VI SA/Wa 470/15
WyrokWSA w Warszawie2015-06-03
Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Jacek Fronczyk, Sławomir Kozik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała organu samorządu adwokackiego o zawieszeniu adwokata w czynnościach zawodowych z powodu zaległości w składkach, która jednocześnie zawiera wezwanie do zapłaty i odroczenie wykonania, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Uchwała organu samorządu adwokackiego o zawieszeniu adwokata w czynnościach zawodowych z powodu zaległości w składkach, która jednocześnie zawiera wezwanie do zapłaty i odroczenie wykonania, jest wadliwa. Przepis art. 44 ust. 3 Prawa o adwokaturze wymaga, aby zawieszenie było poprzedzone wezwaniem do zapłaty, ale sama uchwała o zawieszeniu nie może zawierać takiego wezwania ani go zastępować. Ponadto, w przypadku sporu co do wysokości należności, organ powinien najpierw ostatecznie rozstrzygnąć kwestię zadłużenia, zanim podejmie uchwałę o zawieszeniu.Stan faktyczny
Adwokat M. S. został zawieszony w czynnościach zawodowych uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej (ORA) z powodu zaległości w składkach samorządowych. Uchwała ta zawierała również wezwanie do zapłaty i odroczenie wykonania. M. S. odwołał się od tej uchwały, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. naruszenia zasady równości, błędnego naliczenia opłat za wpis na listę adwokatów i potrącenia. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA) uchyliło uchwałę ORA z powodu naruszenia wymogu tajności głosowania i wadliwego wezwania do zapłaty, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. M. S. zaskarżył uchwałę Prezydium NRA do WSA, domagając się uchylenia obu uchwał. WSA oddalił skargę, uznając uchwałę Prezydium NRA za korzystną dla skarżącego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach zawodowych adwokata oddala skargę
Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Okręgowa Rada Adwokacka w [...], mając za podstawę art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), zawiesiła adw. dr M. S. w czynnościach zawodowych do czasu uiszczenia całości należności z tytułu zaległości w zapłacie składki samorządowej, odraczając jednocześnie wykonanie uchwały na okres jednego miesiąca od daty doręczenia uchwały.
W motywach uchwały ORA w [...] podała, że wobec stwierdzonej zaległości w kwocie 1.914,00 zł, stanowiącej ponad 6 nieopłaconych składek samorządowych, postanowiła wezwać zainteresowanego do uiszczenia należności, wyznaczając 30-dniowy termin, licząc od dnia doręczenia uchwały, na realizację zobowiązania. W przypadku bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu, na podstawie art. 44 ust. 3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, który daje możliwość zawieszenia w czynnościach zawodowych, do czasu uiszczenia należności, adwokata, który zalega – pomimo wezwania – z zapłatą składki dłużej niż 6 miesięcy, ORA w [...] podejmie działania związane z zawieszeniem adw. dr M. S. w czynnościach zawodowych do czasu uiszczenia przez niego należności z tytułu zaległych składek członkowskich.
Powyższą uchwałę M. S. uczynił przedmiotem odwołania do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, wnosząc o jej uchylenie wobec braku wymagalnych składek adwokackich, bowiem – jak wskazał – wszelkie składki zostały przez niego opłacone bądź potrącone, a to oznacza, że wierzytelność nie istnieje. Zainteresowany zarzucił zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, w tym: art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 17 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez złamanie zasady równości wobec prawa, zmierzające do naruszenia wolności wykonywania zawodu adwokata, polegające na obciążeniu go opłatą za wpis na listę adwokatów w kwocie 2.000 zł w sytuacji umożliwienia innym ślubującym w tym samym czasie złożenia wniosków o zmniejszenie opłaty do kwoty 700 zł; art. 498 § 1 i 2 w związku z art. 499 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) w związku z art. 44 ust. 3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, poprzez uznanie, że składane pisemne oświadczenia o potrąceniu nie powodują wygaśnięcia zobowiązania, jakim jest składka członkowska; art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia uchwały, która nie zawiera żadnych merytorycznych motywów w zakresie potrącenia składek z nienależnym świadczeniem w kwocie 2.000 zł, a protokół z posiedzenia ORA w [...] wskazuje, że kwestia potrącenia składek z wymuszoną opłatą 2.000 zł nie została przedstawiona członkom Rady; art. 44 ust. 1, art. 3 w związku z art. 40 pkt 7 w związku z art. 264 § 1 kpa, poprzez przyjęcie, że istnieje podstawa prawna żądania opłaty za ślubowanie adwokackie, które znacząco przekracza faktyczne koszty postępowania; art. 8, art. 10 § 1 w związku z art. 11 w związku z art. 8 kpa, poprzez niezapewnienie stronie możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności niezawiadomienie jej o posiedzeniu Rady w przedmiocie zawieszenia w czynnościach zawodowych, brak odpowiedzi na wielokrotne pisma strony, która wnosiła o wskazanie podstawy prawnej dla pobrania opłaty za ślubowanie w kwocie 2.000 zł, brak wyznaczenia terminu spotkania z Dziekanem w tej sprawie, brak odniesienia się do kwestii równego traktowania członków palestry, gdzie od jednych ślubujących pobiera się opłatę w wysokości 700 zł, o od innych kwotę 2.000 zł. Formułując przedstawione zarzuty, zainteresowany jednocześnie z uwagi na niezapoznanie członków Rady z istotą sporu dotyczącego potrącenia i wolę dobrowolnej wpłaty na rzecz Izby kwoty 700 zł wniósł – na podstawie art. 132 § 1 kpa – o uwzględnienie odwołania i wydanie decyzji reformatoryjnej przez ORA w [...].
Pismem z dnia [...] października 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] przesłała odwołanie adw. dr M. S. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...].
Uchwałą z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchyliło zaskarżoną uchwałę i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ORA w [...].
W uzasadnieniu uchwały Prezydium wyjaśniło, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż podał zainteresowany. Uchwała ORA w [...], będąca rozstrzygnięciem w sprawie indywidualnej, zapadła w głosowaniu jawnym, a zatem z naruszeniem wymogu tajności, płynącym z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.). Zdaniem Prezydium, już choćby z tego powodu podlega ona uchyleniu. Ponadto, nie można uznać zawartego w treści uchwały zastrzeżenia o odroczeniu jej wykonania na okres jednego miesiąca za tożsame z wypełnieniem przesłanki wezwania do zapłaty zaległych składek, co z kolei świadczy o naruszeniu art. 44 ust. 3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze. Prezydium przyznało, że zaskarżona uchwała została także podjęta bez zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie, bowiem zainteresowany nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Ma to istotne znaczenie wobec jego twierdzeń o bezzasadności żądania opłaty za ślubowanie. Prezydium zaznaczyło, że strona błędnie kwalifikuje tę opłatę, gdyż nie stanowi ona kosztów ślubowania, lecz stanowi koszty postępowania w przedmiocie wpisu na listę adwokatów. Zainteresowany nie zakwestionował w sposób prawem przewidziany orzeczenia ORA w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., dotyczącego tej kwestii, a znajdującego oparcie w uchwale ORA w [...] z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie kosztów postępowania. W tej sytuacji oczywiście nieskuteczne są oświadczenia zainteresowanego o potrąceniu jego rzekomej wierzytelności ze składkami należnymi na rzecz ORA w [...]. Strona nie może się także domagać, by ORA w [...] umożliwiła jej przeprowadzenie zajęć z aplikantami w celu "odpracowania" zaległości. Prezydium podkreśliło, że adw. dr M. S. nie zauważa, że jego wpis na listę adwokatów nie wynikał z ukończenia aplikacji, ale z racji legitymowania się tytułem doktora nauk prawnych i stażem praktycznym (art. 66 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze), zatem – w ocenie Prezydium – nieuzasadniony jest zarzut traktowania go w inny sposób, niż aplikantów wpisanych na listę adwokatów po egzaminie. Prezydium zaznaczyło, że ORA w [...] powinna przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględnić powyższe wskazania, a także włączyć do akt materiał dowodowy, z którego będzie wynikać aktualna kwota zaległości zainteresowanego w zestawieniu na poszczególne miesiące (o ile nadal nie zostanie uregulowana).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej M. S. wniósł o uchylenie obu podjętych w sprawie uchwał, celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez ORA w [...], ewentualnie – o uchylenie uzasadnienia zaskarżonej uchwały i utrzymanie w mocy jej sentencji, przy uwzględnieniu zakazu reformationis in peius, celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez Prezydium. Strona wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący postawił analogiczne zarzuty, jakie zawarł w swym odwołaniu od uchwały ORA w [...], a dodatkowo podniósł również zarzuty dotyczące naruszenia: art. 127 § 1 w związku z art. 140 w związku z art. 7 i art. 75 § 1 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 i art. 140 w związku z art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez nierozpatrzenie zarzutów odwołania lub rozpoznanie ich w sposób niepełny, co spowodowało powtórzenie i zaakceptowanie naruszeń dokonanych przez organ I instancji; art. 136 w związku z art. 75 § 1 kpa, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego; art. 42 § 1 kpa, poprzez uznanie, że uchwały ORA w [...], dotyczące skarżącego, zostały mu doręczone w sytuacji, gdy wysłano je na adres inny, niż adres strony i adres podany jako adres do doręczeń, który nie był adresem miejsca pracy, a samo Prezydium NRA doręcza pisma stronie skarżącej na adres zamieszkania, przyjmując jednocześnie za doręczone przesyłki wysłane na inny adres; art. 1 pkt 1 kpa, poprzez uznanie, że uchwały z dnia [...] listopada 2012 r. i z dnia [...] września 2009 r. mają charakter orzeczeń indywidualnych, które kreują obowiązek zapłaty przez skarżącego kwoty 2.000 zł, tytułem opłaty za wpis i ślubowanie adwokackie; art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia, które nie zawiera żadnego merytorycznego uzasadnienia prawnego w zakresie możliwości zaskarżenia uchwał z dnia [...] listopada 2012 r. wobec faktu, iż nie zostały one doręczone stronie i nie zawierały pouczenia, nie istnieje także uchwała indywidualna, na podstawie której skarżący ma wnieść opłatę w wysokości 2.000 zł. Skarżący wniósł przy tym o przeprowadzenie dowodu z kopii zażalenia na niedoręczenie uchwały będącej podstawą opłaty za wpis.
W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej uchwale.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej (uchwały) i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań przede wszystkim podkreślić należy, że przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie są jedynie rozstrzygnięcia w przedmiocie zawieszenia skarżącego w czynnościach zawodowych adwokata. Pomimo zarzutów zawartych w skardze, zaskarżona do Sądu uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest rozstrzygnięciem korzystnym dla strony, bowiem wskutek uchylenia uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja o zawieszeniu skarżącego w czynnościach zawodowych adwokata. Prezydium w pełni zasadnie argumentuje w motywach swojej uchwały, że ww. uchwała ORA w [...], będąca rozstrzygnięciem w sprawie indywidualnej, zapadła w głosowaniu jawnym, a zatem z naruszeniem wymogu tajności głosowania nad uchwałami w sprawach osobowych, o którym mowa w art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 615). Już choćby z tego względu uchwała ta podlegała uchyleniu, zważywszy że kwestia ta wpływa na ważność podejmowanych uchwał. Trafnie również Prezydium wytknęło, że nie można uznać zawartego w treści ww. uchwały ORA w [...] zastrzeżenia o odroczeniu jej wykonania na okres jednego miesiąca za tożsame z wypełnieniem przesłanki wezwania do zapłaty zaległych składek. Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że czym innym jest zawieszenie w czynnościach zawodowych adwokata, a czym innym wezwanie do uiszczenia zaległych składek. Tymczasem ORA w [...] zastosowała łączną konstrukcję obu tych elementów, przyjmując w swym rozstrzygnięciu o zawieszeniu skarżącego w czynnościach zawodowych adwokata, że jest ono także wezwaniem do uiszczenia zaległych składek. Taka konstrukcja jest wadliwa i z tego również powodu uchwała ORA w [...] nie mogła się ostać.
Przepis art. 44 ust. 3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze stanowi, że okręgowa rada adwokacka może zawiesić w czynnościach zawodowych, do czasu uiszczenia należności, adwokata, który zalega – pomimo wezwania – z zapłatą składki dłużej niż 6 miesięcy. Z przepisu tego wprost wynika, że możliwość zawieszenia adwokata w czynnościach zawodowych zachodzi wówczas, gdy – pomimo wezwania – zalega on z zapłatą składek za okres dłuższy niż 6 miesięcy. W takiej sytuacji zawieszenie w czynnościach zawodowych adwokata – w świetle tej regulacji – trwa ex lege do czasu uiszczenia należności. Nie jest zatem wymagane jakiekolwiek oznaczanie w uchwale organu samorządu zawodowego adwokatów terminu, do którego zaległość miałaby być przez zainteresowaną osobę uregulowana, bowiem to w interesie tej osoby leży, by składki członkowskie były regulowane terminowo, a w przypadku zaległości składkowych, by ich ostateczne stwierdzenie nie przesuwało w czasie możliwości czynnego wykonywania zawodu przez adwokata. Zatem prawidłowe procedowanie okręgowej rady adwokackiej w trybie art. 44 ust. 3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze powinno poprzedzać wezwanie do zapłaty. Natomiast rozstrzygnięcie podejmowane w trybie tego przepisu nie może ani zawierać takiego wezwania, ani go zastępować, ani formułować – jak w niniejszej sprawie – zastrzeżenia o odroczeniu wykonania uchwały o zawieszeniu w czynnościach zawodowych adwokata na określony czas.
W przypadku istnienia sporu, a tak właśnie jest w rozpoznawanej sprawie, podjęcie uchwały w trybie art. 44 ust. 3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze powinno być nie tylko poprzedzone stosownym wezwaniem do zapłaty, ale przede wszystkim przed jego wydaniem ORA w [...] powinna wpierw w sposób ostateczny w ogóle rozstrzygnąć, czy i w jakim zakresie należność istnieje, wszak skarżący kwestionuje zasadność jej roszczeń, twierdząc, że są one nieuzasadnione, bowiem ORA w [...] bezpodstawnie zawyżyła koszty związane z jego wpisem na listę adwokatów do kwoty 2.000 zł. Skarżący, kwestionując wysokość tych kosztów, dokonywał – jak twierdzi – potrąceń, celem obniżenia ich do wysokości 700 zł, z zarachowaniem na poczet składek członkowskich. Wprawdzie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w kwestii kosztów wpisu na listę adwokatów powołuje się na podjętą przez ORA w [...] ostateczną uchwałę z dnia [...] listopada 2012 r., jednakże analiza treści tej uchwały nie pozwala przyjąć, by była ona rozstrzygnięciem ustalającym sporne koszty w wysokości 2.000 zł. Jakkolwiek – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze – stanowi ona rozstrzygnięcie o charakterze indywidualnym, to jednak z treści tej uchwały wynika tylko, że ORA w [...] nie uwzględniła wniosku skarżącego o wyznaczenie opłaty za wpis na listę adwokatów w taki sam sposób i w takiej samej wysokości, jak innym osobom ubiegającym się o wpis. Takie jest brzmienie tej uchwały i przy takim jej brzmieniu dla niniejszej sprawy nie ma znaczenia prawnego to, czy została ona doręczona prawidłowo czy też nie. Uchwała ta w żaden sposób nie rozstrzyga o należności, jaką skarżący miałby ponieść z tytułu wpisu na listę adwokatów, lecz jedynie nie uwzględnia jego wniosku o – jak należy przyjąć – obniżenie kosztów związanych z wpisem. Nie jest zatem wiadomym, jakie to miałyby być koszty i w jakiej wysokości skarżący miałby je ponieść, co ma istotne znaczenie w obliczu jego twierdzeń o dokonywaniu rzeczonych potrąceń, mających w rezultacie wpływać na regulowanie składek członkowskich, których nieopłacanie jest w sprawie podstawowym zarzutem wobec strony. Powoływanie się przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na uchwałę ORA w [...] z dnia [...] września 2009 r., która jedynie w sposób generalny ustala minimalną wysokość kosztów związanych z wpisem na listę adwokatów, jest w sytuacji istniejącego sporu niewystarczające, wszak to dopiero na jej podstawie powinno dojść do wydania indywidualnego aktu w jednostkowej sprawie (zwłaszcza jeśli pojawia się spór). Ma to tym większe znaczenie, że strona podnosi, iż jest uprawniona do poniesienia kosztów związanych z wpisem w kwocie 700 zł, natomiast samo zawieszenie w czynnościach zawodowych adwokata wiąże się tu tylko z zaległościami w opłacaniu składek. Łącząc sprawę kosztów związanych z wpisem na listę adwokatów ze sprawą zaległych składek, doszło do sytuacji, w której ewentualne podjęcie uchwały w przedmiocie zawieszenia w czynnościach zawodowych adwokata, niezależnie od wezwania do zapłaty, powinno zostać poprzedzone ostatecznym rozstrzygnięciem w przedmiocie kosztów związanych z wpisem na listę adwokatów i potrąceniami dokonywanymi przez skarżącego z zarachowaniem na poczet składek. Choć przepis art. 44 ust. 3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze nie wskazuje, by rozstrzygnięcie o zawieszeniu w czynnościach zawodowych adwokata miało być każdorazowo poprzedzone ostatecznym rozstrzygnięciem w przedmiocie samej należności z tytuły zaległych składek, niemniej jednak w sytuacji istnienia sporu co do zasadności podnoszonych przez organ samorządu zawodowego adwokatów roszczeń, jak i roszczeń strony, zachodzi taka konieczność.
Warto w tym miejscu przytoczyć aktualną tezę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r. o sygn. akt III ARN 49/93 (publ. "Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej i Pracy" 1994, nr 9, poz. 181), w której SN zaznaczył, że obywatel ma prawo do tego, by jego oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej prawem procedury i w określonych przez prawo formach. Nie jest natomiast zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów administracji, w którym sprawy ich dotyczące załatwiane są poza taką procedurą i w formach jej nieznanych. Powoduje to bowiem stan niepewności prawnej i ogranicza prawa obywateli do ochrony ich uprawnień przed organami administracji publicznej i przed sądami.
Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. o sygn. akt P 57/07 (publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Zbiór Urzędowy" 2008, seria A, nr 10, poz. 178), w demokratycznym Państwie prawnym postępowanie przed wszystkimi organami władzy publicznej, które są prawnie powołane do rozstrzygania o sytuacji jednostki, powinno spełniać pewne wymagania sprawiedliwości i rzetelności. Z zasady demokratycznego Państwa prawnego wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej.
Biorąc te poglądy pod uwagę, dostrzec należy, że nie może być uznany za zgodny z zasadą Państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stan, w którym rozstrzyganie o prawach i obowiązkach obywatela, zagadnieniach dotyczących jego interesu prawnego, będzie dokonywane poza procedurą w sposób dowolny. Sprzeciwiałoby się to bowiem wywodzonej z tego przepisu zasadzie sprawiedliwości proceduralnej, z której należy wyprowadzić domniemanie o decyzyjnym charakterze rozstrzygnięć podejmowanych przez organ administracji publicznej w indywidualnych sprawach. Z zasady demokratycznego Państwa prawnego doktryna i orzecznictwo sądowe wyprowadza dwie o kapitalnym znaczeniu dla ukształtowania praw jednostki wobec administracji publicznej, a tym samym dla wykładni przepisów prawa, zasady: zasadę prawa do procesu oraz zasadę prawa do sądu. Istotą zasady prawa do procesu jest przyznanie jednostce prawa do obrony interesu prawnego w unormowanym przepisami prawa procesowego postępowaniu. Zasada prawa do procesu ma podstawowe znaczenie przy interpretacji przepisów prawa materialnego w zakresie formy rozstrzygnięcia, w kierunku przyjęcia zasady załatwiania spraw jednostki w formie decyzji administracyjnej. Zasada domniemania załatwiania spraw w formie decyzji administracyjnej była wielokrotnie przyjmowana w orzecznictwie sądowym, w którym podkreślano, że jednostka ma prawo do tego, by jej oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej procedury. Nie jest zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów wykonujących administrację publiczną, w którym roszczenia i wnioski jednostki załatwiane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) nie zawiera legalnej definicji pojęcia "decyzji administracyjnej". W doktrynie i orzecznictwie sądowym jednak przyjmuje się zgodnie, że z postanowień art. 1 pkt 1 kpa wynika, iż decyzja administracyjna jest władczym przejawem woli organu administracji publicznej, wydanym w postępowaniu toczącym się przed tym organem w indywidualnej sprawie administracyjnej i stanowi jej rozstrzygnięcie. Nie powinno budzić wątpliwości, że decyzja administracyjna może zostać wydana tylko na podstawie przepisu prawnego, zawierającego normy powszechnie obowiązujące (co wynika z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 oraz art. 107 kpa).
Decyzje administracyjne stanowią podstawową formę działania organów administracji publicznej i w związku z tym są podstawowym przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarga do sądu administracyjnego przysługuje zarówno na decyzje administracyjne wydawane w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i na decyzje wydawane w trybie innej procedury normującej postępowanie jurysdykcyjne, tj. na decyzje w sprawach, w których na podstawie art. 3 kpa postępowanie jurysdykcyjne zostało wyłączone spod zakresu obowiązywania Kodeksu postępowania administracyjnego.
Artykuł 104 § 2 kpa stanowi, iż decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Dlatego za decyzję administracyjną uznaje się takie oświadczenie woli organu administracji, które wywiera skutki prawne w sferze stosunku administracyjnoprawnego (ukształtowanie, zmiana lub wygaśnięcie tego stosunku). W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, że sprawa administracyjna powinna być załatwiona w formie przewidzianej prawem, jednakże w razie odmowy organu pozytywnego jej załatwienia, np. odmowy dokonania wpisu w akcie stanu cywilnego czy odmowy zameldowania, a także w sytuacji istnienia sporu, organ powinien wydać decyzję administracyjną. Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że ewentualne ponowne wydanie uchwały w przedmiocie zawieszenia w czynnościach zawodowych adwokata, niezależnie od wezwania do zapłaty, powinno zostać poprzedzone ostatecznym rozstrzygnięciem w przedmiocie kosztów związanych z wpisem na listę adwokatów i potrąceniami dokonywanymi przez skarżącego z zarachowaniem na poczet składek.
Odnosząc się także do zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu z kopii zażalenia na niedoręczenie uchwały będącej podstawą opłaty za wpis, Sąd stwierdza, że dokument ten znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, a wobec faktu, że kontrola legalności zaskarżonej uchwały dokonywana jest w oparciu o całość dokumentacji znajdującej się w tych aktach, nie ma prawnych podstaw do przeprowadzania z niego odrębnego dowodu, wszak całość akt administracyjnych stanowi materiał dowodowy.
W takim stanie rzeczy, zaskarżoną uchwałę, jako korzystną dla strony, bo eliminującą z obrotu prawnego uchwałę w przedmiocie zawieszenia skarżącego w czynnościach zawodowych adwokata, należy uznać za prawidłową. Z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku orzekające w sprawie organy samorządu zawodowego adwokatów, po zwrocie akt administracyjnych sprawy i otrzymaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, będą zobowiązane procedować zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, przy zastosowaniu wskazań poczynionych przez Sąd.
Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło