VI SA/Wa 482/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. Ł. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej postanawia odmówić skarżącemu R. Ł. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] maja 2008 r. R. Ł. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Z informacji, jakie skarżący zawarł we wniosku wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i czwórką dzieci (w tym troje pełnoletnich). Skarżący posiada dom o powierzchni 230 m2, przedsiębiorstwo budowlane, samochód osobowy i działkę budowlaną. Skarżący wskazywał, iż jedynym źródłem utrzymania jego i jego rodziny jest dochód uzyskiwany z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w wysokości 5000 zł brutto miesięcznie. Ponadto skarżący we wniosku podniósł, iż ma trudną sytuację materialną ze względu na wysokie kredyty bankowe zaciągnięte na działalność gospodarczą, a obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano go do nadesłania w terminie 14 dni: a) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2007, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2008 (w zależności od formy opodatkowania np. ostatni PIT-5), c) dokumentów wskazujących sytuację finansową dzieci oraz żony skarżącego: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienie zaświadczeń pracodawcy wskazujących wysokości wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej – przedstawienie zaświadczeń właściwego Urzędu Pracy, w przypadku pobierania nauki – zaświadczeń szkoły, d) dokumentów potwierdzających fakt zaciągnięcia kredytów bankowych oraz przebywania na zwolnieniu lekarskim wskazanych w rubryce 4 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, e) dokumentów potwierdzających wielkość posiadanych nieruchomości i miejsce ich położenia (np.: zaświadczenia właściwego Urzędu Gminy, lub decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości), f) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie i nie przedstawił żądanych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 sierpnia 2008 r. odmówiono skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 25 września 2008 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo zatytułowane "zażalenie" w którym skarżący stwierdził, iż postanowienie z dnia 28 sierpnia 2008 r. odmawiające przyznania prawa pomocy jest niesłuszne ponieważ jego obecna sytuacja finansowa nie pozwala na ponoszenie dodatkowych kosztów. Pismo to zostało potraktowane przez Sąd jako sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z 28 sierpnia 2008 r. Pismem z dnia 8 października 2008 r. ponownie wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów, które pozwalałyby ocenić jego rzeczywistą sytuację majątkową. Skarżący odebrał powyższe wezwanie 13 października 2008 r. (k. 45). Do dnia dzisiejszego nie wpłynęła do Sądu żadna korespondencja od skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) - cytowana dalej jako "p.p.s.a." od zarządzeń i postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W myśl art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Stosownie z kolei do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Istotne jest również, że opłaty sądowe, czyli wpis i opłaty kancelaryjne, stanowią dochód budżetu państwa, w konsekwencji zwolnienie strony od obowiązku ich ponoszenia, oznacza zmniejszenie jego dochodów, które należy pokryć, uzyskując wpływ z innych źródeł. W praktyce niedoborem tym zostaną obciążeni pozostali podatnicy. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W niniejszej sprawie skarżący wskazuje we wniosku, iż jedynym źródłem utrzymania jego i członków jego rodziny jest dochód uzyskiwany z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, z którego spłaca zaciągnięte kredyty bankowe. Jednakże nienadesłanie przez skarżącego na wezwanie Sądu dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącego i członków jego rodziny, w szczególności dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów oraz wskazujących na sytuację finansową żony i pełnoletnich dzieci, a także dokumentów potwierdzających fakt zaciągnięcia kredytów bankowych, uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.