VI SA/Wa 489/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi U. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skrgę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania U. G. od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] - działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) - utrzymał w mocy w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż skarżąca U. G. w dniu [...] lipca 2006 r. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną działającą na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. w/w Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik egzaminu konkursowego na 187 punktów, co zgodnie z przepisem art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oznaczało negatywny wynik tego egzaminu. W dniu [...] sierpnia 2006 r. kandydatka złożyła odwołanie od powyższej uchwały Komisji Egzaminacyjnej, wnosząc o weryfikację testu oraz wyniku egzaminu konkursowego i uznanie go za pozytywny. Odwołująca się podniosła, że na skutek weryfikacji testu powinna otrzymać dodatkowo 8 punktów za udzielone odpowiedzi na pytania o numerach 36,121,127,181,191,209,219,249. W uzasadnieniu skarżąca szczegółowo przedstawiła swoje zarzuty dotyczące w/w pytań i odpowiedzi wskazanych w "kluczu odpowiedzi" jako prawidłowe. W wyniku rozpatrzenia omówionego odwołania, opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] października 2006 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że odwołanie jest bezzasadne. Podniósł, iż powyższe stanowisko jest rezultatem dokonania wnikliwej analizy akt osobowych skarżącej a zwłaszcza zawartego w niej testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem. Minister Sprawiedliwości zaakcentował, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Minister uznał ponadto, iż z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Również uchwała Komisji podjęta została - jak wskazał organ - zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dokonując merytorycznej oceny zakwestionowanych pytań Minister Sprawiedliwości zanalizował poszczególne zarzuty podniesione w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał zarówno na podstawę prawną swojego stanowiska, jak również odniósł się do poglądów doktryny oraz judykatury. W konsekwencji Minister Sprawiedliwości nie podzielił argumentacji skarżącej uznając, że podniesione przez U. G. zarzuty są bezzasadne. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, U. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r., nr [...]. Kwestionując aktualnie pięć pytań (nr 36, 127, 181, 209, 249), a nie osiem jak uczyniła to w odwołaniu, strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - poprzez sformułowanie wskazanych w skardze pytań w sposób sprzeczny z w/w przepisem, który wymaga aby tylko jedna z propozycji odpowiedzi była prawidłowa. Skarżąca drobiazgowo zaanalizowała zakwestionowane pytania oraz odpowiedzi uznane w kluczu za prawidłowe oraz przedstawiła swoje stanowisko powołując się na stosowne przepisy i orzecznictwo sądowe. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Na gruncie rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zaakcentowania wymaga, iż sąd administracyjny w ramach kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanej na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (kandydata) wyniku egzaminu oraz czy to rozpatrzenie nie ma charakteru skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów. Ponadto ma sprawdzić czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego. Przy czym naruszenie przepisów prawa materialnego tylko wówczas prowadzi do wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, gdy ma wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.). Natomiast naruszenie przepisów proceduralnych czyni skargę zasadną dopiero wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma wpływ istotny (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, choć zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe. Przedmiotem zaskarżenia była decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r., nr [...] utrzymująca w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ustalającą negatywny wynik egzaminu konkursowego kandydatki na aplikanta radcowskiego Pani U. G. z uwagi na uzyskanie przez nią 187 punktów zamiast wymaganych 190. W tym stanie rzeczy, zakres kontroli zaskarżonej decyzji obejmował nie tylko konkretne pytania, które zakwestionowano w skardze do tutejszego Sądu ale całe postępowanie konkursowe. Uwaga powyższa jest konieczna z powodu uwzględnienia zarzutów skarżącej odnoszących się do pytania nr 121, które zostało przez nią pominięte w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (choć stanowiło przedmiot rozważań organu w postępowaniu odwoławczym, ponieważ Pani U. G. wskazała na wadliwość testu w zakresie tego pytania). Ponadto Sąd podzielił zastrzeżenia strony zgłoszone do pytania nr 249. Analizując zakwestionowane przez stronę pytanie nr 121, które brzmiało następująco: "Za zobowiązania spółki cywilnej powstałe przed dniem jej przekształcenia w spółkę jawną, wspólnicy odpowiadają po jej przekształceniu: A. tak, jak wspólnicy spółki jawnej; B. na dotychczasowych zasadach przez okres trzech lat, licząc od tego dnia; C. na dotychczasowych zasadach w każdym czasie", na które według klucza odpowiedzi za prawidłową należy uznać odpowiedź wskazaną pod literą " B" Minister Sprawiedliwości podnosi, że przepis art. 584 k.s.h. niewątpliwie dotyczy także wspólników spółki cywilnej. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał bliżej nieokreślone komentarze do k.s.h. przy czym jednocześnie stwierdza, że w komentarzach tych "pominięte są z reguły poruszane zagadnienia". Jak z powyższego wynika, stanowisko organu jest wewnętrznie sprzeczne a co najmniej niespójne. W dalszej części uzasadnienia, Minister Sprawiedliwości powołuje się na pogląd A. Witosza przedstawiony w komentarzu do k.s.h pod red. J. A. Strzępki. Z poglądu tego wynika, że prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 121 jest odpowiedź wskazywana w kluczu odpowiedzi. Skarżąca, dokonując w odwołaniu analizy przepisów art. 551 § 3 oraz 555 Kodeksu spółek handlowych zakwestionowała zapatrywanie i wniosła o uznanie za prawidłową odpowiedź wskazaną pod literą "a", którą zakreśliła jako prawidłową. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, koniecznym stało się zwrócenie uwagi, że w doktrynie istnieje rozbieżność poglądów w odniesieniu do omawianego problemu (por. m.in. Szumański /w:/S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja , R. Zabłocki. Kodeks spółek handlowych, Komentarz do art. 459-633, Suplement do Tomu IV, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004 s.28, M. Pawłyszcze /w:/ Wygaśnięcie odpowiedzialności za długi wspólników przekształcanej spółki osobowej, PPH z 2004 r. nr 9, str.24, R. Dobrzanowski "Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną" /w:/ Monitor Prawniczy nr 19/2004).). Mając na uwadze powyższe, uznanie przez Ministra Sprawiedliwości, że jedynie pogląd A. Witosza przedstawiony w komentarzu do k.s.h pod red. J. A. Strzępki jest trafny bez wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów wyboru - w kontekście wskazanej wyżej rozbieżności poglądów w omawianej kwestii oraz wewnętrznej sprzeczności w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nakazuje przyjąć , iż zaskarżona decyzja narusza art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, uzasadnione wątpliwości budzi również argumentacja organu do odpowiedzi na pytanie nr 249, które w spornym teście brzmiało następująco: Radca prawny jest obowiązany kierować się przy wykonywaniu zawodu: a) wyłącznie przepisami prawa b) wyłącznie przepisami prawa oraz zasadami etyki radcy prawnego c) wyłącznie przepisami prawa, zasadami etyki radcy prawnego, dobrymi obyczajami przyjętymi przez radców prawnych oraz postanowieniami zawartymi w uchwałach organów samorządu. Według odpowiedzi testowych prawidłowa jest odpowiedź "C" natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Strona w odwołaniu nie kwestionuje, że odpowiedź "C" wynika z treści art. 2 ust. 2 Zasad Etyki Radcy Prawnego jednakże zarzuca, iż w podanych odpowiedziach został popełniony błąd logiczny, ponieważ zakres odpowiedzi "C" pokrywa się z zakresem odpowiedzi "B". Stąd, w ocenie skarżącej, obydwie odpowiedzi powinny być uznane za prawidłowe. Odnosząc się do wywodów Pani U. G. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zadaniem kandydata było udzielenie jedynie trafnej spośród zaproponowanych odpowiedzi, jedyną zaś "w pełni wyczerpującą" jest odpowiedź "C". Odnosząc się do tej argumentacji należy wskazać, iż w świetle art. 33(9) ust. 1 ustawy o radcach prawnych odpowiedź wskazana w pytaniu testowym ma być prawidłowa a nie najpełniejsza, czy też najbardziej "wyczerpująca", co wskazuje na wadliwość argumentacji organu. Jak wynika z motywów decyzji, organ nie zakwestionował zarzutu strony, że - jak podano wyżej- został popełniony błąd logiczny, ponieważ zakres odpowiedzi "C" pokrywa się z zakresem odpowiedzi "B". Powyższe wskazywałoby na prawidłowość rozumowania odwołującej się. W konsekwencji decyzja w której organ stwierdza (odnosząc się do pytania 249), że "czynienie przez skarżącą wywodów na temat pojęć zawartej w niewłaściwej odpowiedzi B i opieranie na tym zarzutu jest bezzasadne" nie może zostać uznana za spełniająca wymogi art. 7, 77, 107 k.p.a. W pozostałym zakresie stanowisko skarżącej należy uznać za pozbawione uzasadnionych podstaw. Argumentacja Ministra Sprawiedliwości odpierająca zarzuty strony jest spójna, logiczna, oraz znajduje oparcie w powołanych przez organ przepisach. Jak wynika z motywów przedstawianych przez Panią U. G. w uzasadnieniu zarzutów odnoszących się do pozostałych zakwestionowanych pytań skarżąca, wskazując na inne odpowiedzi niż określone w kluczu odpowiedzi za prawidłowe, czyniła dodatkowe założenia. Ta okoliczność świadczy o wadliwości rozumowania Pani U. G., gdyż strona w istocie nie kwestionuje poprawności zarówno pytań jak i odpowiedzi. W ocenie Sądu, należy podzielić w tym zakresie stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, iż zarzuty strony wynikają z niewłaściwego zrozumienia samych pytań i poszukiwania odpowiedzi na nie poza ich treścią. Pomimo stwierdzonego naruszenia przepisów procedury administracyjnej, zaskarżona decyzja nie może zostać uchylona. Jak wskazywano na wstępie niniejszego uzasadnienia, samo stwierdzenie naruszenia przepisów procedury administracyjnej nie uprawnia Sądu, do uchylenia zaskarżonej decyzji, naruszenie musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie mamy zaś do czynienia z taką sytuacją, ponieważ nawet przy uwzględnieniu przez organ (jako prawidłowych) odpowiedzi udzielonych przez Panią U. G. na pytania nr 121 oraz 249 - co na tym etapie postępowania nie jest przesądzone - nie zmienia faktu, że skarżąca w dalszym ciągu nie uzyskałaby wymaganej ilości punktów kwalifikujących na aplikację radcowską. Mając na uwadze powyższe, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.