VI SA/Wa 478/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na G. S.A. z siedzibą w W. – dalej zwana skarżącą, karę pieniężną w kwocie 26680 zł za przekroczenia: dopuszczalnego nacisku osi na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t, na pojedynczej osi nienapędowej, podwójnej osi nienapędowej i dwóch podwójnych osiach napędowych przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 ni i mniejszej niż 1,8 m oraz przekroczenie dopuszczalnej długości i szerokości pojazdu. Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] lipca 2008 r. w O. inspektor transportu drogowego dokonał kontroli pojazdu marki G. o nr rej. [...]. Pojazdem tym, zgodnie z ustaleniami organu, przedsiębiorstwo G. S.A. wykonywało przewóz drogowy, przejazd samochodu specjalnego, na którego podwoziu był zainstalowany dźwig. Kierowcą pojazdu był B. M.. Podczas kontroli dokonano badania dopuszczalnych nacisków i wymiarów pojazdu. Z procesu ważenia sporządzono stosowny protokół, który kierowca podpisał bez uwag. W protokole ważenia stwierdzono, iż : - nacisk pierwszej i drugiej osi pojazdu silnikowego, które są podwójną osią napędową pojazdu wynosił po odjęciu 200 kg i 2% 21,02 tony. Dopuszczalny nacisk dla podwójnej osi napędowej na drodze krajowej nr [...] w miejscu kontroli wynosi 16 ton. Przekroczenie wyniosło 5,02 tony; - nacisk pojedynczej osi nienapędowej pojazdu wynosił po odjęciu 200 kg i 2% 10,29 tony. Dopuszczalny nacisk dla pojedynczej osi nienapędowej pojazdów silnikowych na drodze krajowej nr [...] w miejscu kontroli wynosi 10,0 ton. Przekroczenie wyniosło 0,29 tony; - suma nacisków czwartej i piątej osi pojazdu silnikowego, które są podwójną osią napędową pojazdu wynosił po odjęciu 200 kg i 2% 23,62 tony. Dopuszczalny nacisk dla podwójnej osi napędowej na drodze krajowej nr 7 w miejscu kontroli wynosi 16 ton. Przekroczenie wyniosło 7,62 tony; - suma nacisków czwartej i piątej osi pojazdu silnikowego, które są podwójną osią napędową pojazdu wynosił po odjęciu 200 kg i 2% 25,34 tony. Dopuszczalny nacisk dla podwójnej osi nienapędowej na drodze krajowej nr [...] w miejscu kontroli wynosi 16 ton. Przekroczenie wyniosło 9,34 tony; - szerokość pojazdu na drodze krajowej nr [...] w miejscu kontroli wyniosła 3,00 m, podczas gdy na drogach krajowych dopuszczalna szerokość pojazdu silnikowego wynosi 2,55 m. Przekroczenie wyniosło 0,45 m; - długość pojazdu wyniosła 19,45 m, podczas gdy na drogach krajowych dopuszczalna długość pojazdu silnikowego wynosi 12 m. Przekroczenie wyniosło 7,45 m. Kontrolowany kierowca nie okazał do kontroli wymaganego zezwolenia dla przejazdu pojazdu nienormatywnego. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. skarżąca podważyła kompetencje organu do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli. Wskazał, że kontrolowanym przejazd nie był wykonywany pojazdem używanym do przewóz osób lub rzeczy co w ocenie skarżącej, w świetle zapisów ustawy o transporcie drogowym, powoduje wyłączenie możliwości jego kontroli przez inspekcję drogową. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 13g ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, póz. 115 ze zm., dalej zwana u.d.p.) oraz lp. 7 pkt. 9 lit. d, pkt. 1 lit. b, pkt. 4 lit. d i e, lp. 1, lp. 3 lit. a załącznika do tej ustawy nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 26680 zł, w tym: - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie niniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 18,0 t do 19,0 t (1080zł) oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 19,01 dodatkowo (3x900zł=2700zł), w sumie 3780 zł; - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t dla pojedynczej osi nienapędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi: powyżej 10,0 t do 10,51 - 480 zł; - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 18,0 t do 19,0 t (1080zł) oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 19,0 t dodatkowo (5x900zł=4500zł) – 5580 zł; - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t dla podwójnej osi nienapędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 18,0 t do 19,0 t (2280zł) oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 19,0 t dodatkowo (7x1920zł=13440zł) – 15720 zł; - za przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem za każdy rozpoczęty 1 m ponad dopuszczalną długość (8x120zł) – w sumie 960zł; - za przekroczenie szerokości pojazdu lub pojazdu z ładunkiem od wartości dopuszczalnej 2,55 m do 3,20 m szerokości pojazdu włącznie – 160 zł. Organ stwierdził, iż sam fakt nie przewożenia przez dźwig osób ani rzeczy nie wyłącza go spod zakresu kontroli Inspekcji Transportu Drogowego ponieważ celem przejazdu było przemieszczenie urządzenia dźwigowego zamontowanego na pojeździe w celu wykonania zleconych usług dźwigowych. Zatem należy przejazd ten potraktować jako przewóz na potrzeby własne, a więc przewóz pomocniczy w stosunku do działalności głównej czyli świadczenia usług dźwigowych. W ocenie organu przedmiotowy przejazd pojazdu należy także uznać jako przewóz drogowy w rozumieniu przepisów Rozp. WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. L 102, 11/04/2006 P. 0001-0014), ponieważ ze specyfikacji pojazdu wynika, iż mogą nim być przewożone zarówno osoby jak i rzeczy. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wskazała, iż definicje transportu drogowego i przewozów drogowych zawarte w przepisach ustawy o transporcie drogowym oraz przepisach prawa europejskiego w sposób jednoznaczny precyzują zakres kompetencji Inspekcji Transportu Drogowego. Wynika z nich, iż jednostka ta upoważniona jest do wykonywania kontroli, a tym samym do ewentualnego wszczęcia postępowania administracyjnego i nakładania stosownych sankcji wyłącznie w stosunku do pojazdów wykonujących przewóz drogowy, a więc używanych do przewozu osób i rzeczy. Należy jednak wyraźnie podkreślić, iż skontrolowany w niniejszej sprawie pojazd nie służy do wykonywania przewozu ani osób ani rzeczy. Tym samym w świetle kompetencji organu kontrolującego, określonych przepisami ustawy o transporcie drogowym, brak więc było jakichkolwiek podstaw prawnych do skontrolowania i zatrzymania przedmiotowego pojazdu przez organ. Dodatkowo skarżąca zwróciła uwagę na błędną argumentację organu, wskazującą na charakter przejazdu jako przejazdu na potrzeby własne. Skoro organ uznaje, iż przejazd ten stanowi przewóz własny, inspektor reprezentujący ten podmiot dokonując kontroli winien wymagać od kierowcy przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę wykonywania przewozów na potrzeby własne. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż prawo inspektora ITD do zatrzymania pojazdu do kontroli wynikało wprost z art. 48 w zw. z art. 55 ust, 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, a pośrednio z art. 40c ustawy o drogach publicznych. W świetle przepisów Prawa o ruchu drogowym i ustawy o drogach publicznych forma prawna wykonywanego przewozu nie miała żadnego znaczenia. Wyjątki od konieczności uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym są przewidziane tylko dla służb o charakterze militarno-policyjnym (ich pojazdów, odpowiednio oznakowanych Inspekcja zatrzymać by nie mogła). Jednakowoż pojazdy, nawet specjalne, ale o charakterze cywilnym, a także wykonujące przewozy niedające się zaklasyfikować jako transport drogowy czy przewóz niezarobkowy, (co miało mieć miejsce w niniejszej sprawie jak uważa strona), kontroli w zakresie przestrzegania dopuszczalnych parametrów jak najbardziej podlegają. W skardze na tę decyzję skarżąca zarzuciła: naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni art. 48 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 40c ustawy o drogach publicznych, poprzez przyjęcie, iż przepisy te dają podstawę do przeprowadzenia kontroli pojazdu użytkowanego przez skarżącą Spółkę i nałożenia na Spółkę kary pieniężnej. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 Konstytucji RP oraz art. 19 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez działanie zarówno przekraczające granice obowiązujących przepisów prawa jak i przekraczające zakreślone ustawowo granice właściwości rzeczowej organu. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot poniesionych kosztów postępowania. W uzasadnieniu podtrzymała argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola w świetle § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwaną dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga G. S.A. z siedzibą w W. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r., jak również utrzymana nią w mocy decyzja W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2008 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawą nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie było przekroczenie przez pojazd należący do skarżącej: dopuszczalnego nacisku osi na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t, na pojedynczej osi nienapędowej, podwójnej osi nienapędowej i dwóch podwójnych osiach napędowych przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m oraz przekroczenie dopuszczalnej długości i szerokości pojazdu. Do stwierdzenia powyższych naruszeń doszło w efekcie kontroli drogowej przeprowadzonej przez inspektorów [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w dniu [...] lipca 2008 r. w O. Skarżąca tak w trakcie postępowania administracyjnego jak i w skardze skierowanej do sądu administracyjnego na zapadłe w toku postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie nie kwestionowała zasadności nałożonej kary pieniężnej lecz kompetencje organu do przeprowadzenia kontroli drogowej, której ustalenia były podstawą do jej nałożenia. Wskazywała, iż normy prawne w sposób jednoznaczny określają zakres kompetencji kontrolnych organu ograniczając go wyłącznie do pojazdów, przy pomocy których wykonuje się transport drogowy i niezarobkowy krajowy i międzynarodowy przewóz drogowy wykonywany pojazdami samochodowymi. Skoro zatem w ocenie skarżącej pojazdem kontrolowanym nie był wykonywany transport drogowy ani niezarobkowy krajowy i międzynarodowy przewóz drogowy to organ nie miał uprawnień do przeprowadzenia kontroli drogowej i w efekcie nałożenia na podstawie jej wyniku przedmiotowej kary pieniężnej. W ocenie Sądu argumentacja powyższa nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 48. ustawy o transporcie drogowym tworzy się Inspekcję Transportu Drogowego, zwaną dalej "Inspekcją", powołaną do kontroli przestrzegania przepisów w zakresie transportu drogowego i niezarobkowego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi, z wyjątkiem pojazdów, o których mowa w art. 3. Do zadań Inspekcji należy kontrola ruchu drogowego w zakresie transportu, o którym mowa w art. 1, na zasadach określonych w przepisach działu V ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a w tym stanu technicznego pojazdów (art. 50 pkt 3 ustawy). Inspektor wykonując zadania, o których mowa w art. 50, ma prawo do kontrolowania masy, nacisków osi i wymiarów pojazdu przy użyciu przyrządu pomiarowego (art. 55 ust. 1 pkt 4). Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Artykuł 129a ustawy prawo o ruchu drogowym stanowi, iż kontrola ruchu drogowego w stosunku do kierujących pojazdami, którzy wykonują transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, należy również do inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. W tym zakresie inspektorom przysługują uprawnienia określone w art. 129 ust. 2, a więc także uprawnienie do sprawdzania stanu technicznego, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze. Artykuł 4 pkt 25 ustawy o drogach publicznych określa pojazd nienormatywny jako pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi. Artykuł 13 ust. 1 tej ustawy zobowiązuje korzystających z dróg publicznych do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Przy czym zgodnie z art. 13g ust. 1 tej ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. W myśl zaś art. 40c ust. 1 powołanej ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2. Powyższe zapisy statuują pozycję Inspekcji Transportu Drogowego jako organu uprawnionego do zatrzymywania oraz kontroli pojazdów w zakresie określenia ich masy, nacisków osi oraz wymiarów, a także do nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia. Nie sposób zgodzić się z argumentacją skarżącej w myśl, której te uprawnienia Inspekcji ograniczone są do przeprowadzania kontroli pojazdów wykonujących przewóz drogowy, a więc używanych do przewozu osób i rzeczy. Mając na uwadze cel jaki przyświecał ustawodawcy w tak szerokim określeniu kompetencji organu, a więc zapewnienie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego oraz zapobieżenie destrukcji dróg publicznych jakiej bez wątpienia dopuszczają się przeciążone pojazdy, nieracjonalnym byłaby taka interpretacja przepisów, która w wielu przypadkach możliwość wypełnienia przez organ swoich obowiązków czyniłaby w istocie fikcją. Oceniając zatem kompetencje organu do dokonania przedmiotowej kontroli należy dokonać interpretacji zapisów art. 48 ustawy o transporcie drogowym w połączeniu z zapisami ustawy o drogach publicznych, szczególnie art. 40c oraz zapisami ustawy prawo o ruchu drogowym. Wykładnia taka prowadzi do wniosków, iż organ inspekcji transportu drogowego był uprawniony do dokonania przedmiotowej kontroli oraz nałożenia w jej efekcie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Należy zgodzić się z organem, iż odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której organ nie mógłby skorzystać z ustawowo przyznanych mu uprawnień w zakresie nakładania kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu, gdyż nie miał prawa zatrzymywać i kontrolować niektórych z tych pojazdów. Powyższa interpretacja przesądza również o niezasadności zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia art. 7 Konstytucji RP oraz art. 19 kpa. Skoro bowiem organ działał w ramach przyznanych mu kompetencji, wypełniając nałożone na niego ustawowe obowiązki należy przyjąć, że działał w ramach swojej właściwości rzeczowej. W ocenie Sądu działalność organów transportu drogowego w przedmiotowej sprawie nie wykraczała poza określone przepisami prawa granice. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.