VI SA/Wa 47/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2005r. sprawy ze skargi A. Spółka jawna na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku rejestracji odbiorników radiowych oraz uiszczenia opłaty z tytułu używania niezarejestrowanych odbiorników 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2004 r. sygn. akt. [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz A. Spółka jawna kwotę 165 zł (sto sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. sygn. akt [...] skierowaną do A. sp. jawna Dyrektor Generalny Poczty Polskiej stwierdził, w wyniku przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2004r. kontroli, że strona nie wykonała obowiązku wynikającego z § 1 i 2 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) wobec czego nakazał rejestrację 2 odbiorników radiowych i ustalił opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników w wysokości 297 zł. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 51 ust. 4 i art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. 2001r. Nr 101, poz. 1114 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993, w sprawie wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 339 ze zm.). Wskutek odwołania A. sp. jawna, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Minister Infrastruktury podniósł w szczególności, iż na osobie prowadzącej działalność gospodarczą lub podmiocie gospodarczym spoczywa obowiązek rejestracji każdego odbiornika radiowego lub telewizyjnego użytkowanego w: lokalach zajmowanych w ramach tej działalności oraz w samochodach będących w używaniu tej osoby lub podmiotu i w świetle powyższego na podstawie wyciągu z ewidencji środków trwałych należałoby ustalić, czy panel ekspozycyjny stanowi składnik środków trwałych spółki, gdyż jeśli panel ekspozycyjny, w którym znajduje się odbiornik spełniający kryterium określone w domniemaniu zawartym w art. 48 ust. 2 ww. ustawy, stanowi środek trwały spółki i jako taki jest przez spółkę używany do celów prowadzenia działalności gospodarczej, to odbiornik powinien zostać zarejestrowany, jeśli natomiast jest to środek obrotowy, to należałoby uznać, że odbiornik w nim zamontowany nie podlega obowiązkowi rejestracji. Decyzją z dnia [...] września 2004r. Dyrektor Generalny Poczty Polskiej wydaną na podstawie art. 51 ust. 4 i art. 49 ust. 2 powołanej ustawy oraz § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia stwierdził, w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2004r., że strona nie wykonała obowiązku wynikającego z § 1 ust. 1 i 2 oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993, w sprawie wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) wobec czego nakazał rejestrację 2 odbiorników radiowych i ustalił opłatę za używanie 2 niezarejestrowanych radioodbiorników w kwocie 197 zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w wyniku kontroli ujawniono w pomieszczeniach spółki 2 odbiorniki radiowe, które były uruchomione i umożliwiały odbiór programu – jeden znajdujący się w panelu ekspozycyjnym, drugi stanowiący własność pracownika spółki. W ocenie organu na podstawie złożonego przez spółkę dokumentu [...] wystawionego przez [...] "[...]" z dnia [...] listopada 2002r. nie można uznać, że panel ekspozycyjny, w którym znajduje się radioodbiornik jest środkiem obrotowym służącym do dalszej odsprzedaży, a zatem do wnoszenia opłat abonamentowych zobowiązana jest spółka. W świetle art. 48 ust. 1 i 2 cyt. ustawy w przypadku, gdy właściciel i posiadacz odbiornika nie są tymi samymi osobami, zobowiązanym do wnoszenia opłat jest posiadacz odbiornika, a więc firma, która go używa. Jednocześnie organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym opłatę uiszcza się za każdy odbiornik z wyjątkiem przypadków określonych w ust. 5 – wyjątek dotyczy m.in. osób fizycznych, które wnoszą tylko jedną opłatę i mogą używać w swoim gospodarstwie domowym oraz samochodach stanowiących ich własność dowolnej liczby odbiorników. Jednakże opłacanie abonamentu w ramach gospodarstwa domowego nie obejmuje używania tych odbiorników w lokalu o charakterze handlowym, usługowym czy produkcyjnym mieszczących się poza lokalem mieszkalnym. Na osobach fizycznych, prawnych oraz jednostkach nieposiadajacych osobowości prawnej, ale prowadzących działalność gospodarczą spoczywa zatem obowiązek rejestracji każdego odbiornika radiowego lub telewizyjnego użytkowanego w lokalach, czy budynkach zajmowanych w ramach tej działalności. W przypadku zaś używania przez pracownika w miejscu pracy odbiornika prywatnego odpowiedzialność za brak rejestracji ponosi pracodawca i wobec tego powinien albo zarejestrować wszystkie odbiorniki używane w biurze, albo zakazać pracownikom używania odbiorników niezarejestrowanych, używanych w miejscu pracy (w tym przypadku książeczka radiofoniczna powinna być wystawiona na adres miejsca pracy i nazwisko pracownika). W tym stanie rzeczy organ odwołując się również do art. 49 powołanej ustawy nakazał rejestrację ustalając opłatę w wyżej wskazanej wysokości. W odwołaniu od tej decyzji A. sp. jawna wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 48 ust. 2 w/cyt. ustawy oraz § 2 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 16 lipca 1993r. W ocenie skarżącej spółki, obaliła ona wynikające z art. 48 ust. 2 cyt. ustawy domniemanie prawne, w stosunku do obu radioodbiorników. Podtrzymała przy tym stanowisko, iż radio samochodowe znajdujące się w panelu ekspozycyjnym stanowi towar handlowy przeznaczony dla klientów. Przedmiotowe radioodbiorniki stanowią własność firmy [...]. W sytuacji, gdy klient spółki wyrazi chęć nabycia takiego radioodbiornika zostaje on zakupiony od właściciela, tj. ww. [...], a następnie sprzedany klientowi. Radioodbiorniki te stanowią zatem środki obrotowe i jako takie nie podlegają obowiązkowi rejestracji. Być może, co podniosła spółka w odwołaniu, nie można na podstawie dokumentu Wz stwierdzić, czy panel ekspozycyjny jest środkiem obrotowym, to jednak nie można też z pewnością stwierdzić, że nie jest środkiem obrotowym i niedokonanie w tej sytuacji przez organ czynności sprawdzających mających na celu wszechstronne wyjaśnienie sprawy nie może skutkować obciążeniem spółki. Ww. spółka zwróciła też uwagę na to, iż w świetle art. 336 k.c. nie można jej przypisać, w odniesieniu do odbiornika radiowego, którego właścicielką jest pracownik J. B. ani woli władania rzeczą, ani faktycznego władztwa nad rzeczą z czym wiąże się stan posiadania i wobec tego przyjęcie przez organ, że spółka jest posiadaczem tego radioodbiornika jest bezpodstawne i błędna jest też wykładnia przepisu art. 48 ust. 5 ustawy. Przysługujące osobom fizycznym prawo do używania dowolnej liczby odbiorników, które są używane w gospodarstwie domowym należy bowiem rozumieć jako prawo do używania dla potrzeb osobistych służących zaspokajaniu potrzeb rodziny i każdego z jej członków. Ograniczenie tego prawa do mieszkania, domu letniskowego, altanki prowadzi do sytuacji, w których zabranie radioodbiornika na plażę, czy wycieczkę wiązałoby się z obowiązkiem zapłaty drugiego abonamentu. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. nr [...] ([...]) Minister Infrastruktury na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. 2001r. nr 101, poz. 1114 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, iż z art. 48 powołanej ustawy wynika, że opłaty abonamentowe pobiera się nie za posiadanie odbiornika tylko za jego używanie, a z dokumentów złożonych przez spółkę wynika, że jest ona faktycznym użytkownikiem radioodbiornika umieszczonego w panelu ekspozycyjnym od listopada 2002r., zaś z uwagi na blisko dwuletni okres jego użytkowania można wysunąć przypuszczenie, że jest on ekspozycją stałą i nie jest przeznaczony do sprzedaży. Spółka jest zatem zobowiązana do jego rejestracji, gdyż użyty w ww. przepisie termin "nabycie" należy w tym wypadku rozumieć jako "wejście w posiadanie". Organ II instancji uznał przy tym za zgodne z obowiązującym prawem przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że w przypadku używania przez pracownika w miejscu pracy odbiornika prywatnego odpowiedzialność za brak rejestracji ponosi pracodawca i powinien albo zarejestrować wszystkie odbiorniki używane w biurze, sklepie, samochodzie służbowym, bez względu na to czyją są własnością albo zakazać pracownikom używania niezarejestrowanych odbiorników, ew. zobowiązać ich do rejestracji prywatnych odbiorników używanych w miejscu pracy. W skardze na tę decyzję spółka wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych zarzucając naruszenie art. 48 ust. 1, art. 49 ust. 1 i 2 powołanej ustawy przez niewłaściwe ich zastosowanie oraz art. 48 ust. 5 tej ustawy i § 2 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia16 lipca 1993r., w sprawie rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych przez ich niezastosowanie. Zdaniem skarżących używanie radioodbiornika przez pracownika w pracy mieści się w dyspozycji art. 48 ust. 5 cyt. ustawy – odbywa się w ramach gospodarstwa domowego i używanie odbiornika służyło zaspokajaniu potrzeb osobistych pracownika J. B., która nie przestała być jego właścicielem i posiadaczem. Spółka nie będąc posiadaczem radioodbiornika nie korzystała z tego urządzenia, a zatem brak jest przesłanek określonych w art. 48 ust. 1 do zaistnienia po jej stronie obowiązku zapłaty abonamentu. Nadto w uzasadnieniu skargi podniesiono, że radioodbiorniki umieszczone w panelu stanowią środki obrotowe i jako takie nie podlegają obowiązkowi rejestracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną (art. l34 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. - Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Badając zaskarżoną decyzję wg powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje naruszają prawo w stopniu uzasadniających ich uchylenie. Skarga jest zatem zasadna. Zgodnie z art. 48 ust. 1 powołanej ustawy za używanie radioodbiorników radiofonicznych i telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe za ich używanie. Odbiorniki te dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie podlegają zarejestrowaniu w jednostkach nadzorowanych przez ministra właściwego ds. łączności (art. 49 ust. 1 tej ustawy). Organ ten jest z mocy art. 51 ust. 1 ustawy zobowiązany do kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika do wydania na podstawie ust. 4 powołanego przepisu decyzji, w której nakaże rejestrację odbiornika i ustali, zgodnie z zasadami określonymi w art. 49 ust. 2 cyt. ustawy, opłatę za jego używanie. Organ przeprowadzając przez upoważnionych pracowników rejonowych Urzędów Poczty (§ 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993r., w sprawie kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych Dz.U. Nr 70, poz. 339 ze zm.) kontrolę obowiązany jest zgodnie z treścią przepisu art. 1 ust. B cyt. ustawy przestrzegać przepisy procedury administracyjnej określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Rygorami tej procedury, co nie może budzić wątpliwości, organ jest również związany w całym postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Postępowanie winno być zatem prowadzone w sposób zapewniający pełną realizację zasad ogólnych tej procedury i reguł postępowania dowodowego. Z art. 6, 7 k.p.a. statuujących zasadę praworządności i prawdy obiektywnej wynika dla organu administracji publicznej obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym dla dokonania oceny zaistniałego stanu rzeczy, z punktu widzenia przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną decyzji – na podstawie wyczerpująco zebranego i wnikliwie ocenionego materiału dowodowego. W powyższym zakresie postępowanie dotknięte jest wadliwością. Kontrola została przeprowadzona przez wskazanego z imienia i nazwiska kontrolera. Do protokołu nie dołączono jednak dokumentu stosownego upoważnienia. Nie jest zatem możliwe dokonanie oceny w zakresie, czy kontrola została dokonana z zachowaniem wymogu, o którym mowa w § 1 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, zaś poczynione przez organu ustalenia faktyczne nie tylko, że nie znajdują odzwierciedlenia w powyższym protokole, ale są również niewystarczające do przyjęcia, iż wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. Z protokołu kontroli wynika bowiem tylko, iż w czasie kontroli ujawniono w lokalu 2 odbiorniki radiowe, które były uruchomione natomiast w uzasadnieniu decyzji jest mowa o tym, iż jeden z nich był odbiornikiem należącym do pracownika drugi zaś był umieszczany w panelu ekspozycyjnym. Należy przy tym podnieść, iż stosownie do art. 48 ust. 1 cyt. ustawy opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych. Skoro zatem, jak przyznał organ w zaskarżonej decyzji pracownik używał odbiornika w miejscu pracy, to brak jest w świetle powołanego przepisu podstaw do stwierdzenia odpowiedzialności skarżącego za ten stan rzeczy i w konsekwencji za brak rejestracji. Powołany przepis podstaw do takiej wykładni nie daje. Nie ma też w świetle powołanych przepisów możliwości do nakazania skarżącemu rejestracji takiego odbiornika na swoją rzecz. Z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 lipca 1993r. (Dz.U. Nr 70, poz. 338) wynika bowiem, iż zobowiązanym do rejestracji jest nabywca odbiornika. Gdyby nawet przyjąć, jak to uczynił organ, rozszerzając wykładnię użytego w przepisie pojęcia "nabycie" jako ,,wejście w posiadanie’’, to także w tym przypadku brak byłoby podstaw do stwierdzenia istnienia po stronie skarżącej obowiązku rejestracji, bowiem brak jest ustaleń co do tego, iż w istocie odbiornik należący do pracownika był w jego posiadaniu. Stwierdzony fakt ujawnienia odbiornika o takim posiadaniu nie stanowi. Należy przy tym podnieść, iż nawet gdyby pracodawca zakazał pracownikom używania niezarejestrowanych odbiorników, to niezastosowanie się do tego zakazu nie mogłoby skutkować po stronie skarżącego obowiązkiem rejestracji. Natomiast co do nakazu rejestracji radioodbiornika z panelu ekspozycyjnego to organ II instancji w decyzji z dnia [...] sierpnia 2004r. przyznał, iż jeśli panel jest środkiem obrotowym to odbiornik w nim umieszczony nie podlega obowiązkowi rejestracji i zobowiązał organ I instancji do wyjaśnienia sprawy w tym zakresie. Organ I instancji pismem z dnia [...] września 2004r. wezwał skarżącego do udokumentowania, że odbiornik jest środkiem obrotowym i skarżący w odpowiedzi nadesłał dokument wydania nr [...]. Organ II instancji do tego dokumentu się nie odniósł, zaś w ocenie organu I instancji nie można na podstawie ww. dokumentu stwierdzić, że panel jest środkiem obrotowym służącym do dalszej odsprzedaży. Jeśli jednak, jak z powyższego wynika, istniały co do tego wątpliwości, to obowiązkiem organów było wyjaśnienie sprawy w tym zakresie zgodnie z regułami procesowymi określonymi w k.p.a. Powyższy stan rzeczy wskazuje zatem na to, iż organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dokonując przy tym błędnej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego skutkującej zasadnością zarzutów skarżącego, co do ich naruszenia. W tym stanie rzeczy Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 list. a, c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2000r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).