VI SA/Wa 47/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2004r. sprawy ze skargi Z. B.V. z/s R. (Holandia) na Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę VI SA/Wa 47/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nałożono na Z. B.V. karę pieniężną w wysokości 4000 zł. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło przedstawienie przez kierującego pojazdem marki [...] o nr rej. [...] Pana M. R. karty opłaty za przejazd po drogach krajowych o nr [...], która w dniu kontroli była nieważna. Przedstawiona karta nie miała wpisanych godzin od kiedy była ważna i do kiedy. Dodatkowo została ona zakupiona w dniu [...] sierpnia 2003r. natomiast wpis w rubryce "ważna od" ([...].08.2003 ) świadczy o tym, że została wykorzystana po upływie terminu ważności. W odwołaniu od niniejszej decyzji strona podnosi, iż na odwrocie karty opłaty drogowej nie widnieje żaden zapis o terminie jej ważności. Nadmieniała także, że oskarżenie braku wpisu w rubrykach godzin mija się z prawdą, ponieważ wpis takowy był. Skarżący wnosi o uchylenie decyzji w całości. Odwołanie zostało wniesione w terminie co wynika z pisma Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] oraz koperty załączonej do akt sądowych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję i nałożył na odwołującego się karę pieniężną w kwocie 3000 zł. W uzasadnieniu podał między innymi, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 r. za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Następuje to poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu (§ 4 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych). Prawidłowo wypełniona karta stanowi wyłączny dowód uiszczenia wymaganej przepisami prawa opłaty. Paragraf 5 w/w rozporządzenia określa sposób wypełnienia karty opłaty drogowej, a także określa terminy ważności karty dobowej oraz siedmiodniowej. Przepis powyższy stanowi, iż karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę w terminie: 1. 7 dni - od daty wydania karty opłaty dobowej. 2. 14 dni - od daty wydania karty siedmiodniowej. Zgodnie z art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy kierowca jest zobowiązany do tego, aby mieć przy sobie w chwili przejazdu dowód uiszczenia należności za korzystanie z dróg krajowych. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej. Wysokość tej kary określona została w lp. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i wynosi 3000 (trzy tysiące) złotych. Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji postąpił zgodnie z prawem nakładając na przedsiębiorcę karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej za brak ważnej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Przedstawienie do kontroli karty opłaty drogowej bez wpisu godzin ważności karty jak również nieważnej z powodu upływu terminu w jakim powinna zostać wykorzystana od daty zakupu, sankcjonuje stwierdzenie braku ważnej karty opłaty drogowej. Bowiem zgodnie z §5 ust.2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych w części dotyczącej numeru rejestracyjnego oraz terminu ważności, dobowa karta opłaty może być wypełniona w terminie 7 dni od daty jej wydania. Oznacza to, że karta okazana podczas kontroli była nieważna. Uznać należy zatem, iż transport, w chwili kontroli, wykonywany był bez uiszczenia wymaganej przepisami prawa opłaty za korzystanie z dróg krajowych za co słusznie nałożona została na stronę kara pieniężna w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw do postępowań administracyjnych w sprawach objętych przepisami niniejszej ustawy wszczętych, a nie zakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tej ustawy. Mając na uwadze wyżej wskazaną normę prawną, należało decyzję organu I instancji uchylić i zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem należało nałożyć karę w wysokości 3000 zł stosując przepisy obowiązujące w chwili orzekania organu II instancji. Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniósł Z. B.V. (sp. z o. o.) zwana dalej skarżącym. Skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzucał naruszenia art. 6,7,8 kpa. Uzasadnieniu podał miedzy innymi, że: Zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ja decyzją Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] wymierzono skarżącemu i pobrano karę pieniężną w wysokości 4.000 zł, ostatecznie zmniejszoną w II instancji do 3.000 zł, ale wyłącznie na skutek zmiany przepisów dotyczących wysokości kar. Skarżącemu zarzucono, że jego kierowca przejeżdżał przez terytorium Polski ponadgabarytowym pojazdem samochodowym bez posiadania ważnej karty opłat. Otóż kierowca skarżącego nabył kartę opłat w dn. [...].08.2003r., wjeżdżając do Polski. Tzn. nabył od razu dwie karty, jedną na trasę na Ukrainę, a drugą na drogę powrotną z Ukrainy. Kierowca wracał z Ukrainy przez Polskę w dn. [...]/[...].08.2003r. Karta w czasie przejazdu przez Polskę była wypełniona. Skarżącemu zarzucono, że jego kierowca korzystał z karty ważnej 7 dni od dnia zakupu. Otóż na odwrocie karty znajdują się objaśnienia w języku polskim i angielskim, w których brak jest informacji, jak długo od dnia zakupu karta jest ważna. Gdyby karta zawierała stosowny zapis — wówczas kierowca wjeżdżając do Polski w drodze na Ukrainę wykupiłby tylko kartę na bieżący przejazd. Kartę na powrót wykupiłby wjeżdżając do Polski z Ukrainy. Wobec powyższego zaskarżona decyzja stanowi nadużycie prawa (art. 6 kpa), nie bierze pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy (art. 7 kpa) i stoi w sprzeczności z zasada pogłębiania zaufania obywateli, w tym także państw obcych do organów Państwa Polskiego i prawa tego Państwa. Nawet biorąc pod uwagę zasadę: ignorantia iuris nocet, nie można przejść do porządku dziennego nad faktem, że trudno wymagać od kierowcy -obcokrajowca, który być może po raz pierwszy przejeżdżał przez Polskę, tak drobiazgowej znajomości przepisów prawnych. Zwłaszcza, że kierowca mógł domniemywać, że pouczenie na odwrocie karty jest - podobnie jak w krajach Unii Europejskiej - w pełni wyczerpujące i że oparcie się na tym pouczeniu uchroni obywatela (firmę) przed jakimikolwiek negatywnymi konsekwencjami. W tej sytuacji zaskarżona decyzja nie może się ostać. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, gdyż w jego ocenie zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu podał między innymi, że zgodnie z § 5 ust.3 i 4 ww. rozporządzenia Ml w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie opłaty następuje dwuetapowo: poprzez wykupienie karty opłaty, a następnie poprzez prawidłowe jej wypełnienie. Ta druga czynność ma ten skutek, że przedsiębiorca samodzielnie nadaje moc dowodową posiadanemu dokumentowi, tak co do pojazdu, jak i co do czasu, za który uiszczana jest opłata w związku eksploatacją infrastruktury drogowej. Uiszczanie opłaty za przejazd po drogach krajowych jest tak ściśle sformalizowane, ze względu na potrzebę zapewnienia rzeczywistego przestrzegania przez przedsiębiorców tego obowiązku, jak i stworzenia warunków do jego kontroli. Z tego powodu w § 5 ust6 ww. rozporządzenia postanowiono, że karta opłaty nie wypełniona lub wypełniona w inny sposób, niż wskazany w min. w § 5 ust3 i 4 nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty Prawodawca posługuje się tu formalną teorią dowodów z przyczyn podanych powyżej. Zauważyć też należy, że wypełnienie karty jest łatwe i nie powinno nastręczać trudności przeciętnemu przedsiębiorcy, czy też jego kierowcy. Naruszenie natomiast warunków, jakie powinien spełniać dokument karty opłaty drogowej skutkuje niemożnością przeprowadzenia przez przedsiębiorcę dowodu na okoliczność uiszczenia należnej opłaty. Obligatoryjnym elementem podlegającym wpisaniu na tej karcie jest m.in. wpisanie terminu ważności karty opłaty, tak aby wszystkie pola były wypełnione (§ 5 ust.4 rozporządzenia), przez które rozumie tu się nie tylko początek biegu tego terminu, ale i jego upływ. W przypadku karty dobowej ww, przepis wymaga, aby początek i upływ terminu, za który uiszczana jest opłata, był oznaczony także poprzez wpisanie konkretnych godzin rozpoczęcia i zakończenia przejazdu. W przeciwnym bowiem razie karta mogłaby być użytkowana w czasie dłuższym niż jedna doba. Tego ostatniego karta jednak nie zawierała. Dowód: kopia karty nr [...] w aktach Ze względu na powyższe i w oparciu o ww. uregulowania prawne uznano, że strona nie uczyniła zadość obowiązkowi uiszczenia opłaty drogowej, gdyż nie wypełniła dokumentu karty opłaty w sposób przewidziany prawem. Nie nadała mu tym samym mocy dowodowej wymaganej przez szczególne przepisy. Było to równoznaczne z nieuiszczeniem opłaty drogowej, skoro jej uiszczenie nie następuje tylko przez wykupienie odpowiedniej karty, ale i poprzez wypełnienie tego dokumentu w przewidziany prawem sposób. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zwana ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), zwana ustawą p.w.u.p. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. l § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.l34 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona nie narusza prawa. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001, Nr 125, poz.1371, z póź. zm). Zgodnie z przepisem art. 42 ust.l ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Zgodnie z art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy kierowca jest zobowiązany do tego, aby mieć przy sobie w chwili przejazdu dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi ,,Kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów: 1) ustawy z dnia 28 października 2002r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. 199, poz. 1671), 2) ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123. poz. 1354 oraz z 2002 r. Nr 155, poz. 1286), 3) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628, z 2002 r. Nr 41, poz. 365, Nr 113, poz. 984 i Nr 199, poz. 1671 oraz z 2003 r. Nr 7, poz. 78), 4) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002). 5) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów. 6) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Ust. 4 powyższego przepisu stanowi, ze wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kart pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Zgodnie z lp. zał. 1.4.1 wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Kara w wysokości 3000 zł została wprowadzona ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 149 poz. 1452) w miejsce poprzednio obowiązującej kary w wysokości 4000 zł. Organ II instancji postąpił w sposób prawidłowy nakładając na skarżącego karę niższą obowiązująca w dacie wydawania decyzji drugoinstancyjnej. W rozpatrywanej sprawie bardzo istotną kwestią jest fakt, iż powołaną wyżej ustawą z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym i niektórych innych ustaw złagodzone zostały znacznie przepisy o karach za naruszanie różnych obowiązków nałożonych na przedsiębiorców transportowych, m.in. w Lp. 1.4.4. Załącznika do ustawy o transporcie drogowym wprowadzono nowy rodzaj uchybienia polegający na "wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej". Kara za to uchybienie wynosi 500,- zł, zaś kara za brak uiszczenia opłaty drogowej - 3000,- zł. Nowe przepisy weszły w życie 28 września 2003 r. i na mocy art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. znajdują zastosowanie do spraw nie zakończonych, a więc i do sprawy niniejszej, w której decyzja organu II instancji wydana została w dniu [...] grudnia 2003 r. W ocenie Sądu każde uchybienie należy oceniać indywidualnie, kierując się wskazówką, że celem przepisów jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Jeżeli więc karta jest wypełniona nieprawidłowo, ale nazwijmy to "skasowana" dla uiszczenia opłaty za konkretny przejazd tzn. wypełniona w sposób uniemożliwiający jej powtórne użycie, uchybienie należy traktować łagodniej i karać wg uregulowań Lp. 1.4.4. Załącznika do ustawy o transporcie. Zaś jeśłi karta jest wypełniona wadliwie w sposób, który umożliwia jej ponowne użycie lub nie pozwala na ustalenie, za który przejazd opłatę uiszczono, a więc ewidentnie wynika z tego, że przedsiębiorca ma na celu uniknięcie opłaty w ogóle (np. sytuacje w których brak jest wskazania numeru pojazdu, lab występuje całkowity brak daty, czy też, gdy karta została wypełniona po rozpoczęciu przejazdu, a w karcie dobowej brak jest wpisanych godzin), należy uznać, że opłata nie została uiszczona i karać za jej brak wymierzając karę pieniężną w wysokości 3.000,- złotych (Lp. 1.4.1. Załącznika do ustawy o transporcie drogowym). W niniejszej sprawie karta została wypełniona w sposób umożliwiający jej powtórne użycie, a więc słusznie organ potraktował, to jako brak uiszczenia opłaty drogowej. W niniejszej sprawie istotnym jest rozważenie problemu czy przedłożona przez skarżącego do kontroli karta opłaty drogowej stanowi dowód wniesienia powyższej opłaty. Sposób uiszczenia tych opłat określono w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2002 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (DZ.U. Nr 150, póz. 1684 ze zm.). Z § 5 ust. 6 tego rozporządzenia wynika, iż dowodem uiszczenia opłaty jest prawidłowo wypełniona karta opłaty drogowej. Obligatoryjnym elementem podlegającym wpisaniu na karcie dobowej jest godzina w której rozpoczęto przejazd - tj. godziny i minuty, w której termin ważności karty rozpocznie bieg (§5 ust. 3i4 rozporządzenia), oraz z załączonej do akt sprawy kserokopii karty opłaty za przejazd po drogach krajowych o nr [...] wynika, w sposób bezsporny, że pola te nie zostały wypełnione. Tak wiec przedłożona przez skrzącego karta nie może stanowić dowodu uiszczenia opłaty, gdyż była niewypełniona w całości. Sam fakt nie wypełnienia karty opłaty za przejazd po drogach krajowych może stanowić samoistną przesłankę nałożenia kary pieniężnej. Odnosząc się do zarzutów skargi a mianowicie naruszenia art. 6, 7, 8 kpa w niniejszej sprawie to Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się powyższych naruszeń, gdyż zaskarżona decyzja została oparta na obowiązujących w chwili jej wydania przepisach prawa. Sąd nie przeprowadził rozważania na temat terminu ważności dobowej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, gdyż jak wykazano powyżej, sam - bezsporny - fakt nie wypełnienia karty opłaty za przejazd po drogach krajowych w miejscach, godzinach i minutach stanowi podstawę do uznania, że taka krata nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty, co skutkuje nałożeniem kary pieniężnej. Biorąc powyższe po rozwagę na zasadzie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono ja na wstępie.