VI SA/Wa 490/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. po rozpoznaniu odwołania - skarżącego- J. S. od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) uchylił § 1 zaskarżonej uchwały z dnia [...] lipca 2006r. Komisji Egzaminacyjnej i ustalił, iż J. S. uzyskał podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006r. łącznie 186 (sto osiemdziesiąt sześć) punktów a w pozostałym zakresie zaskarżoną uchwałę utrzymał w mocy. Ustalono, że Skarżący w dniu [...] lipca 2006 r. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że J. S. uzyskał z testu kwalifikacyjnego 185 punktów, wobec czego otrzymał negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. W wyniku odwołania skarżącego, Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją orzekł, iż J. S. uzyskał podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006r. łącznie 186 (sto osiemdziesiąt sześć) punktów a w pozostałym zakresie zaskarżoną uchwałę jako prawidłową utrzymał w mocy. W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, iż pytania testowe o numerach 56, 63, 76, 155, 202, 209, 249 zostały sformułowane w sposób wykluczający możliwość udzielenia tylko jednej poprawnej odpowiedzi. Podniósł również, iż treść pytania nr 62 wykracza poza zakres przedmiotowy egzaminu określony w ustawie o radcach prawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej cytowanej jako u.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach dalej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich jest przygotowywany i przeprowadzany na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) - dalej powoływanej jako ustawa. Stosownie do przepisów art. 332 ust. 1 i 4 tej ustawy, powoływany co roku przez Ministra Sprawiedliwości zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich przygotowuje zestaw pytań w formie testu wyboru, składającego się z 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, spośród których tylko jedna jest prawidłowa. Pozytywny wynik z egzaminu otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów (art. 339 ust. 1 i 3 ustawy), co z kolei uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od ogłoszenia wyników egzaminu (art. 33 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 339 ust. 1 i 3 ustawy, egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Skarżący kwestionował uznanie udzielonych przez niego odpowiedzi na pytania nr 56, 63, 76, 155, 202, 209, 249 za niepoprawne jako naruszające art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Organ słusznie odniósł się do zarzutów skarżącego dotyczących odpowiedzi, na pytanie nr 38. Skarżący udzielił odpowiedzi "A" i ta nie została mu przez Komisję zaliczona. Słusznie podniesiono, że pojawiające się wątpliwości, czy jedyną poprawną odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C" nakazuje w tym zakresie odwołanie skarżącego uwzględnić, co stanowiło podstawę do zmiany zaskarżonej uchwały w zakresie ustalenia liczby punktów ze 185 na 186. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego co do pytań nr 56, 63, 76, 155, 202, 209, 249, 62 stwierdzić należy, że są bezzasadne. Odnośnie zarzutów sprecyzowanych do pytania nr 56 należy wskazać, że nie są uzasadnione. Pytanie brzmiało: "W skład przedsiębiorstwa nie wchodzą: A. własność nieruchomości; B. wierzytelności; C. firma." Prawidłowa odpowiedź zawarta jest w punkcie "C". Skarżący udzielił odpowiedzi "B", zaś w odwołaniu podniósł, iż żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie jest właściwa, gdyż w jego przekonaniu nazwa czyli oznaczenie przedsiębiorcy może być tożsame z firmą i w takim przypadku wchodzi w skład tego przedsiębiorstwa. Nie podzielając argumentacji skarżącego należy stwierdzić, iż wynikająca z klucza odpowiedź "C", zgodnie z którą w skład przedsiębiorstwa nie wchodzi firma jest poprawna. Odpowiedź zawarta w punkcie "C" wynika wprost z treści przepisu art. 551 pkt 1 k.c. w brzmieniu nadanym nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 49, poz. 408). Nowela ta zmieniła treść art. 551 pkt 1 k.c. zastępując poprzednie jego brzmienie, zgodnie z którym w skład przedsiębiorstwa wchodziła m.in. "firma (nazwa)", na obecnie obowiązujące, stosownie do którego przedsiębiorstwo obejmuje w szczególności oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa). Dokonana zmiana była wynikiem nowej koncepcji firmy, która w obecnym stanie prawnym została związana z osobą przedsiębiorcy (art. 432 § 1 k.c.). Dodatkowo należy podkreślić za organem, iż gdyby podzielić argumentację, iż w skład przedsiębiorstwa wchodzi firma, jego zbycie musiałoby prowadzić do zbycia firmy, co przepis art. 439 § 1 k.c. jednoznacznie wyklucza. Niezasadne są także zarzuty w zakresie pytania nr 62, które brzmiało: "Strony w umowie pożyczki zastrzegły odsetki w wysokości 50% w stosunku rocznym. Jakie odsetki należą się pożyczkodawcy: A. ustalone w umowie, B. ustawowe, C. maksymalne." Zgodnie z kluczem prawidłowa jest odpowiedź "C", skarżący zaś udzielił odpowiedzi "B". Zgodnie z treścią przepisu art. 359 § 21 k.c. maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne) i w ocenie Sądu bez znaczenia jest ich wyliczona w danym momencie wysokość. Kolejny zarzut skarżącego dotyczył pytania nr 63, które brzmiało: "Postanowienia wzorca umowy zawartej z konsumentem sformułowane w sposób niezrozumiały są: A. są nieważne; B. wiążą konsumenta; C. tłumaczy się na korzyść konsumenta." Odnosząc się do zarzutu skarżącego, w którym stwierdza, że w pytaniu prawidłowa jest zarówno odpowiedź "C" - zgodna z kluczem, jak i "A", którą zakreślił w teście należy stwierdzić, iż zgodnie z 385 § 2 k.c. niejednoznaczne postanowienia wzorca tłumaczy się na korzyść konsumenta. Pytanie nr 63 dotyczyło postanowień wzorca niezrozumiałych, a zatem także niejednoznacznych w rozumieniu przytoczonego przepisu. W ocenie Sądu pytanie zostało sformułowane jasno i nie pozwalało na rozważania co do innych kwestii, np. związanych z brakiem skutku prawnego. Innymi słowy, nie chodziło o odpowiedź na pytanie, czy z uwagi na niezrozumiałe sformułowania postanowienia wzorca są ważne czy nie. Z tego powodu, w świetle art. 385 § 2 zd. 2 k.c., postanowienia te nie mogą być uznane za nieważne czy niewiążące konsumenta, lecz jedynie mogą być tłumaczone na jego korzyść. Z tych względów zarzut nie jest uzasadniony. Skarżący zakwestionował również pytanie nr 76 o następującej treści: "Przedmiotem umowy nazwanej przez strony "umową zlecenia" było wykonanie chodnika asfaltowego. Strony zawarły umowę: A. roboty budowlane; B. dzieło; C. zlecenia." Zgodnie z kluczem prawidłowa odpowiedź zawarta jest w punkcie "B". Skarżący zakreślił odpowiedź "A", zaś w odwołaniu podniósł, iż w przedmiotowym pytaniu odpowiedzi poprawne to "A" i "B" lub tylko "A". Pytanie nie zawierało żadnych elementów wskazujących na to, że może chodzić o roboty budowlane, a nie o umowę o dzieło. Skarżący niezasadnie czyni dodatkowe założenia nie mające związku z treścią pytania. Pytanie nr 155, brzmiało: "Majątek spółdzielni jest: A. szczególnym rodzajem własności w użytkowaniu grupowym; B. prywatną własnością jej członków; C. własnością spółdzielni." Prawidłowa odpowiedź na to pytanie zawarta jest w punkcie "B". Skarżący udzielił błędnej odpowiedzi "C". Znowelizowany w 1994 r. przepis art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze stanowi, iż majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków, a zatem odpowiedź na to pytanie wynika wprost z wyżej wymienionego przepisu. Pytanie nr 202, które brzmiało: "W postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy: A. kodeksu postępowania cywilnego; B. ordynacji podatkowej; C. kodeksu postępowania administracyjnego." W treści odwołania skarżący podniósł, iż możliwość stosowania przepisów postępowania cywilnego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika z art. 110 g § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym prawidłowa na to pytanie jest zaznaczona przez niego odpowiedź "A" oraz "B". Z kolei zgodnie z kluczem poprawny jest wariant "C". Przepis art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zamieszczony w Rozdziale 1 Zasady ogólne, Działu 1 Przepisy ogólne stanowi, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z powołanego przez skarżącego przepisu art. 110 g § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika natomiast, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego mają odpowiednie zastosowanie przed sądem, w przypadku wystąpienia przez zobowiązanego, w stosunku, do którego organ egzekucyjny zarządził odebranie pomieszczeń, z powództwem o pozostawienie pomieszczeń w jego użytkowaniu. Do powództwa /a więc przed sądem, a nie przed organem egzekucyjnym/, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego dotyczące postępowania o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji administracyjnej. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego i z tych względów jedyną prawidłową odpowiedzią na postawione pytanie jest odpowiedź "C", zgodnie z którą w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Pytanie nr 209 brzmiało w sposób następujący: "Po przekazaniu skargi sądowi administracyjnemu, sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji: A. na wniosek strony; B. z urzędu; C. na wniosek strony i z urzędu." Prawidłowa odpowiedź zawarta jest w punkcie "A". Skarżący zakreślił odpowiedź "C" mimo, że jego zdaniem żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie jest poprawna. Prawidłowa odpowiedź "A" wynika z treści przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Omawiana regulacja jest odmienna niż na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - wstrzymanie wykonania decyzji następuje wyłącznie na wniosek. Nawet gdyby przyjąć wątpliwości jakie rodzi pytanie 249 i podzielić stanowisko skarżącego, iż prawidłowa jest zarówno dopowiedź B jak i C to naruszenie zasad postępowania przez organ nie ma istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie może powodować uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów proceduralnych, a to art. 6, 7, 8, 11 oraz 77 § 1 k.p.a. Stwierdzić należy, iż organ administracyjny, rozpoznając odwołanie od uchwały i wydając zaskarżoną decyzję, działał na podstawie wskazanych w decyzji przepisów prawa. Jak wykazano wyżej, zarzuty skarżącego podniesione w odwołaniu od uchwały, powtórzone następnie w skardze na decyzję nie zasługiwały na uwzględnienie i wynikało to z braku wątpliwości co do prawidłowości przebiegu egzaminu konkursowego oraz konstrukcji kwestionowanych przez skarżącego pytań. Organ zgodnie z przepisami art. 8 i 11 k.p.a. wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy. Należy stwierdzić, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracyjny szczegółowo wykazał, z jakich względów zarzuty skarżącego uznano za bezzasadne. Rozpoznając odwołanie skarżącego od uchwały Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską dokonano prawidłowej analizy akt osobowych skarżącego, zwłaszcza zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem, a także szczegółowo odniesiono się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów. Podkreślić należy, iż rozpoznanie zarzutów skarżącego dotyczących konkretnych pytań testowych polegało na prawnej interpretacji zakwestionowanych pytań i wyjaśnieniu, dlaczego jedynie odpowiedź wskazana w kluczu odpowiedzi jest prawidłowa, a odpowiedź udzielona przez skarżącego nie. W tym więc zakresie działanie organu administracyjnego ograniczało się do powoływania przepisów prawa, których znajomość sprawdzał test konkursowy, nie polegało natomiast na prowadzeniu postępowania dowodowego. Tok rozumowania organu i poczynione przez niego ustalenia, a także przepisy, na których oparł się przy wydaniu zaskarżonej decyzji, zostały całościowo przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Tak więc zarzut naruszenia art. 8 i 11 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Z obszernego uzasadnienia decyzji wynika, że Minister Sprawiedliwości przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem. Przedstawił obowiązujący w danej materii stan prawny i ustosunkował się do wszystkich zarzutów skarżącej wyjaśniając, dlaczego uznał jej stanowisko za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości, uznając, że skarżący udzielił niepoprawnych odpowiedzi na kwestionowane przez niego pytania. Każde z zakwestionowanych przez skarżącego pytań testowych zostało sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 ustawy, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Pytanie skonstruowane zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy zawiera tylko jedną prawidłową odpowiedź, która musi pozostawać w zgodności z jego kontekstem. W tej sytuacji nieuzasadnione jest twierdzenie, że przy poczynieniu odpowiednich założeń wychodzących poza treść pytania możliwe byłoby wskazanie dwóch poprawnych odpowiedzi. Stwarzałoby bowiem sytuację, w której jedna z odpowiedzi byłaby prawidłowa bez czynienia jakichkolwiek dodatkowych założeń, a druga - tylko przy ich dokonaniu. Nie można uznać za prawidłową odpowiedzi na pytanie testowe, jeżeli jest ona właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nie opisanej w całości w pytaniu lub wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst pytania. Z tych względów zarzuty skarżącego we wskazanym zakresie są nieuzasadnione. Na marginesie trzeba zaznaczyć, że test jest oparty na obowiązujących przepisach prawa, a nie poglądach doktryny, które same w sobie mogą być różne i kontrowersyjne, a w ich przytaczaniu mogą występować nieuprawnione uproszczenia, przeinaczenia lub brak odniesienia do konkretnego stanu faktycznego. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją. Jej uzasadnienie spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. i odnosi się do wszystkich kwestii podniesionych w tej sprawie przez skarżącego. Zawiera szczegółowe omówienie wszystkich zarzutów odwołania oraz wyjaśnienie przyczyn, dla których organ ich nie uwzględnił. Dlatego Sąd, mając na uwadze powyższe względy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając ją za bezpodstawną.