VI SA/Wa 504/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. E. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości na podstawie na podstawie art. 134 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), po rozpoznaniu odwołania M. E. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] października 2018 r., odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia R. K. z funkcji biegłego sądowego - stwierdził niedopuszczalność odwołania. Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...], Prezes Sądu Okręgowego w [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego R. K. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał art. 61 kpa w zw. z art. 28 kpa i art. 123 kpa oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133; dalej: rozporządzenie). W uzasadnieniu decyzji Prezes Sądu Okręgowego w [...] wskazał, że w kwietniu 2018 r. pełnomocnik M. E. złożyła wniosek o zwolnienie R. K. z funkcji biegłego sądowego z uwagi na nienależyte wykonywanie obowiązków biegłego w sprawie prowadzonej przez Sąd Okręgowy w [...], sygn. akt [...], oraz podejrzenia co do braku jego bezstronności. Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, które - w jego ocenie - nie potwierdziło zasadności zarzutów stawianych biegłemu. Organ stwierdził ponadto, że skarga zmierza do zakwestionowania merytorycznych kwestii sporządzonej przez biegłego opinii i w istocie jest polemiką z treścią opinii, tymczasem prezes sądu okręgowego sprawuje jedynie nadzór administracyjny nad biegłymi sądowymi i nie jest uprawniony do oceny mocy dowodowej opinii. Ponieważ postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] wciąż jest w toku, niedopuszczalne jest dokonywanie analizy złożonych tam dowodów przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. Od decyzji Prezes Sądu Okręgowego w [...] M. E., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zaskarżyła wydane rozstrzygnięcie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, mianowicie: - art. 7, 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez dokonanie niewłaściwej oceny dowodów, - art. 107 § 3 kpa w zw. z § 6 ust. 2 rozporządzenia, polegające na nieuzasadnieniu rozstrzygnięcia zindywidualizowanymi przesłankami i sporządzeniu uzasadnienia w sposób błędny, - art. 7, 77 § 1, art. 80 kpa w zw. z § 6 ust. 2 rozporządzenia poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, - art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 40 § 2 kpa poprzez brak poinformowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału. W oparciu o powyższe zarzuty, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zwolnienie R. K. z funkcji biegłego sądowego z zakresu budownictwa i mykologii przy Sądzie Okręgowym w G., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w oparciu o art. 138 § 2 kpa. Minister Sprawiedliwości uzasadniając wskazane na wstępie rozstrzygnięcie wyjaśnił, że M. E., która zasygnalizowała Prezesowi Sądu Okręgowego w [...] zaistniałe, w jej ocenie, nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków biegłego sądowego przez R. K. w sprawie prowadzonej przez Sąd Okręgowy w [...], nie posiada przymiotu strony postępowania w sprawie zwolnienia tego biegłego z pełnionej funkcji. Skutkiem rozstrzygnięcia wydanego w tym postępowaniu może być bowiem wyłącznie pozbawienie R. K. prawa do pełnienia funkcji biegłego sądowego lub zachowanie przez tego biegłego doczasowych uprawnień. Decyzja ta nie ma zatem wpływu na sytuację prawną osoby wnoszącej odwołanie. Jej konsekwencją nie będzie powstanie po jej stronie, na gruncie prawa materialnego, jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków. Zdaniem organu za przyznaniem M. E. przymiotu strony w niniejszej sprawie nie przemawia fakt występowania przez nią w charakterze strony w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Okręgowy w [...], w którym R. K. opiniował jako biegły. Wybór osoby biegłego, weryfikacja wiarygodności i rzetelności wydanej przez niego opinii oraz podjęcie decyzji o ewentualnym wyłączeniu biegłego leży w kompetencji sądu, zaś rozstrzygnięcia w tym zakresie mieszczą się w sferze niezawisłości sędziowskiej. Decyzja o zwolnieniu R. K. z funkcji biegłego sądowego nie wywiera zatem bezpośredniego wpływu na tok postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w [...], tym bardziej więc nie oddziałuje na sytuację materialnoprawną M. E. W tej sytuacji można więc mówić jedynie o interesie faktycznym odwołującej się w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej w przedmiocie zwolnienia R. K. z funkcji biegłego sądowego. Oceny tej nie zmienia fakt błędnego uznania jej za stronę w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji. Skargę na powyższe postanowienie Ministra Sprawiedliwości wniosła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika M. E. zarzucając naruszenie: - art. 28 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że M. E. nie posiada przymiotu strony oraz interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy podstawy do zwolnienia R. K. z funkcji biegłego sądowego ujawniły się już po sporządzeniu opinii, w związku z czym skarżąca me mogła żądać wyłączenia biegłego sądowego na podstawie art. 281 k.p.c.; 2. art. 28 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że decyzja o zwolnieniu R. K. z funkcji biegłego sądowego nie wywiera bezpośredniego wpływu na tok postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w [...], tym bardziej więc nie oddziałuje na sytuację materialnoprawną M. E., w sytuacji gdy zwolnienie biegłego sądowego z zajmowanej funkcji rzutuje na ocenę merytoryczną opinii wydanej w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w [...], sygn. akr [...], a nadto wniosek skarżącej dążył do respektowania praw konkretnej osoby i zapobieżenia nieprawidłowościom w przyszłości; 3. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie jakichkolwiek kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (nieuwzględnienie wyjaśnień skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...]), dotyczących motywacji złożenia wniosku o wszczęcie postępowania, argumentacji wskazującej na działanie w interesie prawnym, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących interesu prawnego po strome wnioskodawcy; 4. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez brak poinformowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału, w konsekwencji czego uniemożliwiono Skarżącej zajęcie stanowiska w zakresie braku interesu prawnego, a tym samym czynny udział w toczącym się postępowaniu administracyjnym (odwoławczym). W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także rozważenie możliwości uchylenia decyzji organu I instancji. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez organy administracji w sposób prawidłowy zaś interpretacja przepisów prawa i sposób ich zastosowania nie budzi zastrzeżeń Sądu. Zgodnie z art. 134 kpa, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku zaskarżenia decyzji w toku instancji. Zatem odwołanie nie służy od decyzji, które nie weszły do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno-techniczną. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego albo przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych (art. 30 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego), lub odwołanie zawiera braki formalne, np. wynikające z art. 63 Kodeksu postępowania administracyjnego (m.in. brak podpisu). Organ, do którego wniesiono odwołanie obowiązany jest zweryfikować, czy podanie pochodzi od uprawnionego podmiotu tj. podmiotu, któremu przysługuje status strony postępowania. Skutecznie inicjować postępowanie odwoławcze może bowiem jedynie strona tego postępowania. Stwierdzenie braku spełnienia przesłanki podmiotowej skutkuje wydaniem orzeczenia na podstawie art. 134 kpa, tj. postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Interes prawny oznacza związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegający na rym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w [...] nie rozstrzygała o prawach lub obowiązkach skarżącej. W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że M. E., która zasygnalizowała Prezesowi Sądu Okręgowego w [...] zaistniałe, w jej ocenie, nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków biegłego sądowego przez R. K., nie posiada przymiotu strony postępowania w sprawie zwolnienia tego biegłego z pełnionej funkcji. Skutkiem rozstrzygnięcia wydanego w tym postępowaniu może być bowiem wyłącznie pozbawienie R. K. prawa do pełnienia funkcji biegłego sądowego lub zachowanie przez tego biegłego doczasowych uprawnień. Decyzja ta nic ma zatem wpływu na sytuację prawną osoby wnoszącej odwołanie - skarżącej w niniejszej sprawie. Konsekwencją takiej decyzji nie będzie powstanie po jej stronie, na gruncie prawa materialnego, jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków. Wskazać również należy, że za przyznaniem M. E. przymiotu strony w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia R. K. z funkcji biegłego sądowego nie przemawia fakt występowania przez nią w charakterze strony w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Okręgowy w [...], w którym R. K. opiniował jako biegły. Wybór osoby biegłego, weryfikacja wiarygodności i rzetelności wydanej przez niego opinii oraz podjęcie decyzji o ewentualnym wyłączeniu biegłego leży w kompetencji sądu, zaś rozstrzygnięcia w tym zakresie mieszczą się w sferze niezawisłości sędziowskiej. Sąd nie jest przy tym ograniczony w wyborze biegłego jedynie do specjalistów wpisanych na listę prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego, a więc do tzw. biegłych sądowych stałych (art. 283 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Do wydania opinii może bowiem zostać powołany każdy, kto posiada wiadomości istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 278 kpc). Decyzja o zwolnieniu R. K. z funkcji biegłego sądowego nie wywiera zatem bezpośredniego wpływu na tok postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w [...], tym bardziej więc nie oddziałuje na sytuację materialnoprawną M. E. W tej sytuacji można więc mówić jedynie o interesie faktycznym skarżącej w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej w przedmiocie zwolnienia R. K. z funkcji biegłego sądowego. Oceny tej nie zmienia również fakt błędnego uznania jej za stronę w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji. W ocenie Sądu organ wyczerpująco zbadał i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz oparł swoje rozstrzygnięcie na prawidłowo zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym. Stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu zostało uzasadnione w sposób określony przez normę prawną wyrażoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. .