VI SA/Wa 497/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] na podstawie art. 13g ust. 1 i ust. 2, art. 40c, ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), nałożył na J. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "S." karę pieniężną w kwocie 4500 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi na drodze, na której dopuszczony był ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton. Fakt ten został ujawniony w dniu [...] sierpnia 2008 r. podczas kontroli drogowej pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] przeprowadzonej na ul. [...] w P. (droga powiatowa nr [...]). Powyższym zespołem pojazdów strona wykonywała transport drogowy rzeczy. Kierujący pojazdem – A. K. – został zapoznany przed ważeniem pojazdu z instrukcją ważenia oraz podpisał protokół kontroli i załącznik do protokółu określający wyniki pomiarów, nie zgłaszając uwag i nie żądając powtórnego ważenia pojazdu. Pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r., strona została poinformowana o wszczęciu postępowania oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wyjaśnień i wniosków. Organ analizując protokół kontroli, stwierdził przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 1,95 t, za co nałożona została kara pieniężna w kwocie 2100 zł, przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep o 0,64 t, za co nałożona została kara pieniężna w kwocie 2400 zł i decyzją z dnia [...] września 2008 r., nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 4500 złotych. Od powyższej decyzji J. W. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż decyzja jest bezzasadna, gdyż na trasie objazdu budowy węzła S., na której doszło do zatrzymania, nie było żadnych ograniczeń tonażowych ograniczających ruch pojazdów o masie przekraczającej 8 ton. Na potwierdzenie swego stanowiska wskazał na wizję przeprowadzoną w dniach [...] kwietnia 2008 r. i [...] września 2008 r. oraz pisma z Biura Budowy "[...]" i z Biura Projektów Budownictwa "[...]". Wniósł również o uznanie jako dowodów w sprawie ww. dokumentów. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazując na przepisy powołane w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził prawidłowość nałożenia kary pieniężnej wobec braku wątpliwości co do ustalonego naruszenia. W uzasadnieniu powołując się na przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) organ podkreślił, iż ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach wymienionej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Stwierdził ponadto, iż w myśl art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Organ wyjaśnił również, iż godnie z art. 40c ww. ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego (...) ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej (...). Powołując się na art. 41 ust. 4 i 5 ww. ustawy, organ wskazał, iż wykazy dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 tony oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. (Dz. U. Nr 219, poz. 1860 i poz. 1861). Podkreślił jednocześnie, iż ul. [...] w P. nie leży w ciągu żadnej z dróg wymienionych w tych rozporządzeniach, zatem zastosowanie znajduje przepis art. 41 ust. 6 ustawy o drogach publicznych, w myśl którego drogi inne niż określone na podstawie art. 41 ust. 4 i 5 tej ustawy stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 ton. W przypadku potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m dopuszczalna jest maksymalna suma nacisków osi do 21,8 ton, w myśl zapisów lp. 6 pkt 6 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W załączniku tym określone są wysokości kar pieniężnych (o których nowa w powołanym wyżej art. 13 g ust. 1 ww. ustawy), za przekroczenie dopuszczalnej masy oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach. Organ uznał, iż fakt wyznaczenia objazdu drogi krajowej, na której dopuszczalne są naciski osi powyżej 8 ton, nie oznaczało, iż na drogach objazdowych, należących do kategorii dróg o dopuszczalnych naciskach do 8 ton na oś, automatycznie zostaną podniesione dopuszczalne normy do poziomu obowiązującego na drodze czasowo wyłączonej z ruchu. Do zmiany parametrów dróg objazdowych konieczna byłaby nowelizacja stosownych rozporządzeń Ministra Infrastruktury. Analogicznie, według organu, skierowanie ruchu na drogi objazdowe nie oznaczało, iż na tych drogach automatycznie podniesione są dopuszczalne prędkości maksymalne do poziomów obowiązujących na drogach krajowych. Zarządca drogi mógł co najwyżej uznać, iż na pewnym jej odcinku należy normy te obniżyć i wówczas mógłby stosowny znak drogowy umieścić. Nie miał on jednak prawa norm tych podwyższać, nawet jeśli dany odcinek drogi stanowił objazd. Skoro droga, na której doszło do zatrzymania pojazdu nie była wymieniona w odpowiednim akcie prawnym określającym drogi o dopuszczalnych naciskach do 10 ton bądź 11,5 ton, to należy ona do kategorii dróg o dopuszczalnym nacisku osi na drogę do 8 ton i umieszczanie tam odpowiedniego znaku drogowego nie było konieczne. Organ podkreślił dodatkowo, że uprawnień do podwyższania dopuszczalnych nacisków osi nie ma wykonawca robót budowlanych, dlatego też stanowisko Biura Budowy "[...]" oraz Biura Projektów Budownictwa "[...]", uczestniczących w przebudowie drogi nie miały żadnej mocy prawnej. Ponadto organ zauważył, że Zarząd Dróg Powiatowych w [...] wyjaśnił jednoznacznie w piśmie z dnia [...] września 2008 r., iż w związku z objazdem drogi krajowej nr [...] nie zostały podniesione dopuszczalne naciski na oś. Na zakończenie organ wyjaśnił, iż czasowe podwyższenie norm nacisku osi na drogach objazdowych, w tym stanie faktycznym nie byłoby uzasadnione ani ekonomicznie ani społecznie. Dopuszczenie do ruchu na drogach o charakterze lokalnym pojazdów przekraczających naciski osi na drogę powyżej 8 ton doprowadziłoby do rychłego ich zrujnowania. Jednocześnie wzmożony ruch tak obciążonych pojazdów wpłynąłby na znaczące pogorszenie się bezpieczeństwa innych użytkowników tych dróg. Organ podkreślił jednocześnie wskazując na art. 64 ust. 1 ustawy Prawa o ruchu drogowym, iż już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia, toteż, przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien był zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Jeśli przewoźnik miał trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie powodowałby przekroczenia nacisków osi, powinien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Od powyższego rozstrzygnięcia J. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie obu decyzji administracyjnych. Decyzji organu II instancji strona zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji oraz naruszenie prawa materialnego, a to art. 64 ust. 1 Prawo o ruch drogowym, art. 13 g ust. 1, art. 40 c, art. 41 ust. 4 i 5, art. 41 ust. 6 ustawy o drogach publicznych, oraz lp. 6 pkt 6 lit. b, pkt 7 lit. d i e załącznika nr 2 do ww. ustawy - poprzez ich błędną wykładnię. Strona odnosząc się do argumentacji zawartej w decyzji organu II instancji, wyjaśniła, iż kierowca pojazdu kierował się znakami drogowymi informującymi o trasie objazdu drogi nr [...]. Dodatkowo, podniosła, iż nie może ponosić negatywnych konsekwencji działania wykonawcy dróg, który nie umieścił na trasie objazdu znaku informującego o zakazie ruchu pojazdów o masie większej niż 8 ton. Zdaniem skarżącego, jeśli wykonawca robót drogowych wiedział, iż drogą powiatową nr [...] zabronione jest poruszanie się pojazdami ciężarowymi ponad 8 ton, to powinien był poinformować o tym użytkowników drogi, a nie wprowadzać ich w błąd, przez to że przed wjazdem na przedmiotową drogę nie było żadnej informacji, o zmianie dopuszczalnych nacisków. Ponadto strona podniosła, iż wykonawca robót drogowych nie wyznaczył alternatywnego objazdu dla pojazdów ciężarowych powyższej 8 ton. Na potwierdzenie swego stanowiska, strona skarżąca przytoczyła opinię z dnia [...] lipca 2008 r., w której Starosta [...], zdaniem strony w sposób sprzeczny z prawem, dopuścił do ruchu pojazdy o masie ponad 8 ton na odcinku, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o dopuszczalnej masie do 8 ton. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a ustawy o drogach publicznych i lp. 6 pkt 6 lit. b) oraz lp. 7 lit. d), e) załącznika do tej ustawy w związku z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Przepis ten koresponduje z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, według którego ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. W sprawie jest bezsporne, iż skarżący wykonując przewóz po drodze powiatowej o dopuszczalnym nacisku osi na drogę do 8 t nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Poza sporem pozostaje również to, że kontrolowany zespół pojazdów przekraczał dopuszczalne naciski osi na drogę w miejscu zatrzymania do kontroli. Zgodnie zatem z art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym (...) wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę tę, zgodnie z art. 13g ust. 1a ww. ustawy ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Po przeważeniu kontrolowanego zespołu pojazdów stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę w wielkościach podanych wyżej. Stąd, zgodnie z art. 13g ust. 2, określono wysokości kar nałożonych na przewoźnika stosownie do lp. 6 pkt 6 lit. b), lp. 7 lit. d) i lit. e) załącznika do tej ustawy. Zasadniczym zarzutem skarżącego było to, że poruszając się po drodze, na której jego pojazd nie naruszał dopuszczalnych parametrów nacisku osi na drogę, musiał zjechać na objazd, na którym były już inne, mniejsze dopuszczalne normy, lecz nie był o tym poinformowany odpowiednimi znakami drogowymi. Należy zatem stwierdzić, iż o dopuszczalnych naciskach osi na drogę nie decydują znaki drogowe, które mogą stanowić jedynie wtórną informację, lecz decydują o tym właściwe akty prawne. Są to odpowiednio rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t (Dz. U. Nr 219, poz. 1860) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (Dz. U. Nr 219, poz. 1861). Rozporządzenia te zostały wydane przez ministra właściwego do spraw transportu na podstawie art. 41 ust. 4 i ust. 5 ustawy o transporcie drogowym. Objazd, na którym dokonano kontroli pojazdu nie znajdował się w żadnym z wymienionych rozporządzeń, zatem zgodnie z art. 41 ust. 6 wymienionej ustawy drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t i nie mogły tego faktu zmienić opinie starosty czy informacje biur projektowych lub wykonawcy drogi, na które skarżący powoływał się w skardze. Skarżący zajmuje się wykonywaniem usług w zakresie transportu drogowego. Powinien zatem, jako profesjonalista tak ukształtować przebieg trasy przejazdu pojazdu o konkretnych naciskach osi na drogę, by nie dochodziło do konieczności zmiany trasy przez wjechanie na drogę o naciskach mniejszych od tych jakie aktualnie jego pojazd posiada. W warunkach, kiedy obecnie tak wiele dróg jest przebudowywanych i modernizowanych, odpowiednie wytyczenie trasy przejazdu jest szczególnie istotne. Nie można bowiem, jak się okazuje, polegać wyłącznie na znajomości dawnych ciągów komunikacyjnych, gdyż może się to okazać zawodne. W związku z tym, przewoźnik powinien dołożyć należytej staranności przy określaniu trasy przewozu konkretnego ładunku, by nie korzystać z dróg, na których wykonywany przewóz byłby niedozwolony. W sytuacji natomiast, w której nie można tak wyznaczyć trasy przewozu by nie wjechać na drogę o niższych naciskach osi, należy uzyskać odpowiednie zezwolenie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych oraz w art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia przez organ administracji publicznej przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.