VI SA/Wa 468/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Czarnecki po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia odmówić M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Pismem z [...] stycznia 2015 r. skarżąca, M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia Pani L. S. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej ze skarżącą w okresie od dnia 2 listopada 2010 r. do dnia 23 grudnia 2010 r. Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek akcentowała problemy spółki z płynnością finansową. We wniosku wskazała, iż na dzień [...] kwietnia 2015 r. spółka posiadała na rachunkach bankowych kwotę 200 361, 94 zł. Zobowiązania wobec podwykonawców na dzień [...] kwietnia 2015 r. wynosiły 1 708 288,00 zł, natomiast należności od klientów – 1 389 038,76 zł. Podniosła, że zobowiązania spółki rosną z każdym dniem, co związane jest m.in. z realizacją projektów, spłatą zobowiązań podatkowych, gromadzeniem na subkoncie środków na wypłaty poborów dla pracowników oraz spłatą kredytu obrotowego. Z oświadczenia o majątku i dochodach skarżącej wynika, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50 000 zł, wartość aktywów to 618 409,33 zł, a zysk za okres od stycznia do grudnia 2014 r. według bilansu wyniósł 18 192,21 zł. Ponadto skarżąca wskazała stany 11 posiadanych przez nią kont bankowych na łączną kwotę 1 833,88 zł. W roku 2012 spółka, przy przychodzie w wysokości 24 356 718, 17 zł, uzyskała dochód w kwocie 386 895, 97 zł, natomiast w roku 2013 przy przychodzie w wysokości 15 409 486, 26 zł dochód wyniósł 388 524, 43 zł (do wniosku załączono sprawozdanie finansowe za rok 2013 wraz z zawartym w nim rachunkiem zysków i strat). Nadesłany przez stronę skarżącą rachunek zysków i strat za rok 2014 wskazuje, iż strona skarżąca w roku 2014 przy przychodach w kwocie 17 554 864,42 zł uzyskała dochód w wysokości 18 191,21 zł. Odnosząc się do wezwania Sądu, dotyczącego nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, skarżąca odwoływała się do specyfiki działalności spółki podnosząc, iż w każdym miesiącu realizowanych jest kilka tysięcy transakcji, dlatego też wydruk ww. wyciągów opiewałby na setki stron, co byłoby dla strony zbyt kosztowne. Postanowieniem referendarza sądowego z 16 czerwca 2015 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżąca w terminie wniosła sprzeciw, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazała na pogarszającą się sytuację finansową oraz brak środków finansowych na posiadanych rachunkach bankowych. Podniosła również, iż zobowiązania spółki wobec podwykonawców wynoszą obecnie 1 744 6555,59 zł, dlatego też wykazywana strata powiększyła się do kwoty 200 155,18 zł. Dodatkowo skarżąca podniosła, że nie posiada środków na rachunkach bankowych. Do sprzeciwu nie załączono żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest na wezwanie złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy został spełniony połowicznie. W wykonaniu zarządzenia z 6 maja 2015 r. (k. 46), pismem z 28 maja 2015 r. (k. 47) skarżąca została wezwana do nadesłania dokumentów potwierdzających sytuację finansowa spółki tj.: - rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2013; - dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2014 r. – np. odpisu księgi rachunkowej na koniec grudnia 2014 r. oraz od początku bieżącego roku do końca marca 2015 r.; - wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Wykonując wezwanie skarżąca wniosła o możliwość nienadsyłania wyciągów z posiadanych rachunków wskazując na znaczne koszty związane z wykonaniem wezwania z uwagi na specyfikę działalności spółki. Dokonując analizy nadesłanych dokumentacji, dotyczących stanu majątkowego skarżącej spółki, należy wskazać, iż w latach 2012-2013 przy bardzo dużych przychodach netto ze sprzedaży (odpowiednio 24 356 718,17 zł i 15 409 486,26 zł) spółka uzyskała znaczny dochód (odpowiednio 386 895,97 zł oraz 388 524,43 zł). Także w roku 2014 przy znacznym wzroście przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku 2013 spółka osiągnęła dochód w kwocie 18 191,21 zł. Jednocześnie podkreślić należy, że o ile 2013 rok zamknął się przychodem netto na poziomie 15 409 486,26 zł, to w roku 2014 przychód z tego tytułu sięgnął kwoty 17 554 864,42 zł. Zarazem nastąpił wzrost kosztów wytworzenia produktów: koszty działalności operacyjnej w roku 2013 wyniosły 14 785 589,15, natomiast koszt wytworzenia sprzedanych produktów w roku 2014 wyniósł 15 454 802,40. Ponadto skarżąca w roku 2014 r. poniosła koszty ogólnego zarządu w wysokości 2 078 802,90 zł. Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika bezspornie, że skarżąca spółka, pomimo odnotowywanego w 2014 r. mniejszego niż w poprzednim roku dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, ewidentnie zwiększyła jej skalę w stosunku do roku 2013. Świadczy o tym niewątpliwie podniesienie poziomu wydatków przeznaczonych na wytworzenie sprzedanych produktów, w tym wynagrodzenia pracownicze. Na uwagę zasługuje także duża skala wydatków na koszty ogólnego zarządu (2 078 802, 90 zł), na które składają się m.in. wynagrodzenia oraz świadczenia na rzecz kierownictwa i pracowników zarządu, koszty podróży służbowych, koszty biurowe. Koszty te są niezwiązane z bezpośrednimi kosztami wytworzenia sprzedawanych produktów, a ich skala świadczy o bardzo dobrej kondycji finansowej spółki. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę kwestii zachwiania płynności finansowej spółki, spowodowanej znacznym wzrostem wartości zobowiązań wobec podwykonawców oraz należności od klientów, wskazać należy, że w przypadku trudności z odzyskaniem wierzytelności strona skarżąca może wystąpić na drogę postępowania egzekucyjnego. Reasumując, w ocenie Sądu, ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ciąży na skarżącej spółce, a jego konsekwencje nie stanowią w analizowanym przypadku okoliczności uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych (v. postanowienie NSA z 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1265/14). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia powinno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Koszty sądowe należy traktować jako bieżące wydatki w budżecie firmy, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dlatego też wniosek o przyznanie prawa pomocy winien być sporządzony w sposób rzetelny, uwzględniający wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy a wskazane w nim okoliczności, stosownie do wytycznych wynikających z treści art. 255 p.p.s.a, powinny być na żądanie Sądu należycie udokumentowane. Dla potrzeb niniejszej sprawy nadmienić należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (v. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, LEX nr 203329). W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącą sytuacja materialna analizowana w oparciu o przedstawione przez stronę dokumenty oraz złożone wyjaśnienia nie uzasadnia przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.