VI SA/Wa 50/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2017 r., sygn. VI SA/Wa 50/16, odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wycofania z obrotu i używania wyrobów medycznych p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Skarżąca D. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sporządzony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wycofania z obrotu i używania wyrobów medycznych. Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z tytułu umowy o pracę skarżąca uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 6168,10 zł brutto miesięczne (z załączonego PIT-11, wynika, iż skarżąca w roku 2015 uzyskała z tytułu umowy o pracę dochód w wysokości 119.786,47 zł),. Ponadto skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której w okresie styczeń-maj 2016 r., przy przychodach w kwocie 28313 zł uzyskała dochód w wysokości 1643,83 zł. Na skarżącej ciąży obowiązek spłaty pożyczki gotówkowej, której miesięczna rata wynosi 1604 zł, oraz spłaty raty leasingowej w wysokości 1130 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 15 lutego 2017 r. skarżąca złożyła w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia starszego referendarza sądowego wnosząc o jego uchylenie i przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że Sąd nierzetelnie przeprowadził postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie i nie sprawdził w jakiej kondycji finansowej jest obecnie prowadzona działalność gospodarcza, która z uwagi na trudną sytuację majątkową została zawieszona przez skarżącą. Zdaniem skarżącej dla oceny przesłanki zasadności przyznania prawa pomocy, znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa prowadzonej przez nią działalności gospodarczej na dzień wniesienia skargi do Sądu, ale także jej sytuacja w obecnym okresie i ewentualne możliwości zarobkowe. Do sprzeciwu skarżąca nie dołączyła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby jej obecną sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie środków na pokrycie kosztów sądowych i, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 23 stycznia 2017 r., podstawowym źródłem utrzymania skarżącej jest uzyskiwane wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 9982 zł brutto miesięcznie. Ponadto skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z niej dochód. Skarżąca polemizując z argumentacją referendarza, nie przedstawiła żadnych nowych dokumentów, które pozwalałyby na odmienną ocenę jej sytuacji. W ocenie Sądu dochody jakie skarżąca osiąga są wystarczające do pokrycia przez nią kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Podnoszona przez skarżącą kwestia konieczności spłacania kredytów bankowych nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Należy podkreślić, iż podmiot inicjujący postępowanie sądowe powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być też fakt zaciągnięcia przez wnioskodawcę kredytu i spłaty rat miesięcznych. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, np. poniesienia kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1146/15, niepubl.). W konsekwencji nie można uznać, iż przy osiąganych przez skarżącą comiesięcznych dochodach skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.