VI SA/Wa 483/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi V. L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania V. L. prawa pomocy w żądanym zakresie - W dniu 11 stycznia 2013 r. V. L. (dalej jako: "skarżąca"), reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "A." s.c. położonej w O. przy ul. W. [...]. Wraz z wniesioną skargą strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu skarżąca podniosła, iż jej sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku powołała się na zadłużenie z tytułu trzech umów kredytowych. Strona podniosła ponadto, że od urodzenia jest inwalidą (ze względu na [...]) i przebyła szereg operacji. Skarżąca dodała, że na jej utrzymaniu pozostaje 83-letnia matka oraz niepracujący brat. Jako jedyny składnik majątkowy rodziny skarżąca wskazała lokal mieszkalny o powierzchni 58 m kw., a jako jedyne źródło dochodów podała świadczenie emerytalne jej matki w wysokości 1.900 złotych brutto. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że jest rencistką. Skarżąca do wniosku załączyła umowy: - umowę kredytu obrotowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. zawartą z E. S.A. z siedzibą w W. w kwocie 160.000 złotych na: refinansowanie zobowiązań z tytułu kredytu udzielonego przez B. S.A. na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. oraz refinansowanie zobowiązań z tytułu kredytu udzielonego przez B. S.A. na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r.; - umowę o kredyt w rachunku bieżącym nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. zawartą przez: V. L. oraz A. L. (brata skarżącej) - wspólników A. s.c. z B.S.A. - umowę o kredyt na rachunku bieżącym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. zawartą przez: V. L. oraz A. L. (brata skarżącej) - wspólników A. s.c. V. L. i A. L. z B. S.A. - umowę o kredyt na działalność gospodarczą z dnia [...] lipca 2008 r. zawartą przez: V. L. oraz A. L. (brata skarżącej) - wspólników A. s.c. V. L. i A. L. z B. S.A. Ponadto skarżąca nadesłała oświadczenie z dnia [...] grudnia 2012 r., w którym poinformowała, że od stycznia do listopada 2012 r. z działalności spółki cywilnej nie wystąpił dochód w firmie. Z załączonych do wniosku oraz nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że skarżąca wraz z bratem prowadzi (w formie spółki cywilnej) aptekę ogólnodostępną. Matka skarżącej pobiera emeryturę w kwocie 2.138,03 zł netto (potwierdzenie wypłaty świadczenia za miesiąc marzec 2013 r. - karta 69 akt). Zeznanie podatkowe skarżącej wskazuje, że w roku ubiegłym skarżąca uzyskała z tytułu świadczeń rentowych dochód w kwocie 9.448,16 zł, a tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła dochód w wysokości 8.342,69 zł - przy przychodzie w kwocie 437.855,79 zł i kosztach uzyskania przychodów w wysokości 429.513,10 zł (zeznanie podatkowe PIT-36, informacja PIT/B - karty 79-82verte akt sądowych). W okresie od 1 stycznia 2013 r. do 28 lutego 2013 r. dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zamknął się w kwocie 10.655,65 zł (przy przychodach w wysokości 154.201,28 zł i kosztach w kwocie 143.545,63 zł – vide: bilans firmy - karta 83 akt). Z akt sprawy wynika, że skarżąca dysponuje jednym osobistym rachunkiem bankowym, na którym saldo na dzień 25 marca 2013 r. wynosiło 1.219,55 zł (wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 25 marca 2013 r. – karty 86-87 akt sądowych). Według oświadczenia skarżącej, jej matka oraz brat nie posiadają osobistych rachunków bankowych. Natomiast na rachunku bankowym założonym na (prowadzoną przez skarżącą i jej brata w formie spółki cywilnej) aptekę na dzień 28 lutego 2013 r. były zgromadzone środki pieniężne w kwocie 1.667,91 złotych (wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 grudnia 2012 r. do 28 lutego 2013 r. - karty 88-94 akt sądowych). Skarżąca oświadczyła, iż koszty utrzymania mieszkania przekraczają miesięcznie kwotę 2.000 zł (przedłożyła dowody uiszczenia opłat za gaz i energię elektryczną - karta 68 akt), natomiast na zakup leków dla siebie i matki wydatkuje miesięcznie ok. 400 zł. Postanowieniem z dnia 13 maja 2013 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Uzasadniając wydane postanowienie, Referendarz sądowy WSA w Warszawie stwierdził, iż z przesłanych do Sądu dokumentów wykazujących wysokość dochodów oraz miesięczne koszty utrzymania nie wynika w sposób pełny sytuacja majątkowa skarżącej, jej matki i brata, co w konsekwencji uniemożliwiło uznanie, że wnioskująca wypełniła ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa. Nadto Referendarz sądowy stwierdził, że analiza transakcji dokonanych na ujawnionym przez skarżącą rachunku firmowym (prowadzonym w R.) wskazuje, że oprócz ww. rachunku - strona skarżąca lub prowadzona przez nią i brata firma posiada jeszcze inny rachunek w tym banku, na który regularnie przelewane są kwoty rzędu kilku tysięcy złotych. Referendarz zauważył także, iż skarżąca pokrywa koszty utrzymania domu (w wysokości ok. 2.000 zł miesięcznie) oraz koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (apteka). Ponadto Referendarz sądowy wskazał, że środki pieniężne aktualnie zgromadzone na rachunkach bankowych skarżącej i jej firmy (w sumie ponad 2.800 złotych) pozwalają na pokrycie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 1.000 złotych. Referendarz stwierdził także, że wpis od skargi zapewne nie przekracza wynagrodzenia ustanowionego przez skarżącą profesjonalnego pełnomocnika z wyboru (adwokata). Postanowienie zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 23 maja 2013 r. W dniu 29 maja 2013 r. skarżąca V. L., reprezentowana przez adwokata - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienia Referendarz sądowy WSA w Warszawie. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu strona skarżąca podniosła, że Referendarz sądowy nie wziął pod uwagę faktu, iż skarżąca jest inwalidką na rencie, a na jej utrzymaniu pozostaje 83-letnia matka i niepracujący brat. Skarżąca podniosła ponadto, że dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy rachunki za gaz, energię elektryczną i lekarstwa nie zostały należycie zweryfikowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został złożony z zachowaniem ustawowego terminu. Rozpoznając niniejszy wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy Sąd miał na względzie, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu wynika, że to wnioskodawca winien wykazać, iż jego dochody i sytuacja majątkowa nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Na nim spoczywa bowiem ciężar dowodu w tym zakresie. Dla dokonania przez Sąd oceny wniosku z punktu widzenia przesłanek wskazanych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. istotne są zatem złożone przez stronę skarżącą dokumenty obrazujące jej sytuację majątkową. Podkreślić należy, że skarżąca nadesłała kartę informacyjną z K. z dnia [...] listopada 2004 r., kserokopie dowodów opłaty kosztów za zużycie gazu oraz energii elektrycznej, kopii dowodu otrzymania przez matkę skarżącej emerytury w wysokości 2.056,41 złotych, kopii zrealizowanych recept i paragonów potwierdzających zakup lekarstw. Nadesłane, jako uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, zeznanie podatkowe skarżącej wskazuje, że w roku ubiegłym skarżąca uzyskała z tytułu świadczeń rentowych dochód w kwocie 9.448,16 zł, zaś z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła dochód w wysokości 8.342,69 zł - przy przychodzie w kwocie 437.855,79 zł i kosztach uzyskania przychodów w wysokości 429.513,10 zł (zeznanie podatkowe PIT-36, informacja PIT/B – karty 79-82verte akt sądowych). Ponadto z nadesłanych dokumentów wynika, że w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 28 lutego 2013 r. dochód skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zamknął się w kwocie 10.655,65 zł (przy przychodach w wysokości 154.201,28 zł i kosztach w kwocie 143.545,63 zł – vide; bilans firmy - karta 83 akt sądowych). Powyższe kwoty świadczą, zdaniem Sądu, że prowadzona przez skarżącą (wraz z bratem) działalność gospodarcza przynosi wysokie przychody przy bardzo wysokich kosztach prowadzenia działalności. Ponadto Sąd zauważa, że stosunkowo niski dochód uzyskany przez skarżącą z (prowadzonej wraz z bratem) działalności gospodarczej wynika w głównej mierze z wysokich kosztów prowadzenia tej działalności. Zatem nie sposób uznać, że bieżące koszty działalności uniemożliwiły skarżącej zabezpieczenie odpowiedniej kwoty na poczet kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżąca dysponuje jednym osobistym rachunkiem bankowym, na którym saldo na dzień 25 marca 2013 r. wynosiło 1.219,55 zł (wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 25 marca 2013 r. – karty 86-87 akt sądowych). Z załączonych dokumentów wynika, że faktycznie na skarżącej ciążą zobowiązania finansowe wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów. Sąd zauważa jednak, że sam fakt przedstawienia ciążących zobowiązań finansowych musi być odniesiony do sytuacji majątkowej skarżącej. Należy bowiem zauważyć, iż po pierwsze - bank udzielając kredytu sprawdza wypłacalność kredytobiorcy, zatem zdaniem banku strona zdolna była zaciągnąć wskazane powyżej kredyty, których miesięczna rata spłaty przekracza 2.300 zł, a po drugie - z akt sprawy wynika, iż strona nie wykazywała żadnych trudności w spłacie ww. rat. Zatem, w ocenie Sądu, sam fakt udzielenia skarżącej kredytów bankowych świadczy o jej możliwościach płatniczych i nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Kwestia dysponowania posiadanym majątkiem, w tym także jego obciążanie w drodze zaciągania zobowiązań jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego przez nią postępowania sądowego. Spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie może więc korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. m.in. /w:/ postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, czy też z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05). Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że jej matka – B. L. i jej brat – A. L. pozostają wraz ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżąca w oświadczeniu z dnia [...] marca 2013 r. stwierdziła, że jest schorowana, a jej rehabilitacja i leczenie wymaga dużych nakładów finansowych. Nie wskazała jednak, jak wysokie koszty ponosi za rzeczoną rehabilitację. Przesłała kopie recept i faktur za zrealizowane recepty na lekarstwa. Według oświadczenia skarżącej miesięczny koszt zakupu lekarstw, to kwota 300-400 złotych (przy trzech osobach pozostających w jednym gospodarstwie domowym). Zdaniem Sądu należy stanowczo podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (podobnie /w:/ postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, niepubl.). W niniejszej sprawie - zestawiając dochód skarżącej z kosztami ponoszonymi przez skarżącą na konieczne wydatki bieżące - nie zachodzi sytuacja, w której skarżąca nie jest w stanie uiścić kwoty 1.000 złotych tytułem opłaty za wpis stały od skargi wniesionej do WSA w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Sąd podkreśla, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi na decyzję związaną bezpośrednio z prowadzeniem działalności gospodarczej, która - po zestawieniu przychodów z niej osiąganej z kosztami prowadzenia działalności gospodarczej - przyniosła dochód, a zatem nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i osób pozostających wraz z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Sąd uznał, że nie jest tak, jak twierdzi strona skarżąca, że bieżące wysokie koszty działalności uniemożliwiły zabezpieczenie odpowiedniej kwoty na poczet ewentualnych kosztów sądowych. Nadto, Sąd wyraźnie podkreśla, że prawo pomocy przyznawane jest ze środków budżetu Skarbu Państwa osobom najuboższym, które - w sposób niebudzący wątpliwości - wykażą swoją trudną sytuację majątkową oraz uprawdopodobnią, że poniesienie pełnych kosztów sądowych może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku, albowiem strona skarżąca nie wykazała, że zachodzi przesłanka, o której mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.