inne osoby. Wprawdzie postępowanie administracyjne w obu instancjach było prowadzone przez ten sam departament KNF, niemniej jednak istotne jest, aby w obu instancjach czynności nie były podejmowane przez tą samą osobę. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę na specyfikę działania KNF. Zgodnie z ustawą z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 753 z późn. zm.) KNF jest właściwa w sprawach nadzoru nad rynkiem finansowym. Swoje zadania wykonuje przy obsłudze Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego. Nadzór nad Urzędem KNF sprawuje Prezes Rady Ministrów (art. 3 ust. 3 i ust. 4 pkt 1 ww. ustawy). Natomiast z mocy art. 11 ust. 6 ustawy o nadzorze od decyzji wydanej w I instancji służy wniosek do KNF o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem kontrola decyzji wydanej w pierwszej instancji nie ma dewolutywnego charakteru. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, przyjęty przez KNF sposób prowadzenia postępowań administracyjnych w I i w II instancji przez inne osoby nie potwierdza zarzutu Strony naruszenia zasady zaufania do organów państwa. Oczekiwanego przez Skarżącego nie przyniesie również podnoszony zarzut rzekomego konfliktu współmałżonka pracownika KNF ze Skarżącym. Bowiem jak już Sąd wspomniał uznanie, iż faktycznie doszło do naruszenia art. 8 K.p.a. konieczne jest wskazanie konkretnego uchybienia i jego związku z toczącym się postępowaniem. Natomiast Skarżący formułując powyższy zarzut nie poparł go żadnymi przekonującymi argumentami lub dowodami.
Mając powyższe na uwadze Sąd wskazuje, że podnoszone przez Stronę zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego należy uznać za chybione. Tym samym, z uwagi na prawidłowe ustalenia KNF i trafne zastosowanie art. 96 ust. 6a pkt 2 ustawy o ofercie nie było podstaw zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ewentualnie art. 138 pkt 2 K.p.a.
Sąd wbrew wywodom Skarżącego o niekonstytucyjności przepisu art. 31za ust. 2 ustawy COVID-19 nie znalazł podstawy do ewentualnego kierowania pytania prawnego w tym zakresie do Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto Sąd oddalił wniosek dowodowy ze Stanowiska Stowarzyszenia Niezależnych Członków Rad Nadzorczych z dnia 17 listopada 2023 r., zawarty w piśmie procesowym Strony z dnia 8 stycznia 2024 r., bowiem nie miał on wpływu na rozpatrzenie sprawy. Ponadto pełnomocnik Skarżącego nie wskazał na jaką okoliczność miałby być przeprowadzony, wskazując jednocześnie, że ów pismo stanowi rozwinięcie dotychczasowej argumentacji.
Nie stwierdzając zatem, aby Organ naruszył prawo materialne, bądź procedurę administracyjną w stopniu uzasadniającym uchylenie Zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Wszystkie wyroki krajowych sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło