VI SA/Wa 48/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2007 r. sprawy ze skargi I. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] o skierowaniu I. I., skarżącego w niniejszej sprawie, na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii ABCT. Ww. decyzja Prezydenta W. została podjęta po ponownym rozpoznaniu sprawy wniosku I. I. o wydanie wtórnika zatrzymanego prawa jazdy. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło bowiem, wskutek odwołania I. I. decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2006 r. o skierowaniu I. I. na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii ABCT i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego. Prezydent W. podejmując w dacie [...] sierpnia 2006 r. decyzję na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) stwierdził, jak z jej uzasadnienia wynika, iż w dacie [...] kwietnia 2000 r. Komenda Powiatowa Policji w N. zatrzymała prawo jazdy wydane I. I. z uwagi na utratę jego ważności i przesłała je do Urzędu W.. Od tego czasu prawo jazdy znajduje się w aktach kierowcy. Organ I instancji uznał, iż skoro Policja zatrzymała prawo jazdy I. I. i był on go pozbawiony przez przeszło 6 lat to w świetle art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanej ustawy zasadne jest poddanie kierowcy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W odwołaniu od powyższej decyzji I. I. wniósł o jej uchylenie. Wskazał, że nigdy nie był pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami, zaś kontrolne badania wiążą się z kosztami, których w aktualnej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. działając na podstawie art. 127 k.p.a. w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazując na treść art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym podniósł, iż kontrolnemu badaniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, która była pozbawiona tego dokumentu na okres przekraczający 1 rok. Przepis ten nie mówi o pozbawieniu uprawnień do kierowania pojazdami, lecz o pozbawieniu prawa jazdy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) powołanej wyżej ustawy obejmuje sytuacje, w których kierowca bez względu na przyczyny i okoliczności był pozbawiony prawa jazdy na dłużej niż jeden rok. Powyższą decyzję I. I. zaskarżył do tutejszego Sąd, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, że wobec niego nigdy nie podjęto decyzji administracyjnej ani wyroku sądowego w wyniku, którego byłby pozbawiony czegokolwiek, w tym uprawnień do kierowania pojazdami. W jego ocenie powoduje to sytuację, w której stosowanie przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym jest bezpodstawne. Zwrócił przy tym uwagę na przepis art. 138 powołanej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga I. I. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Bezsporną w sprawie jest okoliczność, iż w dniu [...] kwietnia 2000 r. funkcjonariusz Policji zatrzymał, za pokwitowaniem, należące do skarżącego prawo jazdy kategorii ABCT, wskazując w tym pokwitowaniu, iż powodem zatrzymania był upływ terminu ważności prawa jazdy. Dokument ten został przekazany przez Komendę Powiatową Policji w N. przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2000 r. do właściwego organu tj. Urzędu Dzielnicowego Wydział Komunikacji P.. Skarżący, co także nie budzi wątpliwości, nie dysponował, w zw. z zatrzymaniem przez Policję, prawem jazdy przez okres przekraczający 1 rok. Przedmiotem sporu pozostaje jednak kwestia, czy samo zatrzymanie prawa jazdy przez Policję można uznać za czynność o takim charakterze prawnym, która skutkuje rozpoczęciem biegu terminu wskazanego w art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym i w efekcie po jego upływie koniecznością skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Zgodnie z brzmieniem art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) powołanej ustawy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Przesłanką do orzeczenia obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji jest zatem fakt pozbawienia prawa jazdy na wskazany w powołanym przepisie okres (przekraczający jeden rok). Zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d) prawa o ruchu drogowym policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem gdy w trakcie kontroli stwierdzi, iż upłynął termin jego ważności. Zatrzymany dokument Policja przekazuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni, właściwemu staroście (art. 136 ust. 1). Artykuł 138 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, iż starosta w opisanym przypadku wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, przy czym zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyn zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4 (art. 138 ust. 2). Artykuł 114 ust. 4 z kolei przewiduje, że w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 tegoż artykułu, dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikację. W ocenie Sądu z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że zatrzymanie prawa jazdy dokonane przez funkcjonariusza Policji w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy prawo o ruchu drogowym, czyli w przypadku upływu terminu jego ważności, jest czynnością o charakterze technicznym. Jej celem jest odebranie, w sensie fizycznym, kierującemu dokumentu, którym posługuje się bezprawnie. Pokwitowanie, wydane przez funkcjonariusza w tym przypadku jest jedynie potwierdzeniem nie prawnego ale fizycznego zatrzymania dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdem. Po przekazaniu przez Policję prawa jazdy do starosty to ten organ podejmuje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 138 ust. 1 powołanej ustawy. Przy czym decyzja ta ma charakter konstytutywny, stwierdzający zasadność pozbawienia dokumentu i jest nieodzownym elementem powyższego postępowania bowiem stanowi formę prawnego usankcjonowania zatrzymania prawa jazdy przez policjanta w trakcie kontroli. Dlatego też, zdaniem Sądu dopiero wydanie ostatecznej decyzji w trybie art. 138 ust. 1 stanowi właściwą, prawną formę pozbawienia właściciela przedmiotowego dokumentu i oznacza początek biegu terminu określonego w art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy prawo o ruchu drogowym. W takim aspekcie żaden z organów sprawy nie rozpoznał nie czyniąc ustaleń istotnych z punktu widzenia powołanych przepisów do rozstrzygnięcia sprawy, a konsekwencją tego stanu rzeczy jest wadliwość obu decyzji skutkująca w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a. ich uchyleniem. Wprawdzie w decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. (uchylającej decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2006 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że z akt sprawy nie wynika, aby Prezydent W. wykonujący uprawnienia starosty orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy I. I. z powodu utraty terminu ważności, ale takie stwierdzenie, które zresztą nie nosi znamion ustalenia, nie może być brane pod uwagę. Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bowiem decyzja SKO z dnia [...] listopada 2006 r. i decyzja Prezydenta W. utrzymana nią w mocy. Jeżeli jednak decyzja o której mowa w art. 138 powołanej ustawy tj. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy nie została w stosunku do I. I. podjęta to ta okoliczność oznacza, iż termin z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy nie rozpoczął biegu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a, c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, zaś w pkt 2 po myśli art. 152 p.p.s.a.