VI SA/Wa 476/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Frąckiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. B. o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 maja 2011 r. odmawiającego skarżącej M. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 maja 2011 r. odmawiającego skarżącej M. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych M. B. (dalej zwana skarżącą) złożyła skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. Do skargi został załączony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Wniosek ten został rozpoznany i postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 maja 2011 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to zostało doręczone na adres wskazany przez skarżącą w dniu 23 maja 2011 r. (k. 39 akt sądowych). Następnie skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 maja 2011 r., w którym został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Pismo w tej sprawie zostało nadane przez skarżącą w dniu 21 czerwca 2011 r. Mając na uwadze treść wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu, Sąd pismem z dnia 22 lipca 2011 r., wezwał skarżącą do wykazania w terminie 7 dni okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia tego wniosku. W odpowiedzi skarżąca wskazała w piśmie z dnia 2 sierpnia 2011 r., że dotychczasowa korespondencja kierowana do niego przez Sąd była błędnie kierowana na nieaktualny adres i była odbierana przez osobę nieuprawnioną. Z tego też względu, o korespondencji zawierającej postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 maja 2011 r. dowiedział się przypadkowo w dniu 20 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z ze zm.) – cytowana dalej jako p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl § 1 tego przepisu pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 tego artykułu stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). Rozważając przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu, należy stwierdzić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność sądową stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowiąc o tej przesłance nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu, który badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, przyjmując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy ( por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX nr 42023 ). Zatem kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W literaturze prawniczej dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar /B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 296/. Wykazane przez skarżącą okoliczności nie wykluczały możliwości zachowania terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 maja 2011 r. W niniejszej sprawie należy wskazać, iż skarżąca we wszystkich swoich pismach kierowanych do Sądu, w szczególności: skardze skierowanej do Sądu (pismo z dnia 27 stycznia 2011 r.) i wniosku o przyznanie prawa pomocy (rubryka 2 podrubryka 2.2) wskazała swój adres do doręczeń jako: Kancelaria Adwokacka adwokat V. L., ul. S. [...], W.. Z tego też powodu dotychczasowa korespondencja, w tym postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 maja 2011 r. była kierowana przez Sąd na adres podany przez skarżącą i określany mianem "adres dla doręczeń". Należy podkreślić, że skarżąca dopiero w piśmie z dnia 2 sierpnia 2011 r., to jest w piśmie zawierającym argumentację uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu wskazała, że nowym adresem do korespondencji jest adres zamieszkania skarżącej. W ocenie Sądu, uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu nie stanowi również odebranie korespondencji przez osobę nieuprawnioną przebywającą pod adresem wskazanym jako adres do doręczeń. Skoro skarżąca wskazała Sądowi adres do doręczeń, winien być świadomym konsekwencji kierowania korespondencji na ten adres przez Sąd. Ewentualne utrudnienia związane z odbiorem korespondencji w kancelarii adwokackiej stanowią ryzyko skarżącej. W ocenie Sądu niedochowanie przez skarżącą terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego nie jest następstwem okoliczności od niej niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu swoich spraw. Ponieważ przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w wypadku, gdy w ramach zaprezentowanej przez stronę argumentacji uprawdopodobni ona brak swojej winy a także wykaże, że pomimo podjęcia przez siebie wszelkich działań w celu dochowania terminu, okazało się to niemożliwe, Sąd nie dopatrując się w niniejszej sprawie takich okoliczności, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.