VI SA/Wa 505/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r.; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej K. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/ Wa 505/19 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] Urząd Patentowy RP na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1 oraz art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 oraz z 2015 r. poz. 1266, dalej jako p.w.p.) utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 roku o odmowie udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy "[...]", zgłoszony pod numerem [...] w dniu [...] marca 2015 roku przez K. Sp. z o.o. w W., dalej "strona", "spółka", "skarżąca". Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżąca w dniu [...] marca 2015 roku zgłosiła w Urzędzie Patentowym RP w celu uzyskania prawa ochronnego oznaczenie "[...]", przeznaczone do oznaczenia następujących towarów i usług: - klasa 11: urządzenia, aparatura i instalacje klimatyzacyjne, osuszające, grzewcze, wentylacyjne, chłodnicze; - klasa 37: usługi instalacyjne i remonty w zakresie montażu i konserwacji urządzeń i systemów wentylacyjnych, klimatyzacyjnych i ochrony środowiska; - klasa 42: usługi projektowo-konstrukcyjne i doradztwo w zakresie systemów ogrzewania, wentylacji i ochrony środowiska, doradztwo techniczne i organizacyjne związane z działalnością grzewczą, wentylacyjną, klimatyzacyjną i ochroną środowiska. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 roku Urząd Patentowy RP odmówił rejestracji powyższego oznaczenia, uzasadniając swoje stanowisko tym, że zgłoszony znak towarowy nie posiada zdolności odróżniającej w rozumieniu art. 129 p.w.p., albowiem w odniesieniu do wymienionych towarów / usług wskazuje na ich rodzaj i jakość. Od powyższego rozstrzygnięcia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła skarżąca, podnosząc, że oznaczenie to nie odwzorowuje zarówno w zakresie słownym oznaczonych towarów i usług ani nie stanowi ich nazwy rodzajowej. W ocenie strony badany znak towarowy spełnia wymogi zdolności ochronnej sloganu. Posiada charakter reklamowy, bowiem zawiera przekaz, którego celem jest kreacja preferencji u odbiorców w odniesieniu do usług, do oznaczenia których służy. Strona wskazała również, że brak charakteru odróżniającego znaku towarowego nie może wypływać z braku elementu fantazyjnego. Według jej oceny organ nie wyjaśnił, jaki konkretnie obiektywny przekaz w odniesieniu do towarów i usług objętych zgłoszeniem kreuje badany znak towarowy. W konkluzji skarżąca stwierdziła, że przedmiotowy znak towarowy, postrzegany jako całość nie umożliwia odbiorcom natychmiastowego dostrzeżenia w nim opisu cech towarów i usług, dla których został przeznaczony. Znak towarowy "[...]" nie definiuje bowiem w sposób dostatecznie konkretny i bezpośredni żadnej z posiadanych przez nie właściwości. Stanowi natomiast fantazyjne oznaczenie słowne, mogące wywołać pewne pośrednie i subiektywne odczucie u przeciętnych odbiorców, którzy z danym produktem mogą mieć własne, osobiste, pozytywne skojarzenia, niezwiązane bezpośrednio z jakąkolwiek konkretną i obiektywną cechą towarów i usług objętych zgłoszeniem. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, Urząd Patentowy RP ponownie stwierdził, że zgłoszony znak nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego i nie nadaje się do odróżnienia towarów / usług określonego przedsiębiorstwa od towarów / usług innych przedsiębiorstw, dlatego też zgodnie z art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. nie może być zarejestrowany. Jest on oznaczeniem słownym, pozbawionym grafiki, będącym połączeniem czterech wyrazów wskazujących na określone atrybuty wymienionych w zgłoszeniu towarów / usług, mianowicie ich rodzaj, jakość, przeznaczenie, funkcję i przydatność. Organ przypomniał, że charakter odróżniający znaku towarowego w rozumieniu art. 129 p.w.p. oznacza, że ów znak towarowy pozwala odbiorcy rozpoznać towary lub usługi objęte wnioskiem o rejestrację jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa, a tym samym umożliwia odróżnienie tych towarów i usług od towarów i usług innych przedsiębiorstw. Zgłoszone oznaczenie zawiera cztery elementy słowne. Nadrzędną funkcję pełni z całą pewnością rzeczownik "[...]" ([...]), który został uzupełniony słowami "[...]" ([...]). Całość składa się na poprawnie zbudowaną i odmienioną informację o pewnej cesze – jakości powietrza. Nie jest to zestawienie oryginalne pod względem gramatycznym, w konsekwencji znaczenie połączonych w ten sposób wyrazów pozostaje niezmienione – zgłoszone do rejestracji oznaczenie rozpatrywane jako całość nie jest niczym więcej niż sumą tworzących je elementów (fraza składająca się ze słów należących do słownictwa miarodajnego języka nie stanowi odstępstwa od reguł słowotwórstwa tego języka i nie jest wobec tego nietypowa dla jego struktury [wyrok Sądu z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie T-91/01 BioID przeciwko OHIM (BioID), Rec. Str. II-5159, pkt 28]). Zdaniem organu przeciętny konsument uzna, że tak określone złożenie w kontekście towarów i usług jakie przekazując pozytywną informację, że urządzenia sygnowane przedmiotowym znakiem czy usługi dotyczące tychże urządzeń zorientowane na dbałość o środowisko czy ekologię – objawiającą się w tym przypadku urządzeniami i usługami uwzględniającymi dbałość o powietrze. W tym stanie rzeczy, jak podniósł organ, przynajmniej jednym z możliwych znaczeń przedmiotowego oznaczenia jest informacja na temat jakości, przeznaczenia czy funkcji tychże produktów czy usług. Przy czym bez znaczenia pozostaje, że zgłoszone oznaczenie jest anglojęzyczne, gdyż badania pracowni TNS OBOP przeprowadzane regularnie pokazują, że tendencja, jeżeli chodzi o znajomość języków obcych jest zdecydowanie wzrostowa i coraz więcej rodaków się nimi posługuje. Zestawienie trzech badań przeprowadzanych w różnych latach prowadzi do wniosku, że dotyczy to przede wszystkim języków Europy Zachodniej, szczególnie angielskiego. Najbardziej użytecznym w niniejszych realiach badaniem jest pochodzące z połowy 2005 roku, w którym dokonano miarodajnych dla niniejszej sprawy ustaleń, mianowicie, że znajomość jakiegokolwiek języka obcego w stopniu umożliwiającym czytanie w nim gazety, słuchanie radia czy oglądanie telewizji deklaruje ponad połowa (55%) społeczeństwa, przy czym najpopularniejsze są wśród Polaków trzy języki: angielski uplasował się w tym zestawieniu na drugiej pozycji. Powyższe prowadzi do konkluzji, że prawie 1/5 respondentów byłaby w stanie przeczytać gazetę lub zrozumieć komunikat werbalny w języku angielskim, a więc znacząca ich liczba zna ten język choćby minimalnie nie tylko w mowie, ale i w piśmie. Zdaniem organu oznacza to, że znak taki pozwala właściwemu kręgowi odbiorców bez trudu i żadnych dodatkowych zabiegów określić, że towary i usługi sygnowane przedmiotowym znakiem "dbają o czyste powietrze" a tym samym, że znak posiada charakter opisowy. Przeciętny konsument zorientowany na ochronę środowiska z całą pewnością skieruje swoją uwagę ku produktom, które taki skutek mogą mu zapewnić. Wykluczone jest, by średnio rozważna i należycie poinformowana osoba fizyczna mogła taki zwrot zrozumieć inaczej. Przedmiotowe oznaczenie składa się ze słów podstawowych w języku angielskim, a język ten jest dobrze znany (z pewnością na tym poziomie) większości społeczeństwa. Jest wykluczone, by tak mało oryginalny i twórczy slogan, prawidłowo odmieniony i zbudowany, naprowadził odbiorcę na coś innego. Urząd Patentowy RP zwrócił również uwagę, że oznaczenia ogólnoinformacyjne powinny pozostawać do użytku przez wszystkich uczestników rynku, stąd też ich rejestracja jest niedopuszczalna. Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2018 r. K. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie wszystkich istotnych z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia okoliczności; 2) art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postepowania administracyjnego, w szczególności poprzez niepoinformowanie skarżącej o wynikach badań TNS OBOP i zawartych w nich ustaleniach w zakresie znajomości wśród polskich odbiorców języków obcych, które miały wpływ na rozstrzygnięcie wydane w przedmiotowej sprawie; 3) art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się przed wydaniem przez organ decyzji ostatecznej w sprawie co do zebranych materiałów, w szczególności polegające na niepoinformowaniu skarżącego o wynikach badań TNS OBOP oraz niewyznaczenie terminu na ustosunkowanie się do tego dowodu; 4) art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niepełnym i nieprawidłowym uzasadnieniu decyzji, poprzez brak wyjaśnienia motywów oparcia decyzji na podstawie art. 129 ust. 2 pkt 1 p.w.p. a także brak przedstawienia wyczerpujących i spójnych przesłanek, na podstawie których rozstrzygnięto sprawę; II. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 129 ust. 2 pkt 1 p.w.p. polegające na braku dokonania jego wykładni; 2) art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. polegające na jego wadliwej wykładni; 3) art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 p.w.p. polegające na ich wadliwym zastosowaniu wskutek braku podstaw do ich zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn szczegółowo podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej z tym, że kontrola, o której mowa w § 1 w myśl § 2 w/w artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny badając zaskarżoną decyzję, postanowienie, akt bądź inną czynność z zakresu administracji publicznej ma na uwadze, czy nie naruszają one obowiązujących w dacie ich wydania przepisów postępowania oraz prawa materialnego, przy orzekaniu nie kieruje się natomiast zasadami słuszności bądź też zasadami współżycia społecznego. Niezależnie od powyższego sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej p.p.s.a.). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2018 roku utrzymująca w mocy poprzednią decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2018 roku o odmowie udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony przez skarżącą słowny znak towarowy "[...]". Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ dopuścił się istotnych naruszeń w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, naruszenia przepisów odnoszących się do praw procesowych strony w postępowaniu administracyjnym tj. prawa do uzyskania od organu administracji publicznej należytej i wyczerpującej informacji oraz prawa do czynnego udziału w postępowaniu, nieuwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, a także niewyjaśnienia motywów odmowy udzielenia ochrony w oparciu o art. 129 ust. 2 pkt 1 p.w.p. Zgłoszony do ochrony znak towarowy "[...]" jest oznaczeniem słownym, wyrażonym w języku angielskim. Rozstrzygając o jego opisowości, a więc o przeszkodzie rejestracji przewidzianej w art. 129 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Urząd Patentowy RP przyjął, że przeciętni polscy odbiorcy znają język angielski w stopniu wystarczającym aby ustalić znaczenie zdania "[...]" i w tym zakresie przyjął wyniki badań TNS OBOP z 2005 roku. Na tej podstawie uznał również, że bez znaczenia jest fakt, że badany znak towarowy wyrażony został w języku obcym. Trafnie zauważa skarżąca, że zaprezentowane przez organ wyniki badania TNS OBOP z 2005 roku nie pozwalają na przyjęcie, że przeciętni odbiorcy znają język angielski w sposób dostateczny, by zrozumieć znaczenie oznaczenia "[...]". Z omówionych przez Urząd Patentowy RP badań wynika, że jedynie 1/5 badanych z 55% ogółu badanych deklarujących znajomość jakiegokolwiek języka obcego posiada znajomość języka angielskiego co najmniej w stopniu minimalnym. Oznacza to, że zaledwie 11% badanych posiada znajomość języka angielskiego co najmniej na poziomie minimalnym, a więc aż 89% ogółu przeciętnych odbiorców nie posiada znajomości języka angielskiego nawet w stopniu minimalnym. Należy z tego wyciągnąć wniosek, że znacząca większość przeciętnych odbiorców nie rozumiejąc jego treści będzie postrzegała przedmiotowy znak towarowy jako fantazyjny i pozbawiony konkretnego znaczenia w języku polskim. Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że powoływane przez organ wyniki badania TNS OBOP nie mogą być uznane za miarodajny dowód na potwierdzenie znajomości języka angielskiego u konsumentów albowiem nie są aktualne, pochodzą bowiem z roku 2005, a więc sprzed 15 laty niż data orzekania. Z tych względów Sąd uznał, że sprawa w powyższym zakresie nie została dostatecznie wyjaśniona, a zatem za zasadny należy uznać zarzut skargi naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocenę opisowego charakteru oznaczenia przeprowadzić można wyłącznie poprzez odniesienie do sposobu jego odbioru przez dany krąg obiorców, a po drugie do danych towarów lub usług. Aby oznaczenie zostało objęte zakazem przewidzianym przez przepis art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. musi ono mieć wystarczająco bezpośredni i konkretny związek z rozważanymi produktami lub usługami, który pozwala danemu kręgowi odbiorców na natychmiastowe postrzeganie go, bez głębszego zastanowienia jako opisu kategorii tych towarów lub usług lub jednej z ich cech. Warunkiem niezbędnym jest rozumienie przez znaczną część krajowych odbiorców znaczenia użytych w znaku określeń w języku obcym. Wyjaśnieniu tej kwestii organ powinien poświęcić uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Za zasadny należy uznać kolejny zarzut skargi naruszenia przez organ art. 9 i 10 k.p.a., albowiem w toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP skarżąca nie została poinformowana o wynikach badań pracowni TNS OBOP, w tym uznanego przez organ za miarodajne badania z połowy 2005 roku. Przez opisane wyżej zaniechanie organu strona została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się co do tych materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co należy uznać za naruszenie przysługujących jej praw do czynnego udziału w postępowaniu. Sąd podzielił również słuszność zarzutu strony odnośnie naruszenia przez organ art. 107 § 3 k.p.a. Jako podstawa prawna decyzji został wskazany obok art. 129 ust. 2 pkt. 2 również art. 129 ust. 2 pkt 1 p.w.p., tymczasem, w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia brak jest wyjaśnienia powodów odmowy udzielenia prawa ochronnego na badany znak towarowy na podstawie tego właśnie przepisu, co uniemożliwia kontrolę sądu administracyjnego zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie. Wskazane uchybienie organu powinno być naprawione w toku ponownego rozpatrywania sprawy przez organ. Reasumując Sąd stwierdził, że wobec stwierdzonych istotnych uchybień proceduralnych wydane przez organ rozstrzygnięcie należało uchylić stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł w myśl art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w kierunku wskazanych przez Sąd przy zapewnieniu stronie przysługujących jej praw procesowych, a następnie wyda decyzję, którą uzasadni zgodnie z wymogami z Art. 107 § 3 k.p.a.